Lütecii

Lütecii (Lu — lutetium latinan kelel) om seičemekümne ühtenz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, lantanoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, kudenz' period), vanhtunuden klassifikacijan mödhe — koumanden gruppan laptalagrupp, IIIB.

 Ühthine ümbrikirjutand 
Element om harv londuses lujas, pala Man kores — 0,8 grammad tonnas.

Francine Žorž Urben-himik avaiži lütecijad hapandusen nägus vl 1907 da nimiti kel'talaižiden amuižen keskuzžilon mödhe Parižan sijas, .

 Fizižed ičendad 
Lütecii om kova hobedaižvauged mametall, kudamb andase mehanižele ümbriradmižele kebnas. Londuseline metall om vähäradioaktivine, 52 kBk/kg.

Atommass — 174,9668. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 9,8404 g/sm³. Suladandlämuz — 1925 K (1652 C°). Kehundlämuz — 3675 K (3402 C°).

Kaks' londuselišt izotopad om olmas: stabiline 175Lu (97,41 %) i betaradioaktivine 176Lu (2,59 %, T½=3,78 × 1010 vot, kändase stabiližeks gafnijaks-176). Avaitihe 33 ratud izotopad 150..174, 177..184 atommassanke, i löutihe 41 izomärad. Niiden keskes kaikiš hätkembad oma 174Lu-izotop 3,31 vot pol'čihodamižen pordonke, 173Lu (T½=1,37 vot) i lütecii-171 (8,24 päivest). Kaikiš hätkembad eläjad izomärad oma 177m3Lu (T½=160,44 päivest) i 174m1Lu (142 päivest). Izotopad čihotas protonižen (izotop 149), β- i protonižen (izotopad 150..152), α- i β-čihodamižen (izotopad 153, 155..160) vai muite β-čihodamižen kal't (kaik toižed), kebnembad kändasoiš itterbijaks, jüžmakombad gafnijaks, izomär 176m — molembikš, izotopad 152, 153, 155..160 — itterbijaks i tulijaks.

 Himižed ičendad 
Lütecii muigotub il'mas kebnas lujas i katase hapandusen kerthel. Muigotandmärad: +3 (tobjimalaz), +2, +1. Lämbitamižen aigan vastamižpainab galogenoidenke, rikinke. Lütecii sädab reakcijoid anorganižidenke muiktusidenke solid tehmas, ned oma toksižed vähän. Sadas lütecijan gidrohapandust sen segoitabiden soliden gidrolizan abul.

 Samine 
Sadas lütecijad erigoitmižel mineraloišpäi toižidenke harvmametalloidenke. Edesine lütecijan erigoitmine toižiš lantanoidoišpäi vedase nenil metodoil: ekstrakcii, ionvajehtuz, palahine kristallizacii. Metalline lütecii sase endištusel kal'cijan abul ftoridaspäi LuF3.

Metalližen lütecijan arv puhthudenke enamba mi 99,9 % om US$3,5..5,5 tuhad kilogrammas. Lütecii om kaikiš kal'hemb harvmametalloišpäi, sen sü om jüged erigoitta harvmaelementoiden segoitusespäi, i toine — röunatud kävutand.

 Kävutand 
Ottas kävutamižhe lütecijad metallurgijas (ližadab räkänvastaižust), optikas, keramikas ülävedandmahtusenke, magnitoiden tehmižes i sodalazeriš. Metalline lütecii >99,9 % puhthudenke maksab 3,5..5,5 tuh. US$ kilogrammas, om kaikiš kal'hembaks harvoiš mametalloišpäi.

Päeksportör — Kitai, mugažo elementan löudmižsijad oma AÜV:oiš, Kazahstanas, Venämas, Ukrainas, Avstralijas, Brazilijas, Indijas da Skandinavijas.

 Irdkosketused 
 Lütecii webelements.com-saital. 
 Kirjutuz lütecijas Himižiden elementoiden populärižes n-t.ru-kirjištos. 

Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe