Burkina Faso

Burkina Faso, se om täuz' oficialine nimituz (francijaks-ki, virktas [buʁkiˈna faˈso]), om valdkund Päivlaskmaižes Afrikas. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Uagadugu. Edel 1984. vot nimitihe Burkina Fasod Ülävol'tan Tazovaldkundaks.

 Etimologii 
Valdkundan nimituz znamoičeb «tozimel'židen (arvokahiden) ristituiden ma» kätes sijaližiš kelišpäi.

 Istorii 
Vn 1960 elokun 5. päiväl Burkina Faso tedištoiti ripmatomudes Francijaspäi.

Jäl'gmäine Konstitucii om hüvästadud kaiken rahvahan referendumal vn 1991 2. päiväl kezakud. Se om väges vn 2002 vajehtusidenkeLa Constitution de la 4éme Republique du Burkina Faso (Burkina Fason Konstitucii). — Legiburkina.bf. .

 Geografijan andmused 
Burkina Faso mülüb Sahel'-zonha. Kuivan sezonan aigan (kül'mku — keväz'ku) kuiv harmattan-tullei puhub Saharan polespäi.

Burkina Faso om mavaldkundröunoiš Malinke pohjoižes (röunan piduz — 1000 km), Nigeranke päivnouzmas (628 km), Beninanke suvipäivnouzmas (306 km), Togonke (126 km) i Gananke (549 km) suves, Kot d'Ivuaranke suvipäivlaskmas (584 km). Ühthine röunoiden piduz — 3193 km. Burkina Faso om mererandatoi valdkund.

Valdkund sijadase lainhekahal Mosi-platol 200..500 m ü.m.t. korktusil. Sen kaikiš korktemb čokkoim om Tenakuru-mägi, 747 m valdmeren pindan päl. Läz kaks'kümned joged om, kaik ned kuivehtudas vihmatoman sezonan aigan. Must Vol't- da Vauged Vol't-joged oma kaikiš pidembad niišpäi.

Klimat om subekvatorialine, savannad oma enambuses, om kuivad savannad man pohjoižes. Mecad ottas valdkundan territorijan üks'toštkümnent palad. Vihmoiden sezonan aigan paneb 600..900 mm sadegid.

Londuseližed pävarad oma mangankivend, kuld, fosforitad, platin, vas'k, nikel', titan.

 Tobmuz 
Ohjandusen form om unitarine prezidentiž-parlamentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident (), hän paneb päministrad radsijha. Prezidental oiktuz om heitta parlamentad radmaspäi. Kaik rahvaz valičeb prezidentad videks vodeks. Ühten kahtenden strokun voimuz om olmas hänel. Sihe kacmata, enzne Blez Kompaore-prezident ištui ičeze radsijal vspäi 1987, jäl'gmäižes sodakukerduses aigaspäi. Edel 2000. vot hänen valdatusiden strok oli seičeme vot, sid' vajehtihe Konstitucijad hänen tobmuden aigan, ka kaik zavodihe ani kuti ezmässai. Hän läksi erindha vn 2014 redukun 30. päiväl massprotestan demonstracijoiden da sodakukerdusen jäl'ghe, parlament oli pästtud radmaspäi.

Parlament om üks'kodine Nacionaline Suim (). Kaik rahvaz valičeb sen 127 ühtnijad videks vodeks. Mugažo Konstitucijan Kodi (kümne ühtnijad) mülüb parlamentha. Ekonomine da Socialine Nevondkund radab vaiše nevondfunkcijanke.

Burkina Fason parlamentan ühtnijoiden edelstrokuižed valičendad oliba vn 2015 kül'mkun 29. päiväl. Valitihe prezidentad järgenduseližen kerdan sil-žo päiväl, Rok Mark Kristian Kabore sai 53,49 % da radab vn 2015 tal'vkun 29. päiväspäi (radoi valdkundan päministran vll 1994−1996 i parlamentan pämehen vll 2002−2012). Kristof Žozef Mari Dabire om edeližen päministran (24. viluku 2019 — 9. tal'vku 2021).

 Administrativiž-territorialine jagand 
   Kacu kirjutuz: Burkina Fason administrativiž-territorialine jagand.

Burkina Fasos om koumetoštkümne agjad, ned alajagasoiš 45 provincijaks. Provincijad alajagasoiš 301 departamentaks.

 Eläjad 
Burkina Fason elädas burkinalaižed. Vl 2013 valdkundan ristitišt oli 17 322 796 eläjadBurkina Faso Population projection 2013 (Burkina Fason ristitišton endustuz 2013). — Institut National de la Statistique de la Démographie (insd.bf). . Kaikiš suremb valdkundan ristitišt om nügüd'. Ühesa ristitud kümnespäi pagištas Afrikan sijaližil kelil.

Religijan mödhe (2010): islamanuskojad — 61,5 %, riman katolikad — 23,3 %, animistad — 7,8 %, protestantad — 6,5 %, uskondata — 0,7 %, toižed uskojad i uskondan ozutandata — 0,2 %.

Burkina Fason toižed sured lidnad (enamba 90 tuh. ristituid vl 2012Burkina Faso: largest cities and towns and statistics of their population (vn 1996 da 2006 rahvahanlugemižed, vn 2012 endustuz). — World-Gazetteer.com. ): Bobo Diulaso, Banfor, Kudugu.

 Ižanduz 
Burkina Faso om lujas goll' agrarine ma, rippub irdpol'žes torguindaspäi keskmäižes märas. Vl 2023 valdkundan nominaline kogosüdäiprodukt oli 21,1 mlrd. US$ ekvivalentas (120. sija mail'mas; US$900 ühtele hengele, 179. sija) vai 63,8 mlrd. US$ tazostadud ostmižmahtusen mödhe (113. sija; US$2,726 ühtele hengele, 177. sija). Ristitišton kaks' videndest eläb gollüden röunan taga (US$1,9 päiväs da sen vähemba, 2014). Ižandusen päsarakod oma kabjživatišton vodind, puvillan kazvatuz, maižandusen produkcijan ümbriradmine, muilan i tabaktegesiden tehmine, tekstiline sarak, kuldan samine, sömtegimišt (jomad). Finansine voz' zavodiše 1. vilukud.

Kogosüdäiproduktan palad (2017): maižanduz 31,0 %, tegimišt 23,9 %, holitišiden sfer 44,9 %. Radajiden järgenduz sektoroidme (vn 2000 andmused): maižanduz 90 %, tegimišt i holitišiden sfer 10 %.

Valdkundan päeksport om kuld, puvill; toine eksport — kabjživatad, liha, nahkasine torhuz. Importan tavarad oma tegimišton tavarad, söndtavarad, kivivoi. Vl 2023 import (US$7,31 mlrd ekvivalentas) ületi eksportad (US$5,87 mlrd) läz nelländeshe. Irdpol'žen torguindan päižed partnörad (2013) oma Benin (Burkina Fason eksportan 25,9 %), Kot d'Ivuar (Burkina Fason eksportan 4,9 % i importan 18,9 %), Pakistan (importan 18,1 %), Togo (eksportan 12,0 % i importan 4,2 %), Gan (eksportan 4,6 % i importan 4,5 %), Japonii (eksportan 5,7 %), Tailand (eksportan 5,6 %), Turkanma (eksportan 5,1 %), Indii (importan 4,3 %), Kitai (Burkina Fason importan 4,3 %).

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Burkina Fason parlamentan sait (assembleenationale.bf). 
 Burkina Fason prezidentan sait (presidence.bf). 
 Burkina Fason ohjastusen sait (gouvernement.gov.bf).