Francii (himine element)

Francii (Fr — francium latinan kelel) om kahesakümne seičemenz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om ühtendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — ühtenden gruppan päalagruppas, IA), tabluden seičemendes periodas.

 Ühthine ümbrikirjutand 
Element om harv londuses lujas. 223Fr-izotopan veduz om 340 grammad kaikes Man kores kaikuččel kurol, se sädase uranan-235 čihodamižes.

Francine Margarita Pere-himijantedonaine avaiži francijad Kürin institutas (Pariž) vl 1939. Se om nimitadud elementan avaidusen sijan mödhe — Francijan mödhe.

 Fizižed ičendad 
Francii om radioaktivine muglmetall. Francijan äjad ičendad oma tundmatomad (cezijan pojavad ezimeletaden), sikš miše tedomehil ei ole necen elementan sättujad varad (10−7 grammad om kaikiš suremb), i ei voi sada. Kaikiš hätkemban eläjan 223Fr-izotopan pol'čihodamižen pord om vaiše 22 minutad. Kristalline segluz om kubine mülükeskustoittud (endustuz).

Atommass — 223,0197. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 1,87 g/sm³. Suladandlämuz — 300 K (+30 C°). Kehundlämuz — 950 K (680 C°).

Tetas 34 francijan izotopad 199..232 atommassanke, kaik oma radioaktivižed, i niiden üks'toštkümne izomärad. 223Fr-izotopan ližaks hätkembad izotopad oma 212Fr 20 minutad pol'čihodamižen pordonke i francii-222 (T½=14,2 minutad). Kaikiš hätkemb eläi izomär om 206m1Fr, sen pol'čihodamižen pord om 15,9 sekundad. Izotopad čihotas α-čihodamižen (nomerad 197, 198, 200, 214, 215, 217..219), α- i β-čihodamižen kal't (izotopad 201..213, 216, 220, 223), francii-221 — α-, β- i klasterčihodamižen kal't, β-čihodamižen kal't (izotopad 222, 224..233). Izotopad nomer 197, 198, 200, 214, 215, 217..219 kändasoiš astataks, izotopad nomer 201..213, 216 — astataks i radonaks, izotopad 220 i 223 — astataks i radijaks, izotop 221 — astataks, radijaks, tallijaks-207 i hil'nikaks-14, izotopad 222, 224..233 — radijaks.

 Himižed ičendad 
Element om kaikiš reaktivižemb i lujemb endištai. Reagiruib vedenke teravas. Francijan läz kaik ühtnendad oma segojad vedes. Muigotandmär: +1.

 Kävutand 
Otand kävutamižhe om röunatud medicinižel diagnostikal lühüdan olendan tagut i lujan radioaktivižusen taguiči.

 Irdkosketused 
 Francii webelements.com-saital. 
 Kirjutuz francijas Himižiden elementoiden populärižes n-t.ru-kirjištos. (venäkelel)

Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe