Natrii

Natrii (Na — natrium latinan kelel) om üks'toštkümnenz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om ühtendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — ühtenden gruppan päalagruppas, IA), tabluden koumandes periodas.

 Ühthine ümbrikirjutand 
Latinine natrium-nimituz (rindatusen täht  nitron) om velgsanaks keskegiptan kelespäi (nṯr), sen znamoičendoiden keskes oliba «sod», «mugl natr»Petrovskii N. S. Египетский язык. Введение в иероглифику, лексику и очерк грамматики среднеегипетского языка (Egiptan kel'. Ezisanad keskegiptan kelen ijeroglifikha, vaihištho i sen grammatikan pirdatesed). — L., 1958. — Lp. 83. .

Natrii om levitadud londuses sen ühtnendoikš, om keitandsolan (NaCl) palaks. Pala Man kores — 25 kilogrammad tonnas, merivedes 10,5 g/L. Vl 1807 anglijalaine Hemfri Devi-himik sai natrijad metallan nägus ezmäižen kerdan natrijan gidrohapandusen (kaustižen sodan) elektrolizan abul. Voib löuta metallišt natrijad keitandsolan ližaduseks, andab sille siništ ližamujud.

Natrijan solad oma tarbhaižed ristitun hibjan täht, no niiden liig kucub turzet.

 Fizižed ičendad 
Natrii om pehmed hahkvauvaz muglmetall, süttub il'mas. Kristalline segluz om kubine, kändase geksagonaližeks 5 K lämudel (−268 C°) da sen alemba. Üläpainuden al metall kändase läbinägujaks rusttanke ližamujunke.

Atommass — 22,989768. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 0,971 g/sm³. Suladandlämuz — 370,94 K (97,79 C°). Kehundlämuz — 1156,09 K (882,94 C°).

Londuseline natrii kogoneb üks'jäižes 23Na-izotopaspäi. Tetas mugažo 19 ratud radioaktivišt izotopad 18..22, 24..37 atommassanke, i kaks' izomärad (22m, 24m), niiden keskes kaikiš hätkemb om 22Na 2,6 vot pol'čihodamižen pordonke. 24Na-izotopan pol'čihodamižen pord om 15 časud, toižiden izotopoiden lühüdamb mi üks' minut. Radioaktivižed izotopad hajetas β-čihodamižen kal't päpaloin i kändasoiš neonaks vai magnijaks.

 Himižed ičendad 
Se muglmetall muigotub il'mas kebnas natrijan hapandusen sädandanke, reagiruib vedenke teravas dai ujub sen pindal, ka varatas metallad mineralvoin šoidun al vai karasinas. Nened muigotandmärad oma: +1, 0. Metallal om vitkod reakcijad azotanke, ei ole reakcijoid nenidenke substancijoidenke: jod, hil'nik, inertižed gazad. Segoib nozolas ammiakas (−34..−77 C°), segoitez om sinine.

Natrijan hapandusen sädand:

 4Na + O2 -> 2Na2O.

Natrijan peroksid sädase palamižes il'mas vai hapanikas:

 2Na + O2 ->[t] Na2O2.

Niiden ližaks natrijan ozonid NaO3 om olmas.

Reagiruib vedenke teravas, pandud vedhe metallan pallišk libub pindale, sulab reakcijan lämuden tagut i kändase vauktaks šurudeks, kudamb likkub veden pindadme erazvuiččiš čuradusiš. Vezinik erigoičese i voib süttuda reakcijan aigan, sen tazostuz:

 2Na + 2H2O -> 2NaOH + H2 ^.

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Natrii webelements.com-saital. 
 Kirjutuz natrijas Himižiden elementoiden populärižes n-t.ru-kirjištos. 

Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe