Disnei Uolt

Uolter Elajas Disnei (), mugažo om tetab Uolt Disnei:kš (Walt Disney anglijaks, IPA: ['wɔlt 'dɪzni]Kanzannimen virkand anglijaks — Dizni (forvo.com).; sünd. 5. tal'vku 1901, Čikago, Illinois, AÜV — kol. 15. tal'vku 1966, Berbank-lidn läz Los Andželesad, Kalifornii, AÜV), — AÜV:oiden mul'tiplikacijan čomamahtai, režissör, akt'or, kinotarinantegii da prodüser. «Walt Disney Productions»-kompanijan alusenpanii, kudamb kändihe nügüd' mul'timediižeks «The Walt Disney Company»-imperijaks. Sädab kinod kanzaližen kacundan täht.

 Sädamižen znamoičend 
Disnei om ezmäižiden kulund-, muzikaližen da täuz'piduzližen mul'tfil'miden tegii mail'man kinematografan istorijas. Ičeze elon aigan hän kuvazi 111 fil'mad režissöraks da völ oli 576 fil'man prodüseran. Disnejale lahjoitihe 22 Oskar-premijan statušt kut fil'miden prodüserale korktoiš edessatusiš kinočomamahtos da Irving Tal'bergan premijad, mugažo anttihe äjid toižid premijoid da arvlahjoid.

 Biografii 
Uolt oli sündnu Elias Disnei-sauvojan (irlandijalaine Kanadaspäi) i hänen Flora-akan (anglijan i saksan augotižlibundanke) kanzha, oli nellänz' poig videspäi. Laps'aig mäni Missuri-štatan fermas i štatan Kanzas-pälidnas. Uolt Disnei ühtni Ezmäižhe mail'man sodha kirhuližen abun avton vedajaks.

Čomamahton šingotai zavodi kar'jerad rekalaman da komiksiden pirdandfirman sädandal vodel 1920. Vl 1923 Uolt sirdi Los Andželesan Gollivudha i pani «Walt Disney Productions»-kompanijan alust Roi-vellenke. Se oli pen' animacine studii i vhesai 1937 pirdi i pästi lühüdoid mul'tfil'mid, zavottihe Ljuis Kerrolan «Alisa čudoiden mas»-starinoiden animacijaspäi. Vn 1938 kanman ozutadud täuz'piduzline animacine «Vauged lumineižne da seičeme gnomad»-fil'm toi kommertišt satust (8 mln US$) da tetabut Disnejale. Suren satusen jäl'ghe hänen kompanii pästaškanzi toižid mugoižid fil'mid Evropan sarnoiden mödhe da ičetehtud melel personažidenke: «Pinokkio» (1940), «Fantazii» (1940), «Dambo» (1941), «Bembi» (1942).

Vspäi 1948 Disnei sädi prodüseraks openduzfil'miden serijad londusen mödhe. Vll 1953−1955 ezmäine sarnaline kunigahuz — Disneilend om saudud 50 km suvhe Los Andželesan keskusespäi. Vl 1964 «Meri Poppins»-müzikl ühthepani akt'oriden rolid animacijanke ezmäižen kerdan (5 Oskar-premijad). Tetab prodüser navedi tabakod i koli vl 1966 tävun rakaspäi.

 Kanz 
Disnei nai vn 1925 heinkus, oti akaks ičeze studijan Lilian Bounds-sekretarid (1899−1997). Naprihe sada last, no ak taci last kaks' kerdad. Daiana Meri (1933−2013) oli üks'jäižen tütren, sünduti seičeme last. Toine Šeron Meri-tütär (1936−1993) oli tütrindaman. Mel' tuli Disnein pähä kävelten tütridenke mugoman bobuštuzpuišton sädamižes, kus mel'hetartuz oliži lapsiden i täuz'kaznuziden täht ühten aigan.

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Uolt Disnein kanzaline muzei San Franciskos (waltdisney.org). 

Kategorii:AÜV:oiden režissörad
Kategorii:AÜV:oiden prodüserad
Kategorii:AÜV:oiden akt'orad
Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe
Kategorii:Prodüserad kirjamišton mödhe
Kategorii:Režissörad kirjamišton mödhe
Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Kategorii:Sündnuded Čikagho