Evklid

Evklid (amuižgrekan kelen Εὐκλείδης-sanaspäi — Eukleidēs «hüvä hoštuz»; sünd. läz 325. vot edel m.e. — koli 265. voden aigemba e.m.e., Aleksandrii ezimeletaden, Ellinistine Egipt) oli amuižgrekalaine matematikantedomez'.

Evklid om kaikiš amuižemban kaičenus teoretižen matematiktraktatan sädai. Hänen tedoline radmine mäni Aleksandrijas 3. voz'sadal EME, toižid biografijan andmusid ei sa lugeta tarkoiktoikš.

Tedomez' om ezmäine matematikan tedai Aleksandrijan školkundaspäi.

 Sädused 
Evklidan päine «Augud»-tedotö ( Stoikseja vai «Elementad» latiniziruidud formas) kogoneb 13 kirjaspäi. Se mülütab starinoičendoid planimetrijas, stereometrijas i luguiden teorijan küzundoiden rives. «Auguiš» Evklid kävuti aigaližembiden tedomehiden töid, tegi amuižgrekan matematikan ühthevendoid i sädi alust tedon edeližen šingotesen täht. Tedotö kändihe levitadud openduzkirjaks, ahtišti toižid geometrijan openduzkirjoid. Arhimed, Apollonii Pergelaine i toižed antikaigaižed tedomehed otiba «Auguid» aluseks, todištadud niiš vahvištused lugesoiš tetabikš kaikile.

Toižiden tedotöiden keskes oma kaičenus araban känduses «Figuroiden jagamižes», nell' «Konižed čapatesed»-kirjad (niiden material om Apollonii Pergalaižen ühtennimižen sädusen palaks), «Porizmad» (citiruišoiš Papp Aleksandrijalaižen «Matematižes kogoduses»).

Evklid om tedotöiden riven tegii astronomijas, optikas i muzikas.

 Mušt 
Nügüd'aigan algoritm, avaruz i Evklidan geometrii nimitasoiš Evklidan nimel.

 Homaičendad 

Kategorii:Amuižen Grekanman matematikantedomehed
Kategorii:Matematik
Kategorii:Amuižen Grekanman tedomehed
Kategorii:Matematikantedomehed kirjamišton mödhe
Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe
Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Kategorii:Kolnuded Aleksandrijas