Torun'

Torun'  ( [ˈtɔruɲ],  [ˈtoːɐ̯n], ) om lidn Pol'šanman keskuzpalan pohjoižes. Se om Kujavijan da Pomorjen sodaveikundan üks' kahtes administrativižes keskusespäi (vspäi 1999). Toine sodaveikundan keskuz om Bidgošč, sijadase lodeheze lidnaspäi.

 Istorii 
Ezmäižed eländpunktad lidnan territorijal oliba vspäi 1100 edel meiden erad, arheologad mülüdas niid bronzaigan lužican kul'turha. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud 10. voz'sadal meiden erad. Tevtonan orden sauvoi lidnust Thoren-nimenke vozil 1230−1231, sen jändused oma kaičenus tähäsai. Lidnuz da eländpunkt sen seiniden taga saiba lidnan statusad vl 1233.

Toižen mail'man sodan aigan päzutihe lidnad murendusišpäi tobjimalaz. Sen istorine keskuz mülüb UNESCO:n Mail'man jäl'gusen nimikirjuteshe vspäi 1997.

Torun' šingotase kahten tehnologižen parkan tegimil, penen biznesan edheotandoil, turizmal (1,6 mln matknikoid vl 2007).

 Geografijan andmused 
Torun'-lidn sijadase Visl-jogen randoil, 34..95 metrad korktusil, 65 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Varšavhasai om 180 km päivnouzmha-suvipäivnouzmha orhal vai 210 km avtol. Matkad lidnan keskusespäi Bidgoščan keskushesai om 42 km päivlaskmha-lodeheze orhal.

Klimat om ven kontinentaline valdmeren valatoitusenke. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +8,9 C°, kezakun-elokun +17,1..+19,3 C°, tal'vkun-uhokun −1,1..+0,4 C°. Ekstremumad oma −32,4 C° (viluku) i +38,2 C° (heinku). Kezaaigan minimum om −1,4 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +17,1 C° (uhoku). Ei voi panda halad heinkus-elokus vaiše. Paneb sadegid 549 mm vodes, enamba heinkus (91 mm), vähemba redukus-sulakus (27..38 mm kus). Paneb lunt 44 päiväd tal'ves, se sulab teravas päpaloin, lumikatken keskmäine korktuz sase kudhe santimetrhasai. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 68..71 % röunoiš sulakus-elokus, 83..89 % redukus-uhokus.

 Tobmuz 
Torun' jagase kaks'kümneks nelläks nimitadud lidnrajonaks (), sil-žo aigal 15 valičemižümbrikoks.

Lidnan tobmuden pämez' om prezident (). Edeližed lidnan pämehed oma Mihal Zaleski (Michał Zaleski, kül'mku 2002 — sulaku 2024, ezmäine valitud kaikel rahvahal mer), Voiceh Grohovski (Wojciech Grochowski, 1998 — kül'mku 2002, oli valitud lidnan suimal).

 Eläjad 
Vl 1960 lidnan ristitišt oli 104 800 eläjad. Kaik 202 562 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan elajiden lugu oli 210 194 ristitud vl 2000. Ristitišt poleneb suburbanizacijan tagut. Kaik 800 tuhad eläjid om konurbacijas Bidgošč-lidnanke.

Torun' om Nikolai Kopernikan kodilidnaks. Universitet hänen nimedUniversitetan Nikolai Kopernikan nimed Toruniš sait (umk.pl).   () om avaitud vspäi 1945 (18 tuh. üläopenikoid 17 fakul'tetal vl 2022), baziruiše Toruniš, om filialoid Bidgoščas.

 Transport 
Avtobusad (40 maršrutad) da tramvaid (viž jonod) oma kundaližeks transportaks lidnas. Raudtesild da koume avtotesildad ühtenzoittas Vislan randoid. Kaik koume päraudtestancijad i kaks' avtostancijad om saudud lidnas.

Lähembaine lendimport sijadase Bidgošč-lidnas 50 km päivlaskmha-lodeheze.

 Galerei 

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Lidnan ohjastusen oficialine sait (torun.pl).  

Kategorii:Pol'šanman lidnad‎
Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
*