Terbii

Terbii (Tb — terbium latinan kelel) om kuz'kümne videnz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, lantanoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, kudenz' period), vanhtunuden klassifikacijan mödhe — koumanden gruppan laptalagrupp, IIIB.

 Ühthine ümbrikirjutand 
Element om harv londuses, pala Man kores — 4,3 grammad tonnas. Ročine Karl Gustav Mosander-himik avaiži terbijan vl 1843. Nimitihe Itterbü-žilon mödhe Stokhol'man sarišton Resarö-sarel, kuti koumed tošt elementad-ki (erbii, itterbii, ittrii).

Ei ole nimittušt biologižid rolid.

 Fizižed ičendad 
Terbii om pehmed tagokaz ninev hobedaižvauged mametall. Kristalline modifikacii toižetase 1289 C° lämudel.

Atommass — 158,92535. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 8,229 g/sm³. Suladandlämuz — 1629 K (1356 C°). Kehundlämuz — 3396 K (3123 C°).

Londuseline terbii kogoneb üks'jäižes stabiližes 159Tb-izotopaspäi. Toižed 35 izotopad oma ratud radioaktivižed 136..158, 160..171 atommassanke, tetas 27 izomärad mugažo. Niišpäi kaikiš hätkembad oma 158Tb-izotop 180 vot pol'čihodamižen pordonke, 157Tb (T½=71 vot) i terbii-160 (72,3 päivest). Kaikiš hätkembad eläjad izomärad oma 156m1Tb (T½=24,4 časud) i 154m2Tb (22,7 časud). Izotopad čihotas β- i protonižen (izotopad 138, 140, 142, 144), α- (izotopad 148, 150 i 152), α- i β-čihodamižen (izotopad 149..152) vai muite β-čihodamižen kal't (kaik toižed), kebnembad kändasoiš gadolinijaks, jüžmakombad disprozijaks, izotopad 154, 156 i 158 — molembikš, izotopad 140, 142, 144, 149..152 — gadolinijaks i evropijaks.

 Himižed ičendad 
Metall reagiruib kaikidenke galogenidenke i hapanikanke, vedenke, rikmuiktusenke. Oleskeleb reakcijoid azotanke, hil'nikanke, rikinke i boranke ližalämudel. Muigotandmär om +3 tobjimalaz, oleldab +2 i +4.

 Kävutand 
Ottas kävutamižhe terbijad metallurgijas, elektronikas i magnitoiden tehmižes. Tehtas kulundan da ul'trakulundan vägevid purtkid ühthesuladusespäi raudanke. Kävutadas terbijan hapandust avaros TV- i monitoriden teletorvuziš flüorescirujaks vihandaks agentaks. Elementan päeksportör — Kitai, mugažo om löudmižsijid AÜV:oiš, Kazahstanas, Venämas, Ukrainas, Avstralijas, Brazilijas, Indijas da Skandinavijas. Maksoi 1000 US$ kilogrammas vl 2016, arv vajehtase lujas metallan puhthudehe kacten.

 Irdkosketused 
 Terbii webelements.com-saital. 
 Kirjutuz terbijas Himižiden elementoiden populärižes n-t.ru-kirjištos. 

Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe