Erdenet

Erdenet ( [ért(ɘ)nɘtʰ] «kalližarvoine») om lidn Mongolijan keskuzpalan pohjoižes. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, om Orhonan agjan (844 km², vspäi 1994) i sen Bahan-Under-somonan administrativižeks keskuseks da palaks.

 Istorii 
Eländpunktan aluz om pandud vl 1972 otmaha kävutamižhe vas'kižmolibdenižen Erdenetijn-ovoo-löudmižsijan. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1975 11. päiväl tal'vkud. Järed küllästamižtegim radab vspäi 1978, saudihe nelläs vodes. Sen pästand ližadub, vl 2007 ümbriradoihe kivendon 25 mln tonnoid, vl 2021 — 32 mln tonnoid, voziden 2020−2022 rekonstrukcii i ližajono laskeb ümbrirata 38 mln tonnoid vodes. Edheotand pästab vas'ken sadad tuhad tonnoid i molibdenan tuhad tonnoid koncentratas. Pälöudmižsijan varoid täudub, miše rata vhesai 2060.

Erdenet šingotase mugažo kebnal tegimištol (kourad da toižed villtegesed) i sauvondmaterialiden tehmižel (sidä kesken mecan ümbriradmine).

 Geografijan andmused 
Lidn otab agjan päivlaskmad, Selengan i Orhonan jogidenkeskeižes, 1280 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om ümbärtud Bulganan agjan territorijal mugažo.

Matkad Ulanbatarhasai om 340 km suvipäivnouzmha. Lähembaine lidn om Bulgan nell'kümnes kilometras suvipäivlaskmha. Erdenet-stancii radab sarakon Salhit-stancijaspäi lopus, se Salhit sijadase Transmongoližel raudtel.

Klimat om terav kontinentaline mägiden, tal'v om pit'k kuiv. Alemba kirjutadud andmused oma Bulgan-lidnan täht. Voden keskmäine lämuz om −0,4 C°, kezakun-elokun +15,2..+17,7 C°, tal'vkun-uhokun −16,9..−20,8 C°. Ekstremumad oma −41,6 C° (viluku) i +38,3 C° (heinku). Kezaaigan minimum om −8,9 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +12,0 C° (uhoku). Ei voi panda halad heinkus vaiše (minimum om 0 C°). Paneb sadegid 306 mm vodes, niišpäi 220 mm kezakus-elokus (57..97 mm kus), läz ei olele sadegid redukus-keväz'kus (24 mm pordos, 2..8 mm kus). Il'man keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 54..56 % röunoiš sulakus-semendkus, 63 % kezakus, 66 % keväz'kus, 69..76 % heinkus-uhokus.

 Tobmuz 
Bahan-Under-somon (rajon) jagase kaks'kümneks kudeks nimitadud bag:aks (alarajonaks).

Mongolijan ohjastusen pätandan mödhe Erdenetan pämez' om Orhonan agjan pämeheks ühtenaigašti, radnikusen nimi om šarhuu.

 Eläjad 
Vn 2000 Mongolijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 68 310 ristitud, vn 2011 — 92 tuhad ristituid, vn 2021 — 100 728 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Om äi radnikoid enččen NSTÜ:n maišpäi tähäsai.

Mongolijan tedon da tehnologijan universitetan (Ulanbatar) filial radab lidnas.

 Galerei 

 Sebruzlidn 
  Ulan Ude, Burätijan Tazovaldkund, Venälaine Federacii (vspäi 2002)

 Irdkosketused 
 Lidnan oficialine sait (erdenet.mn). 

Kategorii:Mongolijan lidnad
Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
*
Kategorii:Mongolijan keskuzalištusen lidnad