Barnaul

Barnaul () om lidn (vspäi 1771) da lidnümbrik Venämas. Se om Altajan randan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn.

 Istorii 
Eländpunktan aluz om pandud vl 1730 kuti žilo hobedan sulamižtegimenno, om nimitadud jogen mödhe. Sai lidnan statusad vl 1771. Vl 1785 Sibirin ezmäine professionaline kaivuzškol radaškanzi Barnaulas. Randan administrativine keskuz vspäi 1937. Toižen mail'man sodan aigan läz sadad edheotandoid oli sirtud lidnha NSTÜ:n evropižes palaspäi, i se kändihe tegimišton keskuseks.

Barnaul šingotase elektrotehnižen mašinansauvomižen tegimil (likutimed, pompad, ladimed, radiotegim), sauvondmaterialiden pästandal (kaks' raudbetontegesiden kombinatad, savičun tegim), sömtegimištol (leibtegesed, makaronad, maidkombinat i maidtegim, oludentegim, likörvintegim, konditerine fabrik, sepantegim), himižel sarakol (šinkombinat, räzintegesed), torguindal.

 Geografijan andmused 
Lidn sijadase randan pohjoižes, Ob'-jogen randoil, hural randal tobjimalaz. Barnaulk-jogi lankteb sihe huralpäi lidnas ( 207 km pitte), ende jogen nimi oli Barnaul (Барнаул), 18. voz'sadan lopun pirdatesil om znamoitud kut Boronoul vai Boronour (Бороноул / Бороноур). Lähembaižed toižed sured lidnad oma Novosibirsk 240 km pohjoižhe (avtotedme vai raudtedme) i Novokuzneck 227 km päivnouzmha orhal (raudtedme).

Klimat om ven kontinentaline, lämuz' i sadegiden lugumär voidas vajehtadas lujas voz' voden jäl'ghe. Voden keskmäine lämuz om +2,8 C°, kezakun-elokun +17,6..+19,9 C°, tal'vkun-uhokun −13,1..−16,2 C°. Ekstremumad oma −48,2 C° (viluku) i +38,5 C° (kezaku, eloku). Il'man lämuz ülitab +30 C° hot' kerdan vodes. Kezaaigan minimum om −1,2 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +7,4 C° (uhoku). Ei voi panda halad heinkus vaiše (minimum om +2,9 C°). Paneb sadegid 443 mm vodes, enamba kezakus-heinkus (54..72 mm kus), vähemba vilukus-keväz'kus (18..23 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 55..64 % röunoiš sulakus-kezakus, 76..79 % kül'mkus-uhokus, 69..74 % toižiš kuiš.

 Tobmuz 
1. Raudten rajon
2. Industrialine rajon
3. Leninan rajon
4. Oktäbrin rajon
5. Keskuzrajon
Barnaul jagase videks administrativiž-territorialižeks rajonaks. Ičeze administracii om kaikuččes, no rajonad ei olgoi municipaližikš ühtnikoikš, Dum om üks'jäine lidnas. Üks' lidnanvuitte žilo (Suvine-žilo, 20 028 rist. vl 2016) i 24 muite žilod, žilod raudtestancijanno da küläd mülüdas lidnümbrikho Barnaulan ližaks, kaik ned sijadasoiš päivlaskmha lidnaspäi.

Edeline lidnan pämez' om Sergei Dugin (tal'vku 2015 — eloku 2019).

 Eläjad 
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen satusiden mödhe Barnaul-lidnan eläjiden lugu oli 612 401 ristitud, lidnümbrikon — 670 332 ristitud. Vn 2021 rahvahanlugemižen mödhe lidnan ristitišt oli 630 877 eläjad. Kaik 633 301 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 635 tuhad eläjid vozil 2004 i 2015−2016.

Üläopendusen seičeme sijališt aluzkundad ratas lidnas: Altajan valdkundaline universitetAltajan valdkundaližen universitetan sait (asu.ru).    (alusenpanend 1973 kut om, 14 tuh. üläopenikoid), Altajan valdkundaližed tehnine, agrarine, medicinine i pedagogine universitetad, kul'turan institut, Venäman südäiazjoiden ministrusen Barnaulan juridine institut.

 Galerei 

 Tetabad ristitud 
Sündnuded
 Anna Nikol'skaja-Ekseli (sünd. 1979) — Venäman lapsidenkirjutainaine.
Elanuded
 Mihail Evdokimov (1957−2005) — oli Venäman parodist da politikanmez'.
 Ivan Polzunov (1728−1766) — Venäman ezmäižen purumašinan melestegii.

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Lidnan Duman oficialine sait (duma-barnaul.ru). 
 Lidnan administracijan oficialine portal (barnaul.org). 
 Lidnan i Altajan randan informacine portal (barnaul-altai.ru). 


*
Kategorii:Venäman lidnad
Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
*