Kair

Kair ( El'-Kāhira — «vägestusekaz», sijaline virkand [el.qɑ(ː)ˈheɾɑ]), om Egiptan pälidn, sen kaikiš suremb lidn-agj da kahtenz' lidn Afrikas eläjiden lugun mödhe (Lagosan jäl'ghe). Kaikiš järedamb arabankel'ne lidn mail'mas.

Sur' Kair om turizman järed keskuz.

 Istorii 
Ezmäine johtutez lidnas om datiruidud vl 969. Vl 1347 mustmoran pošav tegihe lidnas.

Vspäi 1854 Aleksandrii om ühtenzoittud Kairanke raudtel. Se om ezmäine raudte Afrikas.

Kair sädab Egiptan kogosüdäiproduktad kaht ühesandest. Lidn om järedaks avtoiden da likkuimiden tegijaks.

 Geografijan andmused 
Kair sijadase Egiptan pohjoižes. Lidn seižub Nil-jogen molembil randoil, edel sen suhištod mödvedhe. Matkad Keskmeren randhasai om 165 km pohjoižhe orhal.

Klimat om subtropine kuiv tropižen röunal, päivoikaz, sulakus-sügüz'kus eriližešti (ul'traruskedsinižen sädegoičendan indeks om 9..11,5). Voden keskmäine lämuz om +22,5 C°, kezakun-elokun +28,2..+29,2 C°, tal'vkun-uhokun +14,4..+15,9 C°. Ekstremumad oma +1,2 C° (viluku) i +47,8 C° (semendku). Kezaaigan minimum om +16 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum +34,2 C° (uhoku). Il'man lämuz voib ületada +30 C° miččel taht kul. Paneb sadegid 25 mm vodes, enamba kül'mkus-keväz'kus (3..6 mm kus), ei ole sadegid kezakus-sügüz'kus. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 46..54 % röunoiš uhokus-kezakus, 58..61 % heinkus-vilukus.

 Tobmuz 
Kair om ühtennimižen muhafaz:an keskuz da üks'jäine lidn. Se jagase 46 nimitadud policiirajonaks (kism:aks). Municipalitetan sauvuz (se-žo valdoičijan Nacionaližen Demokratižen partijan päfater) paloi lophu revolücijan aigan vn 2011 uhokus.

Edeline lidnan pämez' (gubernator) om Atef Abd El' Hamid (radoi vspäi 2016).

 Eläjad 
Vl 2011 lidnan ristitišt oli 10 230 350 eläjad. Lidnas lugetas Egiptan eläjiden ühesandest. Vl 2018 Suren Kairan aglomeracijas elihe 22 183 000 ristitud 2734 km² pindal, se ristitist oli kaikis suremb (vl 2011 oli 16,9 mln elajid). Valdkundan koumanz' ristitištol Giz-lidn om sijatud suvipäivlaskmpolehe.

Znamasižed üläopendusen aluzkundad oma valdkundaližed Ain-Šams-universitetAin-Šams-universitetan sait (asu.edu.eg).   (alusenpanend 1950, kaks'kümne fakul'tetad, 156 tuh. üläopenikoid 2022/23-openduzvodel) i islaman Universitet al'-Azhar (alusenpanend 988, ühesa fakul'tetad). Äi universitetoid ratas aglomeracijan lidnoiš, niiden kesken Kairan universitet Gizas.

 Transport 
Avtobusad, metropoliten, jonused, maršruttaksid da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos. Vl 1987 avaitihe metron ezmäižen jonon, se om ezmäine Afrikas alusenpanendan aigan mödhe (vn 2024 semendkuspäi 84 stancijad ratas koumel jonol, 106,8 km raudted). Metropolitenan nellänz' jono om sauvomižes vll 2024−2028. Monorel'san kaks' jonod Udhe Kairha oma sauvomižes mugažo i lindäs avaitud vl 2025.

Rahvahidenkeskeine civiline Kairan lendimportRahvahidenkeskeižen Kairan lendimportan sait (cairo-airport.com).   (Maṭār El Qāhira El Dawli, CAI / HECA, 14,7 mln passažiroid vl 2012) sijadase vižtoštkümnes kilometras pohjoižpäivnouzmha lidnan keskuzpalaspäi. Se om kaikiš suremb valdkundas, nellänke lendahtamižsarganke.

 Galerei 

 Sebruzlidnad 
Kairal om koumetoštkümne sebruzlidnadKožundaktad serbuzlidnoidenke. — Kairan ohjandaikund (13. keväz'ku 2012, cairo.gov.eg). :
  Barselon, Ispanii (vspäi 1993)
  Frankfurt Mainal, Saksanma (1979)
  Hjuston, Tehas, AÜV (1988)
  Minsk, Vaugedvenäma (1998)
  Nju Jork, AÜV (1982)
  Ottav, Kanad (1989)
  Pariž, Francii (1985)  Pekin, Kitai (1990)
  Seul, Suvikorei (1997)
  Sian', Kitai (1997)
  Stambul, Turkanma (1988)
  Štuttgart, Baden-Vürtemberg, Saksanma (1979)
  Tokio, Japonii (1990)

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Lidnan oficialine portal (cairo.gov.eg).  


Kategorii:Egiptan lidnad
Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
*
Kategorii:Pälidnad
Kategorii:Egiptan agjad