Vismut

Vismut (Bi — bisemutum vai bismuthum latinan kelel) om kahesakümne koumanz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om vižtoštkümnendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — videnden gruppan päalagruppas, VA), tabluden kudendes periodas.

 Ühthine ümbrikirjutand 
Tetas vismutad amuižiš aigoišpäi jo, tehtihe mekid da veičid. Ezimeletaden, latinine nimi sündui saksan kelen weisse Masse-sanoišpäi «vauged mass». Vl 1738 saksalaine Johann Genrih Pott-himik märiči vismutad erižeks elementaks.

Element om harv Man kores, 20 grammas tonnas. Ei voi vastata sidä puhthas olendas.

 Fizižed ičendad 
Puhtaz vismut om hoštai vauged räbed metall, räzäidab i šoiduitase vitkos kandelmuses. Kändase plastižeks 150..200 C° lämudel. Diamagnetik. Kristalline segluz om romboedrine.

Atommass — 208,98040. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 9,747 g/sm³. Suladandlämuz — 544,7 K (271,5 C°). Kehundlämuz — 1837 K (1564 C°).

Londuseline vismut mülütab vaiše üks'jäižes vähäradioaktivižes 209Bi-izotopaspäi 1,9 × 1019 vot pol'čihodamižen pordonke (läz sadad statjoid vodes ühtes grammas), se kändase stabiližeks tallijaks-205 α-čihodamižen kal't. Sen ližaks, tetas 34 ratud radioaktivišt izotopad 184..208, 210..218 atommassanke, i niiden 50 izomärad. Niišpäi kaikiš hätkembad izotopad oma 208Bi 368 tuhad vozid pol'čihodamižen pordonke, 207Bi-izotop (T½= 33 vot) i vismut-205 (15,31 päivest). Kaikiš hätkembad eläjad izomärad oma 210mBi (T½= koume millionad vozid, kändase tallijaks-206 α-čihodamižen kal't), 201mBi (59,1 minutad) i 200mBi (31 minutad). Izotopad čihotas α- i protonižen (izotop 185), α- i β-čihodamižen (izotopad 186..197, 201..203, 210..214) vai muite β-čihodamižen kal't (kaik toižed), kebnembad kändasoiš hahktinaks, jüžmakombad polonijaks, izotopad 185..197, 201..203 — hahktinaks i tallijaks, izotopad 210, 211, 213 — polonijaks i tallijaks, izotopad 212 i 214 — polonijaks, tallijaks i hahktinaks.

 Himižed ičendad 
Muigoitase nepsas il'mas honuzližel lämudel. Muigotandmärad: −3, +1, +2, +3, +4, +5.

Lämbitamižen jäl'ghe 1000 C° lämudehesai metall palab vismutan hapandusen(III) sädandanke:


Vismutan hapanduz(V) (Bi2O5) sädase ozonan i vismutan ičekeskentehmižes.

Segoib fosforad välläs. Läz ei ole vezinikan segoitest ni kovas, ni nozolas vismutas, se ozutab elementoiden vähäd aktivižust toine toižen kosketaden. Tetas gidridoid-gazoid Bi2H2 i BiH3 (vismutin), ned oma morijad i čihotas honuzlämudel jo. Ei ole vismutan ičekeskentehmišt hil'nikanke, azotanke i olankeSlavinskii M. P. Физико-химические свойства элементов (Elementoiden fiziž-himižed ičendad). — Государственное научно-техническое издательство литературы по черной и цветной металлургии (Valdkundaline tedotehnine literaturan pästandkodi raudan i mujumetallurgijas), 1952. — 764 lp. — Lpp. 426−432. .

Vismutan reakcii rikinke vai rikgazanke vedab sul'fidoiden sädandha: vismutan sul'fid(II) (BiS), vismutan sul'fid(III) (Bi2S3).



Om reakcijoid galogenidenke (ftor, hlor, brom, jod), oz.:



 Kävutand 
Vismut kävutase tobjimalaz metallurgijas, medicinas, elektronikas. Se om hüvä katalizator mugažo.

Om elementan löudmižsijid Saksanmas, Mongolijas, Bolivijas, Avstralijas, Perus da toižiš valdkundoiš. Sadas kivendoišpäi hahktinanke, cinkanke, vas'kenke i tinanke, kulutadas läz 6 tuhad tonnoid mail'madme vodes.

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Vismut webelements.com-saital. 
 Kirjutuz vismutas Himižiden elementoiden populärižes n-t.ru-kirjištos. 

Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe