Oulu

Oulu (mugažo suomen kelel, virktas [ˈou̯lu],  [ʉːlɛɔˈbɔrj]) om Suomenman videnz' surtte lidn, Pohjoižpohjanma-provincijan pälidn.

Se om Pohjoižen Skandinavijan kaikiš suremb lidn, kaikiš amuižemb lidn Suomenman pohjoižes, järed tedokeskuz.

 Istorii 
Vl 1377 ezmäine eländpunkt mainitase nügüd'aigaižen lidnan territorijas, om kirjutadud Uz'lidnan aigkirjas kuti karjalaižiden lidnuz Ovl-jogen randal ().

Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vn 1605 8. päiväl sulakud kuti ročin lidnuz. Se sai lidnan statusad vl 1610.

Vl 1822 sur' lämoipalo oli tehnus lidnas.

Oulun ižandusen päsarakod oma sauvond, bumagan tegmine (Stora Enso), elektrotehnine sarak (Nokia), turizm (sidä kesken rahvahidenkeskeine turizm opendamha). «Toppila»-lämuzelektrostancii sijadase lidnan ühtennimižes rajonas, radab turbhal.

 Geografijan andmused 
Lidn sijadase valdkundan lodehes, Baltijan meren Botnižen lahten randal, ühtennimižen jogen lanktendan sijas.

Matkad Hel'sinkihesai om 607 km suvhe avtotedme, 539 km orhal.

Klimat om ven kontinentaline subarktižen röunal, Baltijan meren valatoitusenke. Voden keskmäine lämuz om +3,3 C°, kezakun-elokun +13,7..+16,7 C°, tal'vkun-uhokun −5,3..−8,4 C°. Ekstremumad oma −41,5 C° (uhoku) i +33,3 C° (heinku). Kezaaigan minimum om −6,1 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +9,6 C° (viluku). Ei voi olda haloid heinkus vaiše. Paneb sadegid 525 mm vodes, enamba heinkus (80 mm) i elokus (62 mm), vähemba vilukus-sulakus (23..32 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 66..76 % röunoiš sulakus-elokus, 86..90 % redukus-uhokus. Läz ei olele päipaštod tal'vel (8..28 časud kus), kezaaig om päivoikaz.

Vn 2018 andmusiden mödheInformation about Oulu. — City of Oulu - Oulun kaupunki (ouka.fi).  lidnankundan pind om 3 817,52 km², sidä kesken kuivma — 2 970,97 km², meri — 766,96 km², sokaz ma otab 79,59 nellikkilometrad. Lindfartaliden pind om 187,1 km².

 Tobmuz 
Lidnankund jagase 23 rajonaks, ned alajagasoiš 106 lidnanlaptaks (ümbrikoks). Oulun municipaline suim kogoneb 67 ezitajaspäi.

Edeližed Oulu-lidnan pämehed () oma Seppo Määttä (vn 2023 sulaku-tal'vku), Päivi Laajala (sulaku 2017 — keväz'ku 2023), Matti Pennanen (2006−2017), Kari Nenonen (1999−2006), Risto Parjanne (1991−1999).

 Eläjad 
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 121 809 ristitud, vl 2000 — 160 851 ristitud, vl 2010 — 185 419 ristitud, vl 2020 — 205 629 ristitud. Kaik 203 623 eläjad oli lidnas vn 2018 lopus. Kaikiš suremb lidnankundan ristitišt om nügüd'.

Rahvahad (ezmäižen kodikelen mödhe, 2014): suomalaižed — 96,4 %, ročilaižed — 0,2 %, saamalaižed — 0,1 %, toižed rahvahad — 3,3 %.

Lüteranižen hristanuskondan kaks' päjumalanpertid, seičeme jumalanpertid i kapell oma saudud da avaitud lidnas.

Kaik kaks' üläopendusen aluzkundad om lidnas: Oulun universitetOulun universitetan sait (oulu.fi).  (, alusenpanend 1958, 13,9 tuh. üläopenikoid vl 2023) i Oulun sättutoitud tedoiden universitet.

 Transport 
Avtobusad oma kundaližeks transportaks, avtod i velosipedad — personaližeks transportaks lidnan südäimes.

Kaik nell' valdmad om saudud meriportas, ned oma jüguiden erazvuiččen toižendan täht. Meriport om üks' kaikiš enamba kävutadud Botnižen lahten randištol.

Raudte Hel'sinkišpäi tuli lidnha vl 1886. Nügüd' «Pendolino»-kiruhjonused ühtenzoittas lidnad Hel'sinkinke Jogensun kal't.

Rahvahidenkeskeine civiline Oulu-lendimportRahvahidenkeskeine Oulu-lendimport finavia.fi-saital.    (OUL / EFOU, 1,1 mln passažiroid vl 2018) om kahtenz' surtte Suomenmas, se sijadase vižtoštkümnes kilometras suvipäivlaskmha lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Pohjoiževropan maihe, Suomenmadme i čarterreisid Evropan suvipäivlaskmaižihe lebutahoiže.

 Galerei 

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Oulu-lidnan tobmuden sait (ouka.fi).   


Kategorii:Suomenman lidnad
Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
*