Kambodž

Kambodž ( [kam.pu.ciə]), enzne kävutadud nimi oli Kampučii, oficialižikš Kambodžan Kunigahuz ( Preăh Réachéanachâk Kâmpŭchéa, transkripcii: Preah Reatjeannatjakr Kamputjie), om valdkund Suvipäivnouzmpol'žes Azijas, Indokitai-pol'saren suves. Sen päine da kaikiš suremb lidn om Pnompen'.

 Istorii 
Vn 1953 9. päiväl kül'mkud Kambodž sai ripmatomut Francijaspäi.

Valdkundan ezmäine Konstitucii oli olmas vspäi 1947. Nügüdläine kudenz' lugul KonstituciiKambodžan Konstitucijan tekst constituteproject.org-saital.  om vahvištadud vl 1993, sen vn 2008 versii om väges.

 Geografijan andmused 
Kambodž om mavaldkundröunoiš Tailandanke lodehes (803 km), Laosanke pohjoižes (541 km) da Vjetnamanke päivnouzmas (1228 km). Sen suvipäivlaskmaižed randad lainištab Tünen valdmeren Kitain Suvimeren Siaman laht. Randpird om 443 km.

Om koume mägisel'gad man laptoiš: Kravan'-mäged läz randištod, Elefan-mägisel'g suves da Dangrek pohjoižes. Kaikiš korktemb čokkoim om Oral'-mägi Kravan'-mägiš, 1813 m meren pindan päl. Kambodžan päjogi om Mekong, se läbitab kaiken man da jokseb suvehe. Kaikiš suremb järv om Tonlesap-järv.

 Tobmuz 
Ohjandusen form om unitarine parlamentine konstitucine monarhii. Oficialine valdkundan pämez' om Norodom Siamoni-kunigaz (vn 2004 29. päivälpäi redukud), hän om Norodom Sianukan poig. Kunigahan Valdištmen Nevondkund valičeb monarhad. Monarh hüvästab alakodin päministran kandidatad. Päministr (ministrišton ezimez', , transkripcii vepsän kirjamil: Neajuok Rodthamontrei nei Preahreatjeannatjakr Kamputjie) om Hun Sen, radab vn 1998 30. päiväspäi kül'mkud.

Käskusenandmižtobmuz om parlament, se om kaks'kodine. Senat ( Protsaphea) om üläkodi, mülütab 62 ühtnijad, sidä kesken 58 ezitajad valitas agjoiden suimil, kaks' — moharhal, kaks' — alakodil, kaikid — kudeks vodeks. Alakodi om Nacionaline Suim ( Radhsphea), se kogoneb 125 ristituspäi, rahvaz valičeb heid videks vodeks.

Käskuzkundaline tobmuz om Ülembaine Sudijoiden Nevondkund.

Parlamentan üläkodin järgvaličendad oliba vn 2018 25. päiväl uhokud, alakodin — vn 2018 29. päiväl heinkud.

 Administrativiž-territorialine jagand 
   Kacu kirjutuz: Kambodžan administrativiž-territorialine jagand.

Administrativiž-territorialižikš Kambodž jagase kaks'kümneks koumeks agjaks (provincijaks, ) da ühteks keskuseližikš ohjatud lidnaks. Päiči pälidnas, ned alajagasoiš 185 ümbrikoks (khmer. srok), sid' 1621 kundaks (kommunaks, khmer. khum)Päandmused Kambodžan polhe. — Stat.go.jp. .

 Eläjad 
Kambodžas elädas kambodžalaižed. Khmeralaižed ottas läz ühesad kümnendest ristitištos. Eläjiden 96 % pagižeb khmeran kelel. Vn 2019 rahvahanlugemižen mödhe valdkundan eläjiden lugu oli 15,552,211 ristitud. Kaikiš suremb valdkundan ristitišt om nügüd' (16,6 mln eläjid vl 2021).

Uskondan mödhe (2013): buddistad — 97,9 % (oficialine religii), islamanuskojad — 1,1 %, hristanuskojad — 0,5 %, toižed uskojad i religijatomad — 0,6 %.

Toižed znamasižed lidnad (enamba 100 tuh. ristituid vl 2012Kambodž: kaikiš surembad lidnad da niiden ristitišton statistik. — Worldgazetteer.com. ): Takmau, Battambang, Sisophon, Siemreap, Kampongtäm, Sianukvil'. Kaik om 25 lidnad valdkundas.

 Rahvahanižanduz 
Kambodž om goll' agrariž-industrialine valdkund, šingotase teravas, rippub irdpol'žes torguindaspäi lujas märas. Vl 2025 valdkundan ezimeletadud nominaline kogosüdäiprodukt linneb 49,8 mlrd. US$ ekvivalentas (95. sija mail'mas; US$2,870 ühtele hengele, 140. sija) vai 150,05 mlrd. US$ tazostadud ostmižmahtusen mödhe (89. sija; US$8,650 ühtele hengele, 130. sija). Ižandusen znamasižed sarakod oma mecan varhapanend da ümbriradmine, kalližarvoižiden kividen samine, tekstiline sarak, sobiden pästand, räzinan i cementan tehmine, sauvond, risan jauhond i kalanpüdand, turizm. Finansine voz' zavodiše 1. vilukud.

Kogosüdäiproduktan palad (2023): maižanduz 25,3 %, tegimišt 32,8 %, holitišiden sfer 41,9 %. Radajiden järgenduz sektoroidme (vn 2023 andmused): maižanduz 21,9 %, tegimišt 37,7 %, holitišiden sfer 33,7 %.

Vl 2009 valdkundan päeksport oli erazvuiččed sobad (läz 80 %) i nahkkengäd; toine eksport — metallatoi (magnitatoi) lete (5 %), kuld (4 %), velosipedad (2 %). Importan tavarad oma ümbriratud kivivoi, sobad, kuld, avtod, hajustadud vezi. Irdpol'žen torguindan päižed partnörad oma AÜV (Kambodžan eksportan 36,3 % vl 2022), Kitai (Kambodžan importan 30,3 %), Vjetnam (eksportan 10,2 % i importan 12,7 %), Tailand (importan 19,1 %), Singapur (Kambodžan importan 18,2 %).

 Galerei 

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Venäman sur'oigenduzkundan Kambodžan kunigahuses oficialine sait (embrusscambodia.mid.ru).  
 Kambodžan röunantagaižiden azjoiden da rahvahidenkeskeižen kooperacijan ministrusen oficialine sait (mfaic.gov.kh).  
 Kambodžan Statistikan Nacionaližen Institutan sait (nis.gov.kh).