Šanhai

Šanhai (, pin'jin': Shànghǎi) om Kitain kaikiš suremb lidn da ižandusen keskuz, üks' nelläs lidnaspäi keskuzalištusenke. Valdkundan kaikiš järedambad meriport i finansine keskuz ratas lidnas.

 Istorii 
Vl 1553 lidnan seinäd oliba saudud, i se kändihe znamasižeks 16. voz'sadan lopule. Eländpunkt om sätud oficialižeks vn 1949 redukun 1. päiväl.

Šanhain irdpol'žen torguindan ühthine mülü oli US$1,58 trln ekvivalentas vl 2021.

 Geografijan andmused 
Geografižed koordinatad oma 31°12′0″ N da 121°30′0″ E.

Lidn sijadase valdkundan päivnouzmas, Janczi-jogen suhišton randoil, 0..103 m (Daczin'-mägi, ) ü.m.t. korktusil. Šanhain pind — 6 340,5 km².

Klimat om subtropine mussonižen pirdoidenke, pil'vekaz vodes läbi. Voden keskmäine lämuz om +17,1 C°, heinkun-elokun +28,5..+28,8 C°, kezakun i sügüz'kun +24,4..+24,7 C°, +4,9..+7,3 C°. Ekstremumad oma −10,1 C° (viluku) i +40,9 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om +12,3 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +27,0 C° (uhoku). Ei voi panda halad semendkus-redukus (redukun minimum om +1,7 C°). Paneb sadegid 1245 mm vodes, enamba kezakus (207 mm) i elokus (187 mm), vähemba tal'vkus (50 mm). Paneb lunt nell' päiväd tal'ves keskmäras. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 71..80 % röunoiš voden aigan.

 Eläjad 
Vn 2000 Kitain rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 14 489 919 ristitud, vn 2010 — 20 555 098 ristitud, vn 2020 — 22 209 380 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Hukou (personad pordaigaliženke registracijanke toižiš regionoišpäi) ottas koume videndest ristitištos (2023).

 Transport 
Avtobusad (enamba mi tuha maršrutoid), trolleibusad i metropoliten oma kundaližeks transportaks lidnas. Metro radab vspäi 1993, siš om 19 jonod, 457 stancijad, 743 km raudted (kaikiš pidemb mail'mas). Kiruhjonuz magnitpölusel ühtenzoitab azjališt keskust Pudun-lendimportanke.

Rahvahidenkeskeine civiline Šanhai Pudun-lendimportRahvahidenkeskeižen Šanhai Pudun-lendimportan sait (shairport.com).  (PVG / ZSPD, 76,1 mln passažiroid vl 2019, 3,4 mln tonnoid jüguid vl 2023) sijadase Pudun-rajonan päivnouzmas. Se radab vspäi 1999. Sišpäi om reisid Suvipäivnouzmaižen Azijan i Evropan surihe lidnoihe, Kitain äjihe lidnoihe.

 Sebruzlidnad 
Kaik om läz 60 sebruzlidnad Šanhail.

  Aden, Jemen (vspäi 1995)
  Aleksandrii, Egipt (1992)
  Alžir-lidn, Alžir (2003)
  Antverpen, Flandrii, Bel'gii
  Barselon, Ispanii (2001)
  Bazel', Šveicarii (2007)
  Budapešt, Mad'jaranma (2013)
  Čiangmai, Tailand (2000)
  Čikago, Illinois, Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad (1985)
  Danidin, Uz' Zelandii (1994)
  Dubai, Araban Ühtenzoittud Emiratad (2000)
  Espoo, Suomenma (1998)
  Gamburg, Saksanma (1986)
  Guajakil', Ekvador (2001)
  Göteborg, Ročinma (1986)
  Haif, Izrail' (1994)
  Hamhin, Korejan Rahvahaliž-Demokratine Tazovaldkund (1982)
  Hjuston, Tehas, Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad (2015)
  Hošimin, Vjetnam (1990)
  Jokoham, Japonii (1973)  Karači, Pakistan (1984)
  Kasablank, Marok (1986)
  Kolombo, Šrilank (2003)
  Konstanc, Romanii (2002)
  Kork, Irlandii (2005)
  Kuopio, Suomenma (2012)
  Liverpul', Anglii, Sur' Britanii (1999)
  Manaus, Brazilii (2009)
  Manil, Filippinad (1983)
  Maputu, Mozambik (1999)
  Marsel', Francii (1987)
  Milan, Italii (1979)
  Monreal', Kvebek, Kanad (1985)
  Mumbai, Indii (2014)
  Nikosii, Kipr (2004)
  Nju Jork, Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad (2007)
  Osak, Japonii (1974)
  Oslo, Norvegii (2001)
  Pirei, Grekanma (1985)
  Piter, Venäma (1988)  Pnompen', Kambodž (2009)
  Port Vil, Vanuatu (1994)
  Portu, Portugalii (1995)
  Prag, Čehanma
  Pusan, Korejan Tazovaldkund (1993)
  Rosario, Argentin (1997)
  Rotterdam, Alamad (1979)
  San Francisko, Kalifornii, Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad (1979)
  San Paulu, Brazilii (1988)
  Santjago de Kuba, Kuba (1996)
  Sarajevo, Bosnii da Gercegovin (2008)
  Seul, Korejan Tazovaldkund (2014)
  Sofii, Bolgarii (2014)
  Stambul, Turkanma (1989)
  Zagreb, Horvatii (1980)
  Zal'cburg, Avstrii (2004)
  Taškent, Uzbekistan (1994)
  Val'paraiso, Čili (2001)
  Vindhuk, Namibii (1995)

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Lidnan oficialine sait (shanghai.gov.cn).  


Kategorii:Kitain lidnad
Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe