Amman

Amman (araban kelel: عمّان Ammān [ʕamːaːn]) om Jordanijan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om mugažo Pälidnan agjan (Ammanan agj) administrativine keskuz.

 Istorii 
Amman om ristitun üks' kaikiš amuižembiš eländpunktoišpäi mail'mas. Mainitase ezmäižen kerdan 13. voz'sadal edel m.e. kuti Rabbat-Ammon. Rimalaižen imperijan aigan nimitihe Filadel'fij:aks.

Pen' lidnut šingotaškanzihe, konz Ottomanan imperijan ohjastai päti sauda «Damask — Medin»-raudted (1900−1908) vedamha hadžan pühämatkajid, i se läbiti lidnad. Municipalitetan aluz om pandud vl 1909. Raudten Jordanijan pala radab nügüd'-ki.

Amman šingotase bankingal (sur' transnacionaline Arab Bank) i fondbiržal (Amman Stock Exchange — ASE, vspäi 1999), turizmal (1,8 mln matknikoid vl 2011), zell'tegimištol (Hikma Pharmaceuticals), logistikal (Aramex). Mail'man korporacijoiden regionaližed palakundad ratas lidnas. Ižandusen keskuz sijadase lidnan päivlaskmas.

 Geografijan andmused 
Lidn sijadase valdkundan lodehes, seižub seičemel kukhal, 700..1100 m korktusil, 773 metrad valdmeren pindan päl keskmäižel korktusel. Matkad Jerusalimalpäi (Izrail') 65 kilometrad päivnouzmha.

Klimat om Keskmeren lidnan pohjoižes i päivlaskmas, tropine kuiv suves i päivnouzmas. Lidnan päivlaskmas voden keskmäine lämuz om +16,1 C°, kezakun-sügüz'kun +22,5..+24,5 C°, tal'vkun-uhokun +6,5..+8 C°. Ekstremumad oma −9 C° (viluku) i +41,5 C° (heinku, eloku). Paneb sadegid 525 mm vodes, enamba tal'vkus-uhokus (100..133 mm kus), kezakus-sügüz'kus ei olele sadegid ani. Lidnan päivnouzmas voden keskmäine lämuz om +18,1 C°, kezakun-sügüz'kun +24,6..+26,6 C°, tal'vkun-uhokun +8,5..+10,2 C°. Ekstremumad oma −4,5 C° (viluku) i +43,7 C° (eloku). Paneb sadegid 245 mm vodes, enamba tal'vkus-uhokus (46..63 mm kus), kezakus-sügüz'kus ei olele sadegid ani mugažo.

 Tobmuz 
Amman jagase kaks'kümneks seičemeks nimitadud ümbrikoks.

Edeline lidnan pämez' om Akel' Bil'tadži (Aqel Biltaji, sügüz'ku 2013 — eloku 2017).

 Eläjad 
Lidnan ristitišt ületi millionad vl 1990. Vl 2010 Ammanan eläjiden lugu oli 2,842,629 ristitud 1 680 nellikkilometrad pindal. Kaik 4,007,526 eläjad oli lidnas vl 2016. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

Läz pol'tošt millionad ristituid verhanmaiženke augotižlibundanke elädas lidnas vl 2015, enamba kaiked Sirijaspäi (435 tuh.), Egiptaspäi (390 tuh.) i Palestinaspäi (308 tuh.).

 Transport 
Avtobusad, kiruhavtobusad (BRT, kaks' maršrutad) da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.

Kaik kaks' rahvahidenkeskešt aeroportad ratas lidnas da läz sidä. Ammanan rahvahidenkeskeine civiline lendimport Alija-kunigaznaižen nimedRahvahidenkeskeižen lendimportan Alija-kunigaznaižen nimed informacine sait (amman-airport.com).  (AMM / OJAI, 8,9 mln passažiroid vl 2019) sijadase koumekümnes kilometras suvhe lidnaspäi, tehtas reisid äjihe verhiže maihe. Soda- da civiline Amman (Mark)-lendimport (ADJ / OJAM, 279 tuh. passažiroid vl 2012) sijadase koumes kilometras lidnan keskuzpalaspäi, otab čarter- da VIP-lendimid lähižiš maišpäi, kävutase enamba kuti openduzsija lendajiden täht.

 Galerei 

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Lidnan ohjastusen oficialine sait (ammancity.gov.jo).  


Kategorii:Jordanijan lidnad
Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
*
Kategorii:Pälidnad
*