Oza

Oza om ristitun olend, kudamb sättub ičeze olendan arvoimižiden kaikiš surembale südäitäudundale, elon täudusele i hamakahudele, ičeze ristitun znamoičendan elohopanendale.

Nened disciplinad tedoitas ozan fenomenad: psihologii, filosofii, fiziologii, sociologii, ekonomine teorii, mugažo religii.

Ozan problem oli antižen etikan keskuzline kategorii. Aristotel' tedoiži sidä ezmäižel i märiči ozad ičeze Nikomahan etik-tös kuti «hengen töhišt täudes hüvädtegendas». Hüvädtegend oli se, mi vedab ozannoks.

 Fiziologii 
Ozan fiziologii om muga nimitadud «ozan gormonoihe» sidodud ahthas — endorfinad, serotonin, dofamin. Endorfinad valatoittas eiforijan i ihastusen lühüdaigaližid olemižid päpaloin. Serotoninan regulärine eritand i otand neironihe sätas ozan tagamad i pit'kaigaližen küllästamižen mujandad enamba kaiked. Dofamin om serotoninha sidodud gormon i neiromediator, se om südäimine himine faktor i päaivoiden «arvlahjsisteman» palaks.

Nened faktorad abutadas kaita ristitun endokrinižen i nervsisteman oiktad radod: terveh elonlad, regulärine fizine aktivižuz, täuz' i balansiruidud sömine, besedoičend toižidenke ristituidenke.

 Ozha sidodud vepsän muštatišed 
Erased muštatišed oma ottud «Mi meles, se i keles»-kogodusespäi.Mi meles, se i keles. Vepsläižed muštatišed (ladii om O. J. Žukova). — Petroskoi: «Periodika», 2018. — 96 lp. — Lpp. 31−33. ISBN 978-5-88170-307-3  
 Igä elämata, oza tedmata.
 Kaikuččel kozal om ičeze oza.
 Laps' sündub, hänen oza-ki sündub.
 Neiččen ezmäine oza — čoma roža.
 Oza — ocalaz.
 Oza ei magada.
 Oza ei ole havad, ougale ed ota.
 Oza kuti haragan peza. (hudr, illüzorine)
 Ozad kädehe ed ota.
 Ozad lepkehe ed omble (Ed omble lepkehe tütrele ozad).
 Ozavale elo tuleb piluiš-ki läbi, a onetomal lähteb uksiš.
 Ozavale kaik om hüvä.
 Ozavale (mehele) kukoi-ki munib(, a ozatomale i kana ei muni).
 Rahvahal om oza, a minai ozaine.
 Ristitun näged, a ozad ed näge.
 Sinun oza völ kätkes magadab.
 Tedaižin, miše ozad ei ole, ka surman vastha mänižin.

 Kacu mugažo 
 Ozan rahvahidenkeskeine indeks

 Homaičendad 

Kategorii:Emocijad
Kategorii:Etikan tärtused