Maikop

Maikop (,  «jablokalangišton jogensu») om Venäman lidn da lidnümbrik valdkundan suvipäivlaskmas. Se om Adigejan Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn.

 Istorii 
Eländpunktan aluz om pandud vl 1857. Se sai lidnan statusad vl 1870. Vspäi 1936 oli Adigejan avtonomižen agjan administrativižeks keskuseks.

Maikop šingotase mašiništonsauvomižen (gidromanipulätorad, reduktorad) i sömsarakon tegimil (maidkombinat, lindkombinat, oluden tegim, limonadan fabrik), mugažo meckombinat, špagatan edheotand i kartonfabrik ratas lidnas.

 Geografijan andmused 
Lidn sijadase tazovaldkundan keskuzpalas, lidnümbrikon suvipäivnouzmas, Vaugedjogen oiktal randal (, Kubanin hurapol'ne bassein), 220 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lähembaižed lidnad (orhal) oma Krasnodaran randan Apšeronsk nell'kümnes kilometras suvipäivlaskmha i Belorečensk 30 km lodeheze.

Klimat om ven pehmed. Voden keskmäine lämuz om +11,3 C°, kezakun-elokun +19,4..+22,3 C°, tal'vkun-uhokun +0,1..+1,3 C°. Ekstremumad oma −24 C° (viluku) i +39 C° (eloku). Kezaaigan minimum om +5,5 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +24 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-sügüz'kus (sügüz'kun minimum om +1 C°). Paneb sadegid 772 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba semendkus-heinkus (70..89 mm) i kül'mkus-tal'vkus (69..75 mm), vähemba uhokus (41 mm). Hätkeline kuivaig voib tulda kezal. Voden keskmäine relätivine nepsuz om 72 %.

 Tobmuz 
Hanskai-stanic (, , 11 752 rist. vl 2018), nell' žilod da koume futorad mülüdas lidnümbrikho Maikopan ližaks. Lidnümbrikon pind — 283,58 km².

Lidnümbrikon tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeline municipaližen ühtnikan Administracijan pämez' om Andrei Getmanov (tal'vku 2017 — 2021).

 Eläjad 
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 55 871 eläjad, vl 1959 — 82 135 eläjad. Vn 2010 kaiken Venäman ravahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 144 249 ristitud, lidnümbrikon — 166 540 ristitud, tazovaldkundan koumandez, vn 2021 lidnan — 143 385 ristitud, lidnümbrikon — 167 658 ristitud. Kaik 143 343 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 167 300 eläjad vl 2000, sid' poleni lidnan territorijan vähendusen tagut.

Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2010): venälaižed — 66,6 %, adigejalaižed — 17,0 %, armenijalaižed — 2,8 %, ukrainalaižed — 1,8 %, čerkesalaižed — 1,3 %, totarlaižed — 0,6 %, vaugedvenälaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 3,0 %, rahvahuden ozutandata — 6,5 %.

Ortodoksižen hristanuskondan ühesa pühäpertidMaikopan pühäpertid sobory.ru-saital.  oma kaičenus i saudud lidnas: Eläban Eziauguižen Stroican kafedraline päjumalanpert' (om saudud vodele 1888), seičeme jumalanpertid i časoun'. Islaman Adigejan i Krasnodaran randan ohjandaikund i Halid Bin Sakr-al'-Kassimi-pämečet' sijadasoiš Maikopas. Armenižen jumalankodikundan «Surb Arutün»-jumalanpert' (Sündun Eläbzdusen) i protestantizman kuden kundan sauvused ratas lidnas.

 Openduz 
Lapsiden opendusen aluzkundad oma läz nell'kümned nimitadud i nomeruidud päivkodid, kaks' augotižškolad (nomer 26 i 33), koume aluzškolad (nomer 20, 24, 27), nell'toštkümne keskškolad (nomer 2, 3, 6, 7, 9..11, 13..18, 28), koume gimnazijad (tazovaldkundan, nomer 5 i 22), koume liceid (nomer 8, 19, 34), tazovaldkundan londusentedon da matematikan škol, škol lapsiden täht tervhuden röunatud voimusidenke, tazovaldkundan škol-internat lapsiden täht kulemižen i nägemižen vigoidenke, tazovaldkundan lapsiden ližaopendusen keskuz, lapsiden da täuz'kaznuziden sädamižen šingotesen keskuz, viž čomamahtoiden školad (tazovaldkundan K. H. Tlecerukan nimed, nomer 1, 3, 5, 6), čomamahtoine škol.

Üläopendusen kaks' aluzkundad baziruišoiš lidnas: Adigejan valdkundaline universitetAdigejan valdkundaližen universitetan sait (adygnet.ru).   i Maikopan valdkundaline tehnologine universitetMaikopan valdkundaližen tehnologižen universitetan sait (mkgtu.ru).  . Toižiden lidnoiden kahten akademijan i kahten universitetan filialad ratas Maikopas. Kaik viž kolledžad (gumanitariž-tehnine universitetanno, politehnine toiženno universitetanno, pedagogineAdigejan pedkolledžan H. Andruhaevan nimed sait (apkmaykop.ru). , medicinine, čomamahtoiden), industrialineMaikopan industrialižen tehnikuman sait (mit01.ru).  i politehnineMaikopan politehnižen tehnikuman sait (mpt-01.ru).  tehnikumad anttas professionališt keskopendust.

 Transport 
Trolleibusan i avtobusan maršrutad ratas lidnas. Om kaht lendimpöudod Maikopas («Maikop» i «Hanskai»); nügüd' il'mlikund om sauptud.

Maikop-päraudtestancii radab lidnan pohjoižes vspäi 1910, avtobusstancii om saudud senno.

 Lidnan nägud 

 Tetabad sündnuded 
 Aidamir Mugu (Aidamir Mugujev) (sünd. 1990) — adiglaine (čerkesalaine) mez', Venäman pajatai.
 Anželika Načesova (sünd. 1982) — Venäman pajatai naine venän da adigejan kelil.

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Maikopan Rahvahandeputatoiden nevondkundan oficialine sait (sndmp.ru). 
 Lidnan Administracijan oficialine sait (maikop.ru). 


Kategorii:Venäman lidnad
Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
*
Kategorii:Adigejan Tazovaldkundan lidnad
Kategorii:Adigejan Tazovaldkundan lidnümbrikod