Prazeodim

Prazeodim (Pr — praseodymium latinan kelel) om vižkümne ühesanz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, lantanoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, kudenz' period), vanhtunuden klassifikacijan mödhe — koumanden gruppan laptalagrupp, IIIB.

 Ühthine ümbrikirjutand 
Element om harv londuses, sen pala Man kores om ühesa grammad tonnas, mail'man valdmeren vedes — 2,6⋅10−6 mg/L. Sadas ekstrakcijal küllästadud cerijan kivendospäi neodiman ühtes, sid' erigoittas neodimaspäi metallotermižikš vai elektrolizan mahtusel 850 C° lämudenke.

Avstrine Karl Auer fon Vel'sbah-himik avaiži prazeodiman vl 1885. Hän löuzi, miše avaitud vl 1839 ročižel Karl Mosander-himikal didim-element om kahten todesižen elementan segoituz lähižidenke ičendoidenke, i andoi niile «neodim»- i prazeodim-nimid. Elementan nimi libub kahtes grekan sanaspäi:  prasios «vihandvauvaz» (sen soliden mujun mödhe) i  didumos «kaksjaine» (neodimanke).

 Fizižed ičendad 
Prazeodim om pehmed tagokaz notked hobedakaz mametall. Londuseline metall om radioaktivižuseta. Kristalline segluz om geksagonaline. 

Atommass — 140,90766. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 6,773 g/sm³. Suladandlämuz — 1208 K (935 C°). Kehundlämuz — 3403 K (3130 C°).

Londuseline prazeodim kogoneb üks'jäižes 141Pr-izotopaspäi, se om stabiline. Tetas 38 ratud radioaktivišt izotopad 121..140, 142..159 atommassanke, löutihe niiden 15 izomärad. Kaikiš hätkembad oma 143Pr-izotop 13,57 päiväd pol'čihodamižen pordonke, 142Pr (T½=19,1 časud) i prazeodim-145 (kuz' časud). Izotopad čihotas β- i protonižen (izotopad 121, 124..126, 128) vai muite β-čihodamižen kal't (kaik toižed), kebnembad kändasoiš cerijaks, jüžmakombad neodimaks, izotop 142 — molembikš, izotopad 121, 124..126 i 128 — cerijaks i lantanaks.

 Kävutand 
Ottas prazodiman ionid i sen ftoridad lazeroiden täht. Prazeodiman hapanduz(III) Pr2O3 kävutase stöklan tehmižes, andab sile vauhvihandad mujud.

Ühthesulatas germanijanke i olanke i muga sadas üläveimid.

Prazeodiman solad kävutasoiš südäitukmagnitižen rezonansan tehnologijas sirdajaks reagentaksSanders, Jeremy K.M., Williams, Dudley H. Shift Reagents in NMR Spectroscopy (Sirdajad reagentad STR-spektroskopijas) // Nature-aiglehtez, tal'vku 1972 adsabs.harvard.edu-saital. .

Prazeodim om mišmetallan komponentaks, om terashe legirujaks ližaduseks. Element mülüb magnijan ühthesuladusihe kobal'tan i nikelin ühtes.

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Prazeodim webelements.com-saital. 
 Kirjutuz prazeodimas Himižiden elementoiden populärižes n-t.ru-kirjištos. 

Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe