Vepsläižed

Vepsläižed (venäkelel: вепсы, чудь) — vähäluguine suomalaiž-ugrilaine rahvaz. Vepsläižed elädas tobjan palan Karjalas, Leningradan da Vologdan agjoiš Venäman lodehes. 2006-nden voden sulakuspäi vepsän rahvaz om mülütadud Venäläižen Federacijan igähižiden vähäluguižiden rahvahiden nimikirjuteshe.

Vepsän rahvahas om koume etnografišt palad:
 Pohjoižed (Änižröunan) vepsläižed — hö elädas Änižen päivlaskmrandal, Karjalan Tazovaldkundan suves (enččes Vepsän rahvahaližes volostiš, kudamban pälžilon oli Šoutjärv' vai Šoutarv').
 Keskmäižed vepsläižed (keskvepsläižed) — elädas Ojatin keskmäižel da ülähäižel joksmusel, Paksjogen (Pašjogen) da Kapšjogen purtkiden rajonas (Leningradan agjan päivnouzmpol'), Vologdan agjan päivlaskmpoles.
 Suvivepsläižed — hö elädas Vepsän ülüden suvižil pautkil (Leningradan agjan päivnouzmpol').

 Kel' 
Vepsläižed pagištas vepsän kelel. Tämbei kaik vepsläižed oma jo kaks'kel'žed i pagištas völ venän kelel-ki. 

 Genezis da istorii 
Kirjutadud purtked tetas lujas vähän vepsän rahvahan amuižes istorijas.

 Lugumär 
Venäman imperijan eläjiden lugemižen mödhe kaik oli 25 820 vepsläšt valdkundas.

 Tazovaldkundad i oblastid
 1926
 1937
 1939
 1959
 1970
 1979
 1989
 2002
 2010
  NSTÜ
 32 785
 29 842
 31 679
 16 374
 8281
 8094
 12 501
 ...
 ...
  VNFST / Venälaine Federacii
 32 783
 29 585
 31 442
 16 170
 8057
 7550
 12 142
 8240
 5936
  Karjalan Tazovaldkund
 8587
 9007
 9388
 7179
 6323
 5864
 5954
 4870
 3423
  Leningradan agj
 17 290
 15 146
 15 343
 8026
 650
 774
 4273
 2019
 1380
  Vologdan agj
 6888
 5432
 4976
 117
 282
 65
 728
 426
 412
  Piter
 5
 0
 198
 848
 154
 208
 368
 318
 721
  Toižed regionad
 13
 0
 1316
 648
 639
 819
 607
  Toižed ühtnendan tazovaldkundad
 2
 257
 237
 204
 224
 544
 359
 ...
 ...


 Tetabad vepsläižed 
 Süvären Aleksandr — venälaine ortodoksine pühämez', igumen.
 Jašdären Iona — venälaine ortodoksine pühämez'.
 Zinaida Strogalščikova — politikanmez'.
 Anna Lisicina — Karjalaiž-Suomalaižen Nevondkundaližen Socialistižen Tazovaldkundan kommunistižen partijan keskuzkomitetan sidonik, partizan, Nevondkundaližen Ühtištusen vägimez'.
 Nikolai Abramov — vepsän runokirjutai, lehtezmez' da akt'or.
 Rürik Lonin — Šoutjärven Vepsän etnografižen muzejan alusenpanii, runokirjutai.
 Anatolii Petuhov — vologdalaine kirjutai.
 Mark Gorbačov — nevondkundaline valdkundmez'.
 Ivan Man'kin — nevondkundaline valdkundmez'.
 Andrei Matvejev — deputat.
 Ivan Golunov — lehtezmez'-riškotai.

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Karjalan televizijan «Aigoiden sidoi — Vepsläižiden mail'mannägend»-oigenduz youtube.com-saital.  (+ venäkel'žed subtitrad)
 Vepsläižed // Fil'mad rahvahiden mödhe. — Finnougrovizii: Venälaižen Federacijan Suomalaiž-ugrilaižen kul'turkeskusen televiziiportal (fusee.tv).  (+ menü avtomatiženke kändusenke anglijan, francijan i saksan kelihe)

 Edesine lugemine 
 Strogal'ščikova Zinaida. Vepsläižed. Petroskoi, 2008 (vepsänkel'ne i venäkel'ne variantad).


Kategorii:Venäman rahvahad
Kategorii:Rahvahad kirjamišton mödhe
Kategorii:Pohjoižen igähižed rahvahad