Argon

Argon (mugažo latinan kelel, znamoitas Ar), om kahesatoštkümnenz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kahesandestoštkümnendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — kahesanden gruppan päalagruppas, VIIIA), tabluden koumandes periodas.

 Ühthižed andmused 
Argon om levitadud Man atmosferas, sen koumanz' element mülün mödhe (0,934 %; 1,288 % massan mödhe). Mülütand mail'mas om 0,02 % massan mödhe, kaceltas neonanke erasiš-se tähthiš i planetsumegusiš.

Anglijalaižed Uil'jam Ramzai-himik i Lord Relei-fizikantedomez' (Džon Uil'jam Strett) avaižiba ut elementad il'mas vll 1893−1894 himižel reagiruindan kodvindal i spektroskopijan abul. Hö saiba vn 1904 Nobelän premijoid himijas i fizikas inertižiden gazoiden avaiduses. Ramzai löuzi akustižil märičemižil, miše uz' gaz om üks'atomine, sidä vizid, se om elementarižeks substancijaks. Vn 1894 elokus, arni ištundan aigan Oksfordas tedotusenke avaiduses, nimitihe elementad argonaks -sanaspäi argos «lašk», «vitk», «aktivitoi», se oli ezmäine tetab inertine substancii sil aigalFinkel'štein D. N. Lugo II. Открытие инертных газов и периодический закон Менделеева (Inertižiden gazoiden avaiduz i Mendelejevan periodine käskuz) // Инертные газы (Inertižed gazad). Kahtenz' pästand. — M.: Nauka, 1979. — 200 lp. — Lpp. 30−38. — 19 tuh. egz. .

 Fizižed ičendad 
Argon om inertine üks'atomine gaz mujuta, maguta da hajuta.

Atommass — 39,948. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš, −186 C° lämudel) — 1,40 g/sm³. Suladandlämuz — 83,81 K (−189,34 C°). Kehundlämuz — 87,30 K (−185,85 C°).

Man atmosferan argon kogoneb koumes stabiližes izotopaspäi: 36Ar (0,337 %), 38Ar (0,063 %), 40Ar (99,600 %). Kosmine argon mülütab 40Ar-izotopad vähän lujas, sikš miše nece izotop sündub Mas kalijan-40 čihodamižes, kudamban pala kosmosas om penemb äjan. Tetas 21 ratud radioaktivišt izotopad 30..35, 37, 39, 41..53 atommassanke, i voib olda üks'jäine 32mAr-izomär. Kaikiš hätkembad ratud izotopad oma 39Ar 269 vot pol'čihodamižen pordonke, 42Ar (T½=33 vot) i 37Ar (35 päivest). Radioaktivižed izotopad hajetas kaks'protonižen (nomerad 29, 30), β- i protonižen (nomerad 31..33), β- i neitronižen (nomerad 47, 53) vai β-čihodamižen (kaik toižed) kal't, kändasoiš hloraks vai kalijaks, mugažo rikikš (nomerad 29, 30), hloraks i rikikš (nomerad 32, 33), rikikš, hloraks, fosforaks i olaks (argon-31).

 Kävutand 
Sadas il'maspäi laptaližeks produktaks hapanikan puhtastamižen jäl'ghe. Ottas kävutamižhe kaičijaks inertižeks atmosferaks, lämoinpalon sambutimiš, ühthekeitandan aigan i lazeriš. Argon kävutase pakuitezgazaks, om registriruidud sömližaduseks nomer E938.

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Argon webelements.com-saital. 
 Kirjutuz argonas Himižiden elementoiden populärižes n-t.ru-kirjištos. 

Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe