Ingušetijan Tazovaldkund

Ingušetijan Tazovaldkund vai Ingušetii (, Ингушетия, , ГIалгIайче) om Venälaižen Federacijan subjekt.

Se mülüb Pohjoižkavkazan federaližhe ümbrikho.

Tazovaldkundan pälidn om Magas.

Ingušetii om Venäman kaikiš penemb subjekt pindan mödhe lugemata federaližen alištusen lidnoid.

 Keled 
Valdkundkeled oma venäkel' i ingušan kel'.

 Istorii 
Ingušetijan Tazovaldkund om olmas vs 1993 vilukun 9. päiväspäi Čečenijan da Ingušetijan čihodamižen jäl'ghe.

Ingušetijan Tazovaldkundan KonstituciiIngušetijan Tazovaldkundan Konstitucijan tekst. — Constitution.garant.ru.   om vahvištadud vn 1994 27. päiväl uhokud kaiken rahvahan referendumal da om väges nügüd' äiluguižidenke vajehtusidenke.

 Geografijan andmused 
Tazovaldkundal om röunoid Čečenijan Tazovaldkundanke päivnouzmas, Gruzijanke suves (läz 45 km), Pohjoižosetijan — Alanijan Tazovaldkundanke päivlaskmas da pohjoižes. Ingušetijan Tazovaldkund om mererandatoi.

Pind om 3628 nellikkilometrad, sidä kesken videndez mecoiden al (756 km²) mägiden pautkil. Znamasine jogi om Sunž. Kaik joged oma Terekan ližajoged, ned mülüdas Kaspijan meren basseinha. Om severz'-se penid nimetomid mägijärvid.

Jagadud süvižil jogialangištoil Kavkazan ezimägištod da mägisel'gad ottas territorijan tobjad palad. Pohjoižes om stepid. Kaikiš korktemb čokkoim om Kavkazan Pämägisel'gan Šan-mägenpä (4451 m) tazovaldkundan suves, Gruzijanke röunal.

Klimat om mägiden kontinentaline. Heinkun keskmäine lämuz om +21..+23 C°. Paneb sadegid 1200 millimetrhasai vodes.

Londuseližed varad oma kivivoi, londuseline gaz, sauvondmaterialad (mramor, dolomit), mec, mustma.

 Tobmuz 
Tazovaldkundan pämez' (, ) om Junus-Bek Jevkurov, radab vs 2008 redukun 31. päiväspäi (edel 2011 vot nece radnikuz nimitihe «Tazovaldkundan prezident»). Tazovaldkundan parlamentan ezitajad änestadas Tazovaldkundan pämest videks vodeks Venäman prezidentan taričendan mödhe, ei sa enamba kaht strokud jäl'geten. Tazovaldkundan pämez' märičeb Ohjastusen strukturad da paneb sen ühtnijoid radnikusile, Ohjastusen pämest — parlamentan hüvästusen sandan jäl'ghe. Tazovaldkundan pämehen Administracii om hänele abhu.

Ingušetijan Tazovaldkundan Rahvahaline Suim (Parlament, ) om tazovaldkundan üks'kodižeks parlamentaks 32 ezitajanke. Zälimhan Evloev radab sen ezimehen vs 2016 redukun 3. päiväspäi.

Radonoigendai tobmuz om Ingušetijan Tazovaldkundan Ohjastuz. Ruslan Gagiev radab sen ezimehen vs 2016 kül'mkun 18. päiväspäi. Kaks' Ohjastusen ezmäšt varaezimest da nell' Ohjastusen muite varaezimest oma hänele abhu. Tazovaldkundan ministrused, komitetad, ohjandused, tazovaldkundan inspekcijad da tazovaldkundan radnikoičendad alištudas Ohjastusele.

Valitihe tazovaldkundan pämest parlamentas vn 2013 8. päiväl sügüz'kud Venäman prezidentan taričendan mödhe, nügüdläine Tazovaldkundan pämez' sai vägestust ezmäižel tural (25 än't 27:späi, 92,5%) da radab kahtenden strokun jäl'geten. Rahvahaližen Suiman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 18. päiväl sügüz'kud (6. kucund).

 Eläjad 
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 412 529 ristitudVenäman kaikenaigaine ristitišt vl 2010. — Rosstat (gks.ru). . Kaikiš suremb ristitišt oli 508 090 eläjad vl 2009. Kaikutte koumanz' ristit videspäi om lidnalaine.

Kaik om viž lidnad Ingušetijas. Kaikiš surembad lidnad (enamba 60 tuh. ristituid) oma Nazran' i Sunž. Vl 2018 kaik om 12 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.

Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): ingušad — 93,5%, čečenalaižed — 4,6%, venälaižed — 0,8%, toižed rahvahad — 0,4%, rahvahuden ozutandata — 0,7%.

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Ingušetijan Tazovaldkundan tobmuden aluzkundoiden oficialine portal (ingushetia.ru). 
 Ingušetijan Rahvahaližen Suiman (Parlamentan) oficialine sait (parlamentri.ru).  
 Ingušetijan Tazovaldkundan Ohjastusen oficialine sait (pravitelstvori.ru).