Kijev

Kijev (ukrainan kelel: Київ [ˈkɪjiu̯], venän kelel: Киев) om Ukrainan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om lidn eriliženke statusanke i om Kijevan agjan administrativižeks keskuseks (ei mülü sihe).

 Istorii 
Eländpunktan aluz om pandud 6.-7. voz'sadal. Sai lidnan statusad Magdeburgan oiktusen mödhe vl 1494. Oli Venäman imperijan palaks vspäi 1686. Nevondkundaližen aigan oli Ukrainan NST:n administrativižeks keskuseks. Ripmatoman Ukrainan pälidn vspäi 1992.

 Geografijan andmused 
Lidn om sijatud valdkundan pohjoižhe, Dnepranjogen molembil randoil, 100..200 m ü.m.t. korktusil. Kaikiš korktemb čokkoim venub 203 metral ü.m.t..

Klimat om ven kontinentaline. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +9,0 C°, kezakun-elokun +19,5..+21,3 C°, tal'vkun-uhokun −1,8..−3,2 C°. Ekstremumad oma −32,2 C° (uhoku) i +39,4 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om +2,5 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +17,3 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 617 mm vodes, enamba semendkus-heinkus (65..73 mm kus), vähemba vilukus-sulakus (38..42 mm kus). Paneb lunt 73 päiväd tal'ves, lumikatken keskmäine korktuz ei ületa üks'toštkümned santimetrad. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 62..68 % röunoiš sulakus-elokus, 80..86 % kül'mkus-uhokus.

 Administrativiž-territorialine jagand 
Г — Golosejevskii rajon
Дар — Darnickii rajon
Дес — Desnänskii rajon
Дн — Dnepran rajon
О — Obolonskii rajon
Печ — Pečerskii rajon
Под — Podol'skan rajon
Св — Svätošenskii rajon
Сол — Solomenskii rajon
Ш — Ševčenkovskii rajon

Kijev jagase kümneks administrativižeks rajonaks:

Rajon  Originaline nimituz  Pind, km²  Ristitišt, rist. (01.04.2016) Dnepran oiged rand:Golosejevskii  Голосіївський район  160,78  248 254Obolonskii  Оболонський район  110,32  320 444Pečerskii  Печерський район  19,57  152 457Podol'skan  Подільський район  34,08  198 683Solomenskii  Солом’янський район  40,52  365 112Svätošenskii  Святошинський район  102,63  340 715Ševčenkovskii  Шевченківський район  26,63  227 100Dnepran hura rand:Darnickii  Дарницький район  132,24  333 247Desnänskii  Деснянський район  154,2  368 456Dnepran  Дніпровський район  66,7  354 974

 Eläjad 
Vn 2000 rahvahanlugemižen mödhe lidnan ristitišt oli 2,615,300 eläjad, vn 2010 — 2,786,518 eläjad. Vl 2018 lidnan eläjiden lugu oli 2,934,522 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Kaik 4,031,257 eläjad oli kaikes lidnaglomeracijas vl 2022.

Rahvahad (2001): ukrainalaižed — 82,2 %, venänikad — 13,1 %, evrejalaižed — 0,7 %, vaugedvenälaižed — 0,6 %, pol'šanmalaižed — 0,3 %, toižed rahvahad — 3,1 %.

Lidn om valdkundan üläopendusen (läz 70 aluzkundad) i tedon päižeks keskuseks. Znamasižed üläopendusen aluzkundad oma Kijevan nacionaline universitet Taras Ševčenkon nimed (alusenpanend 1833 kut Imperatorine ph. Vladimiran Kijevan universitet, nügüdläine nimi om vspäi 1999, 20 tuh. üläopenikoid) i Ukrainan nacionaline tehnine «Kijevan politehnine institut»-universitet Igor' Sikorskijan nimed (alusenpanend 1898, 25 tuh. üläopenikoid 18 fakul'tetal, 15 tedoiduzinstitutad).

 Transport 
Avtobusad, trolleibusad, tramvaid, jogitramvai (kezaaigan), funikulöran jono, lidnelektrojonusen rengazte (vspäi 2011), metro i taksi oma kundaližeks transportaks lidnas. Kaik om viž päraudtestancijad. Jogiport radab. Metropoliten radaškanzi vl 1960, siš om koume jonod 52 stancijanke, 67,6 km raudted, nellänz' jono om sauvomas. Kaik kahesa sildad ühtenzoittas Dnepran randoid: nell' avtotesildad, kaks' raudtesildad, üks' avtoraudtesild, üks' jaugnikoiden täht vaiše.

Om severt-se lendimportoid lidnas da sen ümbrištos. Kaikiš suremb om rahvahidenkeskeine soda- da civiline Borispol'''-lendimport (KBP / UKBB'', 15,2 mln passažiroid vl 2019), se sijadase ühtennimižes ezilidnas kahesatoštkümnes kilometras päivnouzmha Kijevan röunaspäi.

 Irdkosketused 
 Lidnan sijaližen valdkundaližen administracijan oficialine portal (kyivcity.gov.ua).   


Kategorii:Ukrainan lidnad
Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
*
Kategorii:Pälidnad
*