Mägi

Mägi om reljefan pozitivine form. Se om izoliruidud ümbrišton libutez tazon tahondan päl vai pä mägitahondas (mägenpä). Mägel om nägubid pautkid da agj.

Kaikuččel mägel om kaks' korktust: absolütine (meren tazopindanke rindataden) i relätivine (ümbärdajan tahondan mödhe). Kaikiš korktemb Man mägi om Džomolungm (8848 m ü.m.t.). Ku libuda vastmägehe, ka tegese vilumb da närakomb, klimatižed vöned vajehtadas toine toižen jäl'ghe.

Mägiden mikroreljefan elementad oma mägenpäd, mägenagjad, pautked, ülämäneged, mägialangištod, mägiharjad, jäžomad i morenreljef (jäžoman lähtendan jäl'ghe).

 Klassifikacii 
Mägenpäiden harakteran mödhe jagadas niid gruppikš: pikanvuiččed, platonvuiččed, kumplonvuiččed da toižed. Vedenalaižiden mägiden päd tegesoiš erasti sarikš. Erištadas tektonodenudacionižid i vulkanižid mägid sündundan mödhe.

Jagadas mägid korktusen mödhe:
 korktad, ülemba kaht kilometrad relätivižen korktusen mödhe, enamba koumed kilometrad — absolütine korktuz;
 keskmäižed, relätivižen korktusen 0,8..2 km i üks'..koume kilometrad ü.m.t. absolütižen;
 madalad, niiden relätivine korktuz om 500..800 metrad, absolütižikš tuhaze metrhasai ü.m.t. kortte.

 Mäged i ristit 
Mägiden ristitišt om harvemb mi reljefan alembil formil i mägitazangištoil, vilumb klimat i jüged transportine ühtenzoituz oma sen süikš. Elon arvoimižed mägiden pautkil oma jügedamb, tarbhaitas vahvembad tervhust.

Mägisistemad sättujita ülämänegita vedadas erižiden etnosiden sädandannoks hätken izoläcijan tagut.

Rahvahidenkeskeine mägiden päiv () oigendase kaikuččen voden 11. tal'vkud, joga kerdan erazvuiččen devizan al. Se om pandud ÜRO:n egidan al vl 2003 edenemha mägiterritorijoiden seižujad šingotest.

 Mägehe sidodud vepsän muštatišed da ozoitesed 
 Muštatišed 
 Abuta mehele mäges, a lapsele künduses.
 Kus oma mäged, ka sigä orgod-ki.
 Mägelpäi palab päiv, Änižespäi vilu päiv.

 Ozoitez 
Ivoi itkeb mägen päs (tohuz palab).

 Kacu mugažo 
 Kukkaz
 Vedenalaine mägi

 Homaičendad 


Kategorii:Reljefan formad
Kategorii:Geografižed terminad