Orenburg

Orenburg (, ) om lidn Venäman suvipäivlaskmas. Se om Orenburgan agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn i lidnümbrik. Om ümbärdajan Orenburgan rajonan administrativižeks keskuseks mugažo, ei mülü sihe.

 Istorii 
Eländpunktan aluz om pandud vl 1743 kuti lidnuz da lidn. Vl 1744 se tegihe Orenburgan gubernijan administrativižeks keskuseks.

Vozil 1938−1957 nimitihe lidnad Čkalov:aks tutaban lendajan oiktastuseks.

Orenburgan ižandusen päsarakod oma londuseližen gazan samine da sen ümbriradmine, mašinansauvomine (burauduzmašiništ, John Deere-maižanduztehnik, «Uralrentgen», radiatorad), sauvondmaterialad (raudbetontegesed, torved, kuivad sauvondsegoitused), sömtegimišt, orenburgan höunehpaikoiden da katusiden tehmine.

 Geografijan andmused 
Lidn sijadase Ural-jogen molembil randoil, 150 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Moskvhasai om 1432 km lodeheze avtotedme. Lähembaine lidn om Sol'-Ileck 75 km suvhe raudtel vai avtol.

Klimat om ven kontinentaline kuivahk, teravan kontinentaližen klimatan röunal. Voden keskmäine lämuz om +5,3 C°, kezakun-elokun +20,3..+22,3 C°, tal'vkun-uhokun −9,5..−11,8 C°. Ekstremumad oma −43,2 C° (viluku) i +42 C° (heinku). Kezaaigan minimum om −1 C° (kezaku, eloku), tal'vaigan maksimum om +8,1 C° (tal'vku). Ei voi panda halad heinkus vaiše (minimum +4,9 C°). Paneb sadegid 364 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba heinkus (41 mm), vähemba uhokus (22 mm). Voden keskmäine relätivine nepsuz om 68 %.

 Tobmuz 
Orenburg jagase kahteks ümbrikoks i nelläks administrativižeks rajonaks, kaik ned ei olgoi municipaližikš ühtnikoikš. Leninan rajon da Keskuzrajon mülüdas Suviümbrikho. Pohjoine ümbrik mülütab Dzeržinskijan i Tegimištoližen rajonid. Kaik kümne žilod mülüdas Orenburgan lidnümbrikho lidnan ližaks, lidnümbrikon pind — 916,91 km².

Lidnümbrikon tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeližed lidnümbrikon pämehed oma Vladimir Il'jinih (uhoku 2020 — sügüz'ku 2021), Dmitrii Kulagin (tal'vku 2018 — tal'vku 2019), Jevgenii Arapov (reduku 2015 — reduku 2018). Ol'ga Berezneva radab lidnümbrikon Nevondkundan ezimehen vn 2016 kül'mkuspäi.

 Eläjad 
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 548 331 ristitud, lidnümbrikon — 563 876 ristitud. Vl 2017 kaik 564 443 ristitud eliba lidnas i 579 677 ristitud kaikes lidnümbrikos. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 572 188 eläjad vl 2020, no vn 2021 rahvahanlugemižen mödhe 543 654 ristitud eliba lidnas.

Rahvahad (lidn, enamba 0,4 % vl 2010): venälaižed — 81,1 %, totarlaižed — 7,6 %, kazahlaižed — 2,0 %, ukrainalaižed — 1,9 %, baškiralaižed — 1,1 %, armenijalaižed — 0,6 %, mordvinalaižed — 0,5 %, toižed rahvahad — 2,3 %, rahvahuden ozutandata — 2,9 %.

 Openduz 
Kaik om 73 keskškolad lidnas, niiden kesken kuz' gimnazijad (nomer 1..4, 7, 8) i kahesa liceid (nomer 1..7 i fiziž-matematine).

Üläopendusen aluzkundad oma nell' universitetad, čomamahtoiden institut, hengeline seminarii, toižiden lidnoiden (Moskv, Samar, Jekaterinburg) universitetoiden i akademijoiden läz kümned filialad. Znamasine om Orenburgan valdkundaline universitetOrenburgan valdkundaližen universitetan sait (osu.ru).  (alusenpanend 1955 kut Kuibiševan industrialižen institutan filial, nügüdläine nimi om vspäi 1996, 43 tuhad üläopenikoid), se mülütab 18 fakul'tetad i koume filialad (kaks' institutad da kolledž Buzulukas i Orskas).

 Transport 
Avtobusad, trolleibusad, maršruttaksid i kervačte Ural-joges päliči oma kundaližtransportaks lidnas. Vl 1876 raudte tuli lidnha, i Orenburg kändihe järedaks raudtesol'meks.

Rahvahidenkeskeine civiline Orenburg-Keskuzline-lendimport Jurii Gagarinan nimedOrenburg-lendimportan sait (oren.aero).   (REN / ОНГ, 1 mln passažiroid vl 2021) sijadase ühesatoštkümnes kilometras päivnouzmha lidnaspäi. Tehtas reisid Uzbekistanha, Tadžikistanha, Päivlaskmaižen Azijan lebutahoiže, mugažo Venäman järedoihe lidnoihe.

 Galerei 

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Municipaližen «Orenburg-lidn»-ühtnikan tobmuden aluzkundoiden oficialine portal (orenburg.ru). 


*
Kategorii:Orenburgan agjan lidnümbrikod
Kategorii:Venäman lidnad
Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
*
*