Gdan'sk

Gdan'sk (, virktas [ˈɡdãj̃sk], erasti [ˈɡdaɲsk]; kašub.: Gduńsk [ɡduɲsk]; vozil 1308−1466 da 1793−1945 oli Dancig-nimenke,  [ˈdantsɪç] vai [ˈdantsɪk]) om lidn Pol'šanman pohjoižes. Se om Pomorjen sodaveikundan administrativižeks keskuseks, kudenz' eländpunkt valdkundas eläjiden lugun mödhe, järed port Baltijan meren randal.

 Istorii 
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 997. Se sai lidnan statusad vl 1263. Nimitihe langenijan merhe Gdan'-jogen mödhe ( kašuban augotižlibundal), sen nügüdläine nimituz om Motlav (Motława).

Vl 1939 Saksanma ezini tarbhaičendoid pörta lidnad i antta levedoid teid ühtenzoitmaha Päivnouzmaiženke Prussijanke. Pol'sanman pučind tegihe Toižen mail'man sodan formaližeks süks.

Gdan'sk šingotase kivivoihimižel i himižel tegimištoil, laivansauvomižel da laivankohendusel, sömtegimištol. EÜ:n turizman znamasine keskuz kezaaigan. Jartalin ümbriradmižen edheotandad sijaližel torhudel. 

 Geografijan andmused 
Lidn sijadase sodaveikundan pohjoižpäivnouzmas, Baltijan meren suvižel randištol, Gdan'skan lahten suvirandal, 0..180 m ü.m.t. korktusil. Om konurbacijas Gdin'-meriportanke i Sopot-kurortlidnanke. Kaks' joged jokstas lidnas: Radun' (103 km pitte, ) i Motlav (Motława 68 km pitte), jäl'gmäine ühtenzoitase Lenivkanke — Vislan del'tan hijamanke, laivanlikund tegese.

Klimat om ven pehmed, valdmeren i kontinentaližen röunal, pil'vekaz lujas tal'vel. Voz'aigad oma erigoittud sel'ktas. Voden keskmäine lämuz om +7,7 C°, kezakun-elokun +15,5..+17,7 C°, tal'vkun-keväz'kun −1,4..+1,8 C°. Ekstremumad oma −29,8 C° (uhoku) i +36,0 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om −0,5 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +18,1 C° (uhoku). Ei voi panda halad heinkus-elokus. Paneb sadegid 571 mm vodes, enamba heinkus-elokus (70..79 mm kus), vähemba vilukus-keväz'kus (24..28 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 72..75 % röunoiš sulakus-heinkus, 85..90 % redukus-uhokus.

 Tobmuz 
Lidn jagase 34 lidnanlaptaks: kuz' om -statusanke i 28 nimitadas osiedle:ks.

Edeline lidnan pämez' om Bogdan Olešek (Bogdan Oleszek, heinku 2001 — kül'mku 2018). Edel vn 2018 kül'mkud lidnan tobmuden pämez' () oli Gdan'skan nevondkundan (Rada Miasta Gdańska) ezimez'. Nevondkundan nügüdläine ezimez' om Agneška Ovčarčak (Agnieszka Owczarczak) vn 2018 kül'mkuspäi. Rada kogoneb 34 deputataspäi.

 Eläjad 
Vl 2014 lidnan ristitišt oli 461 489 eläjad. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Vll 1980−2019 lidnan ristitišt vajehtihe 456..470 tuhad eläjid röunoiš.

Läz 750 tuhad eläjid om Truimästo-lidnaglomeracijas (2017,  «koumekerdaine lidn»), se om nellänz' surtte valdkundas.

 Transport 
Avtobusad, tramvaid i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Kiruhelektrojonused ühtenzoittas aglomeracijan lidnoid.

Rahvahidenkeskeine civiline Gdan'sk-lendimportRahvahidenkeskeižen Gdan'sk-lendimportan sait (airport.gdansk.pl).     Leh Valensa-prezidentan nimed (GDN / EPGD, 6,7 mln passažiroid vl 2024) sijadase kaks'toštkümnes kilometras lodeheze lidnaspäi.

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Lidnan oficialine sait (gdansk.pl).   

Kategorii:Pol'šanman lidnad
Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
*