Kurganan agj

Kurganan agj () om Venälaižen Federacijan subjekt (agj).

Se mülüb Uraližhe federaližhe ümbrikho.

Agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Kurgan.

 Keled 
Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.

 Istorii 
Kurganan agj om olmas vs 1943 uhokun 6. päiväspäi.

Kurganan agjan PäkäskuzKurganan agjan Päkäskusen tekst. — Constitution.garant.ru.  om vahvištadud vn 1994 1. päiväl tal'vkud Agjan Duman ezitajil da om väges äiluguižidenke vajehtusidenke.

 Geografijan andmused 
Kurganan agj sijadase Päivlaskmaižen Sibirin tazangišton suvipäivlaskmas.

Agj röunatab Tümenin agjanke pohjoižpäivnouzmas, Kazahstananke suves (sen Pohjoižkazahstanan da Kostanain agjoidenke), Čeläbinskan agjanke päivlaskmas, Sverdlovskan agjanke lodehes. Kurganan agj om mererandatoi.

Pind om 71 488 km², sidä kesken mec otab territorijan nelländest (18 250 km² vl 2013), koivikod da pedajikod oma enambuses. Znamasine jogi om Tobol sen järedoidenke huridenke ližajogidenke (Iset', Miass da Ui). Kaik joged mülüdas Jävaldmeren basseinha. Znamasine järv om solakaz Kondjanjärv (61,3 km²). Kaik om läz koumed tuhad järvid, 88% niišpäi oma reskvedenke.

Reljef om tazo, äi penid da surehkoid katl'usid om olmas. Korktused vajehtadas 57..206 metrad röunoiš ülemb valdmeren pindad.

Klimat om kontinentaline pol'kuiv. Heinkun keskmäine lämuz om +19 C°, vilukun lämuz — −18 C°. Paneb sadegid 300..400 mm vodes, nece lugu voib lujas (kahthe kerdha) köläita vozidme.

Londuseližed varad oma turbaz, metallad (raudkivend, titan, cirkonii, vol'fram, molibden, uran), sauvondmaterialad (sauvondkivi, saved, letked), reskvezi.

 Administrativine jagand 
Agj kogoneb 24 municipaližiš rajonoišpäi da 2 lidnanümbrikoišpäi.

Municipaližed rajonad
 № j/m Municipaline rajon Administrativine keskuz 1 Al'menevon rajon Al'menevo-külä 2 Belozerskojen rajon Belozerskoje-külä 3 Vargašiden rajon Vargašid-žilo 4 Dalmatovon rajon Dalmatovo-lidn 5 Zverinogolovskojen rajon Zverinogolovskoje-külä 6 Kargapoljen rajon Kargapolje-žilo 7 Kataiskan rajon Kataisk-lidn 8 Ketovon rajon Ketovo-külä 9 Kurtamišan rajon Kurtamiš-lidn 10 Lebäžjen rajon Lebäžje-žilo 11 Makušinon rajon Makušino-lidn 12 Miškinon rajon Miškino-žilo 13 Mokrousovon rajon Mokrousovo-külä 14 Petuhovon rajon Petuhovo-lidn 15 Polovinnojen rajon Polovinnoje-külä 16 Tobolanrandan rajon Glädänskoje-külä 17 Safakulevon rajon Safakulevo-külä 18 Celinnojen rajon Celinnoje-külä 19 Častoozerjen rajon Častoozerje-külä 20 Šadrinskan rajon Šadrinsk-lidn 21 Šatrovon rajon Šatrovo-külä 22 Šumihan rajon Šumih-lidn 23 Ščučjen rajon Ščučje-lidn 24 Jurgamišan rajon Jurgamiš-žilo

Lidnümbrikod
 Šadrinsk
 Kurgan

 Tobmuz 
Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Aleksei Gennad'jevič Kokorin radab gubernatoran vs 2014 uhokun 14. päiväspäi. Hänen valdatusiden strok om viž vot. Gubernator om mugažo agjan Ohjastusen pämez', hän märičeb sen strukturad da paneb sen ühtnijoid radnikusile. Üks' ezmäine varagubernator, nell' muite varagubernatorad da Gubernatoran Administracii oma hänele abhu.

Kurganan agjan üks'kodine parlament om Agjan Dum. Kaik rahvaz valičeb sen 34 ezitajad videks vodeks. Dmitrii Frolov radab Agjan Duman ezimeheks vs 2015 sügüz'kun 29. päiväspäi.

Radonoigendai tobmuz om Kurganan agjan Ohjastuz. Agjan departamentad, ohjandused, komitetad da inspekcijad alištudas Ohjastusele.

Agjan Duman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2015 13. päiväl sügüz'kud. Valitihe gubernatorad vn 2014 14. päiväl sügüz'kud, nügüdläine gubernator sai vägestust ezmäižel tural 84,87% änid satusenke.

 Eläjad 
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 910 807 ristitudVenäman kaikenaigaine ristitišt vl 2010. — Rosstat (gks.ru). . Kaikutte kudenz' eläi kümnespäi om lidnalaine.

Kaik om ühesa lidnad agjas da 6 lidnanvuittušt žilod. Toine järed lidn (enamba 50 tuh. ristituid vl 2017) om Šadrinsk. Vl 2017 kaik oli 7 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.

Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 90,4%, totarlaižed — 1,9%, baškiralaižed — 1,4%, kazahlaižed — 1,3%, ukrainalaižed — 0,8%, toižed rahvahad — 2,0%, rahvahuden ozutandata — 2,2%.

 Ižanduz 
Ižandusen päsarakod oma metallurgii (Kurgan), mašinoidensauvomine (Kurgan, Šadrinsk, Šumih), urankivendon samine (Dalmatovon rajon, Šumih), sömtegimišt.

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Kurganan agjan gubernatoran da Ohjastusen oficialine sait (kurganobl.ru). 
 Kurganan agjan Duman oficialine sait (oblduma.kurgan.ru).  (+ äikel'ne känduz)