Kinšas

Kinšas ( [kinʃasa]; edel 1966. vot — Leopol'dvil' ), om Kongon Demokratižen Tazovaldkundan pälidn, se-žo agj om, KDT:n kaikiš suremb lidn, Afrikan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe (Lagosan da Kairan jäl'ghe, Johannesburganke tazomäras).

Kinšas om kahtenz' francijankel'hine lidn surtte mail'mas Parižan jäl'ghe.

 Istorii 
Eländpunktan aluz oli pandud Leopol'dvil'''-torguindžiloks vl 1881, Afrikan Genri Morton Stenli-tedoidai ühtni sihe. Nimituz oli anttud Bel'gijan Leopol'd Toine-kunigahan mödhe. Jogiport sijazihe lidnas korktemb mi Livingstonan vezilanktendad, se laskeb toda ujuden tavaroid valdkundan tobmadme paladme. Vl 1898 raudte tuli lidnha, ühtenzoiti meriportanke. Vspäi 1920 Leopol'dvil' vajehti mererandališt Bom-lidnad Bel'gine Kongo-kolonijan administrativižeks keskuseks. Vspäi 1960 om valdkundan pälidnaks. Udesnimitihe lidnad vl 1966 enččen külän mödhe nügüdläižen lidnan territorijal.

Kaikenvuitte ümbriradai tegimišt šingotase lidnas, mugažo laivoiden sauvomine da kohenduz. Sen ližaks, metallurgine kompleks radab Maluku-rajonas.

 Geografijan andmused 
Kinšas seižub Kongo-jogen hural randal, alemba jogikändant, 240 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Brazzavil'-lidn, Kongon Tazovaldkundan pälidn, sijadase Kinšasan kohtha, jogen oiktal randal. Kaks' pälidnad seištas toine toižen kohtha — nece olend om üks'jäine mail'mas.

Klimat om subekvatorialine, pil'vekaz vodes läbi. Voden keskmäine lämuz om +25,5 C°, kun lämuz vajehtase +22,5 C° (heinku) .. +26,9 C° (sulaku) röunoiš. Ekstremumad oma +10 C° (heinku) i +38 C° (keväz'ku). Paneb sadegid 1482 mm vodes, enamba keväz'kus-sulakus (221..238 mm kus) i kül'mkus (247 mm), kuiv sezon oleskeleb kezakus-uhokus (16 mm pordos). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 74..83 % röunoiš voden aigan.

 Tobmuz 
Kinšas om lidn () da üks' KDT:n 11 agjaspäi () ühtes.

Lidn-agj jagase nelläks administrativižeks ümbrikoks (), ned — 24 kommun:aks (fr. commune).

Valdkundan parlamentan ühtnijad agjaspäi: kahesa ezitajad ratas-išttas Senatas, 59 — Nacionaližes Suimas.

 Eläjad 
Vl 2012 lidnan eläjiden lugu oli 9,546,000 ristitud. Vl 2017 kaik 11,855,000 ristitud elihe lidnas i 17,071,000 ristituid kaikes Kinšasan agjas 9 965 km² pindal. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

Edel ripmatomut (vn 1960) alaman kel' oli toižeks oficialižeks, sid' francijan kel' jäi üks'jäižeks. Kinšas om teravan kontrastan lidn elokahiden i golliden rajoniden keskes, ristitišt ližadub südäimmigracijan tagut. 

Lidn sijadase lingala- (arealan suvipäivlaskmaine čoga) i kikongo-keliden levigandusen röunal, lingala om rahvahidenkeskeižen besedoičendan keleks. Toižed levitadud keled oma čiluba, suahili.

 Openduzsijad 
Kaik om 11 valdkundališt da 40 privatišt institutad da universitetad lidnas. Ned oma sijatud tazomäras kaikid ümbrikoidme.

Vl 1958 ezmäine afrikaine südäitukuine reaktor om saudud Lovanium-universitetas (Kinšasan universitetan pala). Nügüd' sigä om kaks' reaktorad tedoidusiden tähtCentre Régional d'Etudes Nucléaires de Kinshasa. — Kinšasan Universitet (unikin.cd)  webcitation.org-saital..

 Transport 
Kinšasan rahvahidenkeskeine Ndžili-lendimportRahvahidenkeskeižen Ndžili-lendimportan informacine sait (aeroport-kinshasa.com).   (FIH / FZAA'', 773 tuh. passažiroid vl 2014) om valdkundan kaikiš suremb. Se om soda- da civiliženke znamoičendanke ühtes, ühtenke lendahtamižsarganke.

Ehtatuz sidob lidnad Brazzavilinke, nell' kilometrad Kongo-joges iliči.

 Galerei 

 Sebruzlidnad 
Kinšasal koume sebruzlidnad om olmas:
  Ankar, Turkanma (vspäi 2005)
  Brazzavil', Kongon Tazovaldkund
  Brüssel', Bel'gii (vspäi 2002)

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Lidnan tobmuden oficialine sait (kinshasa.cd). 


Kategorii:Kongon Demokratižen Tazovaldkundan lidnad
Kategorii:Kongon Demokratine Tazovaldkund
Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Kategorii:Pälidnad
Kategorii:Kongon Demokratižen Tazovaldkundan agjad