Džidd

Džidd (vai Džiddah,  Džidda, sijaline virkand [ˈ(d)ʒɪd.da]) om lidn Saudan Arabijan päivlaskmas. Se om valdkundan kahtenz' surtte lidn, znamasine meriport da ižandusen keskuz. Mekkan agjan kaikiš suremb lidn.

Džidd-nimituz om araban sanha pojav, kudamb znamoičeb «bab», i Evan kaum om lidnan ühteks mel'heižtahoišpäi.

 Istorii 
Eländpunktan aluz om pandud 6. voz'sadan EME lopus tulijoil Jemenaspäi. Se oli peneks kalanpüdajiden portaks voz'sadoiš sihesai, kuni vl 647 islamine Usman ibn Affan-halif kändi portad hadžan pühämatknikoiden tulendan päpunktaks. Sil aigalpäi Džidd tegihe päportaks i torguindan keskuseks Rusttan meren randoil. Joga uz' anastai kaiči lidnad murendusespäi i sai ližad torguindaspäi Päivnouzmman valdkundoidenke (Indii, Kitai).

Džidd šingotase banksistemal, kivivoin ümbriradmižel i kivivoihimijal, religiiturizmal i torguindal, sauvondal, korktoiden tehnologijoiden sferal (biotehnologijad, elektronik, programiruind). Järed logistine keskuz meriportan i lendimportan, avto- da raudtesol'men alusel.

 Geografijan andmused 
Džidd sijadase kaidas mererandaližes Tiham-letetazangištos (Tihama), Rusttan meren päivnouzmaižel randal, 12 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Municipalitetan territorii otab agjan päivlaskmad, om röunatud Hidžaz-mägisel'gal päivnouzmaspäi.

Klimat om räk letetazangišton kuiv. Voden keskmäine lämuz om +28,7 C°, kezakun-sügüz'kun +31,8..+33,2 C°, tal'vkun-keväz'kun +23,4..+25,5 C°. Minimaline fiksiruidud lämuz om +9,8 C° (uhoku, keväz'ku), maksimaline +52,0 C° (kezaku). Il'man lämuz voib ületada +40 C° keväz'kus-redukus, ei voi olda madalamb mi +20 C° kezakus-elokus. Paneb sadegid 60 mm vodes, kül'mkus-vilukus tobjimalaz (9..27 mm kus), sid' uhokus-keväz'kus (3 mm kus), läz ei olele sadegid sulakus-redukus (5 mm seičemes kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 56..60 % röunoiš vilukus-kezakus i elokus, 63..67 % sügüz'kus-tal'vkus, 53 % heinkus. Meriveden lämuz vajehtase +25,7 (uhoku) ..+31,6 C° (eloku) röunoiš. Sur'veded oleldas paksus, jäl'gmäižed oliba vll 2009, 2011 i 2015.

 Tobmuz 
Džidd jagase 137 rajonaks.

 Eläjad 
Vl 2007 lidnan eläjiden lugu oli 3,4 mln ristituid. Läz 5 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas (2009), heišpäi nell' ühesaspäi oma valdkundan rahvahanikad.

Vaiše islamanuskojile sab ozutada ičeze uskondan, toižiden religijoiden uskojile ei sa kantta simvolid, oigeta veroid, pidada religiozižid kirjoid.

 Transport 
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas. Metropoliten planiruiše vspäi 2010. Kiruhjonused ühtenzoittas lidnad Mekkanke i Medinanke.

Džiddan islamine meriport radab passažiroiden (hadžan aigan) i jüguiden täht, se sijadase laivoidenlikundan tel Suecan kanalan kävutandanke, om 40. surtte mail'mas i ümbriradab 130 mln tonnoid jüguid vodes.

Rahvahidenkeskeine civiline lendimport Abdulaziz-kunigahan nimedDžiddan rahvahidenkeskeižen lendimportan sait (kaia.sa).   (Mataar Al-Malik Abdulaziz Al-Duwaly, JED / OEJN, 42,7 mln passažiroid vl 2023, nell' terminalad) sijadase ühesatoštkümnes kilometras pohjoižhe lidnaspäi.

 Galerei 

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Lidnan oficialine sait (jeddah.gov.sa).  


Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Kategorii:Saudan Arabijan lidnad
Kategorii:Mekkan agj