Antigua da Barbud

Antigua da Barbud ( [ænˈtiːɡ(w)ə ... bɑːrˈb(j)uːdə], se om täuz' oficialine nimituz), om sar'hine valdkund Pohjoižamerikas. Pälidn da kaikiš suremb lidn om Sent Džons.

 Istorii 
Vn 1981 kül'mkun 1. päiväl Antigua da Barbud tedištoiti ripmatomudes Sures Britanijaspäi.

Valdkundan üks'jäine KonstituciiAntiguan da Barbudan Konstitucijan tekst constituteproject.org-saital.  om väges vspäi 1981 vajehtusita.

 Geografijan andmused 
Valdkundan pind om 442,6 km², sidä kesken kaikiš surembad sared oma Antigua — 280 km², Barbud — 161 km², Redond — 1,6 km². Sen ližaks, om völ 34 pen't lähišt sart. Atlantižen valdmeren da sen Kariban meren randanpird om 153 km.

Kaikiš korktemb čokkoim om Obam-mägi (402 m, enzne Boggi-mägenpä) vulkaniženke augotižlibundanke Antigua-sarel. Mecad ottas territorijan kaks' ühesandest.

Klimat om tropine hobedanke sänke tobjimalaz. Tropine ciklon oleskeleb kerdan vodes keskmäras. Kun keskmäine lämuz vajehtub +23 C° (tal'vku-uhoku) da +30 C° (kezal da sügüzel) keskes. Paneb sadegid läz tuhad millimetrad vodes, no nece lugu voib köläita lujas.

Londuseližed varad oma kala, fosforit, barit, mouckivi, sauvondkivi, saved, väghine mahuz.

 Politine sistem 
Ohjandusen form om unitarine konstitucine monarhii parlamentiženke demokratijanke. Valdkundan pämez' om britanijan kunigaz — Karl Koumanz'. Jenaral-gubernator om hänen ezitai. Päministr om alakodin lidirujan partijan ezimez'.

Parlament om kaks'kodine. Üläkodi om Senat (). Ohjastuz da oppozicijan partii pandas 17 ristituid senatorikš jenaral-gubernatorale vahvištamha. Alakodi om Ezitajiden Kodi () 17 ezitajanke. Kaik rahvaz valičeb heid järgeližen enambusen sisteman mödhe videks vodeks.

Järgenduseližed valičendad parlamentan alakodihe oliba vn 2018 keväz'kun 21. päiväl. Vn 2014 elokun 13. päiväspäi Rodni Uil'jams om jenaral-gubernatoraks. Nügüdläine päministr om Gaston Braun vn 2014 kezakun 13. päivälpäi, radab kahten strokun jäl'geten.

 Administrativiž-territorialine jagand 
   Kacu kirjutuz: Antiguan da Barbudan administrativiž-territorialine jagand.

Antigua da Barbud jagase kudeks tulendaks () Antigua-sarel i kahteks rippujaks territorijaks (Barbud-sar' da rahvahatoi Redond-sar'). «Rippui»-sana om muite nimitusen palaks täs.

 Eläjad 
Valdkundas elädas antigualaižed i barbudalaižed. Vl 2009 valdkundan eläjiden lugu oli 86 654 ristitud, vl 2014 — 91 295 ristitud. Kaikiš suremb valdkundan ristitišt om nügüd'.

Augotižlibundan mödhe (2011): afrikalaižed — 87,3 %, segoitadud augotižlibundanke — 4,7 %, ispanijalaižed — 2,7 %, toižed evropalaižed — 1,6 %, toiženke augotižlibundanke — 2,7 %, märhapanendata — 1,0 %.

Toižed lidnad (enamba 3 tuh. ristituid vl 2012, surembaspäi penembha): Ol Sents i Libert. Vl 2012 kaik oli kaks'kümne lidnanvuittušt eländpunktad. Lidnalaižiden pala otab nelländest (2020).

 Ižanduz 
Antigua da Barbud om šingotai valdkund, keskmäižen šingotesen. Vl 2023 valdkundan nominaline kogosüdäiprodukt oli 1,95 mlrd. US$ ekvivalentas (176. sija mail'mas; US$19,123 ühtele hengele) vai 2,6 mlrd. US$ tazostadud ostmižmahtusen mödhe (179. sija; US$25,484 ühtele hengele). Holitišiden sfer om ekonomikan päižeks sektoraks, se om diversificiruidud polenemha kadotusid lujiš torokoišpäi. Ižandusen päsarakod oma turizm, sauvond, sobiden i kodikaluiden tehmine, valdkundmaksatoi torguind, vändod internetan kal't, maižanduz. Finansine voz' zavodiše 1. päiväl sulakud.

Kogosüdäiproduktan palad (vn 2012 andmused): maižanduz 2,1 %, tegimišt 19,6 %, holitišiden sfer 78,3 %. Radnikoiden järgenduz sektoroidme vl 1983: maižanduz 7 %, tegimišt 11 %, holitišiden sfer 82 %.

Vl 2009 valdkundan päeksport oli avtod da niiden varapalad (16 %), jüguavtod da sauvondmašinad niiden varapaloidenke (12 %), laivad da venehed (11 %), kundaližen transportan likkuimed (6 %); toine eksport oli polietilen (1 %), elektroveim (1 %), margarin (1 %), sobad (1 %). Importan tavarad (2017): söndtavarad, eläbad živatad, mašinansauvomižen produkcii i transportine mašiništ, himižed substancijad, toižed tegimišton tavarad, kivivoi. Vl 2016 import ületi oficiališt eksportad kahesha kerdha. Irdpol'žen torguindan päižed partnörad (2023) oma Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad (Antiguan da Barbudan eksportan 7,7 % i importan 42,6 %), Surinam (eksportan 29,5 %), Pol'šanma (eksportan 20,6 % i importan 6,1 %), Dominikanine Tazovaldkund (eksportan 6,7 %).

 Galerei 

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Antiguan da Barbudan valdkundaline oficialine portal (ab.gov.ag).