Palladii

Palladii (Pd — palladium latinan kelel) om nell'kümne kudenz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kümnendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — kahesanden gruppan laptalagruppas, VIIIB), tabluden videndes periodas.

 Ühthine ümbrikirjutand 
Element om harv londuses lujas, pala Man kores om 10−8. Voib löuta sidä joudjas olendas — allopalladijaks. Anglijalaine Uil'jam Haid Uollaston-himik avaiži palladijan vl 1803. Om nimitadud Pävönen 2 Pallas-asteroidan mödhe (avaitihe vl 1802). Nimitihe asteroidad Amuižen Grekanman mifologijan Pallada-personažan mödhe ( Pallas). Lugetihe, ku jumalnaižen puine kuvapatshaine (palladuim) om olmas miččel-se sijal, ka se om murendamatoi.

Palladii om platinan gruppan hüväsuguine metall. Sadas nikelin, hobedan i vas'ken sul'fidkivendoiden ümbriradmiženke.

 Fizižed ičendad 
Palladii om tagokaz plastine hobedaižvauged päličmänendmetall, paramagnetik. Ei voi segoitada sidä vedhe. Kogoneb vezinikad ičeze 900 mülühüsai. Kristalline segluz om tahkkeskustoittud kubanvuitte.

Atommass — 106,42. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 12,02 g/sm³. Suladandlämuz — 1828,05 K (1554,9 C°). Kehundlämuz — 3236 K (2963 C°).

Londuseline palladii kogoneb kudes stabiližes izotopaspäi: 102Pd (1,00 %), 104Pd (11,14 %), 105Pd (22,33 %), 106Pd (27,33 %), 108Pd (26,46 %) i 110Pd (11,72 %). Sen ližaks tetas 29 ratud radioaktivišt izotopad 91..101, 103, 107, 109..124 atommassanke i 13 izomärad. Kaikiš hätkembad čihodajad oma 107Pd 6,5 mln vozid pol'čihodamižen pordonke, 103Pd-izotop (T½=17 päivest) i palladii-100 (3,6 päivest). Kaik radioaktivižed izotopad hajetas β-čihodamižen kal't, kändasoiš rodijaks vai hobedaks.

 Himižed ičendad 
Palladii om kaikiš aktivižemb himižikš platinanvuiččiš metalloišpäi. Ei ole reakcijad nenidenke substancijoidenke: vezi, vähäkoncentriruidud muiktused, muglad, ammiakan segoitez. Reagiruib palabidenke koncentriruidud rik- i azotmuiktusidenke. Segoib koncentriruidud hlormuiktuses toižiden platinmetalloiden erineden, endištab muiktust hlorhasaiПалладий (Palladii) // Химическая энциклопедия (Himine enciklopedii): vižtomine / päredaktor I. L. Knunänc. — M.: Bol'šaja Rossijskaja enciklopedija, 1992. — T.3: 639 lp. — Lpp. 440−441. — 48 000 egz. ISBN 5-85270-039-8. :
 7 Pd + 16 HClO4 -> 7 Pd(ClO4)2 + Cl2 + 8 H2O
(kaik toižed platinmetallad endištadas hlorad +5-muigotandmärhasai).

Voib segoida metallad azot- i solmuiktuses anodan abul:
 Pd + 4 HNO3 -> Pd(NO3)2 + 2 NO2 ^ + 2 H2O
 Pd + 2 HCl + Cl2 -> H2[PdCl4]
 Pd + 2 HCl + 2 Cl2 -> H2[PdCl6]

Honuzližel lämudel palladii reagiruib carinvodkanke, nepsoidenke hloranke i bromanke. Lämbitamižes om reakcijoid nenidenke elementoidenke: ftor, rik, selen, tellur, arsen, ola. Muigotub ühthesuladamižes kalijan gidrosul'fatanke KHSO4, reagiruib sulatud natrijan peroksidanke.

Metall seižub lämbitusen aigan il'mas läz 300 Cel'sijan gradushasai i korktemb mi 850 C° lämudel. Keskustal 300..850 C° palladijan hapanduz (II) PdO sädase metallan pindal, se kerteh hajeneb edesižes lämbitamižes.

 Kävutand 
Palladii om hüvä katalizator. Kävutadas puhtastamha vezinikad.

 Homaičendad 

 Irdkosketused 
 Palladii webelements.com-saital. 
 Kirjutuz palladijas Himižiden elementoiden populärižes n-t.ru-kirjištos. 

Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe