Lantan

Lantan (La — lanthanum latinan kelel) om vižkümne seičemenz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om koumandes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — koumanden gruppan laptalagruppas, IIIB), tabluden kudendes periodas.

 Ühthine ümbrikirjutand 
Ročine Karl Gustav Mozander-himik sai lantanad ezmäižen kerdan vl 1839. Nimitihe Jöns Jakob Bercelius-himikan taričendan mödhe, -sana lantano znamoičeb «peitan» avaidusen pit'kan ten tagut.

Element om kaikiš levedambiden keskes harvoiš mametalloišpäi londuses, mülünd Man kores — 29 grammad tonnas, merivedes — 2,9 × 10−6 mg/L. Koncentriruiše cerijanke, sadas cerijad, sid' lantanad, prazeodimad i neodimad ekstrakcijal.

 Fizižed ičendad 
Puhtaz lantan om pehmed tagokaz notked hobedaižvauged mametall, väll' paramagnetik. Se oleskeleb koumes kristalližes modifikacijas: α-La geksagonaliženke seglusenke, β-La vas'kenvuiččenke kubiženke seglusenke da γ-La raudanvuiččenke kubiženke mülücentriženke seglusenke. Lantanan üks' mülü absorbiruib vezinikan 400 mülühüsai.

Atommass — 138,90547. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 6,162 g/sm³. Suladandlämuz — 1193 K (920 C°). Kehundlämuz — 3737 K (3464 C°).

Londuseline lantan kogoneb kahtes izotopaspäi: vähäradioaktivine 138La (0,089 %, 1,02 × 1011 vot pol'čihodamižen pordonke, kändase barijaks i cerijaks) i stabiline 139La (99,911 %). Londuseližen lantanan aktivižuz om 818 Bk/kg. Tetas mugažo 37 ratud radioaktivišt izotopad 117..137, 140..155 atommassanke, i niiden 12 izomärad. Kaikiš hätkemb čihodai om 137La-izotop (T½=60 tuhad vozid), sid' 140La 1,68 päivest pol'čihodamižen pordonke i lantan-135 (19,5 časud). Radioaktivižed izotopad hajetas β- i protonižen (nomerad 120..122), β- i neitronižen (nomerad 146..150), vai muite β-čihodamižen kal't (kaik toižed), kandasoiš barijaks vai cerijaks, izotopad nomeranke 120..122 — barijaks i cezijaks.

 Himižed ičendad 
Om korktanke himiženke aktivižusenke. Muigotandmärad: 0, +3. Lantan om pojav 14 jäl'geližhe elementha himižil ičendoil.

Nepsas il'mas metall kändase karbonataks alusenke teravas:



Lantan palab hapanikas 450 C° lämudel i sädab hapandust(III):


Reagiruib vilunke vedenke vitkos, hulanke — teravas, i sädab lantanan gidrohapandust(III):


Lämbitamižes lantan sädab reakcijoid galogenidenke (ftor, hlor, brom, jod) solidenke(III) rezul'tataks:





Kebn ičekeskentehmine mineraližidenke muiktusidenke vedab La3+-ioniden i vezinikan sädandannoks:


 Irdkosketused 
 Lantan webelements.com-saital. 
 Kirjutuz lantanas Himižiden elementoiden populärižes n-t.ru-kirjištos. 

Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe