Programa Sputnik

El programa Sputnik (, let. "conpagno de viajo" o "satèłite")La paroła rusa "sputnik" połe gavere tanti signifegai: "satèłite", "conpagno de viajo", etc. Tutavia, in astronomia signìfega solché "satèłite" ła ze sta na sèrie de mision spasiałi sensa èsari umani promoveste da l'Union Soviètega inte ła fine dei ani sincuanta finałizae al pozisionamento in òrbita de satèłiti artifisałi. Ufisalmente el zera el nome dei veìcułi spasiałi de łe prime tre mision - Sputnik 1, Sputnik 2 e Sputnik 3 – mentre łe sucesive dezignasion, cofà Sputnik 4 o Sputnik 5, łe zera stae atribuie dal mondo osidentałe ponesto-ché in chel tenpo no i zera conosesti i nomi orìzenałi sovièteghi. 

El programa el ga portà el lanso del primo satèłite de ła istòria de l'omo, el Sputnik 1, avegnesto inte el 4 de otobre del 1957, e el ghea dazesto scumìsio a l'època de l'esplorasion spasiałe. Tuti i Sputnik i vegnea metesti in òrbita dal razo vetore R-7 (Semërka), orizenariamente projetà par fini bèłeghi.thumb|Rèplega del Sputnik 1|sinistra
 Satèłiti artifisałi 
 Ufisalmente denomenai Sputnik 
 Sputnik 1 –  lansà inte el 4 de otobre 1957, primo satèłite artifisałe de ła stòria.
 Sputnik 2 –  lansà inte el 3 de novenbre 1957 co drento el can Laika
 Sputnik 3 –  lansà inte el 15 de majo 1958 al secondo tentativo

 Altri satèłiti artifisałi conosesti cofà Sputnik in osidente 
 Sputnik 4 (Korabl'-Sputnik 1): lansà inte el 15 de majo 1960
 Sputnik 5 (Korabl'-Sputnik 2): lansà inte el 19 de agosto 1960 co drento 2 cani, 40 sorzi, 2 pantegani e na varietà de piante
 Sputnik 6 (Korabl'-Sputnik 3): lansà el 1º de disenbre 1960
 Sputnik 7 (Tjažëlyj-Sputnik 4) e Sputnik 8 (Tjažëlyj-Sputnik 5): i zera in realtà łe piataforme de lanso orbitałi de łe prime du sonde del programa Venera
 Sputnik 9 (Korabl'-Sputnik 4): lansà inte el 9 de marso 1961 co drento un can e un manichin
 Sputnik 10 (Korabl'-Sputnik 5): lansà inte el 25 de marso 1961 co drento un can e un manichin

Dal 1962 i sovièteghi i ghea tacà de łe sperimentasion de satèłiti artifisałi che i łi ghea ciamà zeneregamente Cosmos, ma i osidentałi i ghea continuà par un serto perìodo co ła vècia denomenasion, drio ła cual, par ezénpio, anca el Cosmos 1 el ze sta ciamà Sputnik 11 e cusita el se ghea vesto anca par łe sucesive sete mision del projeto Cosmos. Łe zera stae denomenae inpropiamente Sputnik anca racuante sonde spasiałi sovièteghe che łe ghea falio el fin de ła mision; l'ùltema de ste cuà ła ze sta el Sputnik 25, sonda destinada a l'esplorasion de ła Luna, che no ła zera sta parò bona de dasar l'òrbita terestre co bon èzito.

 Notasion 

Altri projeti

 Linganbi foresti 

 Sputnik 1 su www.sputnik1.yatb.info
 Sputnik 1 su celestia.albacete.org

Categoria:Programa Sputnik