Scabelament del contha

El scabelament del contha Scabelament (termine tipegamente gozaldin, a Rivamonte el deventa sca(r)pelament) podarìa rivare da ła voze diałetałe càbola "buzìa"; e ałora vorìa dire "parlada de finsion". Contha riva invese da conzar "[vec] consare, [ita] acconciare"; cfr.  ( o "diałeto del caregaro") el jera un lenguajo zergałe doparà dai caregari inte'l Agordin e serte zone torno.

L’atività de i caregari, atestada in zona fin dal XVI secoło, ła ga ciapà na gran inportansa verso ła fine de'l XIX secoło, co' ła crizi de l’industria minerària ła ga obligà scuazi tuta ła popołasion maschiłe a riciapar sta profesion. El jera un laoro par njente façiłe, soratuto parché i jera costreti a far na vita semi-nomade, spostàndose in tuta l’Itàłia e a l’estaro: i se catava in tute łe rejon de l'Itàłia del Nord e del Sentro fin a l’Abruso, e fin in Fransa sentromeridionałe  .

Ze inte sto contesto che ze nasesto el scabelament del contha: sti artesani ga inventà on lesico particołare par poder comunicar fra de łori sensa che łe informasion e i segreti venjese capìi dai clienti.

Secondo Ugo Pellis, che ga publicà na riserca so l'argomento nte'l 1929, sta parlada gavarìa orìzene Tiser, na frasion de Gozaldo, da dove che po' ła se ga difondesto a Don, a Sagron Mis (che ze inte ła provensa de Trento ) e inte i paezi più "basi" ( Voltago, Val ); el ultmo paeze ndove che ła ze rivà ze stà Rivamonte . Pellis nota anca come che, grasie a i spostamenti de i artezani,  se podeva catare informasion so'l scapelament anca in altre łocałita de'l Agordin e anca Arson, che ze na frasion de Feltre   .

 Note 

Categoria:Lengoe e diałeti italiani
Categoria:Ladinia
Categoria:Lenguajo