Cołònia de ła Corona Britànega

La cołònia de ła corona britànega (in ingleze: Crown colony), conosesta anca inte el XVII secoło cofà Cołònia reałe (in ingleze: Royal colony), el ze sta un tipo de aministrasion cołoniałe del Regno de Gran Bretagna e dopo de l'Inpero britànego.

Le cołònie de ła corona, o reałi, łe zera aministrae da un goernatore nomenà dal monarca. Da ła metà del XIX secoło, el sovran el ghea nomenà i goernatori reałi drio el consejo del Segretàrio de Stato par łe Cołònie. La prima "Cołònia reałe" ła ze sta ła Cołònia de ła Virginia, inte i atuałi Stati Unii.

L'espresion ła ghea continuà vegner doparada finmente al 1981, co che ła nova leje su ła nasionałità britànega ła ghea reclasifegà łe cołònie britaneghe restanti cofà "Dipendense britàneghe" ("British Dependent Territories"). Dal 2002 sti cuà i ze conosesti cofà "Teritori britàneghi de oltremare" ("British Overseas Territories").

Tipi de cołònie de ła corona
Partindo dal 1918, i zera susistii tre tipi de cołònie de ła corona, co vari gradi de autonomia:
 Cołònie de ła corona co conseji raprezentativi che łe gaveva una o du càmare lejislative, formae da menbri nomenai da ła Corona e da racuanti raprezentanti ełezesti localmente.
 Cołònie de ła corona co conseji nomenai che łe gaveva conseji formai da menbri nomenai da ła Corona, co racuanti menbri nomenai in raprezentasion de ła popołasion locałe.
 Cołònie de ła corona aministrae diretamente da un Goernatore che łe gaveva menor autonomia.

Lista de łe cołònie de ła corona
 Àfrica 
 Cołònia Dal Al Cànbio de status Teritòrio de Basutoland  1884 1964 Ła devien protetorà britànego inte el 1964; de sevente el divien indipendente cofà Lesotho inte el 1966. Bechuanaland britànego  1885 1895 Anetesto da ła Cołònia del Cao inte el 1895. Mauritius  1903 1968 - Cołònia del Cao 1806 1910 Ła devien parte de l'Union Sudafricana inte el 1910. Gànbia 1888 1965 Ła devien indipendente cofà Gànbia Costa d'Oro 1821 1957 Ła devien indipendente cofà Ghana Kenya 1920 1963 Unia col Protetorà del Kenya inte el 1963 par formare el paeze indipendente del Kenya. Cołònia del Natal 1843 1910 Ła devien parte de l'Union Sudafricana inte el 1910. Nizèria 1814 1960 Ła devien indipendente cofà Nizèria. Rhodèsia Sud 1923 1980 Ła devien indipendente cofà Zinbabwe. Sierra Leon 1808 1961 Ła devien indipendente cofà Sierra Leon. Sant'Elena, Ascension e Tristan da Cunha 1834 1981 Ła devien Teritori Britàneghi de Oltremare.

 Amèrica 
 Cołònia Dal Al Cànbio de status Provincia del Quebec  1763 1791 El ze sudividesta intrà Baso Cànada e Alto Cànada Baso Cànada 1791 1841 Reunio co l'Alto Cànada par formare ła Provincia del Cànada, dopo de ła parénteze de ła Repùblega del Baso Cànada (1838) Alto Cànada 1791 1841 Reunio col Baso Cànada par formar ła Provincia del Cànada Provincia del Cànada 1841 1867 Ła devien parte del Dominion del Cànada (Provincia del Québec e de l'Ontàrio). Cołònia de l'Ìzoła de Vancouver 1848 1866 Confluise inte ła Cołònia de ła Cołunbia britànega Cołònia de ła Cołunbia britànega 1866 1871 Ła devien parte del Dominion del Cànada (Provincia de ła Cołunbia Britànega). Cołònia de Teranova 1583 1907 Ła devien Dominion de Teranova, che inte el 1949 el divien parte del Cànada (Provincia de Teranova e Labrador) Cołònia del Connecticut  1636 1776 Ła devien parte dei Stati Unii de l'Amèrica (Stato del Connecticut). Cołònia del Delaware  1664 1776 Ła devien parte dei Stati Unii de l'Amèrica (Stato del Deławare). Cołònia de Rhode Island e de łe Piantazon de Providence 1806 1776 Ła devien parte dei Stati Unii de l'Amèrica (Stato del Rhode Island). Cołònia de ła Virginia 1624 1776 Ła devien parte dei Stati Unii de l'Amèrica (Stato de ła Virginia). Provincia de ła Carolina del Nord  1729 1776 Ła devien parte dei Stati Unii de l'Amèrica (Stato de ła Carolina del Nord). Provincia de ła Carolina del Sud  1729 1776 Ła devien parte dei Stati Unii de l'Amèrica (Stato de ła Carolina del Sud). Provincia de ła Georgia  1732 1776 Ła devien parte dei Stati Unii de l'Amèrica (Stato de ła Georgia). Provincia del Maryland  1632 1776 Ła devien parte dei Stati Unii de l'Amèrica (Stato del Maryland). Provincia de ła Massachusetts Bay  1692 1776 Ła devien parte dei Stati Unii de l'Amèrica (Stato del Massachusetts). Provincia del New Hampshire 1692 1776 Ła devien parte dei Stati Unii de l'Amèrica (Stato del New Hampshire). Provincia del New Jersey 1702 1776 Ła devien parte dei Stati Unii de l'Amèrica (Stato del New Jersey). Provincia de New York 1691 1776 Ła devien parte dei Stati Unii de l'Amèrica (Stato de New York). Provincia de Pennsylvania  1681 1776 Ła devien parte dei Stati Unii de l'Amèrica (Stato de ła Pennsylvania). Florida orientałe  1763 1783 Inte el 1783 ła ze cedesta a ła Spagna; inte el 1822 ła divien Teritòrio de ła Florida; inte el 1845 parte dei Stati Unii de l'Amèrica (Stato de ła Florida). Florida osidentałe  1763 1783 Inte el 1783 ła ze cedesta a ła Spagna; dopo ła divien parte dei Stati Unii de l'Amèrica. Guyana britànega  1831 1966 Ła devien indipendente (Guyana). Honduras britànego (Bełize, dal 1973) 1884 1981 El devien un reame del Commonwealth (Bełize). Cołònia de ła Zamàega 1865 1962 Ła devien un reame del Commonwealth (Zamàega). Bermuda 1684 1981 Ła devien Teritori britàneghi de oltremare. Ìzołe Cayman 1962 1981 Ła devien Teritori britàneghi de oltremare. Ìzołe Falkland 1841 1981 Ła devien Teritori britàneghi de oltremare. Saint Christopher-Nevis-Anguiła 1980 1981 Se sudivide intrà Saint Kitts e Nevis (reame del Commonwealth) e Anguiła (Teritòrio britàneghi de oltremare, dopo de ła parénteze de ła Repùblega de Anguiła). Bahamas 1912 1973 Ła devien un Reame del Commonwealth (Bahamas). Trinidad e Tobago 1888 1962 Ła taca formar parte del Commonwealth de łe Nasion

 Àzia 
 Cołònia Dal Al Cànbio de status Cołònia de Aden 1937 1963 Ła devien parte de ła Federasion de l'Arabia Sud inte el 1963;de sevente el divien parte de ła Repùblega Democràtega Popołare del Yemen inte el 1967. Borneo del Nord 1946 1963 Ła devien parte de ła Małaysia inte el 1963. Cołònia del Sarawak 1946 1963 Ła devien parte de ła Małaysia inte el 1963. Ceylon 1815 1948 Ła devien indipendente cofà Ceylon inte el 1948. Cołònia de Hong Kong 1841 1981 Ła devien dipendensa britànega inte el 1981; de sevente el vien cedesta a ła Cina inte el 1997. Ceylon britànego 1824 1948 Ła devien Dominion de Ceylon Cołònia de Labuan 1846 1890  Cołònia de Singapore 1946 1963  Stabiłimenti del Streto 1786 1946 

 Eoropa 
 Cołònia Dal Al Cànbio de statusCipro 1914 1960 Ła devien indipendente cofà Cipro inte el 1960. Zibiltera  1713 1980 Ła devien dipendensa britànega inte el 1981. Cołònia de Malta 1800 1964 Ła devien indipendente cofà Malta inte el 1964.

 Oseània 
 Cołònia Dal Al Cànbio de status Novo Gàłes del Sud 1788 1901 Ła devien parte del Commonwealth de l'Austràlia inte el 1901. Queensland 1824 1901 Ła devien parte del Commonwealth de l'Austràlia inte el 1901. Victòria 1851 1901 Ła devien parte del Commonwealth de l'Austràlia inte el 1901. Austràlia Sud 1834 1901 Ła devien parte del Commonwealth de l'Austràlia inte el 1901. Austràlia Osidentałe 1829 1901 Ła devien parte del Commonwealth de l'Austràlia inte el 1901. Cołònia de ła Tasmània 1803 1901 Ła devien parte del Commonwealth de l'Austràlia inte el 1901. Teritòrio de ła Papuàzia 1888 1902 Ła devien teritòrio esterno del Commonwealth de l'Austràlia inte el 1902. Cołònia de ła Nova Zełanda 1841 1907  Ìzołe Gilbert e Ellice 1916 1976 Separasion de łe cołònie Ìzołe Gilbert  e Tuvalu prima de ła so respetiva indipendensa inte el 1979 e 1978. Ìzołe Sałomon britàneghe  1953 1978 Indipendensa (protetorà co goernatore britànego) Ìzoła de Norfolk 1788 1914  Fizi 1874 1970 Indipendensa

 Notasion 

Altri projeti

 Linganbi foresti 

Categoria:Colonie de ł'Inpero Britanico