Łéngua siçiłiana

Ła łéngua siçiłiana ła xe na łéngua romanza (neolatina) parlada soratuto in Siçiłia, ma anca inte ła parte meridionałe de l'Itałia continentałe. Oltre al siçiłian parlà inte l'ìxoła, ghe fa parte del steso grupo lenguìstego (ciamà "siçiłian in senso largo") anca łe parlade de ła Calabria çentro-meridionałe, el salentin (parlà inte ła Provincia de Leçe e in gran parte de cueła de Brindixi) e el tarantin meridionałe. Anca el çilentan (parlà inte el Cilento, in Campania) el vien considerà de tipo siçiłian.

L'organisasion Ethnologue ła clasìfega el siçiłian cofà na łéngua asè distinta da l'itałian, tanto da dover èsar considerada na łéngua a parte.

 Polixemìa de l'espresion "Łéngua siçiłiana" 
Xe inportante notar che co se doper de ła dicitura "łéngua siçiłiana", se pol inténdar do conceti difarenti:

 Łéngua siçiłiana in senso streto: l'insieme de łe varianti parlae propiamente in Siçiłia ("siçiłian de Siçiłia").
 Łéngua siçiłiana in senso largo: el sistema lenguìstego siçiłian conplesivo, che el ciapa drento el siçiłian de l'ìxoła, el calabrexe çentro-meridionałe e el salentin. I studiozi itałianisti i costuma ciamar sto insieme "Itałian meridionałe estremo".

Anca se serti scritori i dopara oncora el tèrmine solo par łe varianti de l'ìxoła, ła comunità sientìfega internasionałe de sòłito ła dopara "łéngua siçiłiana" par parlar de tuto el grupo lenguìstego. El salentin e el calabrexe i xe considerà dai lenguisti cofà parlade de tipo "siçiłian" par via de łe forti somejanse fonèteghe, lesicałi e gramaticałi. Anca se ste varianti no łe deriva mia diretamente dal siçiłian de l'ìxoła, łe ga subì ła so forte influensa inte el corso dei sècołi.

 Influense e clasifegasion 
Inte el pasà, el siçiłian (in senso largo) el xe sta influensà da łéngue de tipo gàłego cofà el françexe, el provensal e el norman. Driò cuanto riportà da Ethnologue, sta łéngua ła dovarìa èsar clasifegada drento el grupo de łe "Romanze meridionałi", inviçe che in cueło "Itàlico-osidentałe" dove che se cata l'itałian standard.

Tabele di confront linguistic
 Latin  Lionéize  Vèneto  Furlan  Sicilian  Arpitan  Occitan  Talian fumus  fumu  fumo  fumi  fumu  fumi  fum  fumo claudere  pechare  sarâ  stlute  chiùdiri  clôre  barrar  chiudere factum  feichu  fato  fat  fattu  fait  fat  fatto planum  chanu  pian  plan  chianu  plan  plan  piano filius  fiyu  fio  fi  figghiu  fil  filh  figlio noctem  nueiche  note  gnot  notti  nuet  nuèch  notte oculus  güeyu  òcio  voli  occhiu  uely  uèlh  occhio

 Varda anca 
 Siçiłia

Siciliana