Lady Gaga

Lady Gaga, conosua anca come Stefani Joanne Angelina Germanotta (Nova York, 28 marso 1986), ła ze na cantautora, compozidora, atora e ativista americana.
miniatura|El senjo de Lady Gaga

Na artista come on camaleon conosua pa i so modi s-centrà,  ła ciapa el so nome d’arte dała canson Radio Ga Ga dei Queen .  Lady Gaga ła se ga stabiłio inte’a sena muxicałe asse pa ła so poza da tirar a ziminti come pa ła quałità dełe so interpretasion dal vivo; difati, on mucio de zente ła ga definia come na dełe mejo artisti pop del XXI secoło .  

L’artista, etichetà co Interscope Records, ła ga debutà inte'l 2008 co l’albun The Fame, meso dała rivista Rolling Stone tra i sento mejo albun de ła storia;  da questo ze stà tirà fora vari singołi, come Just Dance e Poker Face, de gran suceso mondiałe.  The Fame ze stà seguio inte'l 2009 da l’EP The Fame Monster, da cui ze stà ciapà i singołi Bad Romance, Telephone e Alejandro .  El secondo albun deła cantaora, Born This Way, publicà inte'l 2011, el ze rivà al primo posto nei Stati Unii e in staltri vinti paezi;  el singoło omonimo el ze stà anca el pi vełose deła storia a rivar a un miłion de copie vendue so iTunes, na cifra otenjua in soło sinque dì.  Anca i albun Artpop (2013), Cheek to Cheek (2014, có Tony Bennett )  e Joanne (2016),  zonti ała cołona sonora A Star Is Born Soundtrack, i ze rivà in sima al Billboard 200.  El so sesto albun, Chromatica, publicà inte'l 2020, el ga senjà el ritorno deła cantaora al sono dance pop dei so primi ani e el ze stà promoso da tre singołi, tra cui Rain on Me co Ariana Grande, che el ze rivà diretamente in sima al Billboard Hot 100.  Sto albun el ze deventà el sesto albun on drio chealtro de l'artista a debutar in sima al Billboard 200, rendendoła la prima artista femena inti'a storia a rivarghe, in nove ani e do dì.  inte'l zenaro 2025, anca Lady Gaga ła ga otenjuo un novo traguardo dopo che ła so canson Die with a Smile co Bruno Mars ła ze rivà al numaro on del Billboard Hot 100, rendendoła ła tersa artista neła storia a ver asse singołi numaro on in tre deceni difarenti (2000, 2010, 2020), on liveło otenjuo prima soło da Michael Jackson e Janet Jackson . 

Co pi de 170 milioni copie vendue, ła ze diventà tra i artisti muxicałi co pi suceso.  Inte'l 2014, el so singoło ‘Bad Romance’ el ze stà sertificà dieze volte platino dała RIAA, rissevando el Digital Diamond Award pa pi de 10 milioni de copie digitałi vendue, rendando Lady Gaga ła prima artista femina neła storia a rissevar sto riconossimento,  che el ze stà anca dà l'ano dopo a staltro dei so singołi, Poker.  Inte'l 2020, anca łe canson Just Dance e Shallow łe ga rajunto sto traguardo, faxendo entrar Lady Gaga inte'l Guinness Book of Records .  El 18 febraro 2025, ła ga stabiłio on novo record mondiałe de Guinness deventando l’artista femena co pi ascoltatori mensiłi de senpre su Spotify (123,7 milioni).  El 3 majo 2025, ła ga fà on consierto gratis suła spiaja de Copacabana a Rio de Janeiro, stabiłindo on novo Guinness World Record pa el conserto pi grando de na artista femena deła storia co on publico de 2,5 milioni de essari.  

Durante ła so cariera, ła ga vinto difarenti premi, tra cui on Oscar pa ła mejo canson orizinałe pa Shallow , do Golden Globe Awards, on Emmy Award, quatordeze Grammy Awards, tre BRIT Awards e on BAFTA Award pa ła mejo canson orizinałe, ła prima femena a rissevarło; ła ga anca rissevasto staltre tre nominasion ai Oscar: do inti’a sesion Best Original Song pa Til It Happens to You  e Hold My Hand,  e staltra inti’a sesion Best Actress pa ła so interpretasion in A Star is Born .

Ativismo
Filantropia
I schei che ła ga fà, dopo ver rifudà on invito a apariar inte'l singoło "We Are the World 25 for Haiti", parché ła dovea far łe prova pa el so tour, i ze andai in benefisiensa pa łe vitime del teremoto in Haiti. Anca tuti i profiti del so negosio online łi ze andai in benefisensisa, muciando pi de 500,000 dolari. Ore vanti el teremoto e el tsunami che i ga centrà el Japon, Tōhoku, inte'l 2011, Gaga ła ga tweetà co on link de Japan Prayer Bracelets; tuti i ricavi dei braciałeti che ła ga projetà co ła conpanjia, i ze andai in donasion, muciando pi de 1,5 milion de dolari. 

Inte'l zunjo 2011, Gaga ła ga fà on spetacoło de benefisiensa deła MTV Japan a Makuhari Messe, pa a Croze Rosa japonesa.

Inte'l 2012, Gaga ła se ga zonto on grupo ciamà Artists Against Fracking; chel otobre, Yoko Ono el ga dà a Gaga e staltri quatro artisti el LennonOno Grant for Peace a Reykjavík, Izlanda. On meze pi vanti, Gaga ła ga dà 1 milion de dolari ała Croze Rosa americana pa judar łe vitime del Uragan Sandy. Gaga ła ga contribuio ała prevension de zovani e femane so l'HIV e l'AIDS, e i łori ris-ci. In colaborasion co Cyndi Lauper, Gaga ła se ga zonto ałe forse deła MAC Cosmetics pa slansar na linea de roseti soto chealtra linea de cozmsetici de łori, Viva Glam. Łe vendite łe ga fà pi de 202 milioni de dolari pa preveniar l'HIV e l'AIDS.

Inte'l apriłe 2016, Gaga ła se ga zonto co el Vice Presidente Joe Biden ała Università del Nevada, Las Vegas, pa asistar sła so canpanja It's On Us, che ła ga mucià pi de 250,000 studenti da pi de 530 università in senjo de solidarietà e ativismo. Do mezi pi vanti, Gaga ła ga asistio ła 84ezima Conferensa Anuałe Americana dei Sindasi a Indiapolis ndove ła ga contà del potere deła gentilesa pa rendar el mondo on mejo posto, zonta a Dalai Lama.

Inte'l apriłe 2020, Gaga ła ga curà el pi grando conserto online de benefisiensa, One World: Together at Home, in colaborasion co ła Global Citizen pa el  World Health Organization's COVID-19 Solidarity Response Fund, muciando 127 milioni de dolari. 

In riconosimiento pa el so ativismo durante łe proteste del movimiento Black Lives Matter del 2020 pa George Floyd, Gaga ła ga ciapá el Yolanda Denise King High Ground Award dal King Center's Beloved Community Awards inte'l zenaro 2021; inte'l so discorso pa el premio, ła ga denunsià el rasizmo e ła supremasia bianca come so responsabiłità sosiałe de artista de alto liveło e de femena bianca.

Fondasion de Born This Way
Inte'l 2012, Gaga ła ga slansà ła Born This Way Foundation (BTWF), na organizasion sensa profito che ła se consentra sol potensiamento dei tozati, ciamà cofa el so singoło e el so albun del 2011. Ła parona de media Oprah Winfrey, ła scritora Deepak Chopra, e ła segretaria americana deła Sanità e dei Servisi Umani Kathleen Sebelius łe ga contà ała inaugurasion deła fondasion ała università de Harvard. El fondo originałe zera de 1,2 milion de dolari da Gaga, 500,000 dolari dała MacArthur Foundation, 850,000 dolari dała Barneys New York. Inte'l lujo 2012, ła BTWF ła se ga afiłià co ła Office Deport pa na serie de edision łimità de prodoti pa ła scoła, col 25% dei profiti dà ała fondasion, pa sirca 1 milion de dolari.
Łe inisiative łe ciapava drento ła "Born Brave Bus" che ze anda drio el tour de Gaga come na inisiativa contro el bulizmo pa i tozati. 

Inte'l 2015, Gaga ła se ga zonto a 200 liceałi, responsabiłi dełe połitiche, e oficiałi academici al Yale Center for Emotional Intelligence pa discutar sora come riconosar e incanalizar łe emosioni pa on inpato pozitivo. 

Inte'l 2016, ła fondasion ła se ga tacà co l'Intel, ła Vox Media, e ła Recode pa conbatar el bulizmo online. I ricavi dełe copie vendue dała edision 99 del magazin V, co ghe zera Gaga e Kinney, łi ze stài donài ała fondasion. Gaga e Elton John łi ga butà fora ła linea de vestuario Love Bravery at Macy's inte'l majo. El 25% dełe vendite łi ze 'ndai ała BTWF e ała fondasion de Elton John pa l'AIDS. 

Inte'l zunjo 2017, Gaga ła ga colaborà pa na setimana co Starbucks, co ła canpanja "Cups of Kindness", co ła conpanjia che ła dava in benefisiensa 25 sentezimi onji bavanda. Ła ze aparsa inte'l video deła Staples Inc. pa incrementar i fondi pa ła fondasion e łi DonorsChoose.org. Nel Di Mondiałe deła Gentilesa, Gaga ła se ga zonto ała fondasion pa toar da manjar e judar on rifujo deła Croza Rosa pa i esari che łi ga evacuà caza dopo i bujełi in California. Ła fondasion ła se ga zonto anca a Starbucks e SoulCycle pa ringrasiar pa el judo che łi ponpieri łi ga dà. Anca Gaga la zera evacuà co el Fogo de Woolsey el se gavea divanpà nełe coste de Malibù. 

Inte'l marso 2019, ła ga scrito na letara ałi sostenitori deła BTWF, anunsiando che ła zera drio pianificar on novo projeto pa judar łi tozi che łi fadiga co ła sałute mentałe co el National Council pa ła Behavioral Health. Gaga ła ga confesà łi so problemi de sałute mentale neła letara e come ła ze stài bona catar judo che łe ga salvà a vida: "So che vol diar ver on esar che me suporta e che capise che so drio ndar incontro, e onji tozo al Mondo dovaria ver cualcuni che ło jude co ni ga bisonjo. El me ga salvà a vida, e ła salvarà a łori".

Inte'l setenbre 2020, Gaga ła ga butà fora on antologia, Channel Kindness: Stories of Kindness and Community, co el conta sincuanta storie de gentiłesa, corajo, e rezistensa da tozati in judo dała BTWF, introdoti da ea. Ło ga promoso co na desfa de 21 di de gentiłesa inte'i so media, usando el astag "BeKind21".

Inte'l 2021, Gaga ła ga colaborà co ła caza de Champagne Dom Pérignon rilasando na boteja a edision limitata de Rosé Vintage 2005 co na scultura disenjà da ea. Łi 110 pesi unjołi łi ze stài vendui privatamente, e łi ga mucià pi de $570,000 che łi ze stài donài ała BTWF. El Di Mondiałe deła Gentilesa del 2021, Gaga ła ga butà fora no spesiałe de 30 minui, ciamá The Power of Kindness, come parte del programa Channel Kindness deła fondasion, 'ndove ła ga esplorà ła conesion tra gentiłesa e sałute mentałe co esperti e tozi de ondaze ani.

Sostenjo deła comunità LGBTQ+
Gaga ła se defenise na dona bisesuałe, Gaga ła ga suportà ła comunità internasionałe LGBTQ+ pa tuta ła so cariera. Ła ga atribuio el so suceso sopratuto ałi fan omosesuałi che i ła considera na icona pa łi omosesuałi. All'inisio deła so cariera, Gaga ła ga vu dificoltà ver trazmisioni radiofoniche, e ła ga contà: "El punto de volta pa mi ła ze stà ła comunità LGBTQ+". Ła ga ringrasià ła FlyLife, na companjia de marketing LGBTQ de Manhattan che ła laorava co ła so eticheta Interscope, inti'a nota de registrasion de The Fame.

On dełe so prime aparision televize łe ze stàe inte'l majo 2008 ała NewNowNext Awards, na serimonia de premiasion dała rete televiza LGBTQ Logo.

Gaga ła ga contà al 2009 National Equality March de Washington, D.C., a suporto dei diriti LGBTQ+. 

Ła ze 'ndà al 2010 MTV Video Music Awards conpanjà da cuatro omeni e done ex menbri dełe Forse Armae dełi Stati Unii omosesuałi, che no łi ga pi poduo serviar pa l'esercito americano pa colpa deła połitica "no chiedar, no diar", Che ła ga bandio łi omosesuałi aperti nell'esercito. Gaga ła ga invità i so fan via YouTube a contatar i łori senatori pa stravolzar ła połitica. 

Inte'l setenbre 2010, ła ga contà a na manifestasion Servicemembers Legal Defense Network a Portland. Maine. Pi vanti de sto evento, The Advocate ła ga ciamà na "avocata fiera" pa łi omosesuałi. 

Inte'l zunjo, a Roma Gaga ła ze 'ndà all'Europride, on evento internasionałe dedicà all'orgoglio LGBTQ+. Ła ga criticà el poro stà dełi diriti pa łi omosesuałi inte'łi paezi europei e ła dì che łi omosesuałi łi ze "rivolusionari dell'amor".

Pi vanti chel ano, ła ze stà mensionà dal tozo Jamey Rodemeyer indrio che el se copase co on tweet: "ladygaga se vedemo mother monster, grasie pa tuto cheło che te ghe fà, man in alto", che là ga spinta a zontarse co el prezidente Barack Obama dizendoghe de far na połitica anti-bułizmo sułi omosesuałi nełe scołe americane. 

Inte'l 2011, Gaga ła ze stà nominà ministra dal Universal Life Church Monastery pa far sposar do femane.

Inte'l zunjo 2016, durante na veja a Los Angeles pa łe vitime de on ataco al Pulse de Orlando., on club noturno pa omosesuałi, Gaga ła ga leto ad alta voze tuti łi 49 nomi dełe vitime, e ła ga fà on conto, oltre che apariar in on video tributo dełaa Human Rights Campaign pa łe vitime. Pi vanti de Joan Jett, Gaga, zonta a squasi staltri 200 muzicisti, ła ga firmà na letara deła Billboard pa denunsiar ła viołensa dełe armi, domandando al Congreso de controłar i registri de onji conpratore de armi. Pi vanti inte'l 2018 ła ze 'ndà ała March for Our Lives, na manifestasion anti-armi a Washington, D.C.

Gaga ła ze 'ndà contro Donald Trump pi volta: indrio pa el so bandimento dełe persone transgender nell'esercito; pi vanti pa na nota venju fora che ła rivelava che ła so aministrasion voleva canbiar ła definision de "seso" pa escludar łi americani transgender, infati ła ga condanà sta roba co ła canpanjia #WontBeErased, zonta a staltre sełebrità.

Inte'l zenaro 2019, durante el so soetacoło "Enigma", ła ga criticà ła mojer del vice prezidente Mike Pence, Karen Pence, parché ła laorava in na scoła evangełico-cristiana anti-omosesuałe, definendołi "el pejor esenpio de cosa vołe diar esar cristiani". Gaga ła ga anca dì: "So na cristiana anca mi, e na cosa che so suła cristianità ła ze che no se deve ver prejudisi, e tuti łi ze benvenjui". Gaga ła se ga congratulà durante on conto ała 50ezema comemorasion ałe revolte deło Stonewall w ła comunità LGBTQ+ ła ga conplimentà al WorldPride NYC 2019 fora dało Stonewall Inn. 

Pi vanti deła vitoria de Donald Trump nełe elesion del 2024, Gaga ła ga sostenju ła comunità transgender, data ła ritira dełe łori protesion.

Discografia
Albun da soła
The Fame
 Just Dance (feat. Colby O'Donis)
 LoveGame
 Paparazzi
 Poker Face
 I Like It Rough
 Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)
 Starstruck (feat. Space Cowboy & Flo Rida)
 Beautiful, Dirty, Rich
 The Fame
 Money Honey
 Boys Boys Boys
 Paper Gangsta
 Brown Eyes
 Summerboy — dała version revista
 Disco Heaven — dała version revista
 Again Again — dała version ingleza e irlandeza
 Retro, Dance, Freak — dała version japoneza
Born This Way
 Marry the Night
 Born This Way
 Government Hooker
 Judas
 Americano
 Hair
 Scheiße
 Bloody Mary
 Black Jesus † Amen Fashion — dała version spesiałe
 Bad Kids
 Fashion of His Love — dała version spesiałe
 Highway Unicorn (Road to Love)
 Heavy Metal Lover
 Electric Chapel
 The Queen — dała version spesiałe
 Yoü and I
 The Edge of Glory
ARTPOP
 Aura
 Venus
 G.U.Y.
 Sexxx Dreams
 Jewels n' Drugs (feat. T.I., Too Short and Twista)
 MANiCURE
 Do What U Want (feat. R. Kelly) — tolta dałe piataforme digitałi
 Artpop
 Swine
 Donatella
 Fashion!
 Mary Jane Holland
 Dope
 Gypsy
 Applause
Joanne
 Diamond Heart
 A-Yo
 Joanne
 John Wayne
 Dancin' in Circles
 Perfect Illusion
 Million Reasons
 Sinner's Prayer
 Come to Mama
 Hey Girl (ft. Florence Welch)
 Angel Down
 Grigio Girls — dała version de luso
 Just Another Day — dała version de luso
Chromatica
 Chromatica I
 Alice
 Stupid Love
 Rain on Me (feat. Ariana Grande) 
 Free Woman
 Fun Tonight
 Chromatica II
 911
 Plastic Doll
 Sour Candy (feat. Blackpink) 
 Enigma
 Replay
 Chromatica III
 Sine from Above (feat. Elton John)
 1000 Doves
 Babylon
 Love Me Right — dała version de luso
Mayhem
 Disease
 Abracadabra
 Garden of Eden
 Perfect Celebrity
 Vanish Into You
 Killah (feat. Gesaffelstein)
 Zombieboy
 LoveDrug
 How Bad Do U Want Me
 Don't Call Tonight
 Shadow of a Man
 The Beast
 Blade of Grass
 Die with a Smile (feat. Bruno Mars)
 Kill For Love — dała version de Target
 Can't Stop the High — dała version escluzia
Repackage
The Fame Monster
 Bad Romance
 Alejandro
 Monster
 Speechless
 Dance in the Dark
 Telephone (feat. Beyoncé)
 So Happy I Could Die
 Teeth
 Just Dance (feat. Colby O'Donis)
 LoveGame
 Paparazzi
 Poker Face
 I Like It Rough
 Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)
 Starstruck (feat. Space Cowboy & Flo Rida)
 Beautiful, Dirty, Rich
 The Fame
 Money Honey
 Boys Boys Boys
 Paper Gangsta
 Brown Eyes
 Summerboy — dała version revista
 Disco Heaven — dała version revista
 Again Again — dała version ingleza e irlandeza
 Retro, Dance, Freak — dała version japoneza

Albun in colaborasion
Cheek to Cheek
 (co Tony Bennett)
Love for Sale
 (co Tony Bennett)

Imazen publiga
Ła percesion deła muzica, deło stiło, e deła persona de Gaga łi ze conosui ben. Ła ze conosua pa el so stiło s-centrà, che el ze stà na parte inportante deła so personałità. Co ła gavea scominsià la so cariera, łi media ła conparava co ło stiło de Christina Anguiller. Co ła ga incontrà Barack Obama, el se ga sentio intimidio da Gaga e łi so tacheti da 40 sentimetri. 
Co ła ze stà intervistà pa ło spesiałe anuałe so ABS News de Barbara Walters, 10 Most Fascinating People in 2009, łe ghe ze stà domandà si ła fose intersesuałe, e ła negà, rispondendo che ła ghe piaze vestirse da mas-cio.
Inte'l 2011, 121 done łe se gavea incontrà ałi Grammy Awards vestie in deversi abiti ispirai a Lady Gaga, łe ga vesto el 2011 Guinness World Record pa Largest Gathering de Lady Gaga Impersonators. The Global Language Monitor el ga ciamà Lady Gaga come ła Top Fashion Buzzword al numaro tre. Entertainment Weekly el ga butà łi so abijamemti inti'a lista dełi mejo, contando che "ła ga tolto łe ezibision artistiche inte'l mainstream". People el ła ga mesa al numaro on inti'a so lista "Best Dressed Stars of 2021", scrivando che Gaga "ła se stima nełe strade co abiti de alta moda".

Time el ga butà Gaga inti'a lista All-Time 100 Fashion Icons, contando che "Lady Gaga ła ze nota pa el so stiłe osceno quanto pa łi so sucesi muzicałi", mensionando abiti "fài dałe bołe de plastega, dała banboła de Kermit the Frog e da cicia nova". Gaga ła se ga vestio con on abito fà de cicia pa łi 2010 MTV Video Music Awards. Vogue ła ga mensionà come ła Best Dressed people of 2010 e Time ła ga mensionà come Fashion Statement of the year. El vestio el ga vesto ła atension mondiałe dałi media: ła People for the Ethical Treatment of Animals (PETA) ło ga trovà ofensio, mentre el vestio el ze sta mostrà al 
National Museum of Women in the Arts nel 2012, e el ze 'nda neła Rock and Roll Hall of Fame nel setenbre 2015.

Łi fan de Gaga łi ła ciaman "Mother Monster", e speso ea se riferise ałi so fan ciamandołi  "Little Monsters", na fraze che ła se ga tatuà. Jake Hall scrive pa el so articoło "Lady Gaga Pioneered Online Fandom Culture As We Know It", contando che Gaga ła ga inspirà ała cultura dełi fandom.
Inte'l lujo 2012, Gaga ła ga anca co-fondà el servisio social LittleMonsters.com, dedicà ai so fan. Scott Hardy, capocia de Polaroid, el ga lodà Gaga pa ver ispirà łi so fan e pa łe so interasion co łori sui media.