Svèsia-Norveja

El Regno de Svèsia e Norveja el ze un tèrmano talvolta, ma in magnera erada, doparà par denomenar i regni de Svèsia e de Norveja intrà el 1814 e el 1905, co che i vegnea reunii soto de ła Cazada dei Bernadote, inte na union personałe. Regni Unii de Svèsia e Norveja o pì senplegamente Svèsia e Norveja, i ze tèrmani che i vien favorii par coretesa istòrega in confronto al primo.

 Istòrego 
Svèsia e Norveja łe zera stae unie soto la stesa corona in du ocazion, dal 1319 al 1343, e breviadamente dal 1449 al 1450 in opozision a Cristian de ła Cazada dei Oldenburg che el zera sta ełezesto dai danezi cofà re de l'Union de Kalmar. Durante i secołi drioman, la Norveja ła zera sta unia a ła Danemarca, nomenalmente cofà regno, ma in realtà reduzesta al status de provìncia, goernada dai sorani danezi diretamente da ła so capitałe a Copenhagen. Dopo de ła fondasion de l'asołutismo inte el 1660, el zera vegnesto costituio anca un goerno majormente sentrałizà, ma la Norveja ła ghea mantegnesto el priviłejo de poter mantegnere istitusion separae cofà pròpio podere ezecutivo, un pròpio ezersito e na propia monedasion. I regni unii i vegnea dopo pì propiamente denomenai Danemarca-Norveja dai stòreghi.

La Svèsia ła se ghea separà definitivamente da l'Union de Kalmar inte el 1523 co re Gustavo Vasa e a metà del XVII ła zera za devegneste una de łe prinsipałi potense del Mare del Nord grasie a l'intervento de Gustavo II Adolfo inte ła Guera dei Trent'ani. Le anbision de Carlo XII łe vegnea invese despèrdarse co ła Granda Guera del Nord (1700–1721).

Dopo de ła separasion da l'Union de Kalmar, Svèsia e Danemarca-Norveja łe zera devegneste potense revałi e łe ghea conbatesto in vàrie guere intrà de lore inte el corso de łe cuałe la Danemarca e la Norveja łe ghe ghea tocà mołar inportanti province a ła Svèsia intrà el 1645 e el 1658. La Svèsia in pì ghea invadesto la Norveja inte el 1567, inte el 1644, inte el 1658 e inte el 1716 finmente a èsar bona inte el primo Otozento a separar la Norveja da ła Danemarca, aneténdoła e formando co sta cuà na union. Le ripetidive guere e invazion łe ghea portà isteso a un resentimento popołare contro dei svedezi intrà i norvejezi.

Durante del XVIII secoło, la Norveja ła ghea conosesto un perìodo de granda prosperità e el zera devegnesto senpre pì inportante inte l'union co la Danemarca. La crésita industriałe ła se ga fondà bazegamente su l'esportasion de tołe de legno de łe cuałe la Gran Bretagna ła raprezentava el prinsipałe marcà. Propietari de segàrie e marcanti de legno de ła rejon de Christiania, gràsie al cùmuło de grande fortune e de na senpre cresente influensa econòmega, łe ghea fermà na élite che el goerno sentrałe de Copenhagen el ghea scumisià a védar senpre pì cofà na espresion de łe aspirasion indipendentiste norvejezi. In Norveja łe ghea tacà nàsar le prime istitusion ciaramente indipendentiste cofà banche e università. Tanti menbri de l'"aristocrasia del legname" i vedea invese la Svèsia cofà un partner naturałe e i ghea cultivà contati senpre pì steti de liveło comerciałe e pułìtego co sta cuà. Da torno del 1800, l'ołigarchia norvejeza ła ghea scumisià favorir la rotura co la Danemarca promovindo ativamente la so indipendensa. El lìder no-declarà de sta tendensa el ze sta indubilmente el conte Herman Wedel-Jarlsberg.

La pułìtega svedeza inte l'isteso perìodo ła ze sta cueła de cultivare contagi co la Norveja e de anemar i segnałi de separatismo da ła Danemarca. Re Gustavo III (1746–1792) el se ghea arentà ativamente ai sìrcołi che in Norveja i zera favorévułi a ła formasion de un'union co la Svèsia invese che ndar vanti star co la Danemarca.

El re-arentamento intrà le du realtà el zera devegnesto oncora pì vìvido grasie a łe Guere napołeòneghe che łe ghea fato-sù le condision ideałi par far un altro rabaltamento oncora de ła situasion pułìtega e zeogràfega inte ła Scandinàvia.
 Lista dei monarchi 
 1814-1818: Carlo XIII / Carlo II
 1818-1844: Carlo XIV / Carlo III Joani
 1844-1859: Oscar I
 1859-1872: Carlo XV / Carlo IV
 1872-1905: Oscar II

 Notasion 

Altri projeti

 Linganbi foresti