Gipuzkera

El gipuzkera (guipuzcoano en castilian) l'è un diałeto del basco, anca conosuo come diałeto central, che se parla inte ła parte central de Gipuzkoa e inte ła vałe de Sakana (Navara), in tel Paexe Basco spagnoło.

 Estension 
El gipuzkera no l'è mia parlà en tuta ła Gipuzkoa. In tel bacin del fiume Deva, da Leintz Gatzaga fin a Elgoibar, se parla el bizkaiera (diałeto de ła Bizkaia), e a Oiartzun e in tel bacin del fiume Bidasoa se parla alto-navaro. Tutavia ła frontiera tra el gipuxcoan e el alto-navaro l'è drio canbiar a favor del gipuxcoan, sicuramente a cauxa del prestigio che el ga avù par tanto tenpo e par l'influensa de i mexi de comunicasion in Gipuzkoa.

 Varianti del gipuzkera 
El gipuxcoan atual el ga quatro varianti principałi:

 Variante de Beterri (da ła xona de Tolosa a Donostia-San Sebastián).
 Variante del Goierri.
 Variante de ła xona de Urola (da Zarautz a Mutriku).
 Gipuxcoan de Navara (Burunda, Echarri-Aranaz).

 Particołarità del gipuzkera 
Caratristiche fonetiche e morfołogiche:
 Alternansa: a/e (burua > burue).
 Iato marcà, intercałando na consonante: buruba, txoriya.
 Union de łe vocałi: zaharra > zarra.
 Pałatałixasion: oilo > oillo.
 No se distingue mia el nominativo plural -ak e el ergativo plural -ek, che i vien rexi con -ak.
 Se mete in evidensa tute łe fraxi subordinè: etorri den gizona nire aita da.

 Inportansa 
El gipuzkera l'è stà uno de i principałi diałeti storici del basco, e l'è stà łéngua łeteraria dal secoło XVIII in avanti. Su de eło se baxa ła imensa majoransa del basco artificial (batua), el basco atualmente più parlà, specialmente in Araba-Álava.

Al dì d'ancó el gipuzkera, cosita come i st'altri diałeti del basco, e in general el basco che parla i gipuxcoani, l'è drio mutarse in batua, dovuo a ła forsa che ga i mexi de comunicasion e ła łeteratura.

 Varda anca 
 Łéngua basca
 Gipuzkoa

 Ligamenti de fora 
 Sito sul basco diałetal

Categoria:Łéngua basca