Gramàtica primieròta

La gramàtica primieròta la parla dele regole e dele iregolarità che ghe n'é tel diałeto primieròt. El diałeto primieròt l'é na lengua flesiva. Ghe n'é do generi (maschil e femminil) e due numeri (singolare, plurale). No la ga i casi.

I verbi i é declinađi par temp, mođo e persona (co relativo numero).

Tra i carateristeghe pì importanti ghe n'é:
 La pronunẑia de /θ/ (de paròle che te'n altre varianse se dis co /s/) co la létera ẑ (ingles: Think), compagn al belumat e al feltrin;
 La pronunẑia de /ð/ co la létera đ (de paròle onde che ghen sarìe /d/ intervocàlica).

Te'l primieròt se pòl notar caraterìstiche tìpiche del vèneto setentrional, tipo che no ghe n'é la létera ł (ł) de le altre varianse. Te le paròle onde che ndarìe la ł va sèmpro la l.

 Fonologìa 
 Consonanti 

 Bilabiali Labiođentali Đentali Alveolari Postalveolari Palatali Velari Labiovelari Naxali       Ocluxive        Africađe    Fricative       Aprosimanti   Vibranti  Laterali  

 Vocali 
 Anterior Ẑentral Posterior Alte    Mèdio-alte   Mèdio-base   Base  

 I vèrbi 
 Presènte 
 Verbo èser  Verbo aér  Verbo portàr  Verbo créđer  Verbo dromìr Mi son  Mi è/ò  Mi porte  Mi créđe  Mi dròme Ti ti se  Ti ti ga  Ti ti porti  Ti ti cređi  Ti ti dròmi El/ela el/la é  El el ga  El el porta  El el crét  El el dròm Noi son  Noi ón  Noi portón  Noi cređón  Noi dromión Voi sé  Voi é  Voi porté  Voi cređé  Voi dromì Lori i é  Lori i ga  Lori i porta  Lori i cret  Lori i dròm
 Pasà 
 Verbo èser  Verbo aér  Verbo portàr  Verbo créđer  Verbo dromìr Mi ère  Mi aé  Mi portée  Mi cređée  Mi dromìe Ti ti èri  Ti ti aéi  Ti ti portéi  Ti ti créđi  Ti ti dromìi El/ela el/la èra  El el aéa  El el portéa  El el cređéa   El el dromìa Noi arène  Noi aène  Noi portène  Noi cređène  Noi dromiène Voi arèđe  Voi aèđe  Voi portèđe  Voi cređèđe  Voi dromièđe Lori i èra  Lori i aéa  Lori i portéa  Lori i creðéa  Lori i dromìa

 Forma interogatìva 
Par le frasi interogatìve va dontađa dopo el verbo na partiẑèla che la canbia a seconda dela persona, ma che la é uguale par tute le forme verbali. Ten sta tabela i esempi dei verbi èser e aér:

 Verbo èser  Verbo aér Son-e ... ?  Ò-(p)e ... ? Se-tu ... ?  a-tu ... ? E-lo ... ?  a-lo ... ? Son-e ... ?  On-e ... ? Se-u ... ?  E-u ... ? E-li ... ?  A-li ... ?

 Partiẑipio pasà 
El partiẑipio pasà de solito el se fà đontàndoghe ala radìs del verbo -ést, ntela seconda cogniugasion e -ìst,ntela terẑa. Ntel parlà, a òlte, i partiẑipi i vèn scurtađi: tipo verdést vènt vèrt e rompìst vèn rot.

Diversamente del taglian inveẑe, el partiẑìpio dei verbi ausiliari el é diverso.
 Verbo èser  Verbo aér Stàt  BuVedi el talgian: Avuto

 Nòte 

Categoria:Gramàteghe de lengue