14 de lujo

El 14 de lujo el ze el 195° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 196° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 170 dì.

 Avegnimenti 
 939 – Ełesion de Papa Stèfano VIII
 1099 – ła finise ła Prima crozada co ła concuista de Jeruzałeme
 1223 – In Fransa, Luizi VIII el divien re de Fransa de sevente de ła morte de so padre
 1789 – La popołasion de Parize ła se revolta e i asalta ła prezon de ła Basteja, sinboło del podere asołutista del re. Da sta data se fa scumisiar ła Revołusion franseze
 1790 – Un ano dopo ła Tolta de ła Basteja par festejar l'avegnimento se fa ła Fête de la Fédération; sto avegnimento el ze festejà dal 1880 cofà ła Festa nasionałe franseze
 1791 – Revolte de Priestley a Birmingham, Inghiltera
 1795 – La Convension nasionałe ła adota La Marsejeze cofà ino nasionałe
 1816 –  Papa Pio VII fonda ła Zendarmaria pontefisa
 1865 – Sete persone guidae da l'alpinista ingleze Edward Whymper e da ła guida alpina franseze Michel Croz ła riva par ła prima volta ła sima del Cervin; inte l'isteso dì, vegnendo zo, cuatro dei sete alpinisti i more cascando insidentalmente par pì de 1000 metri
 1880:
 Ufisałizà el dì de ła Festa nasionałe franseze
 El moto Liberté, Égalité, Fraternité el conparise sui frontoni de tute łe istitusion pùbleghe fransezi
 1902 – Venèsia: el Canpaniłe de San Marco, derivante dal X secoło, el croła de colpo. El vegnarà recostruio "cofà che l'era, andove che l'era". El restàuro el finirà inte el 1912
 A Machu Pichu, Perù, el paron de tere cuschegno Agustìn Lizàrraga el scrive inte un muro «A. Lizàrraga, 14 de julio de 1902», el cuało serve cofà prova che el statunitense Hiram Bingham no el ghea descuerto ła sitadeła inte el 24 de lujo del 1911. Za inte ła metà del XIX secoło ła sitadeła ła ghea tacà vegner sachejada da l'inprezàrio todesco Rudolph August Berns.
 1916 – Prima serada pùblega del locałe Cabaret Voltaire, andove Hugo Ball el ghea concepio, fato nàsare e dopo resità el primo manifesto del movimento Dada.
 1933:
 In Zermània bandii tuti i partii pułìteghi forché el Partio Nazista
 El rezime nazista el fa ła "Leje par ła protesion dei caràtari ereditari" fazendo ła steriłizasion obligatòria par determinae persone
 1938 – El re Zorzi VI del Regno Unio e so fioła Elisabeta i va a Reims in Fransa par ła parada in onor de ła restaurasion fìnia inte el 10 de lujo de ła Catedrałe de Reims. L'avegnimento el vien vedesto cofà sostegno del Regno Unio a ła Fransa contro łe voje espansionìsteghe de ła Zermània hitleriana
 1940 – Seconda guera mondiałe: Andrew George Latta McNaughton el tołe el comando del VII Corpo d'Armada conponesto da trupe britàneghe, canadezi e neozełandezi
 1948 – Roma: Un scołaro universitàrio el spara contro Palmiro Togliatti cuatro colpi, dei cuałi 3 i ło colpise. L'atentà a Togliatti el pròvoca gravi disórdeni, che drio i cuotidiani de l'època se riva cuazi a ła guera siviłe
 1951 – A Joplin (Missouri), el George Washington Carver National Monument el divien el primo monumento nasionałe dei Stati Unii in dèdica ai afroamericani
 1958 – In Iraq ła monarchia hascemia ła vien roversada da nasionałisti de l'ezèrsito. ʿAbd al-Karīm Qāsim el divien el novo cao de ła nasion
 1965 – La sonda statunitense Mariner 4 ła riva par ła prima volta Marte: ła inviarà a ła Tera 21 foto
 1969 – L'ezèrsito de El Salvador invade l'Honduras: scumìsia ła Guera del bałon
 1970 – Reggio Calabria, Itàlia: se ga i Moti de rejo.
1976 –  Ła pena capitałe ła vien abołia in Cànada.
1999 –  A Londra, se firma un acordo intrà Arzentina e Regno Unio che el permete l'entrada de arzentini inte łe Ìzołe Malvine.
 2002 – Durante łe cełebrasion de ła Festa nasionałe franseze, el presidente de ła Repùblega franseze Jacques Chirac soravive a un tento de sasìnio
 2008:
 L'asteròide (450894) 2008 BT18 el pasa arente de ła Tera
 A Tokyo se ga na sełebrasion par el scumìsio dei scavi par ła Tokyo Sky Tree
 2011 –  Villa Martelli, Gran Buenos Aires: inaugurada ła prima edision de ła megamostra permanente Tecnópolis, che ła durarà finmente el 22 de agosto e ła garà cadensa anuałe.
 2015 – La sonda New Horizons ła riva so Pluton
 2016 – Straje de Nisa: inte el ndar dei festejamenti de ła Festa nasionałe franseze, un tir el se slansa contro ła foła che ła vardava el spetacoło dei foghi de artifiso inte ła Promenade des Anglais, fazendo 86 morti e 458 ferii

 Nasesti 
Morti
 Feste e recorense 
 Nasionałi 
  - Dì del Mèdego
  e łe so dipendense - Festa nasionałe franseze
  – Festa nasionałe
  – Festa de l'indipendensa, 3º dì (no festivo)
  - Dì de ła Bandiera Nasionałe

Rełijoze
 Santi catòłeghi 
Festa del patrono de łe sità
 Làeghe 

In altri projeti

 14