12 de zugno

El 12 de zugno el ze el 163° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 164° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 202 dì.

Avegniminti
1099 – I comandanti crozai i vìzita el Monte dei Ołivi, andove che i cata un eremita, che el i invita a portar l'asalto in Jeruzałeme
1381 – Revolta dei contadini, Inghiltera: i rebełi i riva a Blackheath
1418 – Guera siviłe intrà Armagnaghi e Borgognoni: a Parize ła s-ciopa na sorlevasion che ła devegnarà colpévoła de ła morte de sirca 1.600 Armagnaghi, intrà i cuałi Bernardo VII d'Armagnac.
1429 – I fransezi guidai da Joana d'Arco i concuista ła sità de Jargeau e i catura el comandante ingleze De la Pole.
1442 – Alfonso V d'Aragona el vien incoronà re de Nàpułi
1523 – Inprezonà Jancko Douwama, lìder dei rebełi indipendentisti de ła Frìzia
1560 – Inte ła bataja de Okehazama, Oda Nobunaga el dèzema Imagawa Yoshimoto
1653 – Bataja del Gabard (durada fin al 13 de zugno), inte el ndar de ła Prima guera anglo-ołandeze
1665 – L'Inghiltera ła mete un goerno munisipałe a New York
1672 – Inte l'anbito de ła Guera d'Ołanda, l'ezèrsito franseze de Luizi XIV invade łe Province Unie
1758 – Inìsia l'ataco de James Wolfe a Louisbourg (Nova Scòsia)
1798 – Malta: acordo de rendimento firmà drento de ła nave franseze Orient intrà Napołeon e l'Órdene dei Cavałieri de San Joani, el cuało domìnio inte l'ìzoła el finise dopo 268 ani.
1817 – Papa Pio VII el pùblega ła létara ensìclega "Vineam Quam Plantavit", so łe nove sedi episcopałi in Fransa
1838 – El vien organizà el Teritòrio del Iowa
1839 – Cofà che ła vołe ła lejenda, Abner Doubleday inventa el zugo del baseball, de-tuta-via, łe ze emerzeste prove che łe dize che el vegneva zugà za prima del 1800
1849 – La màscara antigas ła vien brevetada da L.P. Haslett
1859
Co ła retirada de łe trupe austrìaghe e ła partensa del Ligà pontiso, a Bołogna el finise el Stato de ła Ceza
Inte l'indoman del scanpamento del duca, finise el goerno estense inte i teritori de Mòdena e Rejo Emìlia
1864 – Guera de secesion americana: bataja de Cold Harbor: El zenerałe Ulysses S. Grant el cava łe so trupe da łe pozision de Cold Harbor (Virginia) e el marsa verso sud
1897 – Karl Elsener el breveta el Colteło de l'ufisałe. L'ojeto el devegnerà conosesto cofà coltełin svìsaro
1898 – El zenerałe Emilio Aguinaldo el declara l'indipendensa de łe Fiłipine da ła Spagna
1900 – El Reichstag el aprova na seconda leje che ła permete l'espansionamento de ła Marina todesca
1901 – Cuba el aceta de devegner un protetorà statuniense acetando el I Emendamento
1918 – Prima guera mondiałe: primo bonbardamento aèreo da parte de un'unità americana inte el Fronte osidentałe, in Fransa
1926 – El Braziłe el va fora da ła Società de łe Nasion par protesta contro el projeto de amétar ła Zermània
1931 – Al Capone e 68 dei so acòłiti i vien incrimenai par viołasion de łe leje sul proibisionismo
1935 – La Guera del Chaco ła finise co na trègua. Bołìvia e Paraguay i conbatia dal 1932
1937 – L'Union Soviètega de Iosif Stalin ła zustìsia oto comandanti de l'Armada Rosa
1940 – Seconda guera mondiałe: 54.000 soldai inglezi e fransezi i se rende al maresiało de canpo Erwin Rommel, a Saint-Valery-en-Caux
 – La Thaiłandia firma co ła Fransa un pato de no agresion
1941 – Se ga a Londra ła Confarensa Inter-liada inte ła cuała i vien zetae łe baze par ła fondasion de łe Nasion Unie
1942 – Ana Frank ła riseve un diàrio cofà regało par el so tre-dèzemo conplian
1944 – El leader comunista cineoe Mao Zedong el anunsa che el pozarà el cao del Kuomintang, Chiang Kai-shek, inte ła guera contra de l'Inpero japoneze
1957 – Maurice Bourgès-Maunoury el devien primo ministro de Fransa
1963 – Stati Unii d'Amèrica El lìder del deriti siviłi Medgar Evers el vien copà davanti de ła so caza
1964 – El Sudafrica el condana Nelson Mandela a l'ergàstoło
1965- El zenerałe vietnamita Nguyễn Cao Kỳ el vien ełezesto da un grupo de alti ufisałi primo ministro del Vietnam del Sud dopo łe dimision de Phan Huy Cuat
1967
A Miłan i vien mandai via belché 1.392 "barboni" e el so canpamento abuzivo el vien dezinfestà e desfà.
La sonda Venera 4 ła vien lansada e ła devien ła prima sonda spasiałe a entrar inte l'atmosfera de un altro pianeta e a restituir dei dati.
Le leje statałi che łe vieta i maridauri smisiai, łe vien declarae incostitusionałi da ła Corte Suprema dei Stati Unii
1971 – I Emirai Arabi Unii i aderise a ła Liga araba.
1975 – El primo ministro indian Indira Gandhi ła vien catada colpévoła de broji ełetorałi inte łe ełesion del 1971
1981 – Inte el paeze african del Zibuti el candidà ùgnoło, Hassan Gouled Aptidon, el vinse łe elesion presidensiałi.
1982
750.000 persone łe manifesta contro łe arme nucleari, inte el Central Park de New York. Jackson Browne, James Taylor, Bruce Springsteen, e Linda Ronstadt i ghe zera.
Inte ła Guera de łe Falkland inportante vitòria britànega inte ła bataja de Mount Longdon
1984 – Convertio in leje dal goerno Craxi I el decreto de febraro che el abolise 4 ponti de ła scała mòbiłe
1987
El presidente statuniense Ronald Reagan el sfida publegamente Michail Gorbačëv a intarar el Muro de Berlin.
L'ex inperatore del Sentràfrica, Jean-Bedel Bokassa, el vien condanà a morte par crimeni cometesti inte el ndar dei 13 ani del so regno
1990 – El parlamento de ła Federasion Rusa el declara formalmente ła so sovranità
1991
I rusi i ełeze Boris Yeltsin cofà presidente de ła Federasion Rusa
A Toronto, Ontario, vien verti i cołòcui del NAFTA
1992 – In na létara al Senato statuniense, el presidente ruso Boris Yeltsin el declara che inte i primi ani sincuanta l'Union Soviètega ła gaveva abatesto nove aèrei americani e trategnesto 12 soravivesti
1996 – A Filadelfia, un grupo de zùdeghi federali i bloca ła leje contro l'indecensa su internet. I zùdeghi i sostien che el Communications Decency Act del 1996 el viołaria i deriti a ła libartà de parola dei adulti.
1998 – La Conpac Computer ła paga 9 miliardi de dołari par ła cronpa de ła Digital Equipment Corporation, inte ła pì granda acuizision del setore high-tech
1999 – La forsa de mantegnimento de ła paze de łe Nasion Unie (KFOR), guidà da ła NATO, ła entra inte ła provincia del Kosovo inte ła Repùblega Federale de Jugoslàvia
2010 – Sità del Mèsego, bande de narcotrafeganti i pròvoca scontri fazendo 77 morti.
2016 – Na straje inte un locale gay de Orlando, revendegada da l'ISIS, ła fa 50 morti e 53 ferii.
2018 – El presidente statuniense Donald Trump e el lìder nordcorean Kim Jong-un i se cata a Singapore par laorare a na conpleta denuclearizasion de ła Corea del Nord.

Nasesti
1929:
Ana Frank (†1945)
1963:
Diana Est

Morti
Feste e recorense
Nasionałi
Rełijoze
Santi catòłeghi
Festa del patrono de łe sità
Làeghe
In altri projeti

 12