Łetònia

Ła Łetònia, ufisialmente Repùblega de Łetònia (en łèton Latvijas Republika) ła xe un paéxe  situà inte l'Eoropa setentrional.
Ła confina a nord co l'Estonia par 267 km, a òvest co ła Rusia par 217 km, a sud-ost co ła Biełorusia par 141 km, a sud co ła Łituania par 453 km e a òvest ła xe bagnà dal Mar Bàltico.

 Zeografia fìxica
Ła ga na superfisie de 64 589 km².

Ła xe conpresdésta intra i 55°40' e i 58°05' de łatitùdene nord e i 20°58' e 28°14' de łonxitùdene est, rivolxesta su ła banda oriental del Mar Bàltico.

 Morfołogìa 
El teritorio el xe formà da pian trocà da cołine che no łe pasa i 300 m de altessa.
El punto pi ełevà del paéxe el xe el Gaizina kalns, che eò riva ai 311 m de levatésa.

 Idrografìa 
El paéxe el xe bagnà dal Mar Bàltico, ła łónga costa (531 km) ła xe prevałenteménte sabióxa e no ła ga ìxołe.
L'ełeménto caraterixante del łitorał łèton el xe el Gólfo de Riga o Baia de Riga, (in łèton Rīgas Jūras līcisin èston Liivi Laht. L'àrea intrigada dal gólfo ła xe de 18 000 km² e ła fondésa màsima ła xe de 54 m.

El fiume prinsipal el xe ła Daugavanoto anca cofà Dvina Osidental.
Altri fiumi che i córe su teritorio łèton i xe: Gauja, Venta, Lielupe, Abava, Quellinor.

Ghe xe pi de 3000 łaghi, de orìxen jasal.

 Anbienti naturałi 
El 40% de ła superfise de ła Łetònia ła xe boscóxa. Se cata anca xone de tórbiera e de pałude.

 Istòria 
Ła Łetònia ła xe costituìa da quatro rejon tradisionałi: Curlandia (Kurzeme), Łivonia (Vidzeme), Semigałia (Zemgale) e Łatgałia (Latgale).

 Zeografia połitega 
Ła Łetònia ła xe na repùblega parlamentare.

L'atuałe primo ministro l'é Laimdota Straujuma mentre ł'atuałe prexidénte de ła repùblega el xe Raimonds Vējonische el ga sostituio Andris Bērziņš el 2015.

Ła cavedal ła xe Riga.

 Demografia 
Ła Łetònia ła ga 2 254 653 de abitanti (2010).

 Etnìe 
Ła Łetònia ła ga ła sévente conpoxision etnegaCia Factbook, 2010, in parsentuałi:
 59,4% łètoni, 
 27,6% rusi, 
 3,6% biełorusi, 
 2,5% ucràini, 
 2,3% połachi, 
 1,3% łituani, 
 3,3% altri (ebrei, todéschi, èstoni, tàtari, e rom)

 Rełijon 
Ła popołasion ła xe prinsipalménte de rełijon cristiana. El pi grando grupo el xe qûeło-łà łuterano (556 000par i dati del 2003), co pi cee parsentuałi de catòłisi (430 405) e de ortodosi orientałi (350 000).

N'altra rełijon ła xe el dievturi in inglexe godkeepers, che el ga raixe stòreghe baxae su ła mitołogìa del perìodo pre-Cristian.

Inoltra in Łetònia ghe xe na comunità ebrea (9 883dati del 2005) che ł xe prinsipalménte qûeło-ła che resta del perìodo soviètego.
Ła comunità ebrea łètona ła xe stà anientada durante ła secónda guera mondiałe: secondo l'ùltimo censiménto ofisial inte el 1935 ła jera formada da 93 479 ebrei, sérca el 6,4% de ła popołasion total.

 Łéngua 
Ła łéngua ofisial de ła Repùblega de Łetonia ła xe el łètonŁa łéngua łèton, cofà el łituan e l'estinguést antigo prusian, l'apartien al grupo bàltico de ła faméja de łe łéngue indoeoropee.

El ruso el xe in asołuto ła łéngua de minoransa pi prexente, parlada o capìa almanco da na bóna part de popołasion no rusa.
Ła łéngua łatgałiana ła xe difondésta inte ła Łatgałiała major part dei łinguisti i consìdera el latgałian un diałeto de ła łéngua łètona.

 Gałeria de someje 

 Note 

Altri projeti

 Łinganbi foresti