Łendinara

Łendinara el xe on comun de 12232 abitanti de ła provincia de Rovigo.

 Zeografia 
Łendinara ła se cata inte ła parte mèdio osidental del Połexine e ła xe traversà dal fiume Adexeto, che ła divide in du setori.

 Storia 
A no xe oncora sta catà na spiegasion sicura che ła spiega l'orixene del nome de Łendinara. Afinità etimołogiche łe sarìa a dimostrar l'orixene celtica; infatti i suoni "L-N-D" i se cata in parece sità fondae dai Celti, parò i disionari etimołogeghi i aferma che tałe spiegasion ła sarìa fantaxioxa, mentre pì senplicemente, esendo "lendine" on sinonimo de "piocio", a ne deriva l'interpretasion pì probabiłe. Che un primitivo sentro el esistese zà in età romana a xe dimostrà da pareci resti archeołogeghi, come urne senerarie, łapide, monede, véri e anca peche de opare stradałi e idraułiche. Forse a se ga avudo insediamenti piassè veci parché gnente de queło ca xe sta catà a pare vegner dal Medio Oriente. El primo documento storego riguardante ła sità el risałe al 870, quando el veronexe Umberto Cattaneo el ga otegnuo dai carołingi ła signoria sora el paexe, signoria che ła xe durà par pì de quatro secołi.

Zà intel secoło XI Lendinara ła zera on "iłustre Casteo, arichìo de parece fabriche e tóri, colte popolasion", come ła ga definìa el Muratori. Ła se catava al sentro de on teritorio pitosto fertiłe e i so fiumi, Adexe e Adexeto, i favoriva łe comunicasion.

Ła sità ła xe sta distruta da Ezzelino da Romano intel 1246 a causa de l'amicisia dei łendinarexi coi San Bonifacio. Verso el 1275, par on tochetin, ła sità ła se ga proclamà a republica. I padovani i ga aquisìo ła sità intel 1283 e i ła ga dà po' ai Estensi. Inte sto periodo a xe ereto el "Granaron", on grande depoxito de vivari e ła sità ła se ga arichìa de cexe e de monasteri. El casteo el gaveva na tore maestra de sinque piani e na fossa che ła sircondava tuto el paexe, soło on ponte de legno l'univa el sentro co ła roca. Quatro porte łe regołava l'aceso a ła sità. 
Dopo esar sta vendua ai venesiani, par Łendinara el quatrosento el xe sta el secoło d'oro par ła cultura che i pareci conventi de ła sità i ga contribuìo a custodire e a difondare. A xe nata anca ła grande scoła dei artigiani del łegno dei Canosio, intrà cui el pì grande el xe sta Lorenzo(1426-1477) autore de laori in stiłe gotico.

Al fiorir sia de arte che de economia, a xe seguìa na piasé granda tuteła del teritorio che el subiva frequenti ałuvion che łe ło rendeva pałudoxo. Intel 1495 Lendinara ła ga ricevù el titoło de sità. Ł'economia ła se ga sviłupà co l'incremento de produsion agricoła. Intel sinquesento ła sità ła se zera ałargada e arichìa de caxe de siuri e de oratori. Intel siesento Łendinara ła xe diventada parecio ativa e ła popołasion, oltre che a l'agricoltura, ła zera dedita a l'industria de ła łana e al comercio dei pełami.

 Evołusion demografica 

 Frasion 
 Barbujo (Barbuglio in itałian), a nord de Łendinara visina a l'Adexe;
 Canpomarso, a nord-ovest de Łendinara soto l'arzene de l'Adexe;
 Mołineła;
 Ramodepało, che ła xe sta on comune fin al 1928, quando che ła xe pasà co łe so frasion Raxa e Sabiuni soto Łendinara;
 Raxa (in italian Rasa), a 2 km a ovest de Łendinara, traversà da na strada interna ca porta a Badia; prima del 1928 ła faxeva parte del comune sopreso de Ramodepało;
 Sabiuni;
 Seguè (Saguedo in itałian), che ła xe sta on comune fin al 1928, quando che ła xe pasà soto Łendinara.
 Treponti;
 Valdentro: la ciapa el nome da l'omonimo scoło che ła divide da l'altra parte del Comune de Viłanova del Ghebo. Esendo distante sirca4km dal sentro de Łendinara, ła gravita sol comune di Viłanova al cuałe ła xe tacà da on ponte.

 Pałasi piassé inportanti 

 I pałasi de łe piase 

 Palazzo Pretorio
 Palazzo Municipale
 La Torre dell'Orologio
 Cà Dolfin (Marchiori)e parco
 Palazzo Conti-Boldrin
 Teatro Ballarin

 I pałasi de ła storia 

 Palazzo Perolari-Malmignati
 Casa Mario

 Łe Cexe 

 Duomo e ł Tóre Canpanaria de Santa Sofia
 Cexa de San Giuseppe
 Santuario de ła Beata Vergine del Pilastrello
 Ciea de San Biàsio
 Cexa de San Francesco, dei Frati Capuccini
 Cexa de Sant'Anna
 Cexa de San Rocco

 Łe Cexe de łe frasion 
 Cexa de San't Andrea Apostoło (Rasa)
 Cexa de San Barnaba Apostoło (Saguedo)
 Cexa de San Giacomo Apostoło (Ramodipalo)
 Cexa de San Nicoła (Barbujo)
 Cexa de San Giuseppe e Santa Caterina (Mołineła)

 Personałità 

 Personaji iłustri nativi de Łendinara 

 Domenico Montagnana, liutaio - 1686 - Venesia, 1750
 Francesco Antonio Baccari, prete e architeto - 1747 -Roma, 1835
 Gaetano Baccari, prete e omo de łetare - 1752 -Roma, 1839
 Giacomo Baccari, pretee e architeto - 1756 - 1822
 Alberto Mario, patriota e giornałista (4 de zugno 1825 - 2 de zugno 1883)
 Carlo Bagno, attore, 1920 - 1990
 Giuseppe Marchiori, Diretore general de ła Banca d'Italia, 1847 - 1900
 Adolfo Rossi, giornałista, scritor e diplomatego, 1857 - 1921
 Emanuela Munerato, parlamentare, 1966

 Personałità łigà a Łendinara 
 Jessie White, (9 de majo 1832, Hampshire, Inghiltera - 5 de marso 1906, Firense)

Categoria:Comuni de ła provincia de Rovigo