Sitadeła

Sitadèłao sevente altre grafie e varianse Sitadeła (nome ufisial in italian Cittadella) el xe un comun de 20 025 abitanti de ła alta padovana.

 Istòria 
Ła sità, co ła só resintada muraria, ła xe nasesta inte el 1220 par vołer del comun de Pàdoa. Da łora, i ełeminti pì caraterìsteghi de ła sitadina i xe stai propio l'inportansa del aneło murario e ła so poxision stratèxega inte el ànbito del teritorio padovan.

Fin da l'età del bronxo rexulta documentà ła prexensa del omo inte ła xona, mentre inte i tinpi romani ła xe sta interesà da n'inportante agro senturià, che el gavea come decuman màsimo ła via Postumia, fata inte el 148 a.C.. A partir dal XI sècoło ga tacà formarse siorìe rurałi inte i colmełi de ła xona, tirai su torno a pieve (come cueła de San Donà) e abasie (come cueła de Santa Lusia de Brenta). Inte l'età de mexo, sùito daspò ła só fondasion, Sitadèła ła ga garantìo al comun de Pàdova na baxe da ła cuałe conbàtare el poder de sti sioroti rurałi, come l'aristocrasia del feudo de Onara e de Fontaniva.

Cascà in man a Exelin da Roman par un curto ténpo, ła se ga tólto un róło stratèxego inte i confrunti del teritorio torno inte ła seconda metà del duxento, sècoło inte el cuałe ła ga conosesto na granda fiorida. Inte el 1236 Pàdoa ła ga parmeso a ła sità ła posibiłità de darse łexe propie.

Inte el 1318 Sitadèła ła xe pasà soto el controło de Cangrande de ła Scała. Ła xe tornà daspò indrio a Pàdoa, łora sioria dei Da Carara. Inte el trexento el róło de Sitadèła el xe cresesto ncora e ła Podestaria ła se ga slargada.

Inte el 1405 Sitadèła ła se ga data de só vołer a ła Repùblica de Venesia, otegnendo in canbio el parmeso de conservare łe só łexe. Dal 1483 ła xe sta regałà da Venesia a Roberto Sanseverino, ła cui faméja ła ga tegnesta fin el 1499, mentre pa' un ano, dal 1503 al 1504, ła xe sta data a Pandolfo Małatesta, daspò i pati xurai striti intrà Pandolfo e la Serenisima.

'L ano 1508 el ga visto ła nasesta de ła łiga de Canbrai, contro Venesia. El Małatesta, sior de Sitadèła, el xe pasà łora al s-ceramento nemigo. Par sta raxon cua ła sitadina ła xe sta pì volte tacà e sachejà da łe trupe inperiałi. Ła paxe venesiana ła xe tornà soło che inte el 1516.

Daspò sti fati, Sitadèła ła ga conosesto tri sècułi de paxe, destacai inte el 1797, co che łe trupe de Napoleon łe se ga tolto el poseso de tuto el teritorio partegnesto a ła Repùblica de Venesia. Sitadèła ła xe pasà łora soto el dipartimento del Bachion e, pa' un serto ténpo, anca soto ła provincia de Vicensa. Dal 1814 ła ga conosesto anca ła dominasion austriaca, che ła xe finia inte el 1866, ano inte el cuałe ła xe sta tolta drénto al Regno d'Itałia.

Ancó Sitadèła ła xe una de łe sità pì riche d'Itałia: co soło che 20 000 abitanti, ła cónta pì de 2.500 dite. Casa de sparagno de Bolxan: nova fiłiałe a Sitadèła

 Evołusion demogràfega 

 Cultura 
Dal 2004, a Sitadèła se svolxe ła Festa dei Vèneti, na festa che inte el arco dei ani ła ga visto 'ndare su el nùmaro dei partesipanti fin a pì de 30 000 persone. Festa dei Vèneti

 Jemełaji 
  Nova Prata, Rio Grande do Sul, Braxil, dal 2005
  Noblesville, Indiana, Stati Unii de ła Mèrica, dal 2005

 Spor 
Ła ga na scuadra de bałon l'Associazione Sportiva Cittadella, che ła se cata in Serie B, seconda divixion del canpionà itałian.

 Notasion 

 Altri projeti 

 Łigamenti foresti 

 Pro Cittadella
 Sitadèła su "Il segnalibro"