William Shakespia

William Shakespeare 23 Ṱhafamuhwe 1564 – 23 Ṱhafamuhwe 1616. Vhovha vha muṅwali wa matambwa wa Muisimane, murendi na mutambi wa matambwa. Vha dzhiiwa nga vhathu vhanzhi sa muṅwali muhulwanesa wa luambo lwa Luisimane na muṅwali wa ḓirama a ḓivheaho vhukuma shangoni. Kanzhi vha vhidzwa sa murendi wa lushaka wa England na "Bard wa Avon" kana "Bard" Mishumo yawe ine ya kha ḓi vha hone, u katela na collaborations, i na matambwa a ṱoḓaho u vha 39, sonete dza 154, zwirendo zwilapfu zwiraru zwa u anetshela na dziṅwe dzi ndima dzi si gathi, dziṅwe dza vhuṅwali vhu sa ḓivhei. Matambwa awe o ṱalutshedzelwa kha luambo luṅwe na luṅwe luhulwane lu tshilaho nahone a tamba lunzhi u fhira a muṅwe muṅwali wa matambwa. Shakespeare u kha ḓi vha muṅwali a re na ṱhuṱhuwedzo khulwane kha luambo lwa Luisimane, nahone mishumo yawe i kha ḓi gudiwa na u ṱalutshedzwa hafhu.

Shakespeare o bebwa na u alutshela ngei Stratford, ngei Warwickshire. Musi e na miṅwaha ya 18, o vhinga Anne Hathaway, we a vha na vhana vhararu nae Susanna, na malwelabvanda Hamnet na Judith . Nga tshiṅwe tshifhinga vhukati ha 1585 na 1592 vho thoma mushumo wo bvelelaho ngei London sa mutambi wa matambwa, muṅwali, na muṋe wa tshipiḓa wa khamphani ya u tamba i ne ya vhidziwa Lord Chamberlain's Men, ye nga murahu ya ḓivhiwa sa King's Men nga murahu ha u gonya ha Khosi James VI wa Scotland kha khulunoni ya England. Musi ana minwaha ya 49 nga 1613 vho no ḓi ṱuwa vha ya Stratford, he vha lovha hone nga murahu ha minwaha miraru. Ndi rikhodo dzi si gathi dza vhutshilo ha Shakespeare ha tshiphirini dzine dza kha ḓi vha hone izwi zwo ṱuṱuwedza u humbulela huhulwane nga ha mafhungo a ngaho mbonalo yawe ya muvhili, vhudzekani hawe, lutendo lwawe lwa vhurereli na dziṅwe zwiambiwaho zwa nga nnḓa ha uri naa mishumo ine ya ambiwa nga hae yo ṅwalwa nga vhaṅwe.

Shakespeare o bveledza vhunzhi ha mishumo yawe i ne ya ḓivhea vhukati ha 1589 na 1613. Mitambo yawe ya u thoma yo vha i tshi to u vha ya zwa miswaswo na ḓivhazwakale nahone i dzhiiwa sa miṅwe ya mishumo ya khwiṋesa yo bveledzwaho kha tshaka idzi. O mbo ḓi ṅwala bugu dza maṱungu u swika nga 1608, vhukati hadzo ho vha hu na Hamlet, Othello, King Lear na Macbeth, dzoṱhe dzi dzhiiwa sa dziṅwe dza bugu dzavhuḓi vhukuma dza Luisimane. Kha luṱa lwa u fhedzisela lwa vhutshilo hawe o ṅwala miswaswo i ofhisaho dzi ngaho The Winter’s Tale na The Tempest, nahone a shumisana na vhaṅwe vhaṅwali vha vhanwali.