Goloi

Modoro kana goloi, ndi goloi i re na mavili. Vhunzhi ha ṱhalutshedzo dza goloi dzi amba uri dzi gidima nga maanḓa kha dzibada, dzi kona u dzula vhathu vha 1-8, dzi na mavili maṋa, nahone dzi hwala vhathu nṱhani ha mihwalo. Hu na goloi dzi fhiraho 1.6 biḽioni dzine dza khou shumiswa shangoni ḽoṱhe u bva nga 2025.

Mubveledzi wa Mufura Nicolas-Joseph Cugnot o fhaṱa goloi ya u thoma ya badani ine ya shumiswa nga mufhiso nga 1769, ngeno mutumbuli wa Switzerland François Isaac de Rivaz o pulana na u fhaṱa goloi ya u thoma ine ya shumiswa nga mulilo wa nga ngomu nga 1808. Goloi ya musalauno goloi i shumaho, ine ya nga rengiswa nga nwaha wa 1886 musi mubveledzi wa Dzheremane Vho Carl Benz vho ṋea thendelo ya Benz yawe ya Moṱorowagen. Goloi dza zwa vhubindudzi dzo thoma u wanala nga vhunzhi nga ḓana ḽa vhu 20 ḽa miṅwaha. Oldsmobile Curved Dash ya 1901 na Fodo Modele T ya 1908, dzoṱhe dzi goloi dza Amerika, dzi dzhiiwa nga vhathu vhanzhi sa goloi dza u thoma dzo bveledzwaho nga vhunzhi na dzine dza nga rengwa nga vhunzhi, nga u tevhekana. Goloi dzo mbo ḓi shumiswa nga u ṱavhanya ngei United States, he dza dzhiela vhudzulo goloi dzi kokodzwaho nga bere. Kha ḽa Yuropa na kha zwiṅwe zwipiḓa zwa shango, ṱhoḓea ya goloi a yo ngo engedzea u swika nga murahu ha Nndwa ya Shango ya Vhuvhili. Kha ḓana ḽa vhu 21 ḽa miṅwaha, u shumiswa ha goloi hu kha ḓi engedzea nga u ṱavhanya, zwihuluhulu ngei China, India, na maṅwe mashango ane a kha ḓi tou bva u bvelela.

Goloi dzi na zwi shumiswa zwa u langa u reila, u paka, u ḓi fara zwavhuḓi ha vhaṋameli, na mavhone o fhamba fhamba naho. Kha mahumi a mi ṅwaha o fhiraho, ho e ngedzwa zwiṅwe zwithu na zwi languli kha goloi, zwa ita uri dzi vhe dzo serekanaho nga zwi ṱuku nga zwiṱuku. Izwi zwi katela khamera dza u vhuyelela murahu, zwifholisi zwa muya, sisiṱeme dza u livhisa, na vhuḓimvumvusi ha nga ngomu goloini. Vhunzhi ha goloi dzine dza khou shumiswa mathomoni a vho 2020 dzi tshimbidzwa nga nzhini ya u fhisa nga ngomu, i ne ya shumiswa nga u fhisa zwivhaswa. Goloi dza muḓagasi, dze dza thomiwa mathomoni a ḓivhazwakale ya goloi, dzo thoma u rengiswa nga vho 2000 nahone dza phaḓalala nga vho 2020. U shanduka u bva kha goloi dzi shumisaho zwivhaswa u ya kha goloi dza muḓagasi ndi tshithu tshihulwane kha vhunzhi ha nyimele dza u fhungudza tshanduko ya kilima.