Muri

Kha zwimela, muri ndi tshimela tshi sa fheli, tshi re na tsinde ḽilapfu kana tsinde line kanzhi ḽo tikiwa nga matavhi na maṱari. Kha dziṅwe tshumiso, ṱhalutshedzo ya muri i nga vha țhukhu tsumbo, hu tshi katelwa fhedzi zwimela zwa thanda zwine zwa vha na nyaluwo ya vhuvhili, zwimela fhedzi zwine zwa nga shumiswa sa lumber kana zwimela fhedzi zwine zwa vha nṱha ha vhulapfu ho tiwaho. Thalutshedzo dzo ṱanḓavhuwaho dzi katela mitshevho milapfu, miri ya ferni, banana na bammbiri.

Miri a si tshigwada tsha monophyletic taxonomic fhedzi ina tshaka dzo fhambanaho dza zwimela zwine zwa vha uri zwo ḓiimisa nga zwone zwine zwa bveledza tsinde na matavhI sa nḓila ya u tower nṱha ha zwinwe zwimela uri zwi kone u ṱaṱisana kha tshedza tsha ḓuvha. Vhunzhi ha tshaka dza miri ndi dzi angiosperms kana dzi thanda dzine dza vha uri dzo khwațha kha dzinwe dzo salaho, vhunzhi hadzo ndi dzi gymnosperms kana dzi thanda dzine dza vha uri dzo khwațha. Miri i ya kona u tshila tshifhinga tshilapfu, minwe miri iya kona u swika kha minwaha ya zwigidi zwo vhalaho. Miri ya u thoma yo bvelela minwaha ya 400 million yo fhiraho, nahone hu ya anganyelwa uri huna miri ine ya vha uri yo no hula ine ya swika trillion tharu kha shango zwa zwino.