Draft 5

Aa nga dzina ndi pfhi Fentse18

Tshatshingo Potholes

Tshihumbulelwa

Lushaka lwa Vha-Venda vha Afrika Tshipembe vha na fhethu hukhethwa u fana na dziṅwe mvelele nnzhi dza sialala. Fhethu hukhethwa ndi fhethu hune ha davhidzana na mimuya, u sedza mvelo na u ita mikhuvha ine ya vha na ṱhalutshedzo dzo dzikaho dza mvelele kha tshitshavha. Mbekanyamushumo iyi i amba nga ha Tshatshingo Pothole ine ya vha hone kha govha ḽo dzikaho nga nḓila ya geological tsini na mulambo wa Tshirovha. Ndi whirlpool khulwane ine ya vha na vhulapfu vhune ha swika 15m. Huna dzinwe dzi sinkhole khulwane tharu fhethu huthihi. Pothole ndi vhufa ha ndeme kha lushaka lwa Vha-Venda nga u angaredza na nga maanḓa kha lushaka lwa Makani. Nga pfanelo dzine dza vha uri dzo fhiwa lushaka lwa Makani nga mvelele, vho no vha vhone fhedzi vhane vha vha vhalindi vha Tshatshingo Pothole. <ref></ref>Muhulwane wa Makani, sa ‘muṋe’ wa fhethu, ndi ene ane a dzhia tsheo ya u fhedzisela malugana na masia maṅwe na maṅwe ane a tshimbidzana na u shumiswa kana mveledziso dzo dzinginywaho u mona na Pothole. Maitele a athikili o katela ṱhoḓisiso ya desike, inthavhiyu dza vhaḓivhazwakale vha ndeme, u fhiriselana mihumbulo hu si ha fomala nga vhakwamei na u dzhiwa ha mbonalo ya Tshatshingo Pothole nga kha zwifanyiso zwa didzhithala khathihi na u dalela fhethu ho vhalaho. Athikili yo khwaṱhisedza uri Tshatshingo Pothole ndi fhethu hukhethwa hune ha vha na khonadzeo yo khwaṱhaho sa fhethu ha vhuendelamashango. Fhedziha, mveledziso ya vhuendelamashango yo fhelelaho a i nga ḓo itea nga ṅwambo wa vhuḓifari ho dzikaho ha mvelele ha vhathu vha Vha-Venda vhune ha vha hone. Naho zwo ralo, zwo bviselwa khagala uri nḓila ya mveledziso ine ya nga vha hone ngei Tshatshingo Pothole i nga vha hone nga thendelo na thendelo i ṱoḓeaho ya khosi ya Makani. Fhedzi mveledziso dzo raloho dzi fanela u ṱanganedzwa nga mvelele na u vhewa fhethu ho teaho u bva kha Pothole.

Maipfi a ndeme: Fhethu hukhethwa, Mugodi wa Tshatshingo, Vhufa, Zwithivheli zwa Mvelele, Mveledziso ya Vhuendelamashango

Marangaphanḓa

Fhethu hukhethwa ndi fhethu hune ha vha nga ngomu ha mbonalo ya shango hune ha vha na ṱhalutshedzo yo khetheaho kana ndeme. Zwikwara, matombo, zwisima zwa maḓi, miri, dzi plains, maḓi, billabongs na zwinwe zwithu zwa mvelo zwi nga vha fhethu hukhethwa. Kha vhupo ha lwanzheni na lwanzheni, fhethu hukhethwa hu nga katela zwithu zwine zwa vha uri zwo lala zwoṱhe na nnṱha ha maḓi. Kha ḽa Australia, fhethu hukhethwa hu wana vhuimo ha hone nga u ṱangana na masia o khetheaho a mvelele ya matshilisano na mvelele ya Vhaaborigine. Fhethu hukhethwa ha Vharema hu dzhielwa nṱha na u tsireledzwa sa tshipiḓa tsha ndeme tsha vhufa ha mvelele ya Vhupo ha Northem na Australia, fhasi ha Pfanelo dza Mavu a Vharema (Vhupo ha Tshipembe, Mulayo wa 1976), (Mulayo wa Pfanelo dza Mavu) na Mulayo wa Fhethu Hukhethwa ha Vharema ha Vhupo ha Tshipembe (Sacred Sites1 A9).

Bugu Tshumiswa