Luambo

THALUTSHEDZO 

 Luambo ndi ndila ya vhudavhidzani kana ndi ndila ine vhathu vha amba ngayo. Vhathu vha nga amba vha tshi pfhana kana vha sa pfhani.Kha luambo, hu nga shumiswa mibvumo kana zwiga. Mibvumo i nga vha ya themba kana ya pfhalandothe. 

 Khetheyanyo ya luambo 

 Luambo lwa u amba 
Ho thoma luambo lwa u amba vhunga musi muthua tshi bebwa a tshi da na luambo lwawe. humbulani musi nwana a tshi bebwa, u tanganedza shango nga u lila. u lila honohula ndi u amba, ndi luamabo.

 Luambo lwa u nwala 
https://doi.org/10.11649%2Fch.2016.011luambo lwa u nwala lwo da murahu ha lwa u amba vhunga u nwala zwo tou gudwa. kha lushaka lwa Vhavenda, u nwala zwo da na mamishinari https://en.wikipedia.org/wiki/Language#CITEREFHauserChomskyFitch2002vhe vha da kha la Venda vho disa fhungo la Mudzimu( ewangeli)https://en.wikipedia.org/wiki/Language#CITEREFChomsky1957

 Thalutshedzo. 

Luambo lwa ipfi ḽa Luisimane lwo bva mafheleloni kha Luproto-Indo-Yuropa  "lulimi, nyambo, luambo" nga kha Latin  lwa Lulatini, "luambo; lulimi", na,  luambo lwa kale lwa Lufura. [https://en.wikipedia.org/wiki/Language#cite_ref-AHD_8-0] Ipfi iḽi ḽiṅwe tshifhinga ḽi shumiswa u amba khoudu, dzi- cipher, na dziṅwe tshaka dza sisiṱeme dza vhudavhidzani dzo fhaṱiwaho nga nḓila ya vhutsila u fana na nyambo dza khomphuyutha dzo ṱalutshedzwaho nga nḓila ya fomala dzine dza shumiswa kha u phurogirema khomphuyutha. U fhambana na nyambo dzo ḓoweleaho dza vhathu, luambo lwa fomala nga nḓila iyi ndi sisiṱeme ya zwiga zwa u khouda na u bvisa mafhungo. Athikili iyi i kwama nga maanḓa pfaneleo dza luambo lwa mvelo lwa muthu sa zwine lwa gudiwa kha sia ḽa ḓivhaipfi.

Sa tshithu tsha ngudo ya luambo, "luambo" lu na ṱhalutshedzo mbili dza ndeme: muhumbulo u sa vhonali, na sisiṱeme yo khetheaho ya luambo, tsumbo " lufura ". Muḓivhi wa luambo wa Switzerland Ferdinand de Saussure, we a ṱalusa pfunzo ya musalauno ya luambo, o thoma nga u vhumba nga ho livhaho phambano a tshi shumisa ipfi ḽa Lufura kha luambo sa muhumbulo,  sa tsumbo yo khetheaho ya sisiṱeme ya luambo, na  u itela u shumiswa ho khwaṱhaho ha nyambo kha luambo lwo khetheaho. [https://doi.org/10.1126%2Fscience.1096546]

Bugu Tshumiswa.