Mehmet bey masjidi

Mehmet Bey masjidi (, ), mahalliy hududda Aya Sofiya () nomi bilan ham tanilgan, shimoliy Gretsiyadagi Serres shahrida joylashgan sobiq masjiddir. Usmoniylar davrida, -yilda qurilgan bu masjid 19-asr oxirida tashlab qoʻyilgan.

 Tarixi 
Masjid 1492–1493-yillarda Mehmet Bey tomonidan qurilgan. Mehmet sulton Boyazid IIning kuyovi boʻlib, u malika Seldjuk Hatunga uylangan. Juftlik 15-asr oxirida shaharda yashagan va u yerda yana bir nechta inshootlar barpo etilgan, biroq ularning birortasi ham saqlanib qolmagan.

Shaharda saqlanib qolgan masjidlar ichida eng qadimiysi va eng kattasi boʻlishiga qaramay, bugun bino xarob ahvolda va foydalanilmaydi. U 19-asr oxirlarida, yaqin atrofdagi Agioi Anargyroi soyining toshqinlari oqibatida jiddiy zarar koʻrgach, masjid sifatida faoliyatini toʻxtatgan.

 Meʼmorchilik 
Masjid gʻishtdan qurilgan gumbazli qismlaridan tashqari, sinchkovlik bilan oʻyib ishlangan sariq ohaktosh ashlar tosh terma uslubida barpo etilgan. U diametri  boʻlgan yagona gumbaz bilan yopilgan, keng kvadrat markaziy namozxonadan iborat. Markaziy makonning sharq va gʻarb tomonlarida ikkitadan, yarim gumbazlar bilan yopilgan toʻrtta kichik xona joylashgan, janubiy fasadda esa mehrob joylashgan beshburchak ravoqli ayvon mavjud. Asosiy kirish shimoliy devorda boʻlib, uning tepasida bunyodkorga atab yozilgan bagʻishlov yozuvi mavjud. Uning oldida esa oq marmar ustunlarga tayangan, nafis oʻyma kapitelli, besh ravoqli ayvon bor. Markaziy ravoq yarimsharsimon gumbaz bilan yopilgan, ikki yonidagi ravoqlar esa voronkasimon gumbazlar bilan yopilgan. Dastlab masjidning barcha gumbazlari qoʻrgʻoshin bilan qoplangan, ichki devorlari esa suvalgan, sayohatchilar esa binoni chiroyli bogʻ oʻrab turganini qayd etishadi.

Masjid meʼmorchiligi va bogʻining goʻzalligi bilan mashhur boʻlgan. Usmoniylar yilnomachisi Avliyo Chalabiy shunday deb qayd etgan:

 Yana qarang 

 Gretsiyada Islom
 Gretsiyadagi sobiq masjidlar roʻyxati

 Manbalar 

 Havolalar 


Turkum:Gretsiyadagi 15-asr masjidlari
Turkum:Gretsiyadagi sobiq masjidlar
Turkum:Gretsiyadagi gumbazli masjid binolari