Sayyid Faxriddin

Sayyid Faxriddin () Marʼashiylar shahzodasi boʻlib, 1381-yildan 1390-yilgacha Rustamdar mintaqasini boshqargan. U hokimiyatni yana uch aka-ukasi bilan boʻlishgan: Sari shahrida Kamoliddin I; Amulda Rizo ad-Din; hamda Karatugʻonda Sharofiddin. Ular birgalikda butun Mozandaronni qamrab olgan, gʻarbda esa Qazvin shahrigacha choʻzilgan davlatni idora qilganlar. Bu davlatni ular Mar’ashiylar sulolasining asoschisi boʻlgan otalari Mir-i Buzurgdan () meros qilib olganlar.

Rustamdar dastlab Baduspaniylar tarkibida boʻlgan, biroq Baduspaniy hukmdori Adud ad-Davla Qubod () taxtga chiqqanidan koʻp oʻtmay, Mar’ashiylar uni hamkorlik qilmaslikda va oʻz tariqatidagi darveshlarga yomon muomala qilishda aybladilar. Rustamdarni oʻz mulklariga qoʻshib olish niyatida Faxriddin 1380-yilda Qubodni magʻlub etib, Rustamdarning qirgʻoqboʻyi qismlarini egalladi.

Bir yil oʻtib (1381), Mar’ashiylar qoʻshini Laktor jangida Qubodni magʻlub etib, uni oʻldirdi. Kojur qal’asi zabt etilib, Faxriddinning doimiy qarorgohiga aylantirildi; endi Mar’ashiylar butun Mozandaronning egalari boʻlib qoldilar. Baduspaniylar hokimiyatdan vaqtincha siqib chiqarildi, to qariyb oʻn yil oʻtgach – 1390-yilda – Kamoliddin I Saʼd ad-Davla Tusni Rustamdarda Baduspaniy taxtiga oʻtkazib, Afrosiyobiylar shahzodasi Iskandar-i Shayxiyga qarshi qoʻydi. Iskandar-i Shayxiy turk-mo‘g‘ul hukmdori Temur () hamrohligida boʻlib, u Mozandaronni zabt etishni koʻzlagan edi.

Biroq Tus yashirincha Iskandar-i Shayxiy bilan yozishmalar olib bordi va oxir-oqibat 1392-yilda Temur qoʻshinlariga qoʻshildi. Keyingi yil (1393) Temur Mar’ashiylarni hokimiyatdan chetlatib, Mozandaronni zabt etdi. U ularning hududlarini raqib sulolalar va temuriy noiblar oʻrtasida boʻlib tashladi. Tus uni Mar’ashiylar oilasini ayab qolishga koʻndira oldi; buning oʻrniga ular surgun qilindi, Iskandar-i Shayxiy esa Mozandaron hokimi etib tayinlandi. Temur 1405-yilda vafot etgan paytga kelib, Faxriddin va Kamoliddin Qashqarda vafot etgan edi.

 Manbalar 

Turkum:14-asr Eron kishilari
Turkum:15-asr Eron kishilari
Turkum:1400-yillarda vafot etganlar
Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Turkum:Marʼashiylar