Boyqo‘ng‘ir (Baxmal)

Boyqo‘ng‘ir — O‘zbekiston Respublikasi Jizzax viloyati Baxmal tumanidagi qishloq. Qishloq nomi etnik guruh nomidan kelib chiqqan.

Tadqiqotchilar fikricha, toponim qo‘ng‘irot qabilasining bir urug‘i — boyqo‘ng‘ir nomi bilan bog‘liq (Qorayev, 2005). Etnonim tarkibidagi boy so‘zi turkiy tillarda “qudratli”, “ulug‘”, “ulkan”, “yuksak” ma’nolarini anglatadi. Mahalliy aholining mazkur etnik guruh vakillaridan shakllangani sababli qishloq nomi Boyqo‘ng‘ir deb atalgan. Shunday qilib, urug‘ nomi keyinchalik joy nomiga aylangan.

Ayrim mutaxassislar Qozog‘istondagi Boyqo‘ng‘ir (ruscha: Baykonur) kosmodromi nomini ham shu etnik guruh nomi bilan bog‘lashadi.

Turkiy xalqlarda uchraydigan Boyqo‘ng‘ir, Qo‘ng‘irboy kabi kishi ismlari ham mazkur urug‘ nomi bilan aloqador hisoblanadi. Qo‘ng‘ir so‘zi barcha turkiy tillarda geografik termin va rang nomi sifatida qo‘llanib, qora-sariq rangli, to‘q malla yoki to‘q kulrang tusni bildiradi. Masalan, qo‘ng‘irtog‘ atamasi cho‘lga yaqin hududlardagi past, cho‘ziq va yassi tizma tepaliklarni anglatadi.

Zomin tumanidagi Qo‘ng‘irboy qishlog‘i nomi ham shu so‘z asosida shakllangan.

 Manbalar 

 Qorayev S. Toponimika asoslari. — 2005.