Shoh Ali Bagʻdodiy

Shāh ʿAlī al-Baghdādī (–1480) Bengalning Faridpur va Daka mintaqalarida faoliyat yuritgan 15-asrda yashagan musulmon daʼvatchisi hamda soʻfiy avliyo edi.

 Hayoti 
Ali al-Bagʻdodiy -yilda Bagʻdodda, Abbosiylar xalifaligi hududida muftiy Faxruddin oilasida tugʻilgan. U Sulton Alining avlodi boʻlib, rivoyatlarga koʻra, Muhammad al-Javodning oʻgʻli va Ali al-Hodiyning ukasi boʻlgan.

U hijriy 838-yilda (milodiy 1434) yigirma yoshida qirqdan yuz nafargacha hamrohlari bilan Dehli sultonligiga yoʻl olgan. U Dehlidagi Sayyidlar sulolasi bilan quda boʻlgan. Keyinchalik Sulton Jaloliddin Muhammad Shoh hukmronligi davrida Bengal sultonligiga kelgan. Sulton unga Dholsamudra, Faridpurdagi 12 000 biga yer tuhfa qilgan va u Girdahning qasbasida yashab qolgan. Shoh Ali Bagʻdodiy, uning qaynogʻasi Shoh Husayn Tegʻ-Burhana hamda hamrohlari Hoji Saaduddin va Shoh Muhammad Goraz kabi soʻfiy avliyolarning bu yerda boʻlishi hududning ularning sharafiga Miron-i-Girdah deb atalishiga sabab boʻlgan. Girdahdagi koʻplab hindular uning saʼy-harakatlari bilan Islomni qabul qilgan.

Vaqt oʻtib, Ali Dakkaga yoʻl olgan. Bu keyingi koʻchish Padma daryosining yemirish jarayoni oqibatida Girdahning suv taʼsirida qolib ketgani hamda Alining Dakkada istiqomat qiluvchi soʻfiy avliyo Shoh Bahor qoʻlidan Chishtiya tariqatiga kirish istagi bilan izohlanadi. Shunga qaramay, Ali Dakkada ham Islomning yoyilishiga hissa qoʻshgan va umrining oxirigacha shu yerda qolgan.

 Ziyoratgoh 
Qirq kun davomida toʻliq roʻza tutib chilla amalini bajargach, Shoh Ali Bagʻdodiy -yilda vafot etgan va Mirpur, Dakkada dafn qilingan. Biroq uning maqbarasida saqlanayotgan bir kitobga koʻra, u milodiy 1577-yilda vafot etgan. Bangladeshlik islomshunos olim Nur Muhammad Azmiy Shoh Alining vafot yilini hijriy 913-yil (milodiy 1507) deb koʻrsatadi. Uning ursi (vafot yilligi) paytida Bengal va undan tashqaridagi turli hududlardan koʻplab ziyoratchilar keladi. Uning masjidi 1806-yilda toʻliq taʼmirlangan.

18-asrda Dakka navobining ikkinchisi Xoja Abdul Gʻani ziyoratgohga olib boruvchi yoʻl qurdirgan. Uning oʻgʻli va vorisi Xoja Ahsanulloh ziyoratgohni taʼmirlash hamda musofir-xona (mehmonxona) barpo etilishiga hissa qoʻshgan.

 Merosi 
Shoh Ali thanasi 2005-yilda tashkil etilgan boʻlib, uning tarkibiga Shoh Ali Nagar mahallasi ham kiradi.

Girdahdagi, mahalliy aholida Gayabi masjidi deb ataluvchi masjidda Shoh Ali Bagʻdodiy barpo etgan qadimiy tabarruk buyumlar xonasi mavjud. U yerda uning yogʻoch likopchasi, salla, joynamozi va tasbehi (baliq suyagidan yasalgan) saqlanadi. Xonada, shuningdek, Shoh Madarga tegishli boʻlgani aytiladigan kurdi choponi, shuningdek Muhammad tabarruklari, Ali, Hasan, Husayn va Abdul Qodir Jiloniy tabarruklari ham bor.

Uning jiyani Shoh Sayyid Habibulloh Maddan-e-Xudo (Shoh Husayn Tegʻ-Burhananing oʻgʻli) Banamalidia, Madhukhali, Faridpur qishlogʻida (oʻzi ham shu yerda dafn etilgan) yashab qolgan. Uning mashhur avlodlari orasida 1970-yilda Faridpur 2 okrugidan MNA etib saylangan, 1972-yilda MCA, 1973-yilda esa Faridpur 3 okrugidan Bangladesh parlamentiga deputat etib saylangan hamda Bangladesh adolat partiyasi asoschisi boʻlgan Barrister Sayid Qumrul Islom Muhammad Salohiddin bor. Bagʻdodiyning oʻgʻli Sayyid Shoh Usmon 1504-yilda yoʻlbars ustida Dasar, Madaripurga kelib joylashgan. Uning avlodlaridan biri tadbirkor va siyosatchi Sayid Abul Hussayn.

 Manbalar 

 Havolalar 


Turkum:1480-yilda vafot etganlar
Turkum:Dakka tarixi
Turkum:Bengallik soʻfiy avliyolar
Turkum:15-asrda vafot etganlar
Turkum:15-asr musulmonlari
Turkum:Bagʻdodliklar