Zafire xotun

Zafire xotun ( – 1645/1646), manbalarda Zafira va yana bir qancha boshqa nomlar bilan ham tilga olinadi, 1640-yillar boshida Usmoniylar imperiyasi sultoni Ibrohim I ning quli va uning sevimli joriyasi boʻlgan. Uni sultonga haram ogʻasi Sumbul ogʻa taqdim etgan, ayrim manbalarda esa u haram ogʻasining quli yoki xotini sifatida ham tasvirlanadi. Haramda boʻlganida Zafire xotun Usmon ismli oʻgʻlini dunyoga keltirgan, lekin uning otasi aynan Ibrohim boʻlgani yoki Zafire haramga kirishidan oldin allaqachon homilador boʻlgani aniq emas. Shuningdek, Zafire xotun boʻlajak sulton Mehmed IV ning sut onasi boʻlgan.

 Kelib chiqishi va haramdagi hayoti 
Usmonning onasining ismi turli manbalarda turlicha keltiriladi, ammo koʻpchilik hollarda uning ismi Zafire yoki Zafira xotun sifatida qayd etilgan. Usmonning hayoti haqidagi eng qadimgi bosma manba – Jon Evelynning 1669-yilda chiqqan „The History of the Three Late, Famous Impostors, viz. Padre Ottomano, Mahomed Bei and Sabatai Sevi“ asarida Zafire haram ogʻasi tomonidan savdogar Jakobo Cesiidan sotib olingan qul sifatida tasvirlanadi. François de Chassepolning „L’histoire des grands visiers“ asarida Zafire xotunning nomi Basse deb ataladi va haram ogʻasi Sumbul ogʻa tomonidan Usmoniylar sultoni Ibrohim I ga taqdim etilgan gruzin quli sifatida taʼriflanadi. Tarixchi De Shaspolning maʼlumotlariga koʻra, u Ibrohimning sevimli joriyasiga aylangan va 1642-yilda uning toʻngʻich oʻgʻli Usmonni dunyoga keltirgan. Taxminan shu paytda Zayme ismli joriya (hozirgi tadqiqotchilar uni Hatice Turhan Sultan bilan bir shaxs deb hisoblashadi) boʻlajak sulton Mehmed IV ni dunyoga keltirgan.

Ottaviano Bulgarinining 1689-yilda nashr etilgan „Vita del padre maestro f. Domenico di S. Tomaso dell’Ordine deʼ Predicatori, detto prima Sultan Osinan Ottomano, figlio d’Ibraim imperador deʼ Turchi“ asaridagi maʼlumotlarga koʻra, uning ismi Zafira boʻlgan va u Mehmedning sut onasi sifatida tanlab olingan. Bulgarini, shuningdek, uning 1624-yildan keyin tugʻilgan boʻlishi kerakligini ham aytib oʻtgan. Boshqa manbalarda Zafirening haram ogʻasi tomonidan sotib olingan paytda allaqachon homilador boʻlgani, Usmon haramda tugʻilgan boʻlsa-da, uning otasi Ibrohim emasligi aytiladi. Shuningdek, Zafire haram ogʻasining xotini boʻlgani, Ibrohim esa unga va yosh Usmonga mehr qoʻygani haqida ham maʼlumotlar uchraydi.

 Kasalligi va oʻlimi 

Maltaga kelganidan bir necha oy oʻtib, Zafirening salomatligi yomonlashgan. Havo almashtirish maqsadida Buskette oʻrmonida joylashgan Verdala saroyiga yuborilgan. Koʻplab manbalarda uning 1645-yil 6-yanvarda vafot etgani aytiladi. Bir manbada uning vafot sanasi 1646-yil 6-yanvar sifatida berilgan. Oʻlim sababi va qayerda dafn etilgani nomaʼlum.

Zafirening xizmatidagi ayollar keyinchalik tovon evaziga ozod qilingan, biroq Usmonni tovon evaziga qaytarish takliflari rad etilgan va bola Maltada tarbiya topgan. U dominikanlar tomonidan oʻqitilgan, keyinchalik nasroniylikni qabul qilib, dominikan rohibiga aylangan va Domeniko di San Tommaso ismini olgan. U Yevropa boʻylab sayohat qilib, Krit urushida qatnashgan, 1676-yilda Maltada vafot etgan.

 Izohlar 

 Manbalar 

 Havolalar 


Turkum:1620-yillarda tug‘ilganlar
Turkum:1640-yillarda vafot etganlar
Turkum:17-asr Usmoniylar imperiyasi sultonlarining rafiqalari
Turkum:Maltadagi turk muhojirlari
Turkum:Sut onalar