Nevfidan Kadın

Haciye Pertevpiyale Nevfidan Kadın (; 1793-yil 4-yanvarda tugʻilgan – 1855-yil 27-dekabrda vafot etgan) – Usmoniylar imperiyasi sultoni Mahmud II ning xotini.

 Hayoti 
Kelib chiqishi nomaʼlum, biroq Usmoniylar urf-odatlariga koʻra, sultonlarning xotinlari, odatda, nasroniy boʻlgan, imperiya haramiga joriya sifatida olib kelingan. Keyinchalik shu yerda islomni qabul qilgan va ularga boshqa ism berilganPeirce, Leslie (1993). The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-508677-5..

Nevfidan Usmoniylar sultoni Mahmud II ning dastlabki ikki xotini vafot etganidan keyin Bosh Kadın (Bosh xotin) boʻldi. U Mahmud taxtga oʻtirishidan avval, hali shahzoda boʻlgan paytidayoq uning joriyasi edi. 1809-yil 4-fevralda, Mahmud taxtga chiqqanidan 6 oy oʻtib, u Mahmud II ning ilk farzandi Fotma Sultonni dunyoga keltirdi. Usmoniylar xonadonida 19 yildan keyin birinchi marta farzand dunyoga kelishi edi. Fotma Sultonning tugʻilishi Nevfidan Kadınning Mahmud hali shahzoda boʻlib, Kafesda saqlanayotgan bir paytda homilador boʻlganini anglatar, bu esa oʻsha davrda sulola qonun-qoidalariga zid edi. Fotma Sulton 1809-yil 5-avgustda vafot etdi.

1810-yil 30-aprelda Nevfidan ikkinchi qizi Fotma Sultonni dunyoga keltirdi. Biroq u ham 1825-yil 7-mayda vafot etdi. 1813-yil 17-iyunda Shahzoda Usmon va uning egizagi Emine Sultonni tugʻildi. Shahzoda 1814-yil 10-aprelda, malika esa 1814-yil iyulda vafot etdi. 1815-yil 7-yanvarda Nevfidan Kadın qizi Emine Sultonni dunyoga keltirdi, biroq bu malika ham 1816-yil 25-sentyabrda vafot etdi. Nevfidan Kadınning barcha farzandlari yoshligidayoq vafot etishdi. 1830-yilda Adile Sultonning onasi Zarnigor Kadınning vafotidan soʻng, Adile Nevfidan Kadınning parvarishiga topshirildi.

Erining vafotidan keyin Nevfidan yangi sulton Abdulmajid I dan haj safariga borish uchun ruxsat soʻradi. U sulton Mahmudning Makka ziyoratiga borgan ikkinchi xotini edi. Nevfidan 1842-yilda Istanbulga qaytdi va shu tariqa Hojiya nomi bilan mashhur boʻldi. Shu munosabat bilan Nevfidan muhr yasatdi, muhrda shunday yozuvlar bor edi: „Oliy hazratlari Sulton Mahmud, oliy hazratlari Haciye Nevfidan Baş Kadın“.

1845-yilda Adile Sulton Damat Mehmed Ali poshoga turmushga chiqdi, posho oʻsha paytda Imperiya arsenalida maslahatchi boʻlib xizmat qilar edi. Toʻydan soʻng Adile Sulton eri bilan Fındıklı shaharchasidagi Neshatobod saroyida yashay boshladi.

Abdulmajidning oʻgay ukasi va vorisi sulton Abdulaziz oʻz kemalaridan biriga uning sharafiga „Pertevpiyale“ deb nom bergan.

Nevfidan Kadın juda taqvodor va saxovatli ayol edi, u Makka va Madinada kambagʻallar uchun vaqflar barpo ettirgan.

 Oʻlimi 
Nevfidan Kadın 1855-yil 27-dekabrda Beylerbeyi saroyi ichidagi Nafizposho saroyida vafot etgan va eri sulton Mahmud maqbarasiga dafn qilingan.

 Farzandlari 
Mahmud II va Nevfidan Kadın 1 oʻgʻil va 4 qiz koʻrgan:
 Fotma Sulton (1809-yil 4-fevral – 1809-yil 5-avgust), oʻsha vaqtda sulolada 19 yildan keyin ilk bor dunyoga kelgan farzand edi. U otasi taxtga chiqqanidan atigi 6 oy oʻtib tugʻilgan va shu sababli uning dunyoga kelishi katta janjalga sabab boʻlgan, chunki Nevfidan eri Mahmud hali shahzoda boʻlib, Kafesda saqlanib turgan paytda Fotma Sultonga homilador boʻlgan. Bu esa oʻsha paytda Usmoniylar qonun-qoidalariga zid edi. Fotma Sulton goʻdakligidayoq chechakdan vafot etgan va Nuri Usmoniya masjidiga dafn qilingan.
 Fotma Sulton (II) (1810-yil 30-aprel – 1825-yil 7-may) chechakdan vafot etgan va Nakşidil Sultan maqbarasiga dafn qilingan.
 Emine Sulton (1813-yil 12-iyun – 1814-yil iyul) shahzoda Usmonning egizak singlisi. U ham goʻdakligida vafot etgan va Nuri Usmoniya masjidiga dafn qilingan.
 Shahzoda Usmon (1813-yil 12-iyun – 1814-yil 10-aprel) Emine Sultonning egizak akasi. U ham goʻdakligida vafot etgan va Nuri Usmoniya masjidiga dafn qilingan.
 Emine Sulton (II) (1815-yil 7-yanvar – 1816-yil 24-sentabr) Beylerbeyi saroyida yongʻin oqibatida vafot etgan va Yahyo afandi maqbarasiga dafn qilingan.
Farzandlarining oʻlimidan soʻng 1830-yilda Nevfidanga sulton Mahmudning onasidan ayrilgan boshqa bir qizini tarbiyalash ishonib topshirilgan:
 Adile Sulton (1826-yil 23-may – 1899-yil 12-fevral), uning oʻz onasi Zarnigor Kadın 1830-yilda vafot etgan. Bir marta turmushga chiqqan, 1 oʻgʻil hamda 3 qiz farzand koʻrgan.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 




Turkum:1855-yilda vafot etganlar
Turkum:19-asr Usmoniylar imperiyasi sultonlarining rafiqalari
Turkum:1793-yilda tugʻilganlar
Turkum:Usmoniylar sultonlarining joriyalari
Turkum:19-asr Usmoniylar imperiyasidagi qullar