Istanbul birjasi

Istanbul birjasi (inglizcha: Borsa Istanbul) — Turkiyaning asosiy va yagona fond birjasi bo‘lib, mamlakat moliya bozorining markaziy instituti hisoblanadi. Birja qimmatli qog‘ozlar, obligatsiyalar, derivativlar va boshqa moliyaviy instrumentlar savdosini amalga oshirish uchun xizmat qiladi. Borsa Istanbul Turkiya iqtisodiy tizimining muhim tarkibiy qismi bo‘lib, mahalliy va xalqaro investorlar uchun asosiy savdo maydonchasidir.

 Tarixi 
Istanbul birjasining tarixi XIX asrga borib taqaladi. 1866-yilda Usmonli imperiyasi davrida Dersaadet Securities Exchange nomi ostida dastlabki birja faoliyati boshlangan. Keyinchalik ushbu tuzilma bir necha bor qayta tashkil etilgan.

Zamonaviy Istanbul fond birjasi 1985-yilda Istanbul Stock Exchange (ISE) nomi bilan rasman tashkil etilgan. 2013-yilda esa Turkiyada moliyaviy bozorlarni markazlashtirish maqsadida Istanbul fond birjasi, Istanbul oltin birjasi va Derivativlar birjasi birlashtirilib, hozirgi Borsa Istanbul tashkil etilgan.

 Tuzilishi 
Borsa Istanbul bir nechta asosiy bo‘limlardan iborat:
 Aksiyalar bozori — kompaniyalar aksiyalari savdosi amalga oshiriladi;
 Qarz instrumentlari bozori — davlat va korporativ obligatsiyalar savdosi;
 Derivativlar bozori — fyuchers va opsionlar savdosi;
 Qimmatbaho metallar bozori — oltin va boshqa metallar savdosi.

Birja faoliyati Turkiya Kapital bozorlarini tartibga solish kengashi (CMB) tomonidan nazorat qilinadi.

 Faoliyati 
Istanbul birjasi Turkiyada ro‘yxatdan o‘tgan yirik va o‘rta kompaniyalar uchun kapital jalb qilish imkonini beradi. Birjada savdo qilinadigan asosiy indeks — BIST 100 bo‘lib, u Turkiyaning eng yirik kompaniyalarini qamrab oladi.

Borsa Istanbul elektron savdo tizimlari orqali ishlaydi va xalqaro moliya standartlariga mos keluvchi infratuzilmaga ega. Birja xorijiy investorlar uchun ochiq bo‘lib, Turkiya moliya bozorining globallashuviga xizmat qiladi.

 Ahamiyati 
Istanbul birjasi Turkiya iqtisodiyotining rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. U moliya bozorlarining shaffofligini oshiradi, investitsiyalarni rag‘batlantiradi va kompaniyalar uchun uzoq muddatli moliyalashtirish manbai bo‘lib xizmat qiladi. Borsa Istanbul, shuningdek, mintaqaviy moliya markazi sifatida Istanbulning xalqaro mavqeini mustahkamlashga hissa qo‘shadi.

 Manbalar 




Turkum:Istanbulda joylashgan kompaniyalar