Bourzey qalʼasi

Bourzey qal’asi, shuningdek, Mirza qal’asi () deb ham atalib, Suriya qirgʻoq togʻlari bilan Gʻob vodiysi chegarasida, Jisr ash-Shugʻur shahridan 25 km masofada, dengiz sathidan 450 m balandlikda joylashgan. Qal’adagi yozuvlar va manbalarda tilga olinishiga koʻra, qalʼa XI asrdagi Vizantiya davri bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Meʼmoriy jihatdan qal’a shakli uchburchak. Gʻarbiy fasadining uzunligi 175 metr, sharqiy fasadiniki esa 50 metrni tashkil etadi. Janubiy va sharqiy tomonlari chuqur daralar bilan oʻralgan boʻlib, gʻarbiy fasadi nisbatan pastroq hisoblanadi. Qal’a hududida 21 ta minora va kichik cherkov mavjud.

 Tarixi 
Salavkiylar davridan boshlab qal’a joylashgan tepalik qadimgi „Lysias“ nomi ostida Laodikiya va Apameya shaharlari oʻrtasidagi aloqani taʼminlashda muhim rol oʻynagan. Miloddan avvalgi 65-yilda Rim sarkardasi Pompey ushbu hududni oʻz nazoratiga olgan. Keyinchalik Vizantiyaliklar tepalik ustida qal’a bunyod etdilar. 948/949-yillarda qal’a Halab amiri Sayf ad-Davla nomidan lashkarboshi Abulhagar tomonidan boshqarilgan.

975-yilda Vizantiya imperatori John I Tzimiskes qal’ani Hamdoniylardan tortib oldi. 1071-yildagi Malazgirt jangidan soʻng esa Shimoliy Suriyada musulmonlar yana ustunlikka erishdi. 1090-yil may oyida Halabning Saljuqiy hokimi Aq Sunqur al-Hojib qal’ani oʻz nazoratiga oldi. Taxminan 1103-yilda esa Antioxiya knyazligi salibchilari Boemond I hukmronligi davrida qal’ani egallab, unga „Rochefort“ nomini berdilar.

1188-yil 23-avgustda Salohiddin Hattin jangidan keyingi yurishi davomida uch kunlik qamaldan soʻng qal’ani egalladi. Qal’a hukmdorining rafiqasi Bohemond III ning uchinchi xotini Sibyllaning singlisi edi. Shu sababli Bourzey hukmdori hamda uning oilasining oʻn yetti aʼzosi Antioxiyaga chiqib ketishiga ruxsat berildiKennedy, Hugh. 1994. Crusader Castles. Cambridge: Cambridge University Press, 83–84.. Tarixchi Ibn al-Asirning taʼkidlashicha, qal’a hukmdorining rafiqasi Salohuddin uchun axborot yetkazib beruvchi ham boʻlgan. Aynan shu sababli uning oilasi omon qoldirilganIbn al-Athīr, ʻIzz al-Dīn. 2016. The Chronicle of Ibn Al-Athir for the Crusading Period from al-Kamil Fi’l-Taʼrikh. Part 2, The Years 541–589/1146–1193: The Age of Nur al-Din and Saladin. Translated by D. S. Richards. Crusade Texts in Translation. London: Routledge, 351–52..

 Tuzilishi 
Vizantiya hukmronligidan soʻng qal’a Ayyubiylar qoʻliga oʻtdi. Ular qalʼada arabcha uslubda qoʻshimcha minoralar barpo etdilar. Keyinchalik Mamluklar janubiy minoralarni yanada mustahkamladi. Biroq qurilish texnologiyasi va meʼmoriy-uslubiy taqqoslashlarga asoslanib aytish mumkinki, bugungi kunda saqlanib qolgan inshootlarning asosiy qismi qal’a qurilishining dastlabki bosqichida (1100–1140), yaʼni salibchilar tomonidan bunyod etilgan.

Qal’ada bir nechta kamonchilar uchun moʻljallangan bastionlar, yer osti xonalari hamda suv omborlari mavjud. Qal’aga olib boruvchi yoʻl gʻarbiy yonbagʻirda tugaydi. Qal’aga yetib borish uchun taxminan 100 metr balandlikdagi togʻ yonbagʻriga koʻtarilish talab etiladi.

 Izohlar 

 Manbalar 

Turkum:Suriya qalʼalari
Turkum:Vizantiya qalʼalari
Turkum:Osiyodagi Vizantiya hududlari
Turkum:11-asr qalʼalari