Xonabod yaqinidagi An-2 halokati

Xonabod yaqinidagi An-2 halokati – 1991-yil 29-oktyabrda Togʻli Qorabogʻda sodir boʻlgan aviahalokat. Yevlaxda joylashgan AZAL-Agro aviakompaniyasi tomonidan boshqariladigan An-2 samolyoti Xoʻjalidan Yevlaxga ketayotgan edi, u Qorabogʻdagi Armaniston-Ozarbayjon qurolli mojarosi paytida yerdan oʻq uzib urib tushirildi va Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyatining Askaron tumanidagi Xonobod qishlogʻidan 1 km shimolda halokatga uchradi. Bortdagi barcha yetti kishi – besh yoʻlovchi va ikkala uchuvchi – halok boʻldi.

 Samolyot 
An-2 (registratsiya raqami СССР-40704 , zavod raqami 1G215-02) 1985-yilda ishlab chiqarilgan.

 Ekipaj va yoʻlovchilar 
Samolyotni ikki uchuvchi boshqargan:
 havo kemasi komandiri – Asad Asadov, 14 yillik tajribaga ega uchuvchi. 9 000 soat uchgan.
 ikkinchi uchuvchi – Hikmet Muradov, 22 yillik uchuvchi, Krasniy Kut fuqaro aviatsiyasi bilim yurti bitiruvchisi.

Samolyot bortida Azerbaijan Airlines davlat kompaniyasining quyidagi xodimlari boʻlgan:
 Ahmedagʻa Baxshiyev, Yevlax aeroportining aloqa markazi muhandisi;
 Jeyhun Bashirov, Xoʻjali aeroportining havo transportini tashkil etish va xizmat koʻrsatish agenti;
 Yuris Misirov, Yevlax aeroportining yoritish uskunalarini qoʻllab-quvvatlash muhandisi;
 Gamlet Rajabov, Xoʻjali aeroporti boshligʻining oʻrinbosari;
 Azad Sadigov, Yevlax aeroportining havo harakatini boshqaruvchi.

Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti vazifasini bajaruvchi Yaqub Mamedovning 1992-yil 14-apreldagi 677-sonli farmoni bilan samolyot halokatida halok boʻlgan uchuvchilar va yoʻlovchilarga vafotidan keyin „Qorabogʻning togʻli hududida xizmat burchini bajarishda koʻrsatgan jasorati uchun“ Faxriy yorligʻi topshirildi.

Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Abulfaz Elchibeyning 1992-yil 25-noyabrdagi 337-sonli farmoni bilan samolyot uchuvchilariga vafotidan keyin „Ozarbayjon Respublikasi suvereniteti va hududiy yaxlitligini himoya qilish paytida koʻrsatgan shaxsiy jasorati va jasorati uchun“ Ozarbayjon Milliy Qahramoni unvoni berildi.

 Halokat 
Ozarbayjon tarixchisi Mehman Sulaymonovning soʻzlariga koʻra, Qorabogʻ mojarosi boshlanganidan soʻng, Xoʻjali yaqinidagi aeroport arman kuchlari tomonidan qurol va oʻq-dorilarni tashish uchun foydalanilgan. Buning oldini olish uchun Ozarbayjon qoʻshinlari aeroportni nazoratga oldi va u yerdagi arman texnik xodimlarini ishdan boʻshatdi. Shuning uchun aeroportdagi ish Yevlax aeroporti xodimlariga ishonib topshirildi. Har kuni mutaxassislar Yevlaxdan Xoʻjali aeroportiga muhandislik va texnik jihozlar ustida ishlash uchun olib ketilib, keyin qaytib kelgan. Halokatga uchragan samolyot shu reyslardan birida boʻlgan. 29-oktyabr kuni ertalab An-2 samolyoti texnik xodimlarni Xoʻjali aeroportiga olib borgan va keyin ular bilan birga qaytib kelgan.

Soat 15:30 da Askaron tumanidagi Xonobod qishlogʻidan 1 km shimolda samolyot 320 metr balandlikda qulagan. Dastlab, tergovsiz, samolyot tuman ichida togʻga urilib, qulagani eʼlon qilingan. Bu versiya kechki televideniye yangiliklarida ham yangragan. Sulaymonovning soʻzlariga koʻra, bu avariyaning asl sababini jamoatchilikdan yashirish uchun ataylab qilingan.

Keyinchalik samolyot 7,62 mm li oʻtochar qurol bilan yerdan oʻq uzib urib tushirilgani maʼlum boʻldi. Ozarbayjon manbalariga koʻra, samolyot Armaniston kuchlari tomonidan urib tushirilgan.

Sulaymonov taʼkidlaganidek, 22 kundan keyin Qorakend qishlogʻi yaqinida Ozarbayjonning yuqori lavozimli amaldorlarini olib ketayotgan Mi-8 vertolyotining halokatga uchrashi sababli, An-2 halokati haqidagi voqeaga yetarlicha eʼtibor berilmadi. Agar samolyot halokati munosabati bilan tegishli choralar koʻrilganida va uning sabablari tekshirilganda, Sulaymonov Qorakend yaqinidagi vertolyot halokati va undan keyingi 1992-yil yanvar oyida Shusha yaqinidagi Mi-8 vertolyot halokatining oldini olish mumkin edi, deb hisoblaydi.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 


 Havolalar 


Turkum:Ozarbayjondagi aviahalokat va hodisalar
Turkum:Qorabogʻ