Ahmad Samʼoniy

Abul-Qosim Ahmad ibn Mansur ibn Muhammad ibn Abduljabbor Samʼoniy (1094 – 11-iyun 1140), fors tilida Ahmad Samoniy nomi bilan tanilgan, arab olimi, voizi va shoir edi. U Ravh al-arvoh fi sharh asmoʼ al-malik al-fattoh asarining muallifi boʻlib, u Islomdagi Allohning goʻzal ismlariga bagʻishlangan, taxminan olti yuz sahifadan iborat forscha nasriy sharhdir.

Nasabnomalarga koʻra, Samonlar Tamim arab qabilasining bir boʻlimi edi. Ahmadning oilasi Marv shahridan boʻlgan. Uning otasi Abul-Muzaffar Mansur (1035–1096) tafsir, hadis va fiqh haqida asarlar yozgan mashhur shofiʼiy olimi edi. 1135-yilda Ahmad va uning jiyani, katta akasi Abu Bakr Muhammadning oʻgʻli Abdulkarim hadis oʻrganish uchun Nishopurga bordilar. Jiyanining tarjimai hol lugʻati al-Ansobda Ahmadning notiqlik sanʼati va sheʼriyati maqtaladi, biroq uning asarlari tilga olinmaydi.

Ravh al-arvoh („Ruhlarning oromi“) badiiy jihatdan eng yuksak darajadagi asarlardan biridir. Ovoz chiqarib oʻqish uchun moʻljallangan bu asar oʻsha davr nasrining eng yaxshi namunalaridan sanaladi. U Gʻazzoliy asarlari qatorida turadi. Bu ilohiy ismlar mavzusidagi eng qadimgi forscha sharh hisoblanadi. Unda 74 bobda 101 ism sharhlanadi. Biroq ismlarning sharhi qisqa boʻlib, ular aslida najot va muhabbat haqidagi kengroq mulohazalarga kirish nuqtasi vazifasini bajaradi. Asarning markaziy mavzusi muhabbatdir. Allohga qoʻrquvdan emas, muhabbatdan itoat qilish kerak, azob-uqubat esa insonning Allohga boʻlgan sogʻinchini kuchaytirish uchun mavjud. Samʼoniy Uning gʻazabidan koʻra rahmati va shafqatini koʻproq taʼkidlaydi.

Ravh al-arvoh bir paytlar u qadar taniqli boʻlmagan asar edi, ammo Najib Hiraviy 1989-yilda nashr etganidan soʻng, u soʻfiy adabiyotining klassik asarlaridan biri sifatida eʼtirof etildi.

 Nashrlar 
 Hiraviy, Najib M., nashrga tayyorlovchi. Ravh al-arvoh fi sharh asmoʼ al-malik al-fattoh. Tehron: Shirkat-i Intishorat-i Ilmiy va Farhangi, 1989.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 






Turkum:1094-yilda tugʻilganlar
Turkum:1140-yilda vafot etganlar
Turkum:XII asr arablari
Turkum:12-asr forsiyzabon shoirlari
Turkum:Soʻfiy yozuvchilar