Yogurt

Yogurt (; ,  soʻzidan, ; shuningdek yoghurt, yogourt yoki yoghourt tarzida ham yoziladi) – sutni bakterial fermentatsiya qilish yoʻli bilan olinadigan oziq-ovqat mahsuloti. Bu bakteriyalar tomonidan sutdagi shakarlarning fermentatsiyasi natijasida sut kislotasi hosil boʻladi, u esa sut oqsiliga taʼsir qilib, yogurtda oʻziga xos tekstura va nordon taʼm hosil qiladi. Yogurt tayyorlashda eng koʻp sigir suti ishlatiladi. buyvol, echki, qoʻy, tuya va yak sutidan ham yogurt ishlab chiqarishda foydalaniladi. Ishlatiladigan sut gomogenlashtirilgan yoki gomogenlashtirilmagan boʻlishi mumkin. U pasterizatsiya qilingan yoki xom boʻlishi ham mumkin. Har xil sut turlari sezilarli darajada turlicha natija beradi.

Yogurt Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus va Streptococcus thermophilus bakteriyalaridan (starteridan) foydalangan holda ishlab chiqariladi. Boshqa laktobatsillalar va bifidobakteriyalar ham baʼzan yogurt tayyorlayotganda yoki tayyor boʻlgandan keyin qoʻshiladi. Baʼzi mamlakatlarda yogurt tarkibida maʼlum miqdorda koloniya hosil qiluvchi birliklar (CFU) koʻrinishidagi bakteriyalar boʻlishi talab qilinadi, masalan, Xitoyda laktobatsilla bakteriyalarining soni har bir millilitrda kamida 1 million CFU boʻlishi kerak. Baʼzi davlatlar qaysi bakteriyalardan foydalanish mumkinligini ham tartibga soladi: masalan, Fransiyada mahsulot faqat Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus va Streptococcus thermophilus tomonidan fermentatsiyalangan boʻlsa, u „yaourt“ yoki „yoghourt“ sifatida yorliqlanishi mumkin, bu esa Codex Alimentariusning fermentatsiyalangan sutga oid (CXS 243-2003) xalqaro yogurt taʼrifiga mos keladi.

Bakteriya sutga aralashtiriladi va fermentatsiya sodir boʻlishi uchun  iliq harorat 4 dan 12 soatgacha saqlanadi, yuqoriroq haroratda jarayon tezroq kechadi, biroq donador tekstura yoki zardob ajralib chiqishi xavfi ortadi.

 Etimologiyasi va imlosi 
Yogurt soʻzi  soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, odatda  feʼli, yaʼni „qorish“, yoki „ivib, quyuqlashmoq, qalinlashmoq“ soʻzlari bilan bogʻlanadi. U, shuningdek, „qalin“ yoki „zich“ maʼnosini anglatuvchi  soʻzi bilan ham bogʻliq boʻlishi mumkin. Turkiy tilda tarixan arab alifbosidagi gʻayn harfi bilan ifodalangan tovushlar – ovozli yumshoq tanglay sirgʻaluvchidan tortib, ovozli yumshoq tanglay portlovchigacha – 1929-yilda yangi lotin asosidagi turk alifbosi va „ğ“ harfi joriy etilishidan avval anʼanaviy ravishda lotin yozuvida „gh“ shaklida berilgan, shuning uchun „gh“ bilan yozilgan „yoghurt“ shakli manbalarda ilk bor 1615–1625‑yillarda uchraydi.

Ingliz tilida yozilish variantlariga yogurt, yoghurt va kamroq darajada yoghourt yoki yogourt kiradi. Birlashgan qirollik, Avstraliya, Yangi Zelandiya va Janubiy Afrikada odatda yoghurt shakli qoʻllanadi, AQShda esa yogurt shakli ishlatiladi. Kanadada esa oʻziga xos imlo – yogourt, bu fransuz tilidagi  soʻzining varianti uchraydi, biroq yogurt va yoghurt shakllari ham ishlatiladi.

 Izohlar

 Manbalar