Al-Azmiy

Abu Abdulloh Muhammad ibn Ali ibn Muhammad at-Tanuxiy (), odatda al-Azimiy (1090–1161-yildan keyin) nomi bilan tanilgan, arab tarixchisi boʻlib, u Halab tarixini yozgan.

Al-Azimiy Halabda shoir va maktab mudarrisi boʻlgan. U halablik tarixchilar Hamdon ibn Abd ar-Rahim al-Asaribiy va Ali ibn Abdulillah ibn Abu Jaradaning zamondoshi edi. U Tanuxiy qabilasiga mansub boʻlgan.

Al-Azimiy 1063-yildan boshlab 1143/1144-yilgacha boʻlgan davrni qamrab olgan, Al-Muvassal 'ala al-Asl al-Mu’assal deb nomlangan Suriyaning umumiy anʼanalari haqida yozgan. Ushbu asar 1938-yilda fransuzcha Journal asiatique jurnalida Claude Cahen tomonidan La Chronique abrégée d’al-ʿAẓīmī nomi bilan nashr etilgan. Al-Azimiy, shuningdek, nufuzli Taʼrix Halab (Halab tarixi) asarini yozgan boʻlib, u keyingi halablik tarixchilar – Ibn al-Adim va Ibn Abu Tayyibning Halab tarixlariga manba boʻlib xizmat qilgan. Claude Cahenning yozishicha, Al-Azimiy asarining bizgacha yetib kelgan qismlarining qiymati ularning ichki ahamiyatida emas, balki shimoliy Suriya tarixshunosligining 5/9-asr oʻrtalaridan 6/12-asr oʻrtalarigacha boʻlgan davrga oid yoʻq qilinishidan qutulib qolgan yagona matnlar ekanligida namoyon boʻladi; shuning uchun ular bizga, maʼlum darajada, bu davr tarixini oʻrganishda tayanadigan keyingi asrning yirik asarlarini ularning manbalariga yaqinlashtirish orqali toʻldirish yoki tanqid qilish imkonini beradi.

Al-Azimiyning asarlarining katta qismi yoʻqolgan, faqat Claude Cahen nashr ettirgan qismlar saqlanib qolgan. Suriya tarixchisi Suhayl Zakkarning taʼkidlashicha, saqlanib qolgan maʼlumotlar oz boʻlishiga qaramay, al-Azimiy bergan maʼlumotlar 11-asr Halab tarixi uchun „juda qimmatli“dir. Uning asarlaridan bir qismi Mirdosiy Halab amirlari Shibl ad-Davla Nasr, Muizz ad-Davla Simol va Rashid ad-Davla Mahmud hukmronligi, ularning Fotimiy xalifaligi bilan munosabatlari, sulolaning qulashi, Halabning birinchi Saljuqiy hukmdori Aq Sunqur al-Hajibning koʻtarilishi va Zangiylar davrini oʻz ichiga oladi.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 






Turkum:1090-yilda tugʻilganlar
Turkum:1160-yillarda vafot etganlar
Turkum:12-asr arab tilidagi yozuvchilar
Turkum:12-asr suriyalik tarixchilar
Turkum:Halab tarixi
Turkum:Halab Mirdosiy amirligi
Turkum:Halablik olimlar
Turkum:Tanux