Muhammad ibn Ahmad ash-Shayboniy

Muhammad ibn Ahmad ash-Shayboniy () 898–899-yillarda Diyor Bakrning yarim mustaqil hukmdori boʻlgan, shundan soʻng u Abbosiylar xalifaligi tomonidan taxtdan agʻdarilgan.

Muhammad Ahmad ibn Iso ash-Shayboniyning oʻgʻli va Iso ibn ash-Shayx ash-Shayboniyning nabirasi edi. „Samarradagi anarxiya“ voqealaridan keyin Abbosiylar xalifaligining zaiflashuvidan foydalanib, Iso va Ahmad Jaziradagi Diyor Bakrning amalda mustaqil hukmdorlari sifatida oʻrnatilishdi. Ahmad, shuningdek, oʻz hokimiyatini janubiy Armanistongacha kengaytirishga muvaffaq boʻldi va qisqa vaqt davomida Mosul ustidan ham nazorat oʻrnatdi, biroq xalifa Al-Mutazid uni shahardan chiqarib yubordi va 893-yilda Abbosiylar hukmronligini tan olishga majbur qildi. Ahmad Diyor Bakr va Armanistondagi yutuqlari ustidan nazoratni saqlab qoldi, biroq shundan keyin xalifani rozi qilishga va unga sodiq koʻrinishga ehtiyotkorlik bilan harakat qildiCanard (1978), pp. 88–90Kennedy (2004), p. 182.

Ahmad 898-yilda vafot etganida, Muhammad Diyor Bakrda uning oʻrnini egalladi, biroq al-Mutazid endi butun Jazirani bevosita xalifalik nazoratiga boʻysundirishni yakunlashga qaror qilgan edi. 899-yilda u Muhammadga qarshi yurish qilib, uni poytaxti Diyorbakirda aprel/maydan iyungacha qamal qildi, shunda Muhammad oʻzi va tarafdorlari uchun afv evaziga taslim boʻldiCanard (1978), p. 90. Xalifa Muhammadga yaxshi muomala qildi va Jazira hokimi sifatida oʻzining oʻgʻlini, Ali al-Muktafiyni tayinlagach, asir amirni oʻzi bilan birga Bagʻdodga olib ketdi. U yerda Muhammadga Tohiriylar davlatining sobiq saroyi yashash uchun berildi. Biroq 900-yil yanvarda vazir Ubaydulloh ibn Sulaymon Muhammad qochishni rejalashtirayotganini bilib qoldi va u hibsga olindi. Shundan keyin uning taqdiri haqida boshqa hech narsa maʼlum emas.

Muhammadga nisbat berilgan maʼlum yodgorliklardan biri – Mayyafariqin bosh masjidining minorasi – hozirgacha saqlanib qolgan.

 Adabiyotlar 

 Manbalar 



Turkum:9-asrda tugʻilganlar
Turkum:10-asrda vafot etganlar
Turkum:Abbosiylar xalifaligi hokimlari
Turkum:Abbosiylar xalifaligining asirlari va mahbuslari
Turkum:Banu Shaybon
Turkum:IX asr arablari