Basiriy (shoir)

Basiriy (1534-yilda vafot etgan, Xuroson) 16-asrning yirik shoirlaridan biri boʻlgan. U Temuriylar saroyini tark etib, Konstantinopol (hozirgi Istanbul)da homiy topadi va u yerda Usmonli sultonlari uchun sheʼrlar yozdi. Basiriy Jomiy va Alisher Navoiyning sheʼriy asarlarini Usmonli saroyiga olib kelgan.

 Tarjimai holi 
Basiriyning tugʻilgan joyi borasida turli fikrlar mavjud. Ham Oshiq Chalabiy, ham Qinalizoda uning vatani Xuroson ekanini aytadi, Latifiy va Ahdiy esa uning kelib chiqishi „Ajam“ yoki „Ajam“ chekkalaridan ekanini taʼkidlaydi. U teri kasalligi (moxov) sababli Alaja nomi bilan ham tanilgan.

Temuriylar saroyidan chiqqan fors muhojiri sifatida, Basiriy Oq Qoʻyunlilar konfederatsiyasiga koʻchib oʻtgan. Basiriy Oq Qoʻyunli hukmdorlari uchun asarlar yozgan va 1487-yilda Hirotga safar qilib, u yerda Jomiy va Alisher Navoiyga qoʻshilgan.

1491-yilda Konstantinopolga (hozirgi Istanbul) tashrif buyurgach, Basiriy Boyazid II huzuriga boruvchi elchilar tarkibiga qoʻshilish imkoniyatidan foydalanadi va tez orada usmonli sultonining homiyligiga erishadi. U Alisher Navoiy va Jomiy asarlarini Usmonli imperiyasiga olib kirgan. Basiriy turk tilida va fors tilida sheʼrlar yozgan. Basiriyning Jomiyning oʻlimidan qaygʻu qilib yozgan ikki misrasi ham fors tilidadir. Basiriy 1534-yilda vafot etgan.

 Izohlar 

 Manbalar 

 Adabiyotlar 




Turkum:16-asr forsiyzabon shoirlari
Turkum:16-asr eronlik shoirlar
Turkum:1543-yilda vafot etganlar
Turkum:Usmonli imperiyasining 16-asr shoirlari
Turkum:Usmonli imperiyasining 15-asr shoirlari
Turkum:Oq Qoyunlu davridagi shoirlar
Turkum:Temuriylar imperiyasi shoirlari