„Janubiy nayza“ operatsiyasi

Janubiy nayza operatsiyasi – AQSh prezidenti maʼmuriyati bayonotiga koʻra, „transmilliy jinoiy va noqonuniy dengiz tarmoqlarini aniqlash va yoʻq qilishga“ qaratilgan Qoʻshma Shtatlar harbiy va razvedka kampaniyasidir. Baʼzi tahlilchilar bu operatsiyani terrorizmga qarshi kurash va giyohvand moddalar noqonuniy aylanishiga qarshi kurash deb taʼriflashgan. Boshqalar esa operatsiya maqsadlaridan biri Venesuelada Nicolás Maduroni hokimiyatdan chetlatish deb hisoblashadi.

Trump maʼmuriyatining Qoʻshma Shtatlarni giyohvand moddalar savdosidan himoya qilish borasidagi xavotirlari va Venesuela inqirozi davrida Qoʻshma Shtatlar va Venesuela oʻrtasidagi keskinlashuvning kuchayishi sharoitida Qoʻshma Shtatlar avgust oyining oʻrtalarida Karib dengiziga harbiy kuchlarni joylashtirish amaliyotini boshladi. Sentyabr oyida Qoʻshma Shtatlar giyohvand moddalar savdosi bilan shugʻullanuvchi narko-terrorchilar tomonidan nazorat qilinadigan kemalarga qarshi havo hujumlari boshlandi. Noyabr oyi oxiriga kelib, „Quyoshlar karteli“ Qoʻshma Shtatlar tomonidan xorijiy terroristik tashkilot va maxsus belgilangan global terroristik tashkilot deb topilgandan soʻng, operatsiyaning yangi bosqichi boshlandi. Dekabr oyida Trump maʼmuriyati Maduro hukumatini terrorchi tashkilot deb eʼlon qildi va „Janubiy nayza“ operatsiyasi davomida AQSh dengiz blokadasini boshladi. Dekabr oyi oxirida Qoʻshma Shtatlar Venesueladagi quruqlikdagi nishonga birinchi zarbasini berdi.

Kampaniya rasman Qoʻshma Shtatlar Mudofaa vaziri Pete Hegseth tomonidan tomonidan eʼlon qilingan. Operatsiya Gʻarbiy yarim shardagi giyohvand moddalar kontrabandasi tarmoqlarini aniqlash va yoʻq qilish uchun robototexnika va avtonom tizimli gibrid kemalar flotidan foydalanadi.

 Kelib chiqishi va tarixi 
2025-yil yanvar oyida AQSh dengiz floti shu nomdagi operatsiyani eʼlon qildi. Miami Herald gazetasining xabar berishicha, 4-flotning gibrid flotlari direktori Foster Edwards „janubiy nayza“ni dengiz flotining rivojlanishidagi muhim qadam deb taʼrifladi. „Axios“ maʼlumotlariga koʻra, operatsiya Saildrone tomonidan taqdim etilgan uchuvchisiz yer usti kemalaridan „Karib dengizi va Tinch okeanidagi noqonuniy faoliyatni kuzatish uchun“ foydalanadi. 2025-yil iyun oyiga kelib, uchuvchisiz qayiqlar xavfi yuqori missiyalarda razvedka maʼlumotlarini toʻplash uchun ishlatilgan.

2025-yil oktyabr oyida Markaziy va Janubiy Amerika hamda Karib dengizini qamrab oluvchi AQSh Janubiy qo'mondonligi (USSOUTHCOM) mintaqada faoliyat yuritayotgan giyohvand moddalar kartellarini bartaraf etish vazifasini bajaruvchi II dengiz ekspeditsion kuchlari (II MEF) shtab-kvartirasi atrofida qo'shma maxsus guruh tuzdi. Keyinchalik janubiy nayza deb nomlangan ushbu guruh o'z faoliyatini USSOUTHCOMning AQSh dengiz floti tarkibiy qismi bo'lgan 4-flot bilan muvofiqlashtird.

 Izohlar 

 Manbalar