Ali ibn Makula

Abu Nasr Ali ibn Hibat Alloh ibn Jaʼfar ibn Allakon ibn Muhammad ibn Dulaf ibn Abu Dulaf al-Qosim ibn Isa al-Ijliy (1030/31—1082/83), familiyasi Saʼd al-Mulk yuqori darajada eʼtiborga sazovor boʻlgan arab muhaddisi va tarixchisi boʻlib, bir qancha asarlar yozgan. Shuningdek, Ibn Makula () nomi bilan ham mashhur boʻlgan. Asosiy asari islomiy ismlar etimologiyasi va orfografiyasi haqidagi biografik-geneologik tarixga bagʻishlangan Al-Ikmal nomli asar edi.
 Hayoti 
Abu Nasr ibn Makula Bagʻdod shahridan shimolda, Dajla daryosi boʻyida joylashgan Ukbara qishlogʻida zodagon arab oilasida dunyoga kelgan. Basra shahrining buvayhiy hukmdori Jalol ud-Davlaning vaziri boʻlgan Hibatilloh ibn Makulaning oʻgʻli boʻlgan. Ali ibn Makula al-Amir yoki shahzoda unvonini qoʻlga kiritgan. Mazkur unvon ehtimol oʻz huquqiga koʻra yoki mashhur ajdodi Abu Dulaf el-Ijjiga nisbatan berilgan boʻlishi mumkin. Uning oilasi dastlab Eronning Hamadon va Isfahon shaharlari oʻrtasida joylashgan Jarbozakondan kelib chiqqan. Biroq, amakisi Bagʻdodda muhaddis va qozi boʻlib ishlagan. Shu sababli Ibn Makula ushbu shaharda oʻqishni boshlagan. Taʼlimni davom ettirib, Iroq, Xuroson, Suriya, Misr va Fors boʻylab mintaqaviy taʼlim markazlariga sayohat qilgan. Umrining soʻnggi yillarida Saljuqiylar imperiyasining maʼmuriy boshqaruvidagi turli rasmiy lavozimlarda faoliyat yuritgan va bir marta yangi Abbosiy xalifa al-Muqtadiy hukmronligini tan oldirish uchun Buxoroga yuborilgan elchilik guruhiga rahbarlik qilgan.

Bir rivoyatga koʻra, Ibn Makula grammatik al-Axfash al-Asgʻar (yoki al-Axfash Kichik) nomidan vazir Abulhasan Ali ibn Isodan nafaqa soʻrab shaxsan murojaat qilgan ekan. Aftidan, bu soʻrov gʻazab bilan rad etilgan va olim qashshoqlikda qolgan.

Ibn Makulaga soʻnggi suiqasd uyushtirilishi haqidagi maʼlumotlarda manbalar joy va sana tafsilotlari boʻyicha turli fikrlar bildirilgan. Aftidan, suiqasd hijriy 475-yilda (1082/83) yoki hijriy 479 (1086/87) yillarning birida Xurosonga safar chogʻida oʻzining mamluk qoʻriqchilari tomonidan oʻldirilgan va talon-taroj qilingan. Bu voqea Guliston ustonidagi Jurjonda, Xuzistondagi Ahvozda yoki Erondagi Kirmon shahrida sodir boʻlgan.
 Manbalar 

 Adabiyotlar 








 Vadet, J.-C . „Ibn Mākūlā.“ Encyclopaedia of Islam, second edition. Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C. E. Bosworth, E. van Donzel, W. P. Heinrichs. Brill Online, 2016. Reference. June 7, 2016 http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ibn-makula-SIM_3280


Turkum:1030-yillarda tugʻilganlar
Turkum:1083-yilda vafot etganlar
Turkum:11-asr eroniylari
Turkum:11-asr tarixchilari
Turkum:Buvayhiylar sulolasi olimlari
Turkum:Etimolollar
Turkum:Geneologlar
Turkum:Eronlik yozuvchilar