Pont togʻlari

Pont togʻlari yoki Pont Alp togʻlari (turkcha: Kuzey Anadolu Dağları – „Shimoliy Onadoʻli togʻlari“) Turkiyaning shimoliy qismida, Onadoʻli hududida joylashgan togʻ tizmasidir. Mahalliy turk va pontik yunon tillarida ular "Parhar togʻlari" nomi bilan ham tanilgan. "Parhar" atamasi xett tilidan kelib chiqqan boʻlib, „baland“ yoki „choʻqqi“ degan maʼnoni anglatadiKaradeniz Ansiklopedik Sözlük . See the „Parhar“ (plateau) and „Parhal“ (village) articles.. Qadimgi yunon tilida bu togʻlar Paryadres yoki Parihedri togʻlari deb atalgan.

 Etimologiya 
Togʻlar nomi yunoncha Pontus (Πόντος) soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, „dengiz“ degan maʼnoni anglatadi. Pont togʻlari yoki yunon tilida „Pontus Mountains“ (Πόντος Όρη) Qora dengizning janubiy sohillari boʻylab choʻzilgan togʻ tizmasidir. Qora dengiz antik davr manbalarda "Euxine Sea" yoki Pontus Euxinus (Πόντος Εὔξεινος) nomi bilan ham tanilgan.

 Geografiya 
Togʻ tizmasi sharqdan gʻarbga choʻzilgan boʻlib, Qora dengizning janubiy qirgʻoqlariga parallel va yaqin joylashgan. U shimoli-sharqda Gruziyaga, gʻarbda Marmara dengiziga choʻzilib ketadi; Küre togʻlarining shimoli-gʻarbiy choʻqqisi (va ularning gʻarbiy uzantisi Akçakoca togʻlari) hamda Bolu togʻlari qirgʻogʻigacha choʻzilgan. Togʻ tizmasidagi eng baland choʻqqi – Kaçkar Dağı boʻlib, u 3 937 m (12 917 fut) balandlikka ega. Sharq–gʻarb yoʻnalishida choʻzilgan shimoliy Onadoʻli va shimoli-sharqiy Onadoʻli siljima yoriqlari togʻ tizmasi boʻylab oʻtadi.

 Ekologiya 

Togʻlar zich oʻrmonlar bilan qoplangan boʻlib, asosan ignabargli daraxtlar ko'proq uchraydi.
Shimoliy Onadoʻli ignabargli va bargli oʻrmonlari ekoregioni togʻlarining katta qismini qamrab oladi, shimoli-sharqiy choʻqqi – Kaçkar togʻlari esa Kavkaz aralash oʻrmonlariga tutashadi. Togʻlar bilan Qora dengiz oraligʻidagi tor qirgʻoq boʻlagi, Pontus deb ataladi va Euxine-Colchic oʻrmonlarining uyi hisoblanadi; bu yerda dunyodagi kam sonli moʻtadil mintaqaviy yomgʻir oʻrmonlari mavjud.

Hududda Yevroosiyo yovvoyi tabiatiga mansub ko'plab hayvon turlar mavjud, jumladan, Eurasian sparrowhawk, golden eagle, Qironqora,  lesser spotted eagle,  Caucasian black grouse, red-fronted serin va Jarqanotlar.

Qish juda qattiq boʻlib, baʼzi balandliklarda yoz oylarida ham qor yogʻishi odatiy hol sanaladi.

Togʻlar janubida joylashgan Onadoʻli yassitogʻligi, togʻlarning rain shadow taʼsiri tufayli, nam va yumshoq qirgʻoq hududiga nisbatan sezilarli darajada quruq va kontinental iqlimga egaPontic Mountains and highlands .

 Havolalar 

Turkum:Turkiya togʻlari
Turkum:Qora dengiz mintaqasi