1932-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari

1932-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari (rasman X Olimpiada oʻyinlari, shuningdek, Los Angeles 1932 nomi bilan ham tanilgan) – xalqaro koʻp sport turlari boʻyicha musobaqa boʻlib, 1932-yil 30-iyuldan 14-avgustgacha AQShning Kaliforniya shtati, Los-Anjeles shahrida oʻtkazilgan. Ushbu oʻyinlar jahon miqyosidagi Buyuk depressiya davrida boʻlib oʻtganligi sababli, baʼzi davlatlar Los-Anjelesga kelmagan; jami 37 mamlakat musobaqada ishtirok etgan. Shu bilan birga, oʻsha paytdagi AQSh prezidenti Herbert Hoover oʻyinlarda ishtirok etmagan. Tashkiliy qoʻmita oʻyinlarning moliyaviy tafsilotlarini eʼlon qilmagan, ammo zamonaviy gazetalarda oʻyinlar 1 million AQSh dollari foyda keltirgani taʼkidlangan (bu 2024-yil qiymati bilan 18,67 million AQSh dollariga teng).

 Mezbon shaharni tanlash 
1923-yil 9-aprel kuni Italiyaning Rim shahrida oʻtkazilgan 23-XOQ sessiyasida Los-Anjeles shahri 1932-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlariga mezbon sifatida bir ovozdan tanlandi. Shahar nomzodi 1922-yilda Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasiga aʼzo etib saylangan Los-Anjeleslik koʻchmas mulk sohasidagi tadbirkor William May Garland tomonidan ilgari surilgan. Avvalroq boshqa shaharlar ham Olimpiadaga mezbonlik qilish istagini bildirgan boʻlsa-da, Los-Anjeles tanlab olingan paytda undan boshqa rasmiy takliflar koʻrib chiqilmagan.

 Musobaqa oʻtkazilgan joylar 
1932-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun jami oʻn beshta sport inshooti foydalanilgan. Buyuk depressiya davrida xarajatlarni nazorat qilish maqsadida avvaldan mavjud boʻlgan inshootlar tanlangan. Ular tarkibiga ikkita golf maydoni, ikkita shahar bogʻi, uchta umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻli va bitta shahar yoʻli kirgan. Ushbu Olimpiada uchun faqat bitta yangi inshoot – Swimming Stadium qurilgan. Rose Bowl 1921-yilda barpo etilgan boʻlib, 1932-yilgi oʻyinlar vaqtida Union Cycliste Internationale (UCI) homiyligida velosport musobaqalari uchun vaqtincha velodromga aylantirilgan1932 Summer Olympics official report.  p. 74.History of the Rose Bowl Stadium.  Accessed 13 October 2010.. Los Angeles Memorial Coliseum 1923-yilda qurilgan va Olimpiya stadioni vazifasida foydalanilgan1932 Summer Olympics official report.  pp. 61-8.History of the Los Angeles Memorial Coliseum.  Accessed 13 October 2010.. Olympic Auditorium 1924-yilda Los Angeles shahrining oʻyinlar mezbonligini qoʻlga kiritishga tayyorgarlik jarayonida barpo etilgan. Keyinchalik u boks, ogʻir atletika va kurash boʻyicha xalqaro sport federatsiyalari talablariga mos holda qayta oʻzgartirilgan. Long Beach Marine stadioni 1925-yilda Alamitos Bay hududini chuqurlashtirish ishlari natijasida yaratilganLong Beach Marine Stadium information.  Accessed 13 October 2010.. Elysian Park Los-Anjeles shahridagi eng qadimiy shahar bogʻi boʻlib, 1886-yilda asos solingan. 1925-yildan boshlab u Los Angeles Police Department (LAPD) tasarrufidagi oʻquv va mashgʻulot akademiyasi tarkibiga kirganHistory of Elysian Park.  Accessed 13 October 2010.History of the Los Angeles Department Police Academy.  Accessed 13 October 2010.. Riviera Country Club 1926-yilda dastlab Los Angeles Athletic Club Golf Course nomi bilan ochilgan, 1932-yilgi oʻyinlar vaqtiga kelib esa Riviera deb qayta nomlanganHistory of the Riveria Country Club in Pacific Palisades, CA: 1931-8.  Accessed 14 October 2010.. Swimming Stadium 1932-yilda Coliseum yonida qurilgan va vaqtinchalik inshoot boʻlishi rejalashtirilgan. 1932-yilgi Olimpiada davrida Kaliforniyada Riverside Drive, Los Angeles Avenue, Vineyard Avenue va Pacific Coast Highway kabi aholi tomonidan koʻp foydalaniladigan asosiy avtomobil qatnov yoʻnalishlari boʻlgan.

 Ishtirokchi mamlakatlar 
1932-yilgi oʻyinlarda jami 37 ta davlat vakillari ishtirok etdi. Kolumbiya Olimpiada oʻyinlarida ilk bor qatnashdi, Xitoy Respublikasi esa 1924-yilgi oʻyinlardagi muvaffaqiyatsizlikdan keyin birinchi marta musobaqalarda qatnashdi.

Oldingi, 1928-yilda Amsterdamda oʻtkazilgan oʻyinlarda qatnashib, biroq 1932-yilda Los-Anjelesda boʻlib oʻtgan oʻyinlarda ishtirok etmagan davlatlar quyidagilar edi: Bolgariya, Chili, Misr, Litva, Lyuksemburg, Malta, Monako, Panama, Rodeziya va Ruminiya.

Oʻsha davrda Avstraliya va Yangi Zelandiya Britaniya imperiyasining dominioni edi. Hindiston ham Britaniya imperiyasi tarkibiga kirardi, biroq dominion maqomida emas edi. 1931-yilgi Vestminster statuti hujjati bilan Irlandiya, Kanada va Janubiy Afrika oʻz-oʻzidan suveren davlatlar sifatida tan olindi. Ushbu hujjat bu uch davlatga hech qanday ratifikatsiya toʻgʻrisidagi qoʻshimcha qonunlarga ehtiyoj qolmagan holda toʻliq tatbiq etildi.

Filippin orollari esa oʻsha paytda Amerika Qoʻshma Shtatlarining inkorporatsiya qilinmagan hududi hisoblangan.

 Ishtirokchi Milliy olimpiya qoʻmitalari (mezbon)

Milliy olimpiya qo‘mitalari bo‘yicha sportchilar soni
 Davlat Atletlar   474   157   134   112   108   103   102   82   81   73   58   51   45   43   40   36   32   21   19   19   12   12   10   8   8   7   6   6   6   5   2   2   2   1   1   1   1 Jami  1,332

 Medallar jamgʻarmasi 
1  4132301032  121212363  1054194  959235  774186  645157  5812258  475169  31252010  311511  310412  2581513  250714  214715  203516  200217  121418  113519  100120  033621  020222  010122  010122  010125  003326  001126  0011 Jami 116116114346

 Yana qarang 
 1932-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari

 Manbalar 

 Havolalar 

„Los Angeles 1932“. Olympics.com. International Olympic Committee.

Turkum:1932-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari