Toʻqboy

To‘qboy — Qashqadaryo viloyati, Qamashi tumanidagi qishloq va qabriston; Yakkabog‘ tumanidagi qishloq. “To‘qboy” qadimiy turkiy etnonim bo‘lib, saroylar tarkibidagi urug‘ nomidan kelib chiqqan. Mang‘itlar orasida ham to‘qboy/to‘qvoy nomli urug‘ mavjud bo‘lgan.

Qadimgi turkiy qabila tarkibidagi tuxsi/tug‘chi/tukchi nomlari bilan fonetik jihatdan yaqin. Tokchi urug‘i ham aslida Qashqa–Surxon qo‘ng‘irotlarining to‘qsaroy tarmog‘i bo‘lgan. Tukmang‘it, tuksaroy singari urug‘ nomlarida uchraydigan “tuk/to‘q/toq/tuq” unsuri shu qatlamga mansub.

Etnonim tarkibidagi *boy* unsuri urug‘ nomlaridagi -chi (masalan, kiyikchi, uychi) va -li (bolg‘ali, sirg‘ali) qo‘shimchalari bilan ma’nodosh bo‘lishi mumkinligi aytiladi. Urug‘ nomi qishloq aholisi tarkibi asosida joy nomiga aylangan.

 Manbalar