Geyme

Geyme (, qeimeh; ) – Eron oshxonasiga xos xoresh boʻlib, mayda toʻgʻralgan qo‘y go‘shti, pomidor, yormalangan noʻxat, piyoz va quritilgan ohakdan tayyorlanadi.

Taomning usti oltinrang, ingichka toʻgʻralgan va qarsildoq qilib qovurilgan kartoshkalar bilan bezatiladi. Baʼzan ustiga qovurilgan baqlajon ham qoʻshiladi. Odatda oq guruch (palov) bilan birga tortiladi.
 Etimologiyasi 
Geyme (yoki qeimeh) soʻzi forscha qadimgi shakl – qeemadan kelib chiqqan boʻlib, u esa turkiy tillardagi qıyma („maydalangan goʻsht“) soʻzidan olingan. Xuddi shu ildiz Urdu tilidagi qīmā / keema, turkchadagi kıyma va yunon tilidagi kimás soʻzlarida ham uchraydiOxford English Dictionary, s.v..
 Iroq varianti 
Iroqda, ayniqsa shi’a musulmonlari uchun muqaddas boʻlgan Najaf va Karbalo shaharlarida, forscha geyme taomi juda sevib istemol qilinadi. Bunga Eron va Iroq oʻrtasidagi qadimiy madaniy va diniy aloqalar sabab boʻlgan. Asrlar davomida eronlik ziyoratchilar ziyorat uchun, ayniqsa Arbaʼin kabi yirik diniy tadbirlarda, bu shaharlarga kelib turgan. Ular maʼnaviy odatlari bilan birga oshpazlik anʼanalarini ham olib kelganlar – jumladan, geyme taomini. Geyme – yormalangan noʻxat, pomidor, quritilgan ohak (limu amani) va goʻshtdan tayyorlanadigan toʻyimli yahni boʻlib, koʻpincha uning ustiga qovurilgan kartoshka qoʻyiladi.

 Eron variantlari 
 Geyme sibzamini (): ingichka toʻgʻralgan va qovurilgan kartoshka Fransuz kartoshka frisi bilan tayyorlanadi.
 Geyme bademjon (): butun yoki uzun boʻlaklarga kesilgan qovurilgan baqlajon bilan tayyorlanadi.
 Geyme nesar (): bodom va qovurilgan piyoz qoʻshiladi; Qazvinga xos.
 Pichagh geyme (): bodom va qovurilgan piyoz bilan tayyorlanadigan alohida taom; Ardabilga xos. „Pichagh“ (ozarbayjoncha: *pıçaq*) – „pichoq“ degani, bu nom bodomning shakliga ishora qiladi.
 Geyme rashti (): nordon anor pastasi, anor sharbati, pomidor va verjus bilan tayyorlanadi; Rasht shahriga xos.
 Geyme noʻxud (): yormalangan noʻxat oʻrniga butun noʻxud ishlatiladi; Eronning Fors koʻrfazi boʻyidagi hududlariga, jumladan Bushehrga xos.
 Geyme kadu (): butun yoki uzun kesilgan qovurilgan qovoq bilan tayyorlanadi.
 Geyme beh (): butun yoki uzun kesilgan qovurilgan beh mevalari bilan tayyorlanadi.
 Geyme bamiyah (): qovurilgan bamya bilan tayyorlanadi; taomda limon sharbati va dolchin ham ishlatiladi.
 Geyme jahromi (): noʻxud va goʻsht bilan tayyorlanadi; Jahrom shahriga xos.

 Manbalar 

Turkum:Iroq oshxonasi