Al-Murtazo Muhammad

Al-Murtazo Muhammad (891? – 922-yil 1-may) – Yamandagi Zaydiy davlatining ikkinchi imomi. 911-yildan 912-yilgacha hukmronlik qilgan va taniqli ulamo.

 Yoshligi 
Muhammad ibn Yahyo Hijozda sayyidlar oilasida tugʻilgan. Uning tugʻilgan yili 891-yil deb aytiladi, biroq aslida bundan avvalroq boʻlishi ham mumkin. 897-yilda otasi al-Hodiy ila-l-Haqq Yahyo bilan Yamaniga borgan; u yerda shimoliy togʻli hudud qabilalari tomonidan shialikning zaydiy firqasi imomi sifatida tan olingan edi. Keyingi yillarda Muhammad otasiga turli siyosiy va harbiy ishlarda koʻmaklashdi. 903-yil iyun oyida u Yaman togʻli hududidagi siyosiy raqiblar boʻlgan Yuʼfiriylar tomonidan asir olindi. Zindonda bir necha oy oʻtkazdi va ozod qilindi. 906-yildan keyin u bir necha bor Fotimiy hukmdori Ali ibn al-Fazl bilan toʻqnashdiRobert W. Stookey, Yemen; The Politics of the Yemen Arab Republic. Boulder 1978, p. 97; Encyclopaedia of Islam, Vol. VII, Leiden 1993, p. 444..

 Hukmronligi va taxtdan voz kechishi 
911-yilda al-Hodiy ila-l-Haqq Yahyo vafotidan soʻng, uning oʻrniga Muhammad saylandi. Imom sifatida u al-Murtazo Muhammad nomini oldi. Biroq yangi imom yamanliklarning axloqiy boʻshashganliklari va eski odatlarini sekin oʻzgartirishlaridan norozi edi. Qisqa hukmronlikdan soʻng u Zulqaʼda oyida, ehtimol 912-yil iyulida, taxtdan voz kechdi. Akasi an-Nosir Ahmadning imomlikka kelishini qoʻllab-quvvatlagan boʻlishi mumkin. U ilm va tafakkur hayotiga chekinib, 922-yil may oyida Zaydiya hukmronligi markazi boʻlgan Saʼdada vafot etdi. Ulamo va shoir sifatida u bir necha asarlar yozgan, xususan Zaydiy marosimlari haqida yozgan.

 Manbalar