Al-Hasan al-Hajjam ibn Muhammad ibn al-Qosim

Al-Hasan ibn Muhammad ibn al-Qosim (), al-Hajjam taxallusi bilan tanilgan (, ) – faqatgina Fos poytaxti va uning atrofidagi hududlarni egallagan oʻninchi Idrisiy hukmdori edi.

Al-Qosim Idrisiylar sulolasining yon (kadet) tarmogʻiga mansub edi: uning bobosi al-Qosim sulolaning ikkinchi hukmdori Idris IIning kichik oʻgʻli boʻlgan. 922 yoki 925 yoki 928-yilda (oʻrta asr va zamonaviy manbalarda sanalar turlicha berilgan) u Fotimiylar xalifaligining Marokashdagi noibi Muso ibn Abil-Afiyaga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarib, Fos ustidan nazoratni qayta qoʻlga kiritdi. Ikki yildan soʻng u Ibn Abil-Afiyani jangda magʻlub etdi, biroq oʻzi Fosga hokim qilib tayinlagan Hamid ibn Hamdon tomonidan xiyonatga uchrab, zindonga tashlandi va Fos Musoga topshirildi.

Shundan soʻng Ibn Abil-Afiya Hamid ibn Hamdon va Fotimiylar bilan kelishmovchilikka borib, idrisiylarga qarshi taʼqib boshladi, keyin esa 931-yilda Fotimiylarning dushmanlari boʻlgan Umaviylarning Kordova xalifaligi tomoniga oʻtdi. Soʻngra Hamid ibn Hamdon, idrisiylar, ularning raqiblari boʻlgan Abu Sahl oilasi, Muso ibn Abil-Afiya va sarkarda Maysur boshchiligidagi Fotimiylar oʻrtasida murakkab kurash boshlandi. Hasanning ukasi al-Qosim Jannun Ibn Abil-Afiyaga qarshi Fatimiylar bilan ittifoqda boʻlib, shimoliy Marokashdagi Rif togʻlarida Idrisiy amirligini barpo etishga muvaffaq boʻldi, biroq 944-yilda oʻz pozitsiyasini Umaviylar tomoniga oʻzgartirdi.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 




Turkum:Idrisiy amirlari
Turkum:X asr Afrika hukmdorlari
Turkum:X asr Marokash kishilari
Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Turkum:X asr arablari
Turkum:Fotimiylar xalifaligiga qarshi qoʻzgʻolonlar