Taragʻay

Taragʻay — Qashqadaryo viloyati, Chiroqchi tumanidagi qishloq va mahalla.  

 Urug‘ va etnonim   
Tarag‘ay qishlog‘i nomi o‘zbek xalqining urug‘laridan biri bo‘lgan tarag‘ay urug‘iga asoslangan. Shahrisabz tumanidagi Boshqop qishlog‘ida ham tarag‘ay urug‘i vakillari yashaydi. Tarag‘ay urug‘i barlos qabilasining tarkibidagi urug‘lardan biridir. Shu bois, Temuriyzoda Mirzo Ulugʻbekning bolalik ismi Muhammad Tarag‘ay bo‘lib, bu ismda Tarag‘ay so‘zi shajaraviy nisba vazifasini bajaradi.  

 Ma’nosi va kelib chiqishi   
Tarag‘ay so‘zi dastlab tog‘ nomi sifatida paydo bo‘lgan. Mo‘g‘ul tilida tolgoy/to‘lgay/to‘lg‘ay – bosh, rahbar, sardor, yuqori nuqta yoki tog‘ cho‘qqisi ma’nolarini bildiradi. Qirg‘iz tilida tarag‘ay – tog‘da daraxt o‘smagan, qarag‘aysiz yer; Qirg‘izistonda Norin daryosi boshida Tarag‘ay darasi mavjud. Mo‘g‘uliston va Qozog‘istonda Talag‘ay tog‘ nomi sifatida ishlatiladi, ayniqsa yolg‘iz balandlik yoki cho‘qqi ma’nosida.  

Tarag‘ay so‘zi dastlab moddiy narsa – cho‘qqi, balandlik yoki boshliq ma’nosida ishlatilgan. Keyinchalik bu nom urug‘ va etnonim shaklida hosil bo‘lgan. Ulug‘bek taxallusi Muhammad Tarag‘ay ismidagi Tarag‘ay so‘zi ma’nodoshi hisoblanadi. Shu tarzda Tarag‘ay qishlog‘i tog‘ nomidan kelib chiqqan bo‘lib, turkiy va mo‘g‘ul tillariga mansub qadimiy so‘z, ism va etnonim sifatida saqlangan.

 Manbalar