Tomosha

Tomosha — inson tomonidan biror voqea, hodisa, san’at asari yoki ko‘ngilochar tadbirni kuzatish jarayonini anglatuvchi tushuncha.  Bu so‘z madaniyat, san’at, teatr, kino va ommaviy tadbirlar kontekstida keng ishlatiladi.

 Etimologiya 
“Tomosha” so‘zi arabcha “tamāšā” (تَمَاشَى) so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, “ko‘rish”, “kuzatish”, “zavqlanish” ma’nolarini bildiradi.  O‘zbek tilida bu so‘z asosan “ko‘rish jarayoni” yoki “namoyish etilayotgan voqeani kuzatish” ma’nosida ishlatiladi.

 Maʼnolari 
Tomosha bir nechta kontekstda qo‘llanadi:

 San’at tomoshasi — teatr, sirk, kino, kontsert yoki spektaklni ko‘rish jarayoni.
 Ommaviy tadbir tomoshasi — sport musobaqasi, bayram yoki paradni kuzatish.
 Televizion tomosha — televizorda berilayotgan dastur yoki filmni ko‘rish.
 Raqamli tomosha — onlayn platformalar orqali kontent tomosha qilish (masalan, YouTube, Netflix).
 Madaniy tomosha — xalq sayillari, an’anaviy marosimlar yoki xalq o‘yinlarini kuzatish.

 Tomosha sanʼati 
Tomosha tushunchasi san’atning muhim unsurlaridan biridir.  Masalan, teatr tomoshasi — aktyor ijrosini sahnada kuzatish; kino tomoshasi — ekran orqali hikoyani his etish;  sirk tomoshasi esa — akrobatika va sahna ko‘rgazmalarini ko‘rishdir.

Ko‘plab san’atshunoslar “tomosha”ni auditoriya va ijro orasidagi estetik aloqaning shakli deb talqin qiladilar.Spectacle – English Wikipedia

 Zamonaviy tomosha shakllari 
Bugungi kunda tomosha qilish jarayoni raqamli shaklga o‘tgan.  Insonlar kino va seriallarni onlayn tomosha qilishadi (masalan, Netflix, Letterboxd, YouTube), teatr spektakllari va kontsertlar esa jonli efir orqali translatsiya qilinadi.  Bu holat tomosha madaniyatining global raqamli shaklga o‘tganini ko‘rsatadi.

 Madaniyatdagi ahamiyati 
Tomosha — insonning estetik tajribasining ajralmas qismi.  U zavqlanish, bilish, his etish va o‘rganish jarayonlarini o‘z ichiga oladi.  Madaniyatshunoslar tomoshani ijtimoiy muloqotning estetik shakli deb hisoblaydilar.

 Shuningdek qarang 

 Kinematografiya
 Teatr sanʼati
 Kino
 YouTube
 Letterboxd
 Koʻngilochar tadbirlar
 Madaniyat

 Tashqi havolalar 

 Spectacle – English Wikipedia
 Tomosha – Oʻzbekcha VikiLugʻatdagi izoh