Sistova sulhi

Sistova shartnomasi 1787–1791-yillardagi soʻnggi Avstriya–Turk urushiga yakun yasadi. Shartnoma tuzilishiga Buyuk Britaniya, Prussiya va Niderlandiya vositachilik qilganThe Peace Treaties of the Ottoman Empire, Karl-Heinz Ziegler, 'Peace Treaties and International Law in European History: From the Late Middle Ages to World War One, ed. Randall Lesaffer, (Cambridge University Press, 2004), 358.. 1791-yil 4-avgustda hozirgi Svishtov (oʻsha davrdagi Sistova), Bolgariya hududida imzolanganJeremy Black, British Foreign Policy in an Age of Revolutions, 1783–1793, (Cambridge University Press, 1994), 263.. Sulh fransuz va turk tilida yozilgan.

 Tarixiy asos 
Gabsburglar monarxiyasi urushning dastlabki yilida chekinishga majbur boʻlgan, biroq keyinchalik Belgradni egallab olgan va 1790-yilda Kalafat yaqinida muhim gʻalabaga erishgan. Avstriyaning ittifoqchisi Rossiya imperiyasi ham katta muvaffaqiyatlarga erishgan, ammo Avstriya shu vaqtda Prussiya bosqinidan xavotirda boʻlganVirginia Aksan, Ottoman Wars: An Empire Besieged, (Taylor & Francis, 2007), 138.. Bundan tashqari, Fransuz inqilobi boshlanib, Avstriyaning eʼtiborini Yevropadagi vaziyatga qaratdi. Natijada, Avstriya urushdan juda kam hududiy foyda oldi: faqat Orsova shahri (hozirgi Orșova) va Xorvatiya chegarasidagi bir nechta kichik hududlar Cetingrad, Drežnik, Lapac, Srb Gabsburglarga berildiCharles W. Ingrao, The Habsburg Monarchy, 1618–1815, (Cambridge University Press, 2000), 210..

Ushbu shartnoma bilan Usmoniylar–Gabsburglar urushlari rasman tugadi. Avstriya keyinchalik Rossiya boshchiligidagi Usmoniylarga qarshi urushlarda (XIX–XX asrlar) qatnashmadi. Keyinchalik ikkala davlat ham turli frontlarda jang qilgan boʻlsalar-da, ular Fransiyaga qarshi Ikkinchi koalitsiya tarkibida ishtirok etishdi. Avstriya Markaziy Yevropada, Usmoniylar esa Misrda jang qildi. 1839–1841-yillardagi ikkinchi Usmoniy–Misr urushi davrida Avstriya va Britaniya Usmoniylar davlatini Misr hukmdori Muhammad Ali bosimidan himoya qildi. Keyinchalik ikki davlat Birinchi jahon urushi ittifoqchilari safida boʻlib, Usmoniylar qoʻshinlarini Galicia, Avstriya-Vengriya qoʻshinlarini esa birinchi Gʻazo jangiga yuborgan. Ularning har ikkalasi urush yakunida inqirozga uchragan.

Urush tugashi bilan Avstriya 27-avgust kuni Prussiya bilan birgalikda Pillnitz deklaratsiyasini qabul qildi. Avstriya oʻz hududlarini Usmoniylar hududi hisobidan kengaytirmaslikka vaʼda berdi. Buning evaziga Prussiya sharqqa tomon kengaymaslikka va Brabant qo‘zg‘olonini qoʻllab-quvvatlamaslikka rozilik bildirdi. Ikkala davlat Yevropaning barcha qudratli davlatlari zarur deb topsa, Fransiyaga qarshi mojaroga aralashishga kelishib oldi.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 



Turkum:1791-yil Gabsburglar monarxiyasida
Turkum:1791-yil Usmoniylar imperiyasida
Turkum:1791-yilgi shartnomalar
Turkum:Avstriya tinchlik shartnomalari
Turkum:Usmoniylar imperiyasi tinchlik shartnomalari
Turkum:Gabsburglar monarxiyasi shartnomalari
Turkum:Svishtov
Turkum:Gabsburglar–Usmoniylar munosabatlari
Turkum:Usmoniylar imperiyasining ikki tomonlama shartnomalari