Krupa qamali

Krupa qamali () 1565-yil 3–23-iyun kunlari Bosniyaning sanjakbeyi Mustafo posho Sokolovich boshchiligidagi Usmoniylar qoʻshinlariEfendi, Nahifi Mehmed. (2019). Cevahiru’l-Menakib: Sokollu Mustafa Paşaʼnın Hayatı. T. C. Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı.  bilan Matija Bakić boshchiligidagi German va Xorvatiya qoʻshinlari oʻrtasida boʻlib oʻtgan. Qamal Xorvatiya–Usmoniylar urushlari va Usmoniylar–Gabsburglar urushlarining bir qismi edi.

 Tarixi 
1564-yilda Vengriya va Xorvatiya qiroli Ferdinand I ning vafoti 1562-yilda toʻqqiz yil muddatga tuzilgan Gabsburglar–Usmoniylar sulhini bekor qildi. Sulaymon Sulaymon I yangi yurish uchun bahona sifatida Vengriyadagi fuqarolar urushidan foydalandi. Bu urush Transilvaniya shahzodasi va Usmoniylar tobeʼsi John Sigismund Zápolya (Vengriya taxtiga daʼvogar) hamda Ferdinandning oʻgʻli va yangi qirol Maximilian II oʻrtasida kechayotgan edi.

 Qamal 
 Krupa qal’asi 

Krupa qal’asi (birinchi marta XIII asrda tilga olingan) Una daryosi ustidagi qoyada joylashgan boʻlib, bitta katta va ikkita kichik minoralardan iborat boʻlib, ular mudofaa devorlari bilan tutashgan edi. Qal’a ostida devor bilan oʻralgan, ikkita minora (keyinchalik artilleriya uchun moslashtirilgan) va darvozaxonaga ega yirik aholi punkti joylashgan edi. 1456-yilgacha bu joy Xorvatiya zodagonlariga tegishli boʻlgan, undan keyin qirol mulkiga oʻtgan.

 Oldingi qamalalar 
Bosniya Usmoniylar tomonidan bosib olinganidan (1463-yil) keyin Krupa Usmoniylarning Bihać tomon yoʻnalgan yurishlarida Xorvatiyaning asosiy mudofaa nuqtalaridan biriga aylangan. 1509-yilda 2000 nafar Usmoniylar tomonidan amalga oshirilgan birinchi qamal, shuningdek, 1522–1523-yillardagi 4 oylik qamal (2000 otliq va 5000 piyoda askar ishtirok etgan) muvaffaqiyatsizlik bilan yakunlangan.

 Yakuniy qamal 
1565-yilda Vengriyadagi Usmoniylar–Gabsburglar urushi (1526–1568) boshlanishidan oldin, Bosniya sanjakbeyi Sokollu Mustafo posho yozda Xorvatiya chegarasiga hujum qilib, Krupa qal’asini qamal qildi. Qal’ada atigi 28 kishidan iborat kichik garnizon bor edi, ularni xorvatiyalik zodagon Matija Bakić boshqargan. Ular 20 kun davomida raqibga mardonavor qarshilik koʻrsatdilar. Soʻnggi 8 nafar himoyachi 23-iyun 1565-yilda qal’adan chiqib, oʻzlaridan ancha ustun boʻlgan Usmoniylar kuchlariga qarshi jangda halok boʻlishdi.

 Oqibatlari 
Sokollu Mustafo posho boshchiligidagi Usmoniylar qoʻshinlarining Xorvatiyaga keyingi yurishlari Xorvatiya bani Péter Erdődy tomonidan Obreška jangida qaytarilgan.

 Adabiyotlar 
 Vojna enciklopedija (1970–76), 10 jild, Vojno izdavački zavod Beograd, 1-kitob, 755-bet, Bosanska Krupa maqolasi 

 Manbalar 

Turkum:1565-yil Gabsburglar monarxiyasida
Turkum:Gabsburglar davridagi Xorvatiya ishtirokidagi janglar
Turkum:Usmoniylar imperiyasi ishtirokidagi qamal janglari
Turkum:1565-yildagi mojarolar
Turkum:100 yillik Xorvat–Usmoniylar urushi
Turkum:Usmonlilar imperiyasi haqidagi chala maqolalar