Raqamli iqtisodiyot

Raqamli iqtisodiyot — bu raqamli texnologiyalar, internet, ma’lumotlar bazalari va onlayn platformalar yordamida amalga oshiriladigan iqtisodiy faoliyat tizimi. 
U an’anaviy iqtisodiyotdan farqli ravishda axborot oqimlari, sun’iy intellekt, bulutli texnologiyalar va elektron to‘lov tizimlariga asoslanadi.

 Tarix 
Raqamli iqtisodiyot atamasi ilk bor 1995-yilda Don Tapscott tomonidan „Digital Economy“ kitobida qo‘llangan. 
XXI asr boshlaridan boshlab esa internet-savdo, mobil to‘lovlar, elektron bank xizmatlari va kriptovalyutalar keng tarqalib, raqamli iqtisodiyotning asosini shakllantirdi.

 Asosiy yo‘nalishlar 
Raqamli iqtisodiyot quyidagi yo‘nalishlarni qamrab oladi:
 Elektron tijorat (e-commerce) — onlayn savdo platformalari orqali mahsulot va xizmatlarni sotish;
 Elektron to‘lov tizimlari — raqamli valyutalar, to‘lov ilovalari va fintech xizmatlari;
 Blokcheyn va kriptovalyutalar — markazlashmagan moliyaviy tizimlar;
 Sun’iy intellekt — ma’lumotlarni tahlil qilish va qaror qabul qilish jarayonlarini avtomatlashtirish;
 Raqamli marketing — onlayn reklama, tahlil va mijozlar bilan raqamli aloqa;
 Bulutli texnologiyalar — ma’lumotlarni saqlash va qayta ishlash uchun onlayn serverlardan foydalanish.

 O‘zbekiston misolida 
O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyot 2019-yildan boshlab alohida e’tibor qaratilayotgan soha hisoblanadi.  
Davlat tomonidan “Raqamli O‘zbekiston — 2030” strategiyasi qabul qilingan bo‘lib, unda quyidagi maqsadlar belgilangan:
 iqtisodiyotning barcha tarmoqlarida raqamli texnologiyalarni joriy etish;
 davlat xizmatlarini elektron shaklga o‘tkazish;
 IT sohasida malakali kadrlar tayyorlash;
 startaplar va innovatsion ekotizimni rivojlantirish.

 Afzalliklari 
 Ishlab chiqarish samaradorligini oshiradi;  
 Xarajatlarni kamaytiradi;  
 Xizmatlarning tezligi va qulayligini yaxshilaydi;  
 Yangi ish o‘rinlarini yaratadi;  
 Jahon bozorlariga chiqish imkonini kengaytiradi.

 Muammolar 
 Raqamli infratuzilmaning yetarli darajada rivojlanmaganligi;  
 Axborot xavfsizligi va maxfiylik muammolari;  
 Kadrlar malakasining pastligi;  
 Raqamli tafovut (shahar va qishloq o‘rtasida).

 Shuningdek qarang 
 Raqamli Dunyo
 Elektron tijorat
 Blokcheyn
 Kriptovalyuta
 Fintex

 Manbalar 

 Havolalar 
 Raqamli O‘zbekiston – rasmiy portal
 Jahon banki: Digital Development
 BMT – Raqamli iqtisodiyot bo‘yicha tahlillar

Raqamli iqtisodiyot — bu kelajakning iqtisodiy modeli. 💰