Yunus posho

Yunus posho (1517-yil 13-sentyabrda vafot etgan) – Usmoniylar davlati arbobi. 1517-yilda 30-yanvardan 13-sentyabr vafotigacha 8 oy davomida Usmoniylar imperiyasining bosh vaziri lavozimida xizmat qilgan.

 Hayoti 
Yunus poshoning kelib-chiqishi alban, yunon, bolgar yoki xorvat boʻlganAlper, Omer Mahir, „Yunus Paşa“, (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.678 . U yoshligida devshirme tizimi orqali Usmoniylar xizmatiga olingan. Yunus yanichar sifatida tarbiyalanib, oxir-oqibat yanicharlar qoʻshinining oliy qoʻmondoni agʻa darajasiga koʻtarilgan. 1511-yilda u devonda vazir va Onadoʻli viloyati beklarbegi boʻlgan.

Yunus posho 1516—1517-yillardagi Usmoniy – Mamluk urushida katta rol oʻynagan. 1516-yilda Marj Dabiq jangida Usmoniylarning gʻalabasidan soʻng, Yunus posho qoʻmondonligi ostidagi qoʻshin bilan harakat qilib, (hozirgi Suriya hududidagi) Halab shahriga kirgan, u yerdan tez orada Hamo, Hims va Damashq shaharlarini bosib olgan. 1517-yilda Ridaniya jangidan keyin u yanicharlar qoʻshini bilan Misrning Qohira shahriga kirib kelgan va 3 kunlik qamaldan soʻng shaharni Usmoniylar imperiyasi uchun zabt etgan.

Jangdagi muvaffaqiyati hamda 1517-yil 22-yanvarda Ridaniya jangida avvalgi bosh vazir Hadim Sinan poshoning halok boʻlgani bois oradan 8 kun oʻtib, 30-yanvarda Yunus posho bosh vazir etib tayinlandi. Keyinchalik u bir vaqtning oʻzida Misr hokimi lavozimiga ham tayinlandi. Bu ikki yuqori mansabni qoʻlga kiritgach, Yunus poshoning poraxoʻrlik va talonchilik ishlarini amalga oshirgani haqida xabarlar tarqaldi. Korrupsiya haqidagi xabarlar Sulton Salim I ga yetib borgach, Yunus poshoning hokimlik lavozimi bekor qilinib, bu lavozim Hayir Beyga topshirildi. Natijada Yunus posho faqatgina bosh vazir lavozimi bilan cheklanib qoldi.

Sulton Salim I Yunus poshoni qilgan xizmatlari, ayniqsa, Usmoniylar imperiyasi uchun Misrni zabt etganiga qaramay, Hayir Beyni cherkes millatiga mansubligi uchun haqorat qilganligi bois qatl etilgani aytiladi. Asl sababi qanday boʻlishidan qatʼi nazar, Yunus posho 1517-yil 13-sentyabrda boshi kesilib qatl etilgan.

 Shaxsiy hayoti 
Yunus posho 1505-yilda Seljuk Sultonning qizi va Sulton Boyazid II ning nabirasi Aslihan Hanimsultonga uylangan.

 Yana qarang 
 Usmonlilar imperiyasi Buyuk vazirlarining roʻyxati

 Manbalar 

Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Turkum:1517-yilda vafot etganlar