Tayanch nuqta (shaxmat)

Shaxmatda tayanch nuqta – bu raqib piyodasi tomonidan hujum qilinmaydigan va oʻz piyodasi (baʼzan ikkita piyoda) tomonidan himoyalangan toʻrtinchi, beshinchi, oltinchi yoki yettinchi gorizontal katakdir. Bunday katak raqib uchun „boʻshliq“ hisoblanadi. Masalan, oʻngdagi diagrammada oq ot joylashgan c4 katagi tayanch nuqta boʻlib, unga qora piyodalar tomonidan hujum qilinmaydi: d vertikalida piyoda yoʻq, b vertikalidagi piyoda esa juda oldinga siljiganAnand vs. Ivanchuk, Amber, 2001 at chessgames.com.

Tayanch nuqtalar ayniqsa ot yordamida hujum boshlash uchun qulay joy hisoblanadi. Agar raqibda faqat tayanch nuqta katagining rangiga qarama-qarshi rangdagi fil boʻlsa va shu bois u teng qiymatdagi figura bilan almashtirish qiyin boʻlsa, bunday tayanch nuqta yanada samaraliroq boʻladi.

Otlar eng samarali boʻladigan joy – raqibning tayanch hududiga yaqin kataklardir. Buning sababi ularning harakat radiusi qisqa boʻlgani uchun (bu fil, rux yoki farzinzga xos emas). Shuningdek, otlar taxtaning chekkasiga nisbatan markazida koʻproq foydali. Shu bois ideal holat – markaziy kataklardan (c, d, e yoki f) birida yaxshi (masalan, oltinchi gorizontalda) joylashgan tayanch nuqtani ot bilan egallashdir. Tayanch nuqtalar va ularning samaradorligini bilish, ayniqsa, izolyatsiya qilingan farzin piyodasi bilan bogʻliq vaziyatlardan unumli foydalanishda juda muhimdir.

Boshqa tomondan, Aron Nimsovichning taʼkidlashicha, agar tayanch nuqta yon kataklarda (a, b, g yoki h) joylashgan boʻlsa, uni eng samarali ishlatadigan dona rux hisoblanadi. Buning sababi shundaki, rux butun gorizontal boʻylab kataklarga bosim oʻtkaza oladi.

Tayanch nuqtadagi fil ham oʻz-oʻzidan juda kuchli boʻlishi mumkin. Ot va ruxdan farqli ravishda, fil uni himoya qilayotgan piyodalarni ham himoya qiladi. Shu sababli, agar boshqa dona uni himoyalamagan boʻlsa, tayanch piyodani urib olib tayanch nuqtani zaiflashtirishning iloji yoʻq, chunki fil oddiygina qaytarib uradi.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 


Turkum:Shaxmat atamalari