Fransuz Ittifoqi

Fransuz Ittifoqi () — Fransuz mustamlaka imperiyasini isloh qilish uchun To‘rtinchi Fransiya Respublikasi tomonidan tuzilgan siyosiy tuzilma.

Tarixi
Fransuz Ittifoqi 1946-yil 27-oktyabrda Konstitutsiyaning VIII moddasiga muvofiq tashkil etilgan. Fransuz koloniyalari departamentlar va dengiz ortidagi hududlarga aylantirildi, hududlardagi fuqarolarning yuridik maqomi oʻzgardi.

1958-yilda Beshinchi Respublika tuzilgach, Fransuz ittifoqi Fransuz hamjamiyatiga aylantirildi.

Tarkibi
Fransuz Ittifoqi metropoliya, dengizorti departamentlar, dengizorti hududlar, assotsiatsiyalashgan hududlar va assotsiatsiyalashgan davlatlardan iborat edi:

 Fransiya metropoliyasi
 Dengizorti departamentlar  (les départements d’outre-mer):
 Gvadelupa
 Martinika
 Gviana
 Reyunion
 Dengizorti hududlar (les territoires d’outre-mer):
 Fransuz Gʻarbiy Afrikasi
 (Gʻarbiy qirgʻoqlari)
 Mavritaniya
 Senegal
 Gvineya
 Sudan (Mali)
 (Janubi-gʻarbiy qirgʻoqlari)
 Kot-d'Ivuar
 Dagomeya (Benin)
 Yuqori Volta (Burkina-Faso)
 Niger
 Fransuz Ekvatorial Afrikasi
 Chad
 Ubangi-Shari (MAR)
 Kongo
 Gabon
 Madagaskar
 Fransuzlarning Hindistondagi mulklari
 Fransuz Somalisi (Jibuti)
 Komor orollari
 Yangi Kaledoniya
 Fransuz Polineziyasi
 Sen-Pyer va Mikelon
 Jazoir (Jazoir, Oran, Konstantina departamentlari va Janubiy hududlar)
 Assotsiatsiyalashgan hududlar (les territoires associés):
 Togo
 Kamerun
 Assotsiatsiyalashgan davlatlar (États associés):
 Protektorat davlatlar (Marokash protektorati, Tunis protektorati) Fransuz ittifoqi tarkibiga kiritilishi rejalashtirilgan edi, biroq ular bunga rozi bo‘lmadi. Ular uchun mo‘ljallangan o‘rinlar Fransuz ittifoqi Assambleyasida hech qachon egallanmadi. 1956-yilda ular mustaqil davlatlarga aylandilar.
 Sobiq Fransuz Hindxitoyi uchta assotsiatsiyalashgan davlatga aylantirildi:
 Vyetnam davlati (1949-yil 14-iyunda mustaqilligi e’lon qilingan, 1954-yil 20-iyuldagi Jeneva bitimlariga muvofiq Fransuz ittifoqidan chiqqan).
 Kambodja Qirolligi (mustaqillik — 1953-yil 9-noyabr, Jeneva bitimlariga muvofiq Fransuz ittifoqidan chiqqan).
 Laos Qirolligi (1949-yil 19-iyulda mustaqilligi e’lon qilingan, To‘rtinchi Respublika tugaguniga qadar Fransuz ittifoqi tarkibida qolgan).

Tuzilmasi
Fransuz ittifoqining tuzilishi Fransiya Konstitutsiyasining 63-72-moddalari bilan belgilandi. U Fransuz Ittifoqi Prezidenti, Fransuz Ittifoqi Oliy Kengashi va Fransuz Ittifoqi Assambleyasidan iborat edi.

 Fransuz ittifoqi Prezidenti Fransiya Respublikasi Prezidenti edi.
 Oliy Kengash (Haut Conseil) Fransiya hukumati va aʼzo davlatlar vakillaridan iborat edi. U Fransiya hukumatiga ittifoq bilan bogʻliq masalalarda yordam bergan.
 Assambleyaning yarmi (Assemblée de l’Union) Fransiya metropoliyasi vakillari, qolgan yarmi - dengizorti departamentlar, dengizorti hududlar va assotsiatsiyalashgan davlatlar vakillari edi.
Manbalar

Turkum: Fransiya