Tillar kodlari

Tillar kodlari — dunyodagi tillarni standartlashtirilgan qisqa belgilash tizimi. Ular kompyuter dasturlash, internet, tarjima, lug‘at bazalari, xalqaro hujjatlar va tilshunoslikda keng qo‘llanadi.

Eng ko‘p ishlatiladigan tizimlar:

 1. ISO 639 standarti 
ISO 639 — tillar kodlash bo‘yicha xalqaro standart. Bir nechta qismlardan iborat:

 ISO 639-1 → 2 harfli kodlar (asosan keng tarqalgan tillar uchun).
 ISO 639-2 → 3 harfli kodlar (barcha tillar uchun).
 ISO 639-3 → barcha mavjud tillarni qamrab oluvchi 3 harfli kodlar (7 000 dan ortiq til).
 ISO 639-5 → til oilalari va guruhlari kodlari.

 ISO 639-1 (2 harfli) asosiy tillar 
TilKodTilKodIngliz tilienRus tiliruO‘zbek tiliuzTurk tilitrIspan tiliesArab tiliarFransuz tilifrNemis tilideXitoy tili (mandarin)zhYapon tilijaKoreys tilikoHind tilihiFors (forsi/dari)faUrduurUyg‘ur tiliugQirg‘iz tilikyQozoq tilikkTojik tilitgTurkman tilitkQoraqalpoq tilikaa (ISO-639-2/3)

 ISO 639-2 (3 harfli) 
Ko‘p tillar 2 xil uch harfli kodga ega:

 bibliografik kod (B)
 terminologik kod (T)

Misol:

 Inglizcha: eng
 O‘zbekcha: uzb
 Ruscha: rus
 Arabcha: ara

 ISO 639-3 
Bu tizimda kam tarqalgan va kichik xalqlar tillari ham o‘z kodiga ega. Masalan:

 Chuvash tili — chv
 Buryat tili — bua
 Nahuatl (Meksika) — nah

 2. Boshqa tizimlar 

 IETF language tags: “RFC 5646” standarti asosida tillar belgilanadi. Ko‘pincha til-hudud shaklida yoziladi.
 Inglizcha (AQSh): en-US
 Inglizcha (Britaniya): en-GB
 O‘zbekcha (lotin): uz-Latn
 O‘zbekcha (kiril): uz-Cyrl

HTML va dasturlashda qo‘llanilishi:

<html lang="uz">

<html lang="en">

<html lang="ru">

 3. Amaliy qo‘llanishi 

 Internet va brauzerlar: veb-sahifalarning tilini aniqlash.
 Tarjima tizimlari: Google Translate, ChatGPT, DeepL va boshqalar.
 Lug‘at va korpuslar: barcha tillarni yagona kod asosida ro‘yxatga olish.
 Dasturlash: locale sozlamalarida (masalan, uz_UZ, en_US, ru_RU).
 Kutubxonalar: xalqaro ISBN, maqola va ilmiy manbalarda tillarni belgilash.

 Manbalar: 

 ISO 639-1 kodlari ro‘yxati (Wikipedia)
 ISO 639-2 tili kodlari
 IETF Language Tags — RFC 5646