2008-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlari

2008-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari (xitoycha: 2008年夏季残疾人奥林匹克运动会, pinyin: 2008 Nián Xiàjì Cánjí Rén Àolínpǐkè Yùndònghuì) – 13-Yozgi Paralimpiya oʻyinlari 2008-yil 6-sentyabrdan 17-sentyabrgacha Xitoyning poytaxti Pekin shahrida boʻlib oʻtgan. 2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari singari, ot sporti musobaqalari Gonkongda, yelkanli sport musobaqalari esa Qingdao shahrida oʻtkazilgan. Bu 2004-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlaridan keyin yangi Paralimpiya logotipi ishlatilgan birinchi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari edi.

146 mamlakatdan 3,951 sportchi ishtirok etgan„Beijing 2008“, Xalqaro Paralimpiya Qoʻmitasi, bu ishtirokchilar soni boʻyicha yangi rekord darajada boʻlgan (2004-yilgi Afina oʻyinlariga qaraganda 10 mamlakat koʻproq). Beshta mamlakat birinchi marta ishtirok etgan„CPC announces Canadian team for the 2008 Beijing Paralympic Games in China“ , Kanada Paralimpiya Qoʻmitasi, July 8, 2008.. Mezbon davlat sifatida Xitoy boshqa barcha mamlakatlarga qaraganda koʻproq sportchilar bilan musobaqalarda ishtirok etgan. 2008-yilgi Paralimpiya shiori 2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari singari „Bir dunyo, bir orzu“ (xitoycha: 同一个世界 同一个梦想, pinyin: Tóng yīge shìjìe tóng yīge mèngxiǎng) edi. Xitoy medal hisobida ustunlik qilgan – 89 oltin medal va jami 211 medal bilan ikkinchi oʻrindagi MOQdan ikki baravar koʻp medalni qoʻlga kiritgan. Xalqaro Paralimpiya Qoʻmitasi (XPQ) prezidenti Philip Craven oʻyinlarni „eng ajoyib Paralimpiya oʻyinlari“ deb eʼlon qilgan.

Pekin 2022-yilgi Qishki Paralimpiya oʻyinlariga mezbonlik qilish huquqini qoʻlga kiritgan va shu tariqa yozgi va qishki oʻyinlarning ikkalasiga ham mezbonlik qilgan birinchi shaharga aylangan.


 Oʻtkazilish joylari 

Oʻyinlar uchun 19 ta musobaqa maydoni tanlab olingan boʻlib, ulardan 17 tasi Pekinda, 1 tasi Gonkongda va 1 tasi Qingdao shahrida joylashgan.

 Pekin Milliy stadioni („Qush uyasi“) – Yengil atletika, Ochilish va yopilish marosimlari
 Pekin Milliy suv sporti markazi („Suv kubi“) – Suzish
 Pekin Milliy yopiq stadioni („Yelpigʻich“) – Nogironlar aravachasida basketbol
 Olimpiya yashil maydoni konvensiya markazining qilichbozlik zali – Bokcha, Nogironlar aravachasida qilichbozlik
 Olimpiya yashil maydoni kamon otish maydoni – Kamon otish
 Olimpiya yashil maydoni xokkey maydoni – 5 kishilik futbol, 7 kishilik futbol
 Olimpiya yashil maydoni tennis markazi („Gullar“) – Nogironlar aravachasida tennis
 Pekin universiteti sport zali – Stol tennisi
 Beihang universiteti sport zali – Ogʻir atletika
 Xitoy qishloq xoʻjaligi universiteti sport zali – Oʻtirgan holda voleybol
 Pekin fan va texnologiya universiteti sport zali – Nogironlar aravachasida regbi
 Pekin texnologiya instituti sport zali – Golbol
 Pekin otish poligoni – Otish sporti
 Laoshan velodromi – Velosport (trek)
 Ishchilar sport saroyi – Dzudo
 Shunyi Olimpiya qayiq va kanoe parki – Qayiqda eshkak eshish
 Triatlon maydoni – Velosport (yoʻl)
 Gonkong ot sporti maydoni – Ot sporti
 Qingdao xalqaro yelkanli qayiqda suzish sport markazi – Yelkanli sport

 Ramzlar 
 Emblema 
Oʻyinlarning „Osmon, Yer va Inson“ (xitoycha: 天、地、人) emblemalari 2004-yil iyul oyida taqdim etilgan boʻlib, u harakatdagi sportchi shaklida namoyish qilingan koʻp rangli xitoycha „之“ (zhī) belgisidan iborat. Uning qizil, koʻk va yashil ranglari quyosh, osmon va yerni anglatadi.

 Shior 
Oʻyinlar shiori 2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagidek „Bir dunyo, bir orzu“ (xitoycha: 同一个世界 同一个梦想) edi.

 Maskotlar 
Oʻyinlar maskoti Fu Niu Lele (xitoycha: 福牛乐乐) nomli multfilmlashtirilgan sigir boʻlib, taxminan "„Xursand“ laqabli baxtli hoʻkiz" degan maʼnoni anglatadi.

 Mavzuviy qoʻshigʻi 
Oʻyinlarning mavzuviy qoʻshigʻi "Orzu bilan parvoz" (xitoycha: 和梦一起飞) boʻlgan. Qoʻshiqni xitoy-tibetlik qoʻshiqchi Han Hong va gonkonglik qoʻshiqchi va aktyor Andy Lau ijro etgan.

 Mashʼala estafetasi 

2008-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari mashʼala estafetasi 28-avgust kuni Tian Tan (Osmon ibodatxonasi)dan boshlangan. Mashʼala keyin „Yaxshi hosil olish uchun ibodat zali“ (祈年殿) oldiga olib kelingan va ikki yoʻnalish boʻyicha („Qadimgi Xitoy yoʻli“ va „Zamonaviy Xitoy yoʻli“) davom ettirilgan. Ikkala yoʻnalishda harakatlangan atletlar 5-sentyabrda Pekinga qaytgan va mashʼala 6-sentyabr kuni Milliy stadionda boʻlib oʻtgan ochilish marosimida yoqilgan.

 Oʻyinlar 
 Ochilish marosimi 

Ochilish marosimi 2008-yil 6-sentyabrda boʻlib oʻtgan. Marosimdan oldingi koʻrgazmada harbiy musiqadan xalq musiqasigacha va „Quvnoq madhiyasi“ ijrosini oʻz ichiga olgan turli musiqiy namoyishlar boʻlib oʻtgan„Pekin 2008 Paralimpiya oʻyinlari ochilish marosimining toʻliq yoritilishi“ , Xinhua, 6-sentyabr 2008-yil.. Hisob ortga sanalgach, fonusli oʻyinlar bilan marosim boshlangan. Keyin odatdagi protokolga muvofiq Xitoy Xalq Respublikasi bayrogʻi koʻtarilgan va Xitoy milliy madhiyasi ijro etilgan. Yorqin rangdagi kostyumlar kiygan ijrochilar stadion atrofida parad qilishgan, bu sportchilar kirishidan oldin qilingan qabul marosimi edi.

2008-yilgi Yozgi Olimpiada singari, marosimda millatlar paradi ham boʻlib oʻtdi, har bir milliy terma jamoa uchun bayroqdor bor edi. Olimpiada anʼanasidan farqli oʻlaroq, Yunoniston milliy terma jamoasi birinchi boʻlib kirmadi, chunki Paralimpiya oʻyinlari ildizi Stoke Mandevillega borib taqaladi, Olimpiyaga emas. Mezbon mamlakat, Olimpiada va Paralimpiya oʻyinlarida odat boʻlganidek, oxirgi boʻlib kirdi. Xitoy yozuvi harflarda emas, belgilarda yozilganligi sababli, jamoalarning kirish tartibi mamlakatlarining Soddalashtirilgan xitoycha nomlaridagi birinchi belgidagi chiziqlar soni boʻyicha belgilandi. Birinchi belgida bir xil chiziqlar soniga ega boʻlgan mamlakatlar keyingi belgi boʻyicha tartiblangan. Bu Gvineyani (几内亚) birinchi boʻlib kirgan mamlakatga aylantirdi, chunki mamlakat nomidagi birinchi belgini (几) yozish uchun ikkita chiziq kerak.

Sportchilar paradidan soʻng, „Fazoga sayohat“ va „Hayotga sayohat“ deb nomlangan bob va boʻlimlarga boʻlingan namoyish boʻlib oʻtdi. Quyosh qushi namoyishi chogʻida koʻzi ojiz qoʻshiqchi Yang Xaytao (杨海涛) orzular haqida qoʻshiq aytdi, shu bilan birga havodan quyosh qushi kostyumidagi akrobat simulyatsiya qilingan parvoz bilan tushdi va „koʻr qoʻshiqchini uyqusidan uygʻotdi“. Marosim Hou Bin, bir xil musobaqada ketma-ket uch marta chempion boʻlgan birinchi xitoylik paralimpiyachi, oʻzini va nogironlar aravachasini qoʻl kuchi bilan Pekin Milliy stadioni tepasiga koʻtarilib, oʻyinlarning boshlanishini belgilash uchun mash’alani yoqishi bilan yakunlandiPeopledaily. „Peopledaily.com.“ Xitoy Pekin Paralimpiya oʻyinlarini hayot va insoniyat sharafiga ochdi. 14-sentyabr 2008-yil..

 Yopilish marosimi 

2008-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari yopilish marosimi Pekin Milliy stadionida boʻlib oʻtgan. U 2008-yil 17-sentyabrda soat 20:00 da Xitoy standart vaqti (UTC+8) da boshlanganEnglish Peopleʼs Daily. „Peopleʼs daily.“ 2008 Olimpiada oʻyinlari yopilish marosimi – Pekin. 28-sentyabr 2008-yil..

 Sport turlari 
2008-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari dasturida 20 ta sport turi boʻyicha musobaqalar oʻtkazilgan. Har bir sport turidagi musobaqalar soni qavs ichida koʻrsatilgan.

 17px|class=skin-invert Kamon otish (9) ()
 17px|class=skin-invert Yengil atletika (160) ()
 17px|class=skin-invert Bochcha (7) ()
 17px|class=skin-invert Paralimpiya velosporti ()
 20px|class=skin-invert Yoʻl (30)
 20px|class=skin-invert Velodrom (13)
 17px|class=skin-invert Ot sporti (11) ()
 17px|class=skin-invert 5 kishilik futbol (1) ()
 17px|class=skin-invert 7 kishilik futbol (1) ()
 17px|class=skin-invert Goalbol (2) ()
 17px|class=skin-invert Dzudo (13) ()
 17px|class=skin-invert Ogʻir atletika (20) ()
 17px|class=skin-invert Qayiqda eshkak eshish (4) ()
 17px|class=skin-invert Yelkanli suv sport (3) ()
 17px|class=skin-invert Oʻq otish sporti (12) ()
 17px|class=skin-invert Suzish (140) ()
 17px|class=skin-invert Stol tennisi (24) ()
 17px|class=skin-invert Voleybol (2) ()
 17px|class=skin-invert Nogironlar aravachasida basketbol (2) ()
 17px|class=skin-invert Nogironlar aravachasida qilichbozlik (10) ()
 17px|class=skin-invert Nogironlar aravachasida regbi (1) ()
 17px|class=skin-invert Nogironlar aravachasida tennis (6) ()

Qayiqda eshkak eshish ushbu oʻyinlarda birinchi marta Paralimpiya dasturiga kiritilgan.

 Taqvim 
 ●  Ochilish marosimi  ●  Musobaqalar  ●  Oltin medal uchun kurash  ●  Yopilish marosimi

Sentyabr 6Shanba7Yak8Dush9Sesh10Chor11Pay12Jum13Shan14Yak15Dush16Sesh17ChorMusobaqalar 20px|alt=|link= Marosimlar OM          YM 20px Kamondan otish ● ● ● ●432920px Yengil atletika102017101620181925516020px Boccia ● ●4 ● ●37Velosport20px Yo'l velosporti15444620px Velodrom velosporti577420px  Ot sporti ●2423 11Futbol20px 5 kishilik futbol ● ● ● ● ●1 120px  7 kishilik futbol ● ● ● ●1120px  Goalball ● ● ● ● ● ● ●2220px  Dzyudo4451320px  Ogʻir atletika3423422 2020px Eshkak eshish ● ●4420px Yelkanli kema sport ● ● ● ● ●3320px  Miltiqdan otish2222221220px  Suzish16181612131614181714020px  Stol tennisi ● ● ●511 ● ● ●442420px Voleybol ● ● ● ● ● ● ●11220px Nogironlar aravachasida basketbol ● ● ● ● ● ● ● ●11220px Qilichbozlik33221020px Regbi ● ● ● ●1120px Tennis ● ● ● ● ●1326Kunlik medal musobaqalari   27  41  61  46  45  52  49  56  51  36  8 472Jami medal soni   27  68  129  175  220  272  321  377  428  464  472 Sentyabr 6Shanba7Yak8Dush9Sesh10Chor11Pay12Jum13Shan14Yak15Dush16Sesh17Chor Musobaqalar
</div>

 Ishtirok etgan MOQlar 
Quyidagi Milliy Paralimpiya qoʻmitalari oʻyinlarda ishtirok etish uchun delegatsiyalar yuborganRasmiy roʻyxat, Xalqaro Paralimpiya Qoʻmitasi.. Makao va Farer orollari Xalqaro Paralimpiya Qoʻmitasi aʼzolari boʻlsa-da, Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi aʼzolari emas; shu sababli ular Paralimpiya oʻyinlarida ishtirok etishadi, lekin Olimpiada oʻyinlarida ishtirok eta olmaydi.

Burundi, Gabon, Gruziya, Gaiti va Chernogoriya birinchi marta Paralimpiya oʻyinlarida ishtirok etgan.

Botsvana ishtirok etishi kerak edi, biroq uning yagona sportchisi, Paralimpiya chempioni Tshotlego Morama, jarohati tufayli oʻyinlardan oldin chiqib ketdi. Mamlakatning boshqa sportchilarni uning oʻrniga yuborishga urinishi rad etildi, chunki ular xalqaro musobaqalarda ishtirok etish talabiga javob bermagan„Botsvana Paralimpiyadan chetlashtirildi“, Mmegi, 2008-yil 5-sentyabr.

 Ishtirok etgan Milliy Paralimpiya qoʻmitalari 
























  (mezbon)


























































































































 Medal hisobi 

Bu jadval Xalqaro Paralimpiya Qoʻmitasi (XPQ) tomonidan eʼlon qilingan medallar hisobiga asoslangan.

Reyting birinchi navbatda Milliy Paralimpiya qoʻmitasi tomonidan qoʻlga kiritilgan oltin medallar soni boʻyicha tartiblangan. Keyin kumush medallar soni, soʻngra bronza medallar soni hisobga olinadi. Agar mamlakatlar natijasi teng boʻlib qolsa, ularga teng reyting beriladi va XPQ Mamlakat kodi boʻyicha alifbo tartibida joylashtiriladi.

+ 2008-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari medal jadvali Daraja MOQ Oltin Kumush Bronza Jami 1  89 70 52 211 2  42 29 31 102 3  36 35 28 99 4  24 18 32 74 5  23 29 27 79 … … … … … …

Jadval faqat eng yaxshi 5 ta jamoa koʻrsatilgan. Toʻliq roʻyxat uchun 2008-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari medal jadvali sahifasiga qarang.

 Xalqaro televideniye 
  – ABC1 va ABC2
  – SporTV2 va Terra Networks
  – Kanada Radio-Teleradiokompaniyasi (CBC) ingliz tilida va Radio-Kanada Jamiyati (SRC) fransuz tilida
  – Xitoy Markaziy Televideniyesi (CCTV) CCTV-1 (ochilish va yopilish marosimlari), CCTV-5 va CCTV-7 kanallarida toʻgʻridan-toʻgʻri efirga uzatildi
  – Eurosport
  – NHKning NHK General TV kanali JOAK-1 orqali efirga uzatdi
  – AZTV
  – NRK
  – Sveriges Television
  – TRT
  – Universal Sports
  – BBC BBC Televisionning BBC One kanali orqali efirga uzatdi

Fransiyada, oʻyinlardan soʻng, Xalq Harakati Ittifoqining milliy kotibi Filipp Juvin, milliy davlat televideniyesi France Télévisionsni Pekin Olimpiadasini jonli efirga uzatgan, ammo Pekin Paralimpiadasini faqat kundalik 10 daqiqalik yangiliklar shaklida va asosiy efir vaqtidan tashqarida koʻrsatgani uchun „ajratish“ amaliyotini qoʻllaganlikda aybladi. France Télévisions Juvinni „tuhmat“ uchun sudga berishni aytgan„Paralimpiya: XHI ayblaydi“ Journal du dimanche, 2008-yil 19-sentyabr.„Paralimpiya oʻyinlari: France TV Juvinni (XHI) tuhmat uchun sudga beradi“ Agence France-Presse, 2008-yil 18-sentyabr..

 Yana qarang 

 2007-yilgi Yozgi Maxsus Olimpiya oʻyinlari
 2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari
 2022-yilgi Qishki Paralimpiya oʻyinlari

 Manbalar 

 Havolalar 

Pekin 2008 Paralimpiya oʻyinlarining rasmiy sayti (arxivlangan)
Xalqaro Paralimpiya Qoʻmitasi
Paralimpiya onlayn translyatsiyasi


Yozgi Paralimpiada
Paralimpiada
Turkum:Pekindagi sport musobaqalari
Yozgi Paralimpiada
Paralimpiada
Turkum:2008-yilda Pekin
Turkum:Xitoyda koʻp sport tadbirlari
Turkum:2008-yilda nogironlar sporti
Turkum:2008-yil sentyabrda Xitoyda sport voqealari