Moskvaning maʼmuriy-hududiy boʻlinishi

Moskvaning hududiy boʻlinishi — Moskva shahri chegarasi doirasidagi hududiy birliklar tizimi.

Moskva shahrining hududiy birliklari, Moskva shahri Ustaviga muvofiq, maʼmuriy okruglar va tumanlardir. Ular oʻz nomlariga va Moskva shahri qonun hujjatlari bilan belgilangan chegaralariga ega.

Maʼmuriy okrug — Moskva shahrining muayyan hududini boshqarish uchun tashkil etilgan hududiy birlikdir. Maʼmuriy okruglarni tashkil etish, qayta tashkil qilish, tugatish, ularga nom berish hamda ularning chegaralarini belgilash va oʻzgartirish Moskva meri tomonidan amalga oshiriladi. Har bir maʼmuriy okrug tarkibiga Moskva shahrining bir nechta tumanlari kiradi. Maʼmuriy okrugning chegaralari tumanlar chegaralarini kesib oʻta olmaydi.

Tuman — Moskva shahrining hududiy birligi bo‘lib, u tegishli hududlarning tarixiy, geografik, shaharsozlik xususiyatlari, aholisi soni, ijtimoiy-iqtisodiy ko‘rsatkichlari, transport yo‘llarining joylashuvi, muhandislik infratuzilmasi mavjudligi va boshqa hududiy xususiyatlar hisobga olingan holda tashkil etiladi.

Moskva shahridagi tumanlar roʻyxati va ularning chegaralari «Moskva shahrining hududiy boʻlinishi toʻgʻrisida»gi Moskva shahri qonuni bilan belgilanadi. Maʼmuriy okruglar roʻyxati hamda tumanlarning maʼmuriy okruglarga mansubligi esa Moskva meri qarori bilan belgilanadi. Moskva tarkibiga 12 ta maʼmuriy okrugdagi 132 ta tuman kiradi.

 Hududiy va munitsipal tuzilma oʻrtasidagi nisbat 
Hududiy birliklar chegaralari doirasida munitsipal tuzilmalar tashkil etilgan: 131 ta munitsipal okrug va 1 ta shahar okrugi (Troitsk).

 Moskvadagi aholi punktlari 
Aholi punktlari Moskvaning hududiy tuzilmasining obyekti hisoblanmaydi hamda «Moskva shahrining hududiy boʻlinishi toʻgʻrisida»gi Moskva shahri qonuniga binoan, shahar tarkibida alohida qayd etilmaydi va ajratilmaydi. Biroq federal qonunchilikka muvofiq, Troitsk maʼmuriy tumanida joylashgan Troitsk shahri 2032-yilgacha ilmiy shahar (naukograd) maqomiga ega. Shu sababli, Troitsk maʼmuriy tumani hududidagi munitsipal tuzilma, boshqa hududlardan farqli ravishda, shahar okrugi turiga ega. Bundan tashqari, Moskva tarkibidagi aholi punktlari Federal manzilli axborot tizimida alohida ajratib ko‘rsatiladi.

 Moskva maʼmuriy okruglari 
Moskvadagi maʼmuriy okruglar 1991-yilda tashkil etilgan. Har bir okrugni prefekt boshqaradi va ular tumanlarga bo‘linadi. 2012-yil 1-iyulgacha Moskvada 10 ta maʼmuriy okrug mavjud edi. Shu sanadan boshlab, Moskva hududi kengaytirilganidan keyin, yana 2 ta yangi maʼmuriy okrug — Yangi Moskva (Novomoskva) va Troitsk maʼmuriy okruglari tashkil etildi. Biroq, bu ikki okrug bitta prefekt tomonidan boshqariladi va amalda yagona okrug sifatida faoliyat yuritadi. Maʼmuriy okruglarning maqomi Moskva shahri Ustavi, Moskva meri va Moskva hukumati hujjatlari bilan belgilanadi.

Moskva maʼmuriy okruglari roʻyxati
 Maʼmuriy okrug Hududi km²(2012.01.07) Shahar umumiy maydonidagi ulushi Maydoni boʻyicha oʻrni Aholisi (2024) Shahar umumiy aholisidagi ulushi Aholisi boʻyicha oʻrni Aholi zichligi (2024) Aholi zichligi boʻyicha oʻrniMarkaziy 66,18 2,62 % 11 774 430 5.83 9 11 702,67 5 Shimoliy 113,73 4,50 % 7 1 217 909 9.17 7 10 709,15 7 Shimoli-sharqiy 101,88 4,03 % 9 1 455 811 10.97 4 14 289,05 1 Sharqiy 154,84 6,13 % 3 1 508 678 11.37 2 9743,75 8 Janubi-sharqiy 117,56 4,65 % 6 1 515 787 11.42 3 12 893,76 4 Janubiy 131,77 5,22 % 5 1 768 752 13.32 1 13 422,73 2 Janubi-gʻarbiy 111,36 4,41 % 8 1 435 550 10.81 6 12 890,82 3 Gʻarbiy 153,03 6,06 % 4 1 425 114 10.74 5 9312,38 9 Shimoli-gʻarbiy 93,28 3,69 % 10 1 039 596 7.83 8 11 144,78 6 Zelenograd 37,20 1,47 % 12 270 527 2.04 11 7272,25 10 Troitsk 1084,34 42,92 % 1 196 407 1.48 12 181,13 12 Novomoskva 361,36 14,30 % 2 541 242 4.08 10 1497,79 11 Moskva 2526,53 100,00 % 13 274 285 100,00 4993,1 

 Xarita 

 Moskva tumanlari 

 №  Tuman  Ruschada  Xarita Markaziy maʼmuriy okrug  thumb|320x320px|Markaziy maʼmuriy okrug tumanlari Moskva xaritasida 1  Arbatskiy  Арбатский 2  Basmanniy  Басманный 3  Krasnoselskiy  Красносельский 4  Meshchanskiy  Мещанский 5  Presnenskiy  Пресненский 6  Taganskiy  Таганский 7  Tverskoy  Тверской 8  Xamovniki  Хамовники 9  Yakimanka  Якиманка 10  Zamoskvorechye  Замоскворечье Shimoliy maʼmuriy okrug  thumb|320x320px|Shimoliy maʼmuriy okrug tumanlari Moskva xaritasida 11  Aeroport  Аэропорт 12  Begovoy  Беговой 13  Beskudnikovskiy  Бескудниковский 14  Dmitrovskiy  Дмитровский 15  Golovinskiy  Головинский 16  Koptevo  Коптево 17  Levoberejniy  Левобережный 18  Moljaninovskiy  Молжаниновский 19  Savelyovskiy  Савёловский 20  Sokol  Сокол 21  Timiryazevskiy  Тимирязевский 22  Voykovskiy  Войковский 23  Vostochnoye Degunino  Восточное Дегунино 24  Xoroshyovskiy  Хорошёвский 25  Xovrino  Ховрино 26  Zapadnoye Degunino  Западное Дегунино Shimoli-sharqiy maʼmuriy okrug  thumb|320x320px|Shimoli-sharqiy maʼmuriy okrug tumanlari Moskva xaritasida 27  Alekseyevskiy  Алексеевский 28  Altufyevskiy  Алтуфьевский 29  Babushkinskiy  Бабушкинский 30  Bibirevo  Бибирево 31  Butirskiy  Бутырский 32  Lianozovo  Лианозово 33  Losinoostrovskiy  Лосиностровский 34  Marfino  Марфино 35  Maryina Rosha  Марьина Роща 36  Ostankinskiy  Останкинский 37  Otradnoye  Отрадное 38  Rostokino  Ростокино 39  Severniy  Северный 40  Severnoye Medvedkovo  Северное Медведково 41  Sviblovo  Свиблово 42  Yaroslavskiy  Ярославский 43  Yujnoye Medvedkovo  Южное Медведково Sharqiy maʼmuriy okrug  thumb|320x320px|Sharqiy maʼmuriy okrug tumanlari Moskva xaritasida 44  Bogorodskoye  Богородское 45  Golyanovo  Гольяново 46  Ivanovskoye  Ивановское 47  Izmailovo  Измайлово 48  Kosino-Uxtomskiy  Косино-Ухтомский 49  Metrogorodok  Метрогородок 50  Novogireyevo  Новогиреево 51  Novokosino  Новокосино 52  Perovo  Перово 53  Preobrajenskoye  Преображенское 54  Severnoye Izmailovo  Северное Измайлово 55  Sokolinaya Gora  Соколиная Гора 56  Sokolniki  Сокольники 57  Veshnyaki  Вешняки 58  Vostochniy  Восточный 59  Vostochnoye Izmailovo  Восточное Измайлово Janubi-sharqiy maʼmuriy okrug  thumb|320x320px|Janubi-sharqiy maʼmuriy okrug tumanlari Moskva xaritasida 60  Kapotnya  Капотня 61  Kuzminki  Кузьминки 62  Lefortovo  Лефортово 63  Lyublino  Люблино 64  Maryino  Марьино 65  Nekrasovka  Некрасовка 66  Nijegorodskiy  Нижегородский 67  Pechatniki  Печатники 68  Ryazanskiy  Рязанский 69  Tekstilshiki  Текстильщики 70  Vixino-Julebino  Выхино-Жулебино 71  Yujnoportoviy  Южнопортовый Janubiy maʼmuriy okrug  thumb|320x320px|Janubiy maʼmuriy okrug tumanlari Moskva xaritasida 72  Biryulyovo Vostochnoye  Бирюлёво Восточное 73  Biryulyovo Zapadnoye  Бирюлёво Западное 74  Brateyevo  Братеево 75  Danilovskiy  Даниловский 76  Donskoy  Донской 77  Moskvorechye-Saburovo  Москворечье-Сабурово 78  Nagatino-Sadovniki  Нагатино-Садовники 79  Nagatinskiy Zaton  Нагатинский Затон 80  Nagorniy  Нагорный 81  Orexovo-Borisovo Severnoye  Орехово-Борисово Северное 82  Orexovo-Borisovo Yujnoye  Орехово-Борисово Южное 83  Tsaritsino  Царицыно 84  Zyablikovo  Зябликово 85  Chertanovo Severnoye  Чертаново Северное 86  Chertanovo Tsentralnoye  Чертаново Центральное 87  Chertanovo Yujnoye  Чертаново Южное Janubi-gʻarbiy maʼmuriy okrug  thumb|320x320px|Janubi-gʻarbiy maʼmuriy okrug tumanlari Moskva xaritasida 88  Akademicheskiy  Академический 89  Gagarinskiy  Гагаринский 90  Konkovo  Коньково 91  Kotlovka  Котловка 92  Lomonosovskiy  Ломоносовский 93  Obruchevskiy  Обручевский 94  Severnoye Butovo  Северное Бутово 95  Tyopliy Stan  Тёплый Стан 96  Yasenevo  Ясенево 97  Yujnoye Butovo  Южное Бутово 98  Zyuzino  Зюзино 99  Cheryomushki  Черёмушки Gʻarbiy maʼmuriy okrug  thumb|320x320px|Gʻarbiy maʼmuriy okrug tumanlari Moskva xaritasida 100  Dorogomilovo  Дорогомилово 101  Fili-Davidkovo  Фили-Давыдково 102  Filyovskiy Park  Филёвский Парк 103  Krilatskoye  Крылатское 104  Kuntsevo  Кунцево 105  Mojayskiy  Можайский 106  Novo-Peredelkino  Ново-Переделкино 107  Ochakovo-Matveyevskoye  Очаково-Матвеевское 108  Prospekt Vernadskogo  Проспект Вернадского 109  Ramenki  Раменки 110  Solntsevo  Солнцево 111  Troparyovo-Nikulino  Тропарёво-Никулино Shimoli-gʻarbiy maʼmuriy okrug  thumb|320x320px|Shimoli-gʻarbiy maʼmuriy okrug tumanlari Moskva xaritasida 112  Kurkino  Куркино 113  Mitino  Митино 114  Pokrovskoye-Streshnevo  Покровское-Стрешнево 115  Severnoye Tushino  Северное Тушино 116  Strogino  Строгино 117  Xoroshyovo-Mnyovniki  Хорошёво-Мнёвники 118  Yujnoye Tushino  Южное Тушино 119  Shukino  Щукино Zelenograd maʼmuriy okrugi  thumb|320x320px|Zelenograd maʼmuriy okrugi tumanlari Moskva xaritasida 120  Kryukovo  Крюково 121  Matushkino  Матушкино 122  Savyolki  Савёлки 123  Silino  Силино 124  Staroye Kryukovo  Старое Крюково Novomoskva maʼmuriy okrugi  thumb|250px|Novomoskva va Troitsk maʼmuriy okruglari tumanlari Moskva xaritasida 125  Filimonkovskiy  Филимонковский 126  Kommunarka  Коммунарка 127  Vnukovo  Внуково 128  Sherbinka  Щербинка Trotisk maʼmuriy okrugi 129  Bekasovo  Бекасово 130  Krasnopaxorskiy  Краснопахорский 131  Troitsk  Троицк 132  Voronovo  Вороново

 Manbalar 

Turkum:Moskvaning maʼmuriy-hududiy boʻlinishi