Tafsir al-Ayyoshiy

Ayyoshiy tafsiri () – Muhammad ibn Masud Ayyoshiy tomonidan yozilgan Qur’onning imomiy shia tafsiri, shuningdek al-Ayyoshi (: 320 hijriy / 932 yil) nomi bilan ham tanilgan.

Saqlanib qolgan matn faqatgina 18-suraga – yaʼni „Kahf“ surasining oxirigacha boʻlgan qismini oʻz ichiga oladi; koʻproq maʼlumotni keyingi imomiy olimlar keltirganlar, masalan Tabriziy, 190 #390 on Q. 26:224.. 18-asrda al-Majlisiy va Al-Hurr al-Omiliy Ayyoshiy asarining toʻliq matnidan xabardor emas edi.

Tafsir Furat Kufiy va Tafsir Qummiyga oʻxshab, bu asar butun matnning birlashgan sharhi emas, balki tanlangan misralarga qilingan sharhlar toʻplamidir. Uning bir baytdan iborat koʻplab sharhlari Ayyoshiydan mustaqil ravishda al-Kulayniyning al-kofiy va al-Hakim al-Hasakoniyning Shavohid al-tanzil asarlarida ham mavjud. Bu hadislarning aksariyati as-Sayyoriyning Kitob al-Qiroat asaridan olingan, boshqalar, Jobir ibn Yazid al-Ju’fiy va Abul-Jarud Ziyod ibn al-Munzir (texnik jihatdan Zaydiy, Jarudiya asoschisi)ning yoʻqolgan tafsirlaridan. Shavohidlar bilan oʻzaro bogʻliqlik sunniylarga ham ishora qiladi p. 306. vol.4, part 2 p. 108.

Ayyoshiy Qur’onning Usmoniy mushafida oʻzgartirish (tahrif) boʻlganligi haqidagi hadislarni qabul qilgan. U, shuningdek, qiyomat bilan bogʻliq materiallarga qiziqib, uni Q. 2:148, 155 ga keltirgan (lekin 243 emas); 3:83; 6:158 (65 emas); 8:39; 9:33; 11:8; 16:1; 17:4–8, 296.. Biroq uning faoliyatining asosiy mavzusi fiqh, yaʼni ahkom oyatlariga qaratilgan.

„Tafsir al-Ayyoshiy“ning ingliz tiliga birinchi toʻliq tarjimasi 2020-yilda AMI Press tomonidan ikki tilli ilmiy matn nashri sifatida chop etilgan.

 Manbalar 
Turkum:Shia tafsiri