TORCH sindromi

TORCH sindromi - toksoplazmoz, qizilcha, sitomegalovirus, oddiy gerpes va boshqa organizmlar, shu jumladan zaxm, parvovirus va Varicella zoster bilan tug‘ma infeksiya natijasida yuzaga keladigan alomatlar to‘plami. Zika virusi TORCH infeksiyalari guruhining eng so‘nggi a’zosi sifatida qaralmoqda. 

TORCH - (T)oksoplazmoz, (O)ther agentlar, (R)ubella, (C)itomegalovirus va (H)erpes Simplex kasalliklarining qisqartmasi hisoblanadi.

Belgilari va alomatlari

Turli infeksiyalar tufayli yuzaga kelgan bo‘lsa-da, TORCH sindromining belgilari va alomatlari bir xil. Bularga jigar va taloqning kattalashishi (gepatosplenomegaliya), tana harorati ko'tarilishi, holsizlik, ovqatlanishning qiyinlashuvi, kamqonlik, teri ostiga qon quyilishi (petexiya va purpura), sariqlik hamda ko‘z to‘r pardasi va tomirli pardaning yallig‘lanishi (xorioretinit) kiradi. Aniq infeksiya turi qo‘shimcha alomatlarni ham keltirib chiqarishi mumkin.

TORCH sindromi tug‘ilishdan oldin rivojlanib, chala tug‘ilishga olib kelishi, chaqaloqlik davrida yoki keyinchalik hayotda namoyon bo‘lishi mumkin.

 Patologik fiziologiya 
TORCH sindromi homiladorlik davrida TORCH guruhiga kiruvchi infeksiyalardan biri bilan yuqtirish natijasida yuzaga keladi va bu homila rivojlanishini buzadi.

 Tashxis 
IgM antitanalarining mavjudligi tashxis qo‘yishda muhim bo‘lib, IgG antitanalarining 6–9 oydan ortiq davom etishi ham tashxis qo‘yishda ahamiyatlidir.

  Oldini olish  
TORCH sindromining oldini olish mumkin, buning uchun homiladorlik davrida yuqtirgan ayolni davolash zarur. Bu orqali infeksiyaning homilaga ta'sir qilishining oldi olinadi.

  Muolaja  
TORCH sindromining muolajasi asosan simptomatik bo‘lib, ya’ni bolaning mavjud alomatlariga qarab belgilanadi. Har bir infeksiya turi uchun alohida yondashuv mavjud:

 Toksoplazmoz – spiramisin yoki pirimetamin-sulfadiazin kabi antibiotiklar bilan davolanadi (agar homiladorlik davrida aniqlansa).
 Qizamiqcha (rubella) – spetsifik davosi yo‘q, asosan simptomatik davolash qilinadi.
 Sitomegalovirus (CMV) – og‘ir holatlarda antiviral dorilar, masalan, gansiklovir qo‘llanilishi mumkin.
 Gerpes simplex virusi (HSV) – asiklovir kabi antiviral dorilar bilan davolanadi.
 Sifilis – penitsillin eng samarali dori hisoblanadi.

Bundan tashqari, bola tug‘ilgandan so‘ng zarur bo‘lsa, simptomatik muolajalar (masalan, epilepsiyaga qarshi dori, eshitish yoki ko‘rish bo‘yicha reabilitatsiya) ham qo‘llaniladi. Erta aniqlash va muolaja bolaning sog‘lig‘ini saqlashda katta ahamiyatga ega.

  Epidemiologiya  

TORCH sindromining epidemiologiyasi hududga, sanitariya holatiga va sog‘liqni saqlash tizimi rivojlanish darajasiga qarab farq qiladi. U homiladorlik davrida onaning TORCH guruhiga kiruvchi infeksiyalar (masalan, toksoplazmoz, qizamiqcha, sitomegalovirus, gerpes va boshqalar) bilan zararlanishi natijasida yuzaga keladi. Rivojlanayotgan davlatlarda bu infeksiyalarning tarqalish darajasi yuqori bo‘lib, natijada TORCH sindromi holatlari ham ko‘proq uchraydi. Vaqtida aniqlash va profilaktik choralar bu kasallikning oldini olishda muhim rol o‘ynaydi.

 Manbalar