Eng yaxshi erkak roli uchun „Oskar“ mukofoti

Eng yaxshi erkak roli uchun „Oskar“ mukofoti har yili Kino sanʼati va fanlari akademiyasi (AMPAS) tomonidan taqdim etiladigan mukofotdir. 1-„Oskar“ mukofoti berila boshlaganidan beri oʻsha yili chiqarilgan filmda bosh rolni ajoyib ijro etgan aktyorga beriladi. Mukofot anʼanaviy ravishda oʻtgan yilning eng yaxshi aktrisasi tomonidan topshirilgan. Ammo soʻnggi yillarda uning oʻrniga oʻtgan yillardagi „Eng yaxshi aktyor“ nominatsiyasi gʻoliblari tomonidan taqdim etiladigan boʻldi.

Eng yaxshi erkak roli uchun mukofot 97 marta, 86 aktyorga topshirilgan. Ilk sovrinni nemis aktyori Emil Jannings The Last Command (1928) va The Way of All Flesh (1927) filmlaridagi rollari uchun qoʻlga kiritgan. Eng soʻnggi sovringa esa The Brutalist (2024) filmidagi roli uchun Adrien Brody loyiq koʻrildi; aktyor 29 yoshida Pianinochi (2002) filmi uchun mukofotni qoʻlga kiritib, Oskar mukofotini qoʻlga kiritgan eng yosh sovrindorga aylangan. Eng koʻp sovrin yutgan aktyor Daniel Day-Lewisdir va yana oʻnta aktyor ikki marotaba gʻolib boʻlgan. Spencer Tracy va  Laurence Olivierlar esa eng koʻp yaʼni toʻqqiz martadan mukofotga nomzodlari qoʻyilgan. 1932-yildagi 5-„Oskar“ mukofoti marosimida Fredric March Wallace Beerydan bir ovoz ustun keldi. Oʻsha paytdagi qoidalarga koʻra, ushbu holatda mukofotga ikkala aktyor ham loyiq koʻrildi. Bunday hodisa tarixda bir marta sodir boʻlgan.
 Nomzod koʻrsatish jarayoni 

Hozirda nomzodlar AMPAS aktyorlar boʻlimida oʻtkaziladigan ovoz berish yoʻli bilan aniqlanadi; gʻoliblar Akademiyaning ovoz berish huquqiga ega boʻlgan barcha aʼzolarining koʻpchilik ovozi bilan tanlanadi.

Mukofot topshirilishining dastlabki uch yilida aktyor va aktrisalar oʻz toifalarida eng yaxshi ijrochilar sifatida nomzodga koʻrsatilgan. Oʻsha paytda ularning saralash davridagi barcha ishlari (baʼzi hollarda uchtagacha film) mukofotdan soʻng roʻyxatga kiritilgan. Shunday boʻlsa-da, 1930-yilda oʻtkazilgan 3-„Oskar“ mukofotlari marosimida, gʻoliblar nechta filmda ishtirok etganidan qatʼi nazar, har bir gʻolib uchun faqat bitta film tilga olingan. Hozirgi tizim, yaʼni aktyorning bitta filmdagi muayyan ijrosi uchun nomzod qilib koʻrsatilishi, 4-„Oskar“ mukofoti marosimida joriy etilgan. 1937-yilda oʻtkazilgan 9-„Oskar“ mukofoti marosimidan boshlab esa, har bir toifa boʻyicha nomzodlar soni yiliga eng koʻpi bilan beshtaga cheklangan.

 Sovrindor va nomzodlar 

Quyidagi jadvalda yillar Akademiya konvensiyasiga muvofiq keltirilgan boʻlib, odatda Los-Anjeles okrugida filmlar namoyish etilgan yilga toʻgʻri keladi; marosimlar har doim keyingi yili oʻtkaziladi. Dastlabki beshta marosim uchun muvofiqlik muddati oʻn ikki oyni, yaʼni 1-avgustdan 31-iyulgacha qamrab olgan. 1934-yilda boʻlib oʻtgan 6-marosim uchun muvofiqlik muddati 1932-yil 1-avgustdan 1933-yil 31-dekabrgacha davom etgan. 1935-yilda oʻtkazilgan 7-marosimdan boshlab, muvofiqlik davri oldingi toʻliq kalendar yilga, yaʼni 1-yanvardan 31-dekabrgacha boʻlgan muddatga oʻzgartirilgan.

+ Jadval kaliti ‡ Sovrindorni bildiradi § Mukofotni rad etgan sovrindorni bildiradi † Vafotidan  keyin sovrindor deb topilgan laureatni bildiradi † Vafotidan  keyin nomzod deb topilganlarni bildiradi
 1920-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 1927/28 (1)           Patent Leather Kid        1928/29(2)2-„Oskar“ mukofoti taqdimoti oʻziga xos boʻlib, unda rasmiy nomzodlar eʼlon qilinmagan yagona holat hisoblanadi. AMPAS tomonidan keyinchalik oʻtkazilgan tadqiqotlar natijasida hakamlar tomonidan baholangan filmlar yozuvlari asosida norasmiy yoki de-fakto nomzodlar roʻyxati tuzilgan.    In Old Arizona   Thunderbolt   Alibi      

 1930-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 1929/30 (3)     Disraeli                Bulldog Drummond Michel Condemned  Igor  1930/31 (4)        Skippy   Cimarron       1931/32 (5)    (Tie)      (Tie)   Dr. Jekyll and Mr. Hyde    1932/33 (6)        Berkeley Square   I Am a Fugitive from a Chain Gang 1934 (7)     It Happened One Night  Alessandro     1935 (8)       Mutiny on the Bounty    (Write-in)  Black Fury   Mutiny on the Bounty 1936 (9)        Mr. Deeds Goes to Town   Dodsworth   My Man Godfrey   San Francisco 1937 (10)     Captains Courageous   Conquest     Danny Night Must Fall    1938 (11)     Boys Town   Algiers   Angels with Dirty Faces      Pygmalion 1939 (12)     Goodbye, Mr. Chips   Gone with the Wind  Heathcliff Wuthering Heights   Babes in Arms   Mr. Smith Goes to Washington

 1940-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 1940 (13)        & The Barber       Abe Lincoln in Illinois   Rebecca 1941 (14)     Sergeant York   Penny Serenade      Here Comes Mr. Jordan   Citizen Kane 1942 (15)     Yankee Doodle Dandy   Random Harvest      Mrs. Miniver  Howard  1943 (16)     Watch on the Rhine   Casablanca   For Whom the Bell Tolls   Madame Curie    1944 (17)     Going My Way   Gaslight    Going My Way   None but the Lonely Heart   Wilson 1945 (18)           Anchors Aweigh       1946 (19)        Henry V         It's a Wonderful Life 1947 (20)        Body and Soul   Gentleman's Agreement   Life with Father   Mourning Becomes Electra 1948 (21)    Hamlet Hamlet   Johnny Belinda      When My Baby Smiles at Me   Sitting Pretty 1949 (22)     All the King's Men   Champion   Twelve O'Clock High      Sands of Iwo Jima

 1950-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 1950 (23)     Cyrano de Bergerac      Sunset Boulevard   Harvey   Father of the Bride 1951 (24)              Bright Victory   Death of a Salesman 1952 (25)     High Noon   Viva Zapata!      Moulin Rouge    1953 (26)     Stalag 17   Julius Caesar     From Here to Eternity   1954 (27)     On the Waterfront            Robinson Crusoe 1955 (28)     Marty   Love Me or Leave Me  †  East of Eden      Bad Day at Black Rock 1956 (29)       †  Giant   Lust for Life   Giant   Richard III 1957 (30)        Sayonara      Witness for the Prosecution  Gino Wild Is the Wind 1958 (31)     Separate Tables      Cat on a Hot Tin Roof   The Defiant Ones    1959 (32)     Ben-Hur   Room at the Top  Jerry / Daphne Some Like It Hot      Anatomy of a Murder

 1960-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 1960 (33)     Elmer Gantry   Sons and Lovers         Inherit the Wind 1961 (34)     Judgment at Nuremberg  Cesar Fanny      Judgment at Nuremberg    1962 (35)     To Kill a Mockingbird   Birdman of Alcatraz   Days of Wine and Roses   Divorce Italian Style   Lawrence of Arabia 1963 (36)     Lilies of the Field   Tom Jones   This Sporting Life   Cleopatra   Hud 1964 (37)     My Fair Lady  Becket     Zorba the Greek  , Prezident Merkin Muffley va Doktor Strangelove Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb 1965 (38)     & Tim Strawn Cat Ballou     Othello Othello      Ship of Fools 1966 (39)          George Who's Afraid of Virginia Woolf?   Alfie    1967 (40)     In the Heat of the Night   Bonnie and Clyde      Cool Hand Luke  †  Guess Who's Coming to Dinner 1968 (41)     Charly        Fagin Oliver!    1969 (42)     True Grit   Anne of the Thousand Days   Midnight Cowboy   Goodbye, Mr. Chips   Midnight Cowboy

 1970-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 1970 (43)   §  Patton   I Never Sang for My Father      Five Easy Pieces   Love Story 1971 (44)        Sunday Bloody Sunday   Kotch    Topol Tevye Fiddler on the Roof 1972 (45)   §    Sleuth        Sounder 1973 (46)     Save the Tiger  Paul Last Tango in Paris      Serpico    1974 (47)     Harry and Tonto   Murder on the Orient Express   Lenny   Chinatown    1975 (48)     One Flew Over the Cuckoo's Nest      Dog Day Afternoon      Give 'em Hell, Harry! 1976 (49)   †  Network   Taxi Driver   Seven Beauties   Network   Rocky 1977 (50)        Annie Hall   Equus  Gabriele    Saturday Night Fever 1978 (51)     Coming Home   Heaven Can Wait          1979 (52)     Kramer vs. Kramer      ...And Justice for All   All That Jazz   Being There

 1980-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 1980 (53)     Raging Bull         Tribute    1981 (54)     On Golden Pond   Reds   Atlantic City   Arthur   Absence of Malice 1982 (55)     Gandhi   Tootsie   Missing      My Favorite Year 1983 (56)     Tender Mercies   Educating Rita   Reuben, Reuben  Norman   Sir 1984 (57)     Amadeus Scott “Starman” Hayden Starman   Under the Volcano   Amadeus    1985 (58)     Kiss of the Spider Woman   Witness   Murphy's Romance   Prizzi's Honor   Runaway Train 1986 (59)        Round Midnight  George Mona Lisa   Children of a Lesser God   Salvador 1987 (60)     Wall Street   Broadcast News  Romano Patroni Dark Eyes   Ironweed   Good Morning, Vietnam 1988 (61)     Rain Man   Mississippi Burning   Big   Stand and Deliver  Lassefar "Lasse" Karlsson Pelle the Conqueror 1989 (62)     My Left Foot   Henry V   Born on the Fourth of July   Driving Miss Daisy   Dead Poets Society

 1990-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 1990 (63)     Reversal of Fortune   Dances With Wolves   Awakenings   Cyrano de Bergerac    1991 (64)        Bugsy   Cape Fear       1992 (65)     Scent of a Woman   Chaplin   Unforgiven  Fergus   Malcolm Little / Malcolm X Malcolm X 1993 (66)     Philadelphia   In the Name of the Father   What's Love Got to Do with It      Schindler's List 1994 (67)     Forrest Gump         Nobody's Fool   Pulp Fiction 1995 (68)     Leaving Las Vegas   Mr. Holland's Opus   Nixon   Dead Man Walking  †  Il Postino: The Postman 1996 (69)     Shine   Jerry Maguire         Sling Blade 1997 (70)     As Good as It Gets   Good Will Hunting      Ulee's Gold   Wag the Dog 1998 (71)     Life Is Beautiful   Saving Private Ryan   Gods and Monsters   Affliction   American History X 1999 (72)     American Beauty         Sweet and Lowdown   

 2000-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 2000 (73)     Gladiator   Before Night Falls   Cast Away   Pollock   Quills 2001 (74)     Training Day      I Am Sam   Ali   In the Bedroom 2002 (75)        Adaptation.      Gangs of New York   About Schmidt 2003 (76)     Mystic River   Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl   House of Sand and Fog   Cold Mountain   Lost in Translation 2004 (77)     Ray   Hotel Rwanda   Finding Neverland      Million Dollar Baby 2005 (78)     Capote  DJay Hustle & Flow   Brokeback Mountain   Walk the Line   Good Night, and Good Luck. 2006 (79)        Blood Diamond   Half Nelson   Venus    2007 (80)     There Will Be Blood   Michael Clayton   Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street   In the Valley of Elah   Eastern Promises 2008 (81)     Milk      Frost/Nixon       2009 (82)     Crazy Heart   Up in the Air      Invictus   

 2010-yillar

 Yil Aktyor Rol Film 2010 (83)       Uxbal    True Grit      127 Hours 2011 (84)              Tinker Tailor Soldier Spy   Moneyball 2012 (85)     Lincoln   Silver Linings Playbook   Les Misérables      Flight 2013 (86)     Dallas Buyers Club   American Hustle   Nebraska      12 Years a Slave 2014 (87)        Foxcatcher   American Sniper      Birdman 2015 (88)        Trumbo      Steve Jobs    2016 (89)     Manchester by the Sea   Hacksaw Ridge   La La Land   Captain Fantastic   Fences 2017 (90)     Darkest Hour   Call Me by Your Name   Phantom Thread   Get Out   Roman J. Israel, Esq. 2018 (91)     Bohemian Rhapsody   Vice      At Eternity's Gate   Green Book 2019 (92)     Joker   Pain and Glory   Once Upon a Time in Hollywood   Marriage Story   

2020-yillar

 Yil Aktyor Rol Film  2020/2193-marosimda ishtirok etish muddati COVID-19 pandemiyasi xavfi tufayli 2021-yil 28-fevralgacha uzaytirildi. (93)   Anthony     Sound of Metal  † Ma Rainey's Black Bottom   Mank   Minari 2021(94)    King Richard    Being the Ricardos      Tick, Tick... Boom!    2022(95)   Charlie     Elvis      Aftersun   Living 2023(96)    Oppenheimer    Maestro   Rustin      American Fiction 2024(97)           Sing Sing   Conclave   
 Koʻp bora sovrindor va nomzod boʻlganlar 

Quyidagi shaxslar eng yaxshi aktyor uchun ikki yoki undan ortiq „Oskar“ mukofotini qoʻlga kiritganlar:
 Sovrindor Aktyor NomzodlikYutgan yili 3 Daniel Day-Lewis 61989, 2007, 2012 2 Spencer Tracy 91937, 1938 Jack Nicholson 81975, 1997 Marlon Brando 71954, 1972 Dustin Hoffman1979, 1988 Gary Cooper 51941, 1952 Tom Hanks1993, 1994 Fredric March1932, 1946 Sean Penn2003, 2008 Anthony Hopkins 41991, 2020 Adrien Brody 22002, 2024

Quyidagi shaxslar uch yoki undan ortiq „Eng yaxshi aktyor“ nominatsiyasini qoʻlga kiritganlar:
 Nomzodlik Aktyor 9 Laurence Olivier Spencer Tracy 8 Paul Newman Jack Nicholson Peter O'Toole 7 Marlon Brando Dustin Hoffman Jack Lemmon Denzel Washington 6 Richard Burton Daniel Day-Lewis Paul Muni 5 Gary Cooper Robert De Niro Leonardo DiCaprio Tom Hanks Fredric March Al Pacino Gregory Peck Sean Penn James Stewart 4 Warren Beatty Charles Boyer Michael Caine Bradley Cooper Albert Finney Anthony Hopkins Burt Lancaster 3 Javier Bardem Humphrey Bogart Jeff Bridges James Cagney Montgomery Clift George Clooney Ronald Colman Bing Crosby Russell Crowe Johnny Depp Kirk Douglas Robert Duvall Morgan Freeman Clark Gable William Holden William Hurt Charles Laughton Marcello Mastroianni Viggo Mortensen Gary Oldman Joaquin Phoenix William Powell Will Smith Jon Voight Robin Williams
 Yosh boʻyicha eng yuqori koʻrsatkichlar 

 Qayd Aktyor Film Yil Yosh  Eng keksa sovrindorAnthony HopkinsThe Father202083 Eng keksa nomzod Eng yosh sovrindor Adrien Brody Pianinochi 2002 29 Eng yosh nomzod Jackie Cooper Skippy 1931 9

 Bir necha bor „Eng yaxshi bosh rol“ nominatsiyalariga sazovor boʻlgan filmlar 
Sovrindorlar qalin yozuv bilan belgilangan:
Mutiny on the Bounty (1935) – Clark Gable, Charles Laughton va Franchot Tone
Going My Way (1944) – Bing Crosby va Barry Fitzgerald
From Here to Eternity (1953) – Montgomery Clift va Burt Lancaster
Giant (1956) – James Dean va Rock Hudson
The Defiant Ones (1958) – Tony Curtis va Sidney Poitier
Judgment at Nuremberg (1961) – Maximilian Schell va Spencer Tracy
Becket (1964) – Richard Burton va Peter O'Toole
Midnight Cowboy (1969) – Dustin Hoffman va Jon Voight
Sleuth (1972) – Michael Caine va Laurence Olivier
Network (1976) – Peter Finch va William Holden
The Dresser (1983) – Tom Courtenay va Albert Finney
Amadeus (1984) – F. Murray Abraham va Tom Hulce
 Bir necha bor nomzod boʻlgan personajlar 
Quyidagilar alohida filmlarda (shu jumladan asl nusxaning turli xil talqinlarida) bir xil badiiy yoki tarixiy shaxsni aks ettirganliklari uchun nomzodlikka koʻrsatilgan.

Sovrindorlar qalin yozuv bilan belgilangan:
 Cyrano de Bergerac Cyrano de Bergerac (José Ferrer, 1950) va Cyrano de Bergerac (Gérard Depardieu, 1990) filmlaridan
 Eddie "Fast Eddie" Felson The Hustler (Paul Newman, 1961) va The Color of Money (Paul Newman, 1986) filmlaridan
 Ruhoniy ota Chuck O'Malley Going My Way (Bing Crosby, 1944) va The Bells of St. Mary's (Bing Crosby, 1945) filmlaridan
 Joe Pendleton Here Comes Mr. Jordan (Robert Montgomery, 1941) va Heaven Can Wait (Warren Beatty, 1978) filmlaridan
 Qirol Henry II Becket (Peter O'Toole, 1964) va The Lion in Winter (Peter O'Toole, 1968) filmlaridan
 Qirol Henry V Henry V (Laurence Olivier, 1946) va Henry V (Kenneth Branagh, 1989) filmlaridan
 Qirol Henry VIII from The Private Life of Henry VIII (Charles Laughton, 1933) va Anne of the Thousand Days (Richard Burton, 1969) filmlaridan
 Mr. Chipping Goodbye, Mr. Chips (Robert Donat, 1939) va Goodbye, Mr. Chips (Peter O'Toole, 1969) filmlaridan
 Norman Maine A Star Is Born (Fredric March, 1937) va A Star Is Born (James Mason, 1954) filmlaridan
 Jackson "Jack" Maine A Star Is Born (Bradley Cooper, 2018) filmidan
 Prezident Abraham Lincoln Abe Lincoln in Illinois (Raymond Massey, 1940) va Lincoln (Daniel Day-Lewis, 2012) filmlaridan
 Prezident Richard Nixon  Nixon (Anthony Hopkins, 1995) va Frost/Nixon (Frank Langella, 2008) filmlaridan
 Professor Henry Higgins Pygmalion (Leslie Howard, 1938) va My Fair Lady (Rex Harrison, 1964) filmlaridan
 Rooster Cogburn True Grit (John Wayne, 1969) va True Grit (Jeff Bridges, 2010) filmlaridan
 Vincent van Gogh Lust for Life (Kirk Douglas, 1956) va At Eternity's Gate (Willem Dafoe, 2018) filmlaridan
 Adabiyotlar 

Izohlar

A:Susan Orlean tomonidan xabar qilingan uzoq yillik Gollivud afsonasiga koʻra, aslida Rin Tin Tin eng koʻp ovoz olgan ekan. Biroq Akademiya birinchi mukofotni itga berishni istamay, Jannings gʻolib boʻlishini taʼminlash uchun ovozlarni qayta hisoblagan.
B:The Circus filmi dastlab uchta nominatsiyaga sazovor boʻlgan edi: Charlz Chaplin „Eng yaxshi rejissyor“ (komediya janrida), „Eng yaxshi aktyor“ va „Eng yaxshi original ssenariy“. Biroq, keyinchalik Akademiya Chaplinning nomini musobaqa mukofotlari toifasidan chiqarib tashlashga va buning oʻrniga unga The Circus filmini yaratgani, rejissyorlik qilgani, ssenariy yozgani va bosh rolni ijro etgani uchun Maxsus mukofot topshirishga qaror qiladi
C: Dastlabki uchta marosim paytidagi qoidalar ijrochiga bir nechta filmlardagi ishi uchun bitta nominatsiya olish imkonini bergan. George Arliss, Maurice Chevalier va Ronald Colman bir toifada ikki xil rol uchun nomzod qilib koʻrsatilgan. Hozirgi Akademiya qoidalari bunday holatlarga yoʻl qoʻymaydi. Arliss nima sababdan roʻyxatga kiritilgan ikkita filmdan faqat bittasi uchun mukofot olgani haqida hech qachon rasmiy tushuntirish berilmagan.
D: Fredric March Wallace Beerydan bitta koʻp ovoz oldi. Oʻsha paytdagi Akademiya qoidalari bunday yaqin farqni tenglik deb hisoblagan, shuning uchun March ham, Beery ham mukofotni qoʻlga kiritgan. Hozirda Akademiya qoidalariga koʻra, tenglik ovozlar soni aynan bir xil boʻlishi kerak.
E: Oʻtgan yildagi kabi, Akademiya Of Human Bondage filmi uchun Bette Devisning eʼtibordan chetda qoldirilishiga qarshi norozilikdan soʻng, qoʻshimcha ovoz berishga ruxsat berish qoidalarini yumshatgandi. Shu yili ham Akademiya qoʻshimcha ovoz berishga ruxsat berdi. Natijada, Paul Muni Black Fury filmidagi roli uchun qoʻshimcha nominatsiya oldi va ovoz berishda ikkinchi oʻrinni egalladi. Garchi oʻtgan yili Devis bilan boʻlgani kabi, Akademiya bu ikkalasini „rasmiy nomzodlar“ sifatida tan olmagan boʻlsa-da, ular kelajak avlod uchun Akademiyaning rasmiy veb-saytida oʻzlari sovrindor boʻlgan yillaridagi nominatsiyalar roʻyxatiga kiritilgan.
F: Toifalar oʻrtasidagi chalkashlik tufayli, Barry Fitsgerald 1944-yilda Going My Way filmi-dagi Ota Fitzgibbon rolini ijro etgani uchun ham bosh, ham ikkinchi darajali aktyor nominatsiyalarida nomzod boʻldi va ikkinchisi uchun „Oskar“ mukofotini qoʻlga kiritdi. Ushbu holat natijasida Akademiya oʻz qoidalariga oʻzgartirish kiritgan: agar biror aktyor yoki aktrisa yana ikki toifada ham beshta nomzod qatoriga kirish uchun yetarli ovoz toʻplasa, u faqat koʻproq foiz ovoz olgan toifada nomzod sifatida eʼtirof etiladi.

 Manbalar 

 Havolalar  

 Oscars.org  (Akademiya rasmiy sayti)
 The Academy Awards Database (rasmiy sayt)
 Oscar.com  (marosimning promo-sayti)