Abu Bakr az-Zubaydiy

Abu Bakr az-Zubaydiy (), shuningdek Muhammad ibn al-Hasan ibn Abdulloh ibn Madhix al-Faqih va Muhammad ibn al-Hasan az-Zubaydiy al-Ishbiliy () nomlari bilan ham tanilgan, „Axbor al-fuqaho“ unvoniga ega boʻlgan filologiya, tarjimai hol, tarix, falsafa, huquq, leksikologiya va hadis sohalarida asarlar yozgan olimdir.

 Hayoti 
Az-Zubaydiy Sevilya, Al-Andalus (hozirgi Ispaniya)da tugʻilgan. Uning ajdodlari Yamanlik Bishr ad-Doxil ibn Hazm boʻlib, umaviylar bilan Shomdagi Himsdan Al-Andalusga kelgan. Az-Zubaydiy Umayyad xalifaligi poytaxti Kordovaga Abu Ali al-Qoliydan taʼlim olish uchun koʻchib oʻtgan. Sibavayhning „Al-Kitob“ grammatikasiga oid tadqiqotlari tufayli u gumanist xalifa Hakam IIning oʻgʻli, shahzoda Hishom IIga ustoz etib tayinlangan. Xalifning iltimosiga koʻra, az-Zubaydiy filologiya va filologlar tarjimai hollari haqida koʻplab kitoblar yozgan. U Sevilyada qozi boʻlib ishlagan va 989-yili shu yerda vafot etgan.

 Asarlari 
 Al-Istidrok ala Sibavayh fi Kitob al-abniya vaʼz-ziyoda ala ma oradahu fihi muhazzab (Rim, 1890) (Bagʻdod, 1970), (Ar-Riyod, 1987)
 Tabaqot an-nahviyin va al-lugʻaviyin () – Basra, Kufa va Bagʻdod maktablarining dastlabki filologlari va lugʻatshunoslarining tarjimai hollari (973-976). Ibn an-Nadimning „Al-Fihrist“ asari bilan bir vaqtda yozilgan.
 Akhbor al-fuqaho; al-mutaʼaxxirin min ahl Qurtuba – Kordovalik huquqshunoslar tarixi
 Amthilat al-abniya fi Kitob Sibavayh Tafsir Abi Bakr az-Zubaydiy
 Bast al-Bori
 Al-gʻoya fi l-aruz
 Ixtisor – Al-Buxoriyning „Sahih“idan tanlanganlar
 Istidrok al-gʻalat al-voqi fi Kitob al-Ayn ()
 Lahn al-avom () – dialektik nutq xatolari; R. Abd at-Tavvob tahriri, Qohira 1964.
 Muxtasar al-Ayn () – Al-Xalil ibn Ahmad al-Farohidiyning „Al-Ayn“ asaridan tanlanganlar (976 yilgacha)
 Al-Mustadrak min az-ziyoda fi Kitab al-Bori ala Kitob al-Ayn
 Ar-radd ala Ibn Masarra, yoki Hatk sutur al-mulhidin
 Risolat al-intisor li l-Xalil
 At-Tazhib bi-muhkam at-tartib () – „Lahn al-ammah“ asaridan
 At-Taqriz
 Al-vodih fi ilm al-arabiyya () – Sibavayh uslubidagi grammatika (Qohira, 1975), (Ammon, 1976)
 Az-ziyodot ala kitob isloh lahn al-aammah bi-al-Andalus ()

 Yana qarang 
 Arab olimlari roʻyxati

 Manbalar 

Turkum:10-asrda tugʻilganlar
Turkum:989-yilda vafot etganlar
Turkum:Sevilyalik yozuvchilar
Turkum:10-asr filologlari
Turkum:10-asr lugʻatshunoslari
Turkum:10-asr arab tilida yozgan yozuvchilar
Turkum:Arab grammatikachilari
Turkum:Arab lugʻatshunoslari
Turkum:Oʻrta asr arab grammatikachilari
Turkum:Oʻrta asr islom dunyosi ensiklopedistlari
Turkum:Arab filologlari