Ekottara Agama

Ekottara Āgama (Sanskrit: 增壹阿含經; zēngyī-ahánjīng) – bu ilk hind buddaviy matni boʻlib, hozirda faqat xitoy tilidagi tarjimasi mavjud (Taishō Tripiṭaka 125). Ekottara Āgama nomi soʻzma-soʻz „Raqamlangan nutqlar“ degan maʼnoni anglatadi, bu esa uning tashkil etilish tamoyilini bildiradi). U Xitoy buddaviy kanonida joylashgan Sūtra Piṭakaning toʻrt Āgamalaridan biridir.

 Kelib chiqishi va tarixi 
Tadqiqotchi Tse Fu Kuanning taʼkidlashicha, 385-yilda Zhu Fonian (竺佛念) Tukhāralik rohib Dharmanandin (曇摩難提) tomonidan oʻqib eshittirilgan Ekottarika-āgamaning xitoycha tarjimasini yakunlagan. Bu birinchi tarjima 41 jilddan iborat boʻlib, keyinchalik Zhu Fonian uni kengaytirib, hozirgacha yetib kelgan 51 jildli Ekottarika-āgama shakliga keltirgan. U tarjimaga yangi materiallar qoʻshgan yoki baʼzi joylarini almashtirgan boʻlishi mumkinTse-fu Kuan 關則富, '\[(https://www.academia.edu/45103870/Moggall%C4%81nas_Journey_to_Another_Buddha_field_How_a_Mah%C4%81y%C4%81na_Narrative_Crept_into_the_Ekottarika_%C4%80gama_T_125_) Mahāyāna Elements and Mahāsāṃghika Traces in the Ekottarika-āgama]', Religions of South Asia 13.1 (2019) 24–50 (https://doi.org/10.1558/rosa.19247).

Yin Shun, Zhihua Yao va Tse Fu Kuan kabi olimlar Ekottara Āgama asarini Mahāsāṃghika maktabiga mansub deb hisoblaydilarZhihua Yao (2012) The Buddhist Theory of Self-Cognition, 8–10-betlar. Routledge.Tse-fu Kuan. (2013). Legends and Transcendence: Sectarian Affiliations of the Ekottarika Āgama in Chinese Translation. Journal of the American Oriental Society, 133(4), 607–634. doi:10.7817/jameroriesoci.133.4.0607Yin Shun (1971). The Formation of Early Buddhist Texts [原始佛教聖典之集成], 755–787-betlar..

A. K. Warderga koʻra, Ekottara Āgama asarida 250 ta rohiblar uchun moʻljallangan Prātimokṣa qoidalari tilga olingan boʻlib, bu faqat Dharmaguptaka Vinaya bilan mos keladi. Bu Vinaya ham xitoy buddaviy kanonida mavjud. Warder shuningdek, baʼzi gʻoyalar Mahāsāṃghika taʼlimotlariga zid kelishini, lekin Dharmaguptaka qarashlari bilan mos ekanini aytadi. Shu bois u hozirgacha saqlanib qolgan Ekottara Āgama Dharmaguptaka maktabiga tegishli degan xulosaga kelganWarder, A. K. Indian Buddhism. 2000. 6-bet.

Étienne Lamotte fikricha, Ekottara Āgama shimoli-gʻarbiy Hindistondan kelgan qoʻlyozmadan tarjima qilingan va Mahāyāna maktabining kuchli taʼsiri mavjud. Bu 5-asr Dharmaguptaka rohibi Buddhayaśas tomonidan aytilgan fikr bilan mos keladi. U Dharmaguptaka Vinaya va Dīrgha Āgama tarjimonidir va Dharmaguptakalar Mahāyāna Tripiṭakani oʻzlashtirgan deb yozganWalser, Joseph. Nāgārjuna in Context: Mahāyāna Buddhism and Early Indian Culture. 2005. 52–53-betlar. Sheng Yenning taʼkidlashicha, Ekottara Āgama tarkibida oltita Pāramitā haqidagi taʼlimotlar mavjud boʻlib, bu bodhisattva yoʻlining va Mahāyāna taʼlimotining markaziy gʻoyasidirSheng Yen. Orthodox Chinese Buddhism. 2007. 98-bet.

Ekottara Āgama asosan Theravādadagi Aṅguttara Nikāyaga toʻgʻri keladi, lekin toʻrtta sanskritcha Āgama ichida u Theravāda versiyasidan eng koʻp farqlanadiganidir. Hatto Zuhdning olti qatlamli yoʻli kabi standart taʼlimotlarda ham farq mavjud. Damien Keownning yozishicha, „Pāli va xitoycha versiyalar oʻrtasida katta tafovut bor, sutralarning uchdan ikki qismi faqat bittasida mavjud, bu esa Sūtra Piṭakaning ushbu qismi kechroq shakllanganini koʻrsatadi“Keown, Damien. A Dictionary of Buddhism. Oxford: Oxford University Press, 2004..

 Nafas olishni kuzatish 

Ekottara Āgama tarkibida Buddaning oʻgʻli Rāhulaga bergan nafas olishni kuzatish meditatsiyasi boʻyicha taʼlimot mavjud. Unda Budda Rāhulaga bu amaliyotni qanday qilib samādhi holatiga kirish uchun qoʻllashni oʻrgatadi. Rāhula vaqt oʻtib samādhiga kiradi, toʻrtta dhyāna bosqichidan oʻtadi va mukammallikka hamda ozodlikka erishadi. Keyin u Buddaning oldiga qaytib, oʻz tajribalari va anglaganlarini toʻliq bayon qiladi. Bu sutra Theravāda anʼanasidagi Maha-Rahulovada Sutta (MN 62) ga mos keladi.

 Sharqiy Osiyodagi taʼsiri 

Mashhur buddaviylik ustozi Nan Huaijin Ekottara Āgama asarini tez-tez nafas olishni kuzatish haqidagi nutqi uchun tilga olgan. U Rāhulaning Buddaga qilgan hisobotini sharhlab, aql, tana va nafas oʻrtasidagi bogʻliqlik, shuningdek ekzoterik va ezoterik tajribalarni izohlagan. Bu amaliyot Sharqiy Osiyodagi Zen, Tiantai kabi Mahāyāna maktablariga va hatto Daoistik meditatsiya anʼanalariga ham tarqalganNan, Huai-Chin. Working Toward Enlightenment: The Cultivation of Practice. York Beach: Samuel Weiser, 1993.Nan, Huai-Chin. To Realize Enlightenment: Practice of the Cultivation Path. York Beach: Samuel Weiser, 1994.Shi, Hong. \[(http://www.meditationexpert.com/AnapanaChi.htm)„Nan Huai-chin va Peter Senge suhbati“]. William Bodri..

 Yana qarang 

 Āgama (Buddizm)
 Anguttara Nikaya
 Anapanasati

 Manbalar 

 Havolalar 


 , Taishō Tripiṭaka 2-jild, 125-raqam, 581b29 – 582c19
 )

 Mahā Rāhulovāda Sutta MN62 tarjimalari 

 (https://www.dhammatalks.org/suttas/MN/MN62.html}})


 (https://obo.genaud.net/dhamma-vinaya/chlm/mn/mn.062.chlm.sbb.htm}})

 (https://obo.genaud.net/dhamma-vinaya/mnl/mn/mn.062.upal.mnl.htm}})

Turkum:Āgamalar
Turkum:Tripiṭaka