Mahmud al-Alusiy

Abu al-Thanaʼ Shahobiddin Mahmud al-Husayniy al-Alusiy (; 1802-yil 10-dekabr – 1854-yil 29-iyul) – iroqlik islom olimi, eng mashhur asari Ruh al-Maʼaniy nomli Qurʼon tafsiridir.

 Tarjimai holi 
U 1802-yil 10-dekabr, juma kunida (1217-hijriy yil Shaʼbon oyining 14-kuni) Bagʻdodda tugʻilgan. Usmoniylar imperiyasi davridagi Bagʻdodning mashhur ulamolaridan biri edi. Baʼzi iboralari ahl al-hadithga oʻxshaganligi hamda Salafiylar – masalan, ibn Taymiyya va Muhammad ibn Abdulvahhobga oʻxshash fikrlar bildirganligi sababli u vahhobiylik tarafdori deb ayblanganGÖKKIR, Bilal, and Necmettin GÖKKIR. „Sufi or Salafi? Alusi’s Struggle For His Reputation Against Ottoman Bureaucracy With His Tafsir, Ruh al-Maani.“. Shu sababli, 1847-yilda lavozimidan boʻshatilgan. U Istanbuldagi hukumatga oʻzining tafsirini yuborib, Usmoniylar imperiyasiga va anʼanaviy islomga sodiqligini isbotlashga harakat qilganGÖKKIR, Bilal, and Necmettin GÖKKIR. „Sufi or Salafi? Alusi’s Struggle For His Reputation Against Ottoman Bureaucracy With His Tafsir, Ruh al-Maani.“. Orif Hikmat Bey uning teran ilmidan hayratga tushib, unga Reshid Mehmed posho bilan maslahatlashishni tavsiya qildi. Reshid Mehmed posho uni Murjan masjidi madrasasiga aʼzo etib tayinladi va muftiylik lavozimini berdi.

Al-Alusiy 1270-hijriy yil Zulqaʼda oyining 5-kuni (1854-yil 29-iyulda) vafot etdi.

 Meros 
Mahmud al-Alusiyning beshta oʻgʻli ham olim boʻlgan: Sayyid Abdulloh Bahouddin al-Alusiy, Sayyid Saʼd Abdulboqiy al-Alusiy, Noʻmon al-Alusiy, Sayyid Muhammad Hamid al-Afandiy va Sayyid Ahmad Shokir al-Afandiy. Uning tafsiri ilk bor 1883-yilda chop etildiGÖKKIR, Bilal, and Necmettin GÖKKIR.. Mahmudning oʻgʻli Sayyid Abdulloh Bahouddin al-Alusiy orqali tugʻilgan nabirasi Mahmud Shukriy al-Alusiy Bagʻdodning yetakchi olimi va diniy islohotchisiga aylandi.

 Manbalar 

Turkum:Naqshbandiya tariqati
Turkum:Hanafiylar
Turkum:Bagʻdodlik yozuvchilar
Turkum:Qurʼon tafsirchilari
Turkum:1802-yilda tugʻilganlar
Turkum:1854-yilda vafot etganlar
Turkum:19-asr arab shaxslari