Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Tohir

Abu Ahmad Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Tohir () (taxminan 838-yil – 913-yil may) – IX asrda xizmat qilgan Tohiriylar davlati amaldori va harbiy xizmatchisi. 867—891-yillar oraligʻida Bagʻdod hokimi boʻlib xizmat qilgan, bunday yuqori mansabni egallagan soʻnggi yirik Tohiriylar vakiliThe dates of his governorships used here are derived from , supplemented by . , however, provides contradictory information, mentioning a first governorship of unspecified date, a second governorship lasting from 873 (when Muhammad ibn Tahir was captured by Yaʼqub ibn al-Layth al-Saffar) to 876 (when Muhammad was freed following the Battle of Dayr al-'Aqul), and a third governorship commencing in 879. Hamzah al-Isfahani’s dates are at times used by modern authors, e.g. , and  acknowledges the chronological issues, commenting that Ubaydallah was „three or possibly four times governor of Baghdad.“.

 Faoliyati 
Ubaydulloh 828—845-yillarda Xuroson hokimi boʻlib xizmat qilgan Abdulloh ibn Tohirning oʻgʻli edi. 865—866-yillarda kechgan fuqarolar urushi paytida Bagʻdodda boʻlgan, shahar qamali davomida harbiy lavozimda xizmat qilgan. Qamalga qarshi mudofaa ishlariga boshchilik qilgan hokim Muhammad ibn Abdulloh ibn Tohir qoʻl ostida xizmat boʻlgan. Urush tugagach, magʻlubiyatga uchragan xalifa al-Mustaʼinning () muhr, rido va asosini gʻolib xalifa al-Muʼtazzga () topshirish vazifasini bajargan.

867-yil noyabr oyida Muhammad vafot etgach, Ubaydulloh Bagʻdod hokimi lavozimi uchun voris etib tayinlandi va tez orada xalifa al-Mu’tazz ham uning bu lavozimda xizmat qilishini tasdiqladi. Dastlabki hokimlik yillarida 868-yilda qatl etilgan turk sarkardasi Bugʻa ash-Sharabiyning oʻgʻillarini topish va ularni hibsga olish uchun mas’ul boʻlgan. Biroq oradan koʻp oʻtmay, moliyaviy muammolarga duch kelib, shahar qoʻshinlariga maosh toʻlashda qiyinchilikka duch kelgan. Natijada, 869-yilda hokimlikni ukasi Sulaymon ibn Abdulloh ibn Tohirga topshirishga majbur boʻlgan; . Before resigning the governorship, he emptied the treasuries and collected taxes on immature crops, leaving Sulayman with a major shortage of funds. Ubaydallah is subsequently mentioned in the year 874 by al-Tabari, v. 36: p. 163, as being ordered by the central government to read a statement to pilgrims from several provinces that were present in Baghdad, declaring that Yaqub ibn al-Layth was not the legitimate governor of Khurasan. This account, which suggests that Ubaydallah was in a position of authority in Baghdad, might accord with , who claims that he was actually governor of the city at the time..

879-yil oxirida Sulaymonning vafotidan soʻng, Ubaydulloh yana Bagʻdodda xavfsizlik boshligʻi (shurta) lavozimiga tayinlandi. Bu safar u markaziy hokimiyat tomonidan ushbu lavozimga tayinlangan Safforiylar sulolasi vakili Amr ibn al-Lays as-Safforning oʻrinbosari sifatida xizmat qilgan. Bu lavozimda 885-yilgacha, yaʼni xalifalik siyosatining Safforiylarga nisbatan oʻzgarishi va Amrning rasman lavozimdan chetlatilishiga qadar faoliyat yuritgan boʻlishi mumkin. 889-yil avgust oyida markaziy hokimiyat va Amr oʻrtasidagi munosabatlar yaxshilanganidan soʻng Ubaydalloh yana shurta boshligʻi lavozimiga qayta tiklandi. Biroq 891-yilda Abbosiylar shahzodasi Abu al-Abbos ibn al-Muvaffaq (boʻlajak xalifa al-Muʼtazid) bu lavozimga oʻzining xizmatkori al-Mutaʼzidiyni tayinladi.

Al-Mu’tadid hukmronligi davrida Ubaydalloh ogʻir ahvolga tushib qoldi va hayotining soʻnggi yillarida al-Muktafiy, Ibn al-Mu’tazz hamda Banu al-Furot sulolasi vakillari Ahmad va Ali kabi taniqli shaxslardan moliyaviy yordam olishga majbur boʻlgan; .

Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Tohir 913-yil may oyida Bagʻdodda vafot etgan.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 









Turkum:913-yilda vafot etganlar
Turkum:9-asr Abbosiylar xalifaligi kishilari
Turkum:10-asr Abbosiy xalifaligi kishilari