Abu Mansur al-Azhariy

Abu Mansur Muhammad ibn Ahmad al-Azhariy () (hijriy 282–370 / milodiy 895–980), shuningdek, Abu Mansur al-Azhariy () nomi bilan mashhur, arab tili boʻyicha lugʻatshunos, filolog va grammatikachi. Uning eng muhim asari „Tahdhib al-lugʻat“ ( – „Tillar boʻyicha qisqacha qoʻllanma“) asari sanaladi.

 Hayoti 
Al-Azhariy oʻsha paytda Somoniylar sulolasi nazorati ostida boʻlgan Xurosonning Hirot shahrida tugʻilgan. U al-Azhariy nomi bilan mashhur boʻlgan. Yoshligida ilm-fan markazi hisoblangan Bagʻdod shahriga sayohat qilgan, oʻsha vaqtda shahar hali Abbosiylar hukmronligi ostida edi. Bagʻdodda tahsil olib, mashhur grammatik olim Ibn as-Sori az-Zajjoj (vafoti: 923) bilan uchrashgan. Tarixchi Ibn Xallikonning yozishicha, al-Azhariy oʻsha davrning boshqa yetakchi grammatikachisi Ibn Durayd bilan ham uchrashgan. Lugʻatshunos sifatida birinchilardan boʻlib zakot va namoz kabi soʻzlarning suryoniy tilidan olingan boʻlishi mumkinligini ilgari surgan ilk olimlardan biri boʻlgan.

Arab tilini oʻrganish maqsadida qilgan sayohatlaridan birida al-Azhariy Makkaga borish uchun Bagʻdodni tark etgan. Taxminan shu paytlarda Qarmatlar Abbosiylarga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarib, Arabistonda vayronagarchiliklar keltirib chiqargan edi. Milodiy 924-yilda al-Azhariy hajdan qaytayotgan ziyoratchilar karvoni hamrohligida Makkadan Bagʻdodga qaytayotganida Abu Tohir al-Jannabiy boshchiligidagi qarmatlar ularga hujum qilgan. Ziyoratchilarning koʻpchiligi oʻldirilib, buyumlari oʻgʻirlab ketilgan. Biroq ular orasida al-Azhariy asirga olinganlar qatorida olingan va keyingi ikki yilini asirlikda oʻtkazgan.

 Manbalar 

Turkum:Hirot kishilari
Turkum:980-yilda vafot etganlar
Turkum:10-asr arab shaxslari
Turkum:10-asr filologlari