Katta masjid (Hamo)

Hamo katta masjidi () – Suriyaning Hamo shahridagi masjid. U qal’adan taxminan  gʻarbda joylashgan. Milodiy 8-asrda qurilgan boʻlib, 1982-yilgi Hamo qirgʻini paytida katta qismi vayron qilingan va keyinchalik qayta tiklangan.

 Tarixi 
chap|thumb|220px|Masjid hovlisi va uning Mamluklar tomonidan qurilgan minorasi (1427-yilda qoʻshilgan), 1919-yilda K. A. C. Creswell tomonidan olingan surat
Bino joyi dastlab 3-asrga oid Rim ziyoratgohi boʻlgan. Vizantiya davrida, ehtimol 6-asrda cherkovga aylantirilgan. Islomning dastlabki davrlarida masjidga aylantirilgan boʻlsa-da, bu oʻzgarishning aniq sanasi olimlar orasida bahsli mavzu boʻlib kelgan. Keyinchalik vayron qilinishidan oldin, binoda Rim yoki nasroniy Vizantiya davriga oid koʻplab qayta ishlangan elementlar topilgan. 14-asr musulmon tarixchisi Abu al-Fido shaharning 636–637-yillarda xalifa Umar davrida bosib olinganidan soʻng darhol cherkov masjidga aylantirilganini daʼvo qilgan, ammo zamonaviy olimlar bu sanani ishonchsiz deb hisoblashadi. Bernard OʻKane kabi baʼzilar bu oʻzgarish Umaviylar davrida (7-asr oxiri yoki 8-asr boshlarida) sodir boʻlgan degan fikrni ilgari surishgan, Maria Gvidetti esa bu 8-asr oxirida Abbosiylar davrining boshlarida boʻlishi mumkinligini taʼkidlagan.

Hamo katta masjidida ikkita minora mavjud. Biri namozxona yonidagi toʻrtburchak shaklidagi minora boʻlib, undagi yozuvga koʻra 1124-yilda qurilganligi aytilganRing, Berney, Salkin, La Boda, Watson, and Schellinger, 1996, p.138., ammo baʼzi olimlar uning poydevori Umaviylar davriga oid deb hisoblashadi. Ikkinchi minora sakkiz qirrali shaklda boʻlib, Mamluklar tomonidan 1427-yilda qurilganMannheim, 2001, p.218.. Asosiy shimoliy hovlining yonida 13-asr Ayyubiylar podsholarining qabrlari joylashgan kichikroq kvadrat hovli mavjud.

Masjid 1982-yilda Hamo shahridagi fuqarolar nizosi paytida Suriya hukumati tomonidan shaharning tarixiy qismi bilan birga deyarli butunlay vayron qilingan. Keyinchalik u Suriya hukumati Qadimiyotlar boʻlimi tomonidan qayta tiklangan. 2001-yilga kelib qayta qurish ishlari tugallangan. Qayta qurish tarixiy binoning dizayniga mos ravishda amalga oshirilgan boʻlsa-da, qayta qurilgan masjid toʻlaligicha asl nusxasiga mos kelmaydi.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 

 .

 .

 Havolalar 

 Hamo katta masjidi. Archnet Digital Library.

Turkum:8-asr masjidlari
Turkum:Hamodagi masjidlar
Turkum:Cherkovdan masjidga aylantirilgan binolar
Turkum:Suriyadagi gumbazli masjid binolari
Turkum:Suriyadagi minorali masjid binolari