Al-Qalqashandiy

Shihobuddin Abul-Abbos Ahmad ibn Ali ibn Ahmad Abdulloh al-Fazoriy ash-Shofiy koʻproq al-Qalqashandiy laqabi bilan mashhur (; 1355/1356–1418) – oʻrta asr arab misrlik ensiklopedisti, polimat va matematik. Nil deltasida tugʻilib, Qohiradagi Mamluklar davlati kanselyariyasida „Katib ad-Darj“ (Daftar kotibi) lavozimida ishlagan. Uning eng mashhur asari „Subh al-Aʼsho“ nomli ulkan maʼmuriy ensiklopediyadir.

 Subh al-Aʼsho 
„Subh al-Aʼsho fi Sanoat al-Insho“ („Koʻrlar uchun tong yorugʻi“ yoki „Kanselyariya hujjatlari tuzish boʻyicha qoʻllanma“) – 1412-yilda tugallangan 14 jildlik ensiklopediya boʻlib, geografiya, siyosiy tarix, tabiat tarixi, zoologiya, mineralogiya, kosmografiya va vaqt oʻlchash haqidagi maʼmuriy qoʻllanmadir. Shihob al-Umariyning „Masolik al-absor fi mamolik al-amsor“ asariga asoslangan boʻlib, u „arab maʼmuriy adabiyotining soʻnggi namunalaridan biri“ hisoblanadi. Asarning „Hukumatlar markazlari“ va „Podsholik qoidalari“ boʻlimlari alohida nashr etilgan.

„Subh al-Aʼsho“ David Kahn tomonidan shifrlarni almashtirish va oʻrnini almashtirish haqidagi birinchi nashr etilgan munozara va har bir ochiq matn harfiga bir nechta almashtirish belgilarini tayinlaydigan polialfabit shifrning birinchi tavsifi sifatida tilga olingan. Kriptoanaliz boʻyicha koʻrsatmalar harflar chastotasi jadvallari va bir soʻzda birga kelishi mumkin boʻlmagan harflar toʻplamlaridan foydalanishni oʻz ichiga oladi.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 


 Havolalar 





Turkum:1350-yillarda tugʻilganlar
Turkum:1418-yilda vafot etganlar
Turkum:14-asr arab mutafakkirlari
Turkum:15-asr arab mutafakkirlari
Turkum:14-asr matematiklari
Turkum:Misr ensiklopedistlari
Turkum:Misr olimlari
Turkum:Oʻrta asr misr matematiklari
Turkum:Mamluklar davri olimlari
Turkum:Oʻrta asr islom dunyosi ensiklopedistlari
Turkum:Oʻrta asr kriptograflari
Turkum:Misr kriptograflari