Modullilik

Composability funktsional dasturlash tamoyillaridan biridir. Bu funktsional dasturlarni modulli qiladi. 

Kontekst nuanslari
"Modularlik" soʻzining maʼnosi kontekstga qarab biroz farq qilishi mumkin. Quyida fan, texnologiya, sanoat va madaniyatning bir qancha sohalarida modullikning kontekstli misollari keltirilgan:

 Fan 
 Biologiyada modullik organizmlar yoki metabolik yoʻllar modullardan iborat ekanligini tan oladi.
 Ekologiyada modullilik asosiy omil sifatida qaraladi – xilma-xillik va fikr-mulohazalar bilan bir qatorda bardoshlilikni qoʻllab-quvvatlashda.
 Tabiatda modullilik asal uyasidagi olti burchakli hujayralar kabi kattaroq kompozitsiyalarni hosil qilish uchun standartlashtirilgan birliklarni birlashtirib, hujayrali organizmning qurilishini anglatishi mumkin.
 Kognitiv fanda ongning modulligi gʻoyasi aqlning mustaqil, yopiq, sohaga xos qayta ishlash modullaridan tashkil topganligini taʼkidlaydi.
 Visual modulity, turli taxminiy vizual modullar.
 Til moduli, taxminiy til moduli.
 Murakkab tarmoqlarni oʻrganishda modullik tarmoqning guruhlar yoki jamoalarga boʻlinish sifatini oʻlchaydigan foyda funksiyasi hisoblanadi.

 Texnologiya 
 modulli dasturlashda modullilik dasturiy taʼminot paketi qismlarini qismlarga boʻlish va oʻzaro bogʻlanishini bildiradi.
 Dasturiy taʼminot dizaynida modullik „dasturiy taʼminot dizayni“ning mantiqiy boʻlinishini nazarda tutadi, bu murakkab dasturiy taʼminotni amalga oshirish va texnik xizmat koʻrsatish maqsadida boshqarish imkonini beradi. Boʻlimga boʻlish mantigʻi tegishli funktsiyalarga, amalga oshirish masalalariga, maʼlumotlar havolalariga yoki boshqa mezonlarga asoslanishi mumkin.
 oʻzini oʻzi qayta konfiguratsiya qiluvchi modulli robotikada modullilik robot tizimining qoʻyilgan vazifani bajarish uchun avtomatik ravishda turli morfologiyalarga erishish qobiliyatini anglatadi.

 Sanoat 
 modulli konstruksiyada modullar oʻrnatishdan oldin ommaviy ravishda ishlab chiqariladigan ortiqcha loyiha komponentlari toʻplamidir. Qurilishni sanoatlashtirishda qurilish komponentlari koʻpincha modullarga joylashtiriladi.
 sanoat dizaynida modullilik kichikroq quyi tizimlarni birlashtirib, kattaroq tizimlarni quradigan muhandislik texnikasiga ishora qiladi.
 Ishlab chiqarishda modullilik odatda modulli dizayn ni nazarda tutadi, yaʼni obyektni ishlab chiqarishda almashtiriladigan qismlar yoki variantlardan foydalanish yoki modulli komponentlarni loyihalash va ishlab chiqarish.
 Tashkilot dizaynida Richard L.Daft va Ari Y.Lyuin (1993) „modulli tashkilot“ deb nomlangan paradigmani aniqladilar, uning asosi sifatida doimiy oʻzgarishlarda moslashuvchan taʼlim tashkilotlariga boʻlgan ehtiyoj va ehtiyoj bor edi. oʻz muammolarini muvofiqlashtirilgan oʻz-oʻzini tashkil qilish jarayonlari orqali hal qilish. Ushbu modulli tashkilot markazlashmagan qarorlar qabul qilish, tekisroq ierarxiyalar, birliklarning o'zini o'zi tashkil etish bilan tavsiflanadi.

 Madaniyat 
 „Yangi ommaviy axborot vositalarining tili“da muallif Lev Manovich yangi media modullardan yoki umumiy media obyektining oʻzini oʻzi taʼminlovchi qismlaridan tashkil topganligi tamoyilini muhokama qiladi.
 zamonaviy sanʼat va arxitekturada modullik kattaroq kompozitsiyalarni yaratish uchun standartlashtirilgan birliklarni birlashtirish va/yoki moduldan standartlashtirilgan birlik sifatida foydalanish orqali obʼyektni qurishni nazarda tutishi mumkin. oʻlchov va mutanosiblik.
 modulli sanʼatda modullik deganda ishni uning qismlarini qayta sozlash, qoʻshish va/yoki olib tashlash orqali oʻzgartirish imkoniyati tushuniladi.

 Turli tadqiqot yoʻnalishlarida modullik 
 Texnologiya va boshqaruvda modullik 

 atamasi texnologik va tashkiliy tizimlarni oʻrganishda keng qoʻllaniladi. Mahsulot tizimlari „modulli“ deb hisoblanadi, masalan, ular turli xil konfiguratsiyalarda aralashtirilishi va mos kelishi mumkin boʻlgan bir qancha komponentlarga ajralishi mumkin.Schilling, MA 2000. „ Umumiy modulli tizimlar nazariyasiga va uni firmalararo mahsulot modulligiga tatbiq etishga“. Academy of Management Review, jild 25:312–334.Baldwin, CY & Clark, KB 2000. Dizayn qoidalari, 1-jild: Modullik kuchi , Kembrij, Massachusets: MIT Press. Komponentlar manbalarni (masalan, energiya yoki maʼlumot) ulash, oʻzaro taʼsir qilish yoki almashish imkoniyatiga ega. qandaydir tarzda, standartlashtirilgan interfeysga rioya qilish orqali. Har bir komponent chambarchas bogʻlangan tizimdagi boshqa alohida komponentlar bilan maxsus (va koʻpincha faqat) ishlashga moʻljallangan mahkam integratsiyalangan mahsulotdan farqli oʻlaroq, modulli mahsulotlar „boʻsh bogʻlangan“ boʻlgan komponentlar tizimidir.Orton, J. & Weick, K. 1990. „Boʻshashgan tizimlar: qayta kontseptsiyalash“. Academy of Management Review, 15:203–223.

Lev Manovich „Yangi ommaviy axborot vositalarining tili“ asarida beshta „yangi ommaviy axborot vositalarining tamoyillari“ni taklif qiladi, ular „mutlaq qonunlar sifatida emas, balki kompyuterlashtirilgan madaniyatning umumiy tendentsiyalari“ sifatida tushuniladi.Manovich. , J. 2001. Yangi OAV tili. Kembrij, MA: MIT Press. Beshta tamoyil sonli koʻrinish, modullik, avtomatlashtirish, oʻzgaruvchanlik va transkodlashdir. Yangi media ichidagi modullik yangi media obyektini toʻldirish uchun mustaqil ravishda yoki sinxronlashda birgalikda harakat qila oladigan bir nechta alohida oʻzini oʻzi etarli modullardan tashkil topgan yangi mediani ifodalaydi. Photoshop da modullilik qatlamlarda koʻproq namoyon boʻladi; bitta tasvir koʻplab qatlamlardan iborat boʻlishi mumkin, ularning har biri butunlay mustaqil va alohida obyekt sifatida koʻrib chiqilishi mumkin. Veb-saytlarni modulli deb taʼriflash mumkin, ularning tuzilishi veb-sayt tuzilishini saqlab qolgan holda ularning tarkibini oʻzgartirish, olib tashlash yoki tahrirlash imkonini beradigan formatda shakllanadi . Buning sababi shundaki, veb-sayt tarkibi veb-saytga alohida ishlaydi va sayt tuzilishini aniqlamaydi. Manovichning taʼkidlashicha, butun Web modulli tuzilishga ega boʻlib, mustaqil saytlar va sahifalardan tashkil topgan va har bir veb-sahifaning oʻzi mustaqil ravishda oʻzgartirilishi mumkin boʻlgan elementlar va kodlardan iborat.Bredli Dilger, sharh. „Yangi ommaviy axborot vositalari tili“ (Kairos: http://english.ttu.edu/kairos/7.1/reviews/dilger/ ).

Tashkiliy tizimlar chambarchas integratsiyalashgan, ierarxik tuzilmalar oʻrniga erkin bogʻlangan shakllarni almashtira boshlaganda tobora modulli boʻlib qoladi.Schilling, MA & Steensma, K. 2001. „Modulli tashkiliy tizimlardan foydalanish Shakllar: sanoat darajasidagi tahlil“. Academy of Management Journal, 44: 1149–1169. Masalan, agar firma ichki ishlab chiqarishdan koʻra pudratchi ishlab chiqarishdan foydalansa, u mustaqilroq boʻlgan tashkiliy komponentdan foydalanadi. Bunday imkoniyatlarni oʻzimizda yaratish: firma turli funktsiyalarni bajaradigan shartnoma ishlab chiqaruvchilari oʻrtasida almashishi mumkin va shartnoma ishlab chiqaruvchisi ham xuddi shunday tarzda turli firmalar uchun ishlashi mumkin. Muayyan sanoatdagi firmalar bir vaqtlar oʻzlarida amalga oshirilgan faoliyatlar uchun firma chegaralaridan tashqarida joylashgan tashkiliy komponentlar bilan boʻshashmasdan bogʻlanishni almashtira boshlaganlarida, butun ishlab chiqarish tizimi (koʻplab firmalarni qamrab olishi mumkin).) tobora modulli boʻladi. Firmalarning oʻzlari koʻproq ixtisoslashgan tarkibiy qismlarga aylanadi. Boʻshashmasdan bogʻlangan tuzilmalardan foydalanish firmalarga koʻlam va miqyosda koʻproq moslashuvchanlikka erishish imkonini beradi. Bu texnologik artefaktlarni ishlab chiqarish usuli bilan bogʻliq boʻlgan ishlab chiqarish jarayonlaridagi modullikka mos keladi. . Bu artefaktning barcha qiymat zanjiridan iborat boʻlib, artefaktni loyihalashdan tortib ishlab chiqarish va tarqatish bosqichlarigacha. Ishlab chiqarishda modullilik koʻpincha dizayn modullarining ortishi bilan bogʻliq. Firma osongina oʻzgarishi mumkin bilan solishtirganda, ushbu faoliyatning turli provayderlari oʻrtasida (masalan, turli shartnoma ishlab chiqaruvchilari yoki ittifoq hamkorlari oʻrtasida). uydagi barcha faoliyat uchun imkoniyatlarni yaratish, shu bilan bozorning turli ehtiyojlariga tezroq javob berish. Biroq, bu moslashuvchanlik yutuqlari narx bilan birga keladi. Shu sababli, tashkilot ushbu shakllarning har biri bilan erishilishi mumkin boʻlgan moslashuvchanlik yutuqlarini va har qanday yoʻqotishlarni baholashi kerak.

Firmalar ichidagi modullashtirish ierarxik boshqaruvning anʼanaviy shaklini ajratishga olib keladi.Miles RE, Snow, CC, Mathews, JA, Miles, G., & Coleman, HJ „ Bilimlar asrida tashkil etish – Hujayra shaklini oldindan bilish“. Academy of Management Executive 11(4):7–20.Zenger, TR & Hesterly, WS Powered_Incentives_and_Molecular_Units/links/0046351dda904b2cc4000000/Tashkilotlarni-ajratish-Selective-Intervention-High-Powered-Incentives-and-Molecular-Units.pdf „The-Selective-Incentives-and-Molecular-Units.pdf; Yuqori quvvatli ragʻbatlantirish va molekulyar birliklar“. Organization Science 8:209–222.Kuntz, L. & Vera, A. 2007. „Modulli tashkilot va shifoxona faoliyati“. Sogʻliqni saqlash xizmatlarini boshqarish boʻyicha tadqiqotlar, 20(1): 48–58. Murakkablikni kamaytirish uchun firma nisbatan kichik avtonom tashkiliy birliklarga (modullarga) ajratilgan. Modullashtirish bir tuzilishga olib keladi, unda modullar kuchli oʻzaro bogʻliq vazifalarni birlashtiradi, modullar orasidagi oʻzaro bogʻliqlik esa zaifdir. Shu munosabat bilan, modulli tashkiliy shakllarning tarqalishiga koʻpchilik yirik firmalarning qayta muhandislik, qayta yoʻnaltirish va qayta qurish boʻyicha keng koʻlamli saʼy-harakatlari yordam berdi. Ushbu harakatlar odatda jarayonga kuchli yoʻnaltirishni oʻz ichiga oladi: biznesning toʻliq xizmat koʻrsatish jarayoni qisman jarayonlarga boʻlinadi, keyinchalik ular tashkiliy boʻlinmalar (modullar) ichidagi oʻzaro faoliyat guruhlar tomonidan avtonom tarzda hal qilinishi mumkin. Modullarni muvofiqlashtirish koʻpincha ichki bozor mexanizmlaridan foydalanish, xususan, foyda markazini amalga oshirish orqali amalga oshiriladi. Umuman olganda, modullashtirish oʻzgaruvchan umumiy yoki bozor sharoitlariga yanada moslashuvchan va tezroq javob berishga imkon beradi. Yuqoridagi printsiplarga asoslanib, tashkilotlarni modullashtirishning koʻplab muqobil shakllari (tijorat yoki notijorat) mumkin. Biroq, modullashtirish mustaqil va mustaqil emas. tashkiliy kontseptsiya, balki boshqa tashkiliy tushunchalarning ajralmas qismi boʻlgan bir nechta asosiy gʻoyalardan iborat. Ushbu markaziy gʻoyalarni har bir firmada topish mumkin. Shunga koʻra, firmani „modulli“ yoki „modulli emas“ deb tavsiflash mantiqiy emas, chunki firmalar har doim maʼlum darajada modulli boʻladi.

Kirish tizimlari yoki „domenga xos hisoblash mexanizmlari“ (masalan, ogʻzaki tilni idrok etish qobiliyati) vertikal qobiliyatlar deb ataladi va Jerri Fodorga koʻra, ular modulli boʻlib, ular bir qator xususiyatlarga ega boʻlib, Fodor taʼkidlaganidek, modullikni tashkil qiladi. Fodorning modullarni tavsiflovchi xususiyatlar roʻyxati quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
 Domenga xos (modullar faqat maʼlum bir sinfning kirishlariga javob beradi va shuning uchun „vertikal fakultet turlari“ (Fodor, 1996 [1983]: 37)
 Tugʻma ravishda aniqlangan (tuzilma oʻziga xos va o'rganish jarayoni tomonidan shakllantirilmagan)
 Yigʻilmagan (modullar koʻproq elementar kichik jarayonlar zaxirasidan yigʻilmagan, balki ularning virtual arxitektura xaritalari bevosita neyron amalga oshirishda)
 Nevrologik bogʻlangan (modullar qoʻzgʻaluvchan neyron mexanizmlar emas, balki oʻziga xos, mahalliylashtirilgan va puxta tuzilgan neyron tizimlar bilan bogʻlangan)
 Avtonom (boshqa modullardan mustaqil modullar)

Fodor bu rasmiy taʼrif yoki modullik uchun zarur boʻlgan xususiyatlarning har tomonlama roʻyxati deb bahslashmaydi. U faqat yuqoridagi baʼzi xususiyatlar bilan tavsiflangan kognitiv tizimlar, ehtimol, ularning barchasi bilan tavsiflanadi va bunday tizimlarni modulli deb hisoblaydi. Shuningdek, u xarakteristikalar hammasi yoki hech narsa emas, balki har bir xususiyat maʼlum darajada namoyon boʻlishi mumkinligini taʼkidlaydi va modullikning oʻzi ham dixotomiyali tuzilma emas – nimadir koʻproq yoki kamroq modulli boʻlishi mumkin: "Bir. Shunday qilib, modullilik tushunchasi darajalarni tan olishi kerak, deb kutish kerak edi "(Fodor, 1996). [1983]:37).

Shunisi eʼtiborga loyiqki, Fodorning „yigʻilmagan“ xususiyati modulli tizimlar ierarxik tarzda joylashtirilganligi koʻrinadigan boshqa sohalarda modullikdan keskin farq qiladi (yaʼni modullarning oʻzi modullardan iborat, ular oʻz navbatida modullardan iborat va hokazo). Biroq, Maks Coltheartning taʼkidlashicha, Fodorning yigʻilmagan xususiyatga sodiqligi zaif koʻrinadi,Coltheart, M. 1999. „Modulyarlik va idrok“. Trends in Cognitive Sciences, 3(3):115–120. va boshqa olimlar (masalan, BlokBlok, N. 1995. „Aql miyaning dasturiy taʼminoti sifatida“, Smit, E. va Osherson, D. (Eds) Fikrlash: Kognitiv fanga taklif, Kembrij, Massachusets: MIT Press.) Fodor modullarini yanada nozik modullarga ajratish mumkinligini taklif qildi. Masalan, Fodor ogʻzaki va yozma til uchun alohida modullarni ajratsa-da, Block ogʻzaki til modulini fonetik tahlil va leksik shakllar uchun modullarga ajratishi mumkin: „Dekompozitsiya“ Agar barcha komponentlar ibtidoiy protsessor boʻlsa, toʻxtaydi – chunki ibtidoiy protsessorning ishlashini keyinchalik qismlarga ajratib boʻlmaydi. suboperatsiyalar"

Fodorning modullik boʻyicha ishi eng keng qamrovli ishlardan biri boʻlsa-da, psixologiyada modullilik boʻyicha boshqa fanlar boʻyicha modullilik bilan simmetriyasini eʼtiborga olish kerak. Misol uchun, Fodor modul sifatida kognitiv kiritish tizimlariga eʼtibor qaratgan boʻlsa, Coltheart kognitiv modullarning koʻp turlari boʻlishi mumkinligini taklif qiladi va masalan, bilim modullari va qayta ishlash modullarini ajratadi. Birinchisi, boshqa bilimlar majmuasidan mustaqil boʻlgan bilimlar majmuasi boʻlsa, ikkinchisi boshqa bunday tizimlardan mustaqil aqliy axborotni qayta ishlash tizimidir.

Biroq, nevrologlar toʻplagan maʼlumotlar, dastlab Jerri Fodor tomonidan taklif qilingan modullik nazariyasi kabi aniq va aniq tashkiliy tizimga ishora qilmagan. Umumiy naqshlar mavjud boʻlsa-da, u ancha tartibsiz va odamdan odamga farq qilishi koʻrsatilgan; neyroimaging va lezyon tadqiqotlari aralashmasi orqali maʼlum funktsiyalarni bajaradigan maʼlum hududlar va bu funktsiyalarni bajarmaydigan boshqa hududlar mavjudligi koʻrsatilgan.Spunt, RP & Adolphs, R., (2017). „Domenning oʻziga xosligiga yangi qarash: ijtimoiy nevrologiyadan tushunchalar“. Tabiat sharhlari: Neyrologiya. 

 Biologiyada modullik 
Baʼzi boshqa fanlarda boʻlgani kabi, modullik atamasi biologiyada ham bir necha usulda qoʻllanilishi mumkin. Masalan, bu noaniq tuzilishga ega boʻlgan organizmlarga tegishli boʻlishi mumkin, ularda turli xil murakkablikdagi modullar (masalan, barglar, novdalar) ularning soni yoki joylashishi boʻyicha qatʼiy cheklovlarsiz yigʻilishi mumkin. bentik zonalarning koʻpgina oʻsimliklari va sessil (harakatsiz) umurtqasizlarlari modullikning bu turini koʻrsatadi (aksincha, boshqa koʻplab organizmlar oldindan belgilangan aniq tuzilishga ega. embrionogenezda).Endryus, J. 1998. Bakteriyalar modulli organizmlar sifatida. Mikrobiologiyaning yillik sharhi, 52:105–126. Bu atama biologiyada ham kengroq maʼnoda gomologik tuzilmalarning shaxslar orasida qayta ishlatilishiga ishora qilish uchun ishlatilgan. va turlari. Hatto ushbu soʻnggi toifada ham modulni qanday qabul qilishda farqlar boʻlishi mumkin. Masalan, evolyutsion biologlar modulga butun organizmning morfologik komponenti (kichik birligi) sifatida eʼtibor qaratishlari mumkin, rivojlanish biologilar modul atamasidan baʼzi bir birikmalarga murojaat qilishlari mumkin. funktsiyani bajarish uchun birlashtirilgan tarzda harakat qila oladigan quyi darajadagi komponentlar (masalan, genlar).Bolker, JA. 2000. „Rivojlanishdagi modullik va nima uchun bu Evo-Devo uchun muhim“ ". American Zoologist, 40: 770–776. Birinchisida modul asosiy komponent sifatida qabul qilinadi, ikkinchisida esa asosiy eʼtibor modulga kollektiv sifatida qaratiladi.

Biologiya olimlari modulni tavsiflashi kerak boʻlgan xususiyatlar roʻyxatini taqdim etdilar (xuddi Fodor The Modularity of MindFodor, J. 1983. The Modularity of Mind. Kembrij, Massachusets: MIT Press.). Masalan, Rudy RaffRaff, RA 1996. Hayot shakli. Chicago: Chicago University Press. rivojlanish modullari ega boʻlishi kerak boʻlgan quyidagi xususiyatlar roʻyxatini taqdim etadi:
 diskret genetik spetsifikatsiya
 ierarxik tashkilot
 boshqa modullar bilan oʻzaro aloqalar
 rivojlanayotgan organizmdagi maʼlum bir jismoniy joylashuv
 rivojlanish va evolyutsion vaqt miqyosida oʻzgarishlarni boshdan kechirish qobiliyati

Raffning fikriga koʻra, rivojlanish modullari „boshlangʻich tuzilmalar emas, balki mahalliylashtirilgan jarayonlarni (morfogenetik sohalarda boʻlgani kabi) ifodalovchi dinamik obyektlardir“… (… organ rudimentlari kabi)". Biroq, Bolker mavhumroq boʻlgan va shuning uchun bir nechta oʻrganish darajasiga koʻproq mos keladigan xususiyatlarning aniq roʻyxatini tuzishga harakat qiladi. biologiyada. U shunday deb taʼkidlaydi:
 Modul – bu tashqi integratsiyadan koʻra koʻproq ichki integratsiya bilan tavsiflangan biologik obyekt (tuzilma, jarayon yoki yoʻl).
 Modullar biologik shaxslardirHull, DL 1980. Individuallik va tanlov. Ekologiya va sistematikaning yillik sharhi, 11:311–332Roth, VL 1991. Gomologiya va ierarxiyalar: hal qilingan muammolar va hal qilinmagan. Journal of Evolutionary Biology, 4:167–194, ularni atrof-muhit yoki kontekstdan ajratib koʻrsatish mumkin va ularning xatti-harakati yoki funktsiyasi shunchaki arifmetik yigʻindini emas, balki ularning qismlari integratsiyasini aks ettiradi. Yaʼni, umuman olganda, modul uning tarkibiy qismlari ajratilgan taqdirda bajarolmaydigan vazifalarni bajarishi mumkin.
 Ichki integratsiyaga qoʻshimcha ravishda, modullar tashqi ulanishga ega, ammo ular qandaydir tarzda oʻzaro aloqada boʻlgan boshqa obyektlardan ham ajratilishi mumkin.

Boshqa fanlar olimlari uchun alohida qiziqish uygʻotishi kerak boʻlgan biologiyada modullik boʻyicha yana bir tadqiqot oqimi Günter Vagner va Li Altenbergdir. Altenbergning ishi,Altenberg, L. 1995. „Genom oʻsishi va genotip evolyutsiyasi- fenotip xaritasi“. Evolyutsiya va biohisoblash: evolyutsiyaning hisoblash modellari, ed. Wolfgang Banzhaf va Frank H. Eeckman. Informatika fanidan maʼruza matnlari jild. 899. Springer-Verlag, 205–259-betlar. Vagner ishi,Vagner, G. 1996. „Gomologlar, tabiiy turlar va modullik evolyutsiyasi“. Amerika zoologi, 36:36–43. va ularning birgalikdagi yozishlariVagner, G. va Altenberg, L. 1996a. Perspektiv: murakkab moslashuvlar va evolyutsiya evolyutsiyasi. Evolution, 50:967–976. tabiiy tanlanish modulli organizmlarning paydo boʻlishiga qanday olib kelishi mumkinligini va modullikning evolyutsiyadagi rolini oʻrganadi. Altenberg va Vagnerning ishi modullik evolyutsiyaning natijasi ekanligini va evolyutsiyani osonlashtirishini koʻrsatadi – bu gʻoya texnologik va tashkiliy sohalarda modullik ustida ishlashga sezilarli oʻxshashdir.

 Sanʼatda modullik 
Tasviriy sanʼatda modullardan foydalanish turli madaniyatlarda uzoq vaqtdan beri mavjud. Yunon-rim antik davrining klassik arxitekturasida modul binoning elementlarini proporsiyalash uchun standartlashtirilgan oʻlchov birligi sifatida ishlatilgan. Odatda modul klassik ustunning pastki shaftining yarmi diametri sifatida oʻrnatildi; klassik tizim sintaksisidagi barcha boshqa komponentlar ushbu modulning kasr yoki karrali shaklida ifodalangan. Anʼanaviy yapon qurilishida xona oʻlchamlari koʻpincha tatami deb nomlangan standart guruch toʻshaklarining kombinatsiyasi bilan aniqlangan; toʻshakning standart oʻlchami taxminan 3 futdan 6 futga teng boʻlib, bu yotgan odamning umumiy nisbatlariga yaqinroqdir. Shunday qilib, modul nafaqat uch oʻlchovli vertikal elementlardan foydalanish uchun proportsional qurilma, balki ikki oʻlchovli rejalashtirish vositasiga ham aylanadi.

Oʻlchov vositasi sifatida modullik binolarning ayrim turlariga xosdir; masalan, gʻisht konstruktsiyasi oʻz tabiatiga koʻra moduldir, chunki gʻishtning sobit oʻlchamlari, albatta, asl birlikning koʻpaytmasi boʻlgan oʻlchamlarni beradi. Devor va sirtlarni hosil qilish uchun gʻishtlarni bir-biriga yopishtirish, shuningdek, modullikning ikkinchi taʼrifini aks ettiradi: yaʼni kattaroq kompozitsiyalarni hosil qilish uchun bir-biriga jismonan bogʻlangan standartlashtirilgan birliklardan foydalanish.

20-asrda modernizm va ilgʻor qurilish texnikasi paydo boʻlishi bilan bu soʻnggi taʼrif modullikni kompozitsion atributdan oʻziga xos mavzuli tashvishga aylantiradi. modulli konstruktivizm maktabi 1950-yillarda betonga quyma takrorlanuvchi birliklardan haykaltaroshlik va meʼmoriy xususiyatlar yaratuvchi haykaltaroshlar toʻgaragi orasida rivojlanadi. Oʻn yil oʻtgach, modullik oʻziga xos badiiy mavzuga aylanadi, chunki bir nechta muhim Minimalist rassomlar buni asosiy mavzu sifatida qabul qilishadi. Modulli bino sanoat ishlab chiqarish modeli va ilgʻor arxitektura tadqiqotlari obyekti sifatida xuddi shu davrdan boshlab rivojlanadi.

Modullilik ModulArt tarafdorlari orasida yana qiziqish uygʻotdi, bu modulli sanʼat shakli boʻlib, uning tarkibiy qismlari jismoniy jihatdan qayta konfiguratsiya qilinishi, olib tashlanishi va/yoki qoʻshilishi mumkin. 1950-yillardan boshlab ModulArt-da bir nechta izolyatsiya qilingan tajribalardan soʻng,Eʼtiborlisi, 1950 va 1960-yillarda Mitzi Cunliffe tomonidan yaratilgan kubik haykallar va haykaltarosh Norman Karlberg tomonidan 1970-yillar va undan keyingi yillardagi nashrlar. /ref> 1990-yillardan beri bir qancha rassomlar bor sanʼatning bu moslashuvchan, sozlanishi va birgalikda yaratuvchi shaklini oʻrgandi.<ref>Qarang: „Modulistlar va ularning asarlari“ ModulArt.

 Modadagi modullik 
Modadagi modullik – bu elementlarni qoʻshish va olib tashlash yoki siluetni oʻzgartirish, odatda fermuarlar, ilgaklar va koʻzlarni yopish yoki boshqa mahkamlash orqali kiyimlarni sozlash qobiliyati. Tarix davomida u hatto 17-asrda mavjud boʻlgan kiyimlarni tikishda ishlatilgan. Soʻnggi yillarda tobora koʻpayib borayotgan moda dizaynerlari – ayniqsa sekin yoki barqaror modaga eʼtibor qaratganlar – bu kontseptsiya bilan tajriba oʻtkazmoqda. Haute Couture sohasida Yohji Yamamoto va Husayn Chalayan diqqatga sazovor misollardir, ikkinchisi, ayniqsa modulli kiyimlar yaratish texnologiyasidan foydalangani uchun.

Finlyandiya va AQShda olib borilgan tadqiqotlar isteʼmolchilarning modulli modaga ijobiy munosabatini koʻrsatmoqda,  Shunga qaramay, kontseptsiya hali uni asosiy modaga aylantirmagan. Modulli modada hozirgi asosiy eʼtibor isteʼmolchilarni birgalikda loyihalash va moslashtirish omillariga qaratilgan boʻlib, uning maqsadi mijozlar ehtiyojlari va istaklarining tez oʻzgarishiga qarshi kurashish, shuningdek, kiyim-kechaklarning hayot aylanishini oshirish orqali barqarorlikni taʼminlashdir. /ref>

 Mahsulot dizaynidagi modullik 
Modullik – bu arxitektura va sanoatda toʻliq qoʻllanilgan tushunchadir. Ichki dizaynda modullik iqtisodiy jihatdan foydali boʻlgan moslashtirilgan mahsulotlarga erishish uchun ishlatiladi. Masalan, IKEA ning sozlanishi mumkin boʻlgan baʼzi ijodlari va asosan yuqori darajadagi yuqori xarajatli kontseptsiyalarni oʻz ichiga oladi. Ichki dizayndagi modullik yoki „foydalanishdagi modullik“, foydalanuvchining oʻziga xos ehtiyojlariga mos keladigan va ular bilan bir vaqtda oʻsib boruvchi artefakt yaratish uchun modullarning kombinatsiyasi va qayta konfiguratsiyasi imkoniyatlarini anglatadi. 3D bosib chiqarish texnologiyasining evolyutsiyasi moslashtirilgan mebellarni amalga oshirishga imkon berdi. Ob’ektlar prototiplanishi, boʻsh joyga qarab oʻzgartirilishi va foydalanuvchilarning ehtiyojlariga qarab sozlanishi mumkin. Dizaynerlar 3D bosib chiqarish texnologiyasidan foydalangan holda internet orqali oʻz modullarini prototip koʻrsatishlari mumkin. Divanlar keng tarqalgan buyum boʻlib, ularda usmonlidan tortib to toʻshakgacha boʻlgan modulli xizmatlar, shuningdek almashtiriladigan mato va toʻqimachilik mahsulotlari mavjud.<ref name="Mann 2022"> Bu Harvey Probber tomonidan ixtiro qilinganidan keyin 1940-yillarda paydo boʻlgan, 1970-yillarda takomillashtirilgan va 2010 va 2020-yillarda ommaviy isteʼmolchilik darajasiga yetgan.

 Amerika tadqiqotlarida modullik 
Jon Blerning Modulli Amerika asarida,Blair, JG 1988. Modulli Amerika: Amerika yoʻlining paydo boʻlishi boʻyicha madaniyatlararo istiqbollar. Nyu-York: Greenwood Press. u amerikaliklar Yevropadan (asosan Angliya va Fransiya) meros boʻlib qolgan ijtimoiy tuzilmalarni almashtira boshlagani sari, ular taʼlim, musiqa va arxitektura kabi turli sohalarda modullikka nisbatan oʻziga xos Amerika tendentsiyasini rivojlantirganini taʼkidlaydi.

Blerning taʼkidlashicha, „modul“ soʻzi birinchi marta XVI-XVII asrlarda paydo boʻlganida, u „model“ ga juda yaqin maʼnoni anglatgan. Bu kichik hajmdagi vakillik yoki misolni nazarda tutgan. Oʻn sakkizinchi va oʻn toʻqqizinchi asrlarga kelib, bu soʻz belgilangan nisbatlar va nisbatlarning standart oʻlchovini anglatadi. Misol uchun, arxitekturada ustunning nisbatlarini modullarda koʻrsatish mumkin (yaʼni, „oʻn toʻrt modul balandligi poydevorda oʻlchangan diametrdan etti marta teng“) va shu tariqa istalgan oʻlchamga koʻpaytirilib, kerakli nisbatlarni saqlab qoladi.

Biroq, Amerikada bu soʻzning maʼnosi va qoʻllanilishi sezilarli darajada oʻzgardi: "1930-yillarda arxitektura terminologiyasidan boshlab, yangi eʼtibor modullar nuqtai nazaridan subkomponentlar sifatida ishlab chiqilgan har qanday obyekt yoki tizimga qaratildi. Ikkinchi jahon urushidan keyin ilovalar mebelga kengaydi. , hi-fi uskunalari, kompyuter dasturlari va boshqa modulli konstruktsiyalar ekvivalent boʻlish uchun moʻljallangan mustaqil birliklardan tashkil topgan har qanday yaxlitlikni anglatadi. tizimning qismlari, shuning uchun biz „tizimli ekvivalent“ deb aytishimiz mumkin.

Bler modulli tizimni „butunlardan koʻra qismlarga koʻproq ahamiyat beradigan tizim“ deb taʼriflaydi. Qismlar ekvivalent va shuning uchun bir yoki bir nechta maʼnoda oʻzaro almashinadigan va/yoki kümülatif va/yoki rekombinatsiyalanuvchi sifatida tushuniladi" (125-bet). Bler taʼlim (kollej oʻquv dasturi), sanoat (modulli mahsulotlarni yigʻish), arxitektura (osmonoʻpar binolar), musiqa (blyuzlar va jazz) va boshqalarda modulli tuzilmalarning paydo boʻlishini tasvirlaydi. Oʻzining yakuniy bobida Bler amerikaliklar paydo boʻlgan turli sohalarda koʻproq modulli tuzilmalarga intilishlariga nima sabab boʻlayotgani haqida qatʼiy fikr bildirmaydi; lekin u qaysidir maʼnoda Amerikaning liberal individualizm mafkurasi va antiierarxik tashkilotga ustunlik berish bilan bogʻliq boʻlishi mumkinligini taxmin qiladi.

 Muvofiq mavzular 
Modullikdan foydalanishni fanlar boʻyicha taqqoslash bir nechta mavzularni ochib beradi:

Psixologiya va biologiyani oʻrganishda namoyon boʻladigan mavzulardan biri tugʻma ravishda belgilanadi. Tugʻma ravishda koʻrsatilgan (bu yerda ishlatilganidek) modulning maqsadi yoki tuzilishi qandaydir biologik mandat bilan oldindan belgilanganligini bildiradi.

Domenning oʻziga xosligi, modullar faqat maʼlum bir sinf maʼlumotlariga javob beradi (yoki faqat maʼlum bir sinf funktsiyalarini bajaradi) psixologiya va biologiyani aniq qamrab olgan mavzu boʻlib, u texnologik va tashkiliy tizimlarni ham qamrab oladi, deb bahslashish mumkin. . Domenning oʻziga xosligi oxirgi fanlarda funksiyaning ixtisoslashuvi sifatida koʻriladi.

Ierarxik tarzda joylashtirilgan koʻpchilik fanlarda takrorlanadigan mavzu. Garchi dastlab Jerri Fodor tomonidan rad etilgan boʻlsa-da, boshqa psixologlar buni qabul qilishdi va bu biologiyada modullikdan foydalanishda (masalan, organizmning har bir moduli nozik modullarga ajralishi mumkin), ijtimoiy jarayonlar va artefaktlarda (masalan, biz osmonoʻpar binoni qavat bloklari, bitta qavat, qavat elementlari va hokazolar nuqtai nazaridan tasavvur qilishimiz mumkin), matematika. (masalan, 6-modulni 1, 2 va 3-modullarga boʻlish mumkin) va texnologik va tashkiliy tizimlar (masalan, tashkilot boʻlinmalardan iborat boʻlishi mumkin, ular jamoalardan iborat boʻlishi mumkin, ular shaxslardan iborat). ref>Schilling, MA 2002. Koʻp fanlarda modullik. Garudda, R., Langlois, R. va Kumarasvami, A. (tahrirlar) Modulli davrda boshqarish: arxitektura, tarmoqlar va tashkilotlar. Oksford, Angliya: Blackwell Publishers, 203–214-betlar</ref>

„Tashqi integratsiyadan koʻra ichki koʻproq“ bu matematikadan tashqari har bir fanda paydo boʻlgan mavzu. Koʻpincha avtonomiya deb ataladigan ushbu mavzu modullar oʻrtasida oʻzaro taʼsir yoki integratsiya boʻlishi mumkinligini tan oldi, lekin koʻproq oʻzaro taʼsir va integratsiya modul ichida sodir boʻladi. Ushbu mavzu „axborot inkapsulyatsiyasi“ bilan chambarchas bogʻliq boʻlib, u ham psixologiya, ham texnologiya tadqiqotlarida aniq namoyon boʻladi.

„Yaqin parchalanish“ (Simon tomonidan atalgan, 1962) barcha fanlarda namoyon boʻladi, lekin bir necha darajalarda namoyon boʻladi. Masalan, psixologiya va biologiyada bu faqat bitta modulni boshqasidan ajratish qobiliyatiga ishora qilishi mumkin (modul chegaralarini tan olish). Ijtimoiy artefaktlar, matematika va texnologik yoki tashkiliy tizimlarning bir nechtasida bu komponentlarni bir-biridan ajratish qobiliyatini anglatadi. Bir qator fanlarda bu parchalanish tizimning (yoki jarayonning) murakkabligini kamaytirishga ham imkon beradi. Bu David MarrMarr, D. 1982. Vision iqtibosida toʻgʻri tasvirlangan. WH Freeman, p. 325. psixologik jarayonlar haqida, u „har qanday katta hisoblash kichik, deyarli mustaqil, ixtisoslashgan kichik jarayonlar toʻplamiga boʻlinishi kerak“ deb taʼkidlaydi. Murakkablikni kamaytirish, shuningdek, matematikada to'qqiztadan chiqarishning aniq maqsadidir.

Oʻrnini bosish va rekombinatsiya bir-biri bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan konstruktsiyalardir. Birinchisi, Jon Blerning „tizimli ekvivalentligi“ dagi kabi bir komponentni boshqasiga almashtirish qobiliyatiga ishora qiladi, ikkinchisi esa tizimning noaniq shakliga va komponentning noaniq ishlatilishiga ishora qilishi mumkin. Masalan, AQSH kollejlari oʻquv dasturlarida har bir kurs kredit tizimi bilan tuzilgan boʻlib, u bir xil aloqa soatlari sonini va taxminan bir xil taʼlim mazmunini taʼminlaydi va bu oʻrinbosarlikni taʼminlaydi. Oʻz oʻrnini bosish qobiliyatiga koʻra, har bir talaba oʻz oʻquv dasturlarini yaratishi mumkin (oʻquv dasturining tizim sifatida rekombinatsiyasi) va har bir kurs turli xil talabalar oʻquv dasturlari bilan rekombinatsiya qilinishi mumkin (komponentning bir nechta tizimlar ichida rekombinatsiyasi). Har ikkala oʻrinbosarlik va rekombinativlik Blerning ijtimoiy jarayonlari va artefaktlarida darhol tan olinadi va Garud va KumarasvaminingGarud, R. va Kumaraswamy, A. 1995. „Oʻrnini bosish iqtisodiga erishish uchun texnologik va tashkiliy dizaynlar“ da yaxshi tasvirlangan. Strategic Management Journal, 16:93–110. Texnologik tizimlarda almashtirish iqtisodlari muhokamasi.

Blerning tizimli ekvivalentligi, shuningdek, oʻrinbosarlik va „modul gomolog sifatida“ oʻrtasidagi munosabatni koʻrsatadi. Blerning tizimli ekvivalentligi bir nechta modullarning tizim ichida taxminan bir xil funktsiyani bajarish qobiliyatini anglatadi, biologiyada modul homolog sifatida turli xil organizmlarda taxminan bir xil shakl yoki funktsiyani almashadigan turli modullarga ishora qiladi. Modulning homolog sifatidagi ekstremal qismi matematikada topiladi, bu yerda (eng oddiy holatda) modullar maʼlum bir raqamni qayta ishlatishga ishora qiladi va shuning uchun har bir modul aynan oʻxshashdir.

Matematikadan boshqa barcha fanlarda modullar oʻziga xos tarzda har xil boʻlishi mumkinligiga urgʻu berilgan. Fodorning modulli kognitiv tizimni muhokama qilishda har bir modul oʻziga xos vazifani bajaradi. Biologiyada hatto gomologik deb hisoblangan modullar ham shakli va funktsiyasi jihatidan bir oz farq qilishi mumkin (masalan, kitning qanoti va odam qoʻli). Blerning kitobida u jazz musiqasi bir xil asosiy qoidalarga mos keladigan tarkibiy qismlardan iborat boʻlishi mumkin boʻlsa-da, bu komponentlar sezilarli darajada farqlanishini taʼkidlaydi. Xuddi shunday texnologiya va tashkilotni oʻrganishda modulli tizimlar juda oʻxshash (bir-birining ustiga qoʻyilishi mumkin boʻlgan javonlarda boʻlgani kabi) yoki juda boshqacha (har bir komponent oʻziga xos funktsiyalarni bajaradigan stereo tizimda boʻlgani kabi) modullardan iborat boʻlishi mumkin. orasidagi har qanday birikma.

+1-jadval: Modullikdan fanlar boʻyicha foydalanishSchilling ruxsati bilan moslashtirilgan, MA 2002. „Koʻp fanlarda modullik“. Garud, R., Langlois, R. va Kumarasvami, A. (tahrirlar) Modulli davrda boshqaruv: arxitektura, tarmoqlar va tashkilotlar. Oksford, Angliya: Blackwell Publishers, 203–214-betlar Kontseptsiya Texnologiya va tashkilotlar Psixologiya Biologiya Amerika tadqiqotlari Matematika Domenga xos X X X Tugʻma ravishda belgilangan X X Ierarxik tarzda joylashtirilgan X X X X X Tashqi integratsiyaga qaraganda koʻproq ichki integratsiya (mahalliy jarayonlar va avtonomiya) X X X X Axborot bilan qoplangan X X Dekompozitsiyaga yaqin X X X X X Rekombinatsiya qobiliyati X X X X Kengaytirish qobiliyati X X X X Modul gomolog sifatida X X X X

 Shuningdek qarang 
 Konfiguratsiya dizayni
 Obyektga yo'naltirilgan dasturlash
 Naqsh tili

 Adabiyotlar 
Tadqiqot maqolalari

 R. Phukan, D. Nam, D. Dong va R. Burgos, „Uch fazali AC-DC interleaved konvertorlari uchun modulli 2 bosqichli LCLC filtri uchun dizayn mulohazalari“, 2022 IEEE Transportation Electrification Conference & Expo (ITEC) , Anaxaym, CA, AQSh, 2022, bet. 517-522. doi: 10.1109/ITEC53557.2022.9813883
 S. Ohn  va boshqalar., „A $N$-Parallel modulli uch fazali AC-DC konvertorlari uchun kengaytiriladigan filtr topologiyasi, birlashtirilgan induktorlarni tartibga solish orqali“, „IEEE Transactions on Power Electronics“'da, jild. 37, yoʻq. 11, 13358-13367-bet, 2022 yil noyabr. doi: 10.1109/TPEL.2022.3179396
 R. Phukan  va boshqalar., „Modulli interleaved AC-DC konvertorlari uchun bilvosita bogʻlangan filtrli qurilish blokining dizayni“, „IEEE Transactions on Power Electronics“', jild. 37, yoʻq. 11, 13343-13357-bet, 2022 yil noyabr. doi: 10.1109/TPEL.2022.3179346
 R. Phukan, S. Ohn, D. Dong, R. Burgos, G. Mondal va S. Nielebock, „Toʻliq SiC asosidagi tarmoqqa bogʻlangan uch fazali konvertorlar uchun modulli oʻzgaruvchan tok filtri qurilish bloklarini baholash“, 2020 IEEE Energy Konvertatsiya kongressi va koʻrgazmasi (ECCE), Detroyt, MI, AQSH, 2020, 1835-1841 yillar. doi: 10.1109/ECCE44975.2020.9236265
 S. Ohn  va boshqalar., „Modulli toʻliq SiC AC-DC konvertorlari uchun modulli filtr qurilish bloki, birlashtirilgan induktorlar tartibida“, 2020 IEEE energiya konvertatsiyasi va koʻrgazmasi, Detroit , MI, AQSh, 2020, 4130-4136-betlar. doi: 10.1109/ECCE44975.2020.9236309
 R. Phukan, S. Ohn, D. Dong, R. Burgos, G. Mondal va S. Nielebock, „Uch darajali tarmoqqa bogʻlangan konvertorlar uchun yuqori darajada integratsiyalangan modulli filtrli qurilish blokini loyihalash va optimallashtirish“, 2020 IEEE Energiya konvertatsiyasi kongressi va koʻrgazmasi (ECCE), Detroyt, MI, AQSh, 2020, 4949-4956-betlar. doi: 10.1109/ECCE44975.2020.9235895


Kategoriya:Operatsiyalarni boshqarish
Kategoriya:Mavhumlik
Kategoriya:Tizimlar
Kategoriya:Dizayn