Sayyid Nosiruddin

Sayyid Shoh Nosiruddin (bengalcha: শাহ সৈয়দ নাসিরুদ্দীন, arabcha: شاه سيد ناصر الدين) – 14-asrda Bengaliyada islom dinining tarqalishi bilan bogʻliq boʻlgan soʻfiy avliyo va lashkarboshi. Sulton Shamsuddin Firuzshohning qurolli kuchlari qoʻmondoni (Sipohsolor) sifatida Sayyid Nosiruddin birinchi navbatda 1303-yilda Silxetni zabt etishdagi roli bilan mashhur soʻfiy darvesh Shoh Jalol bilan bir qatorda mashhurdir.

 Nasabi 
Nosiruddin Bagʻdoddagi Sayyidlar oilasida, Hasan al-Arabiyning xonadonida (Hasan arab boʻlgan) tugʻilgan. Tarixchi Achyut Charan Choudhuri Nosiruddinning nasl-nasabini shia islomning oʻn ikki imomidan izlaydi va uning naslini aytadi:

 Silxetning zabt etilishi 
1258-yilda Hulokuxon boshchiligidagi moʻgʻullar tomonidan vayron qilinganidan soʻng, shaharni tark etishga majbur boʻlgan Sayyid Nosiruddin birinchi navbatda Bengaliyaga joylashishdan oldin Dehliga koʻchib oʻtdi. Bir paytlar u Suhravardiya soʻfiylik tariqatiga ergashib, bir qancha gʻayritabiiy qobiliyatlarga ega boʻldi. Balki mana shu ruhiy kuchlar hikoyalari orqali u Bengal sultoni Shamsuddin Firuzshohning homiyligiga erishgan.

1303-yilga kelib Sayyid Nosiruddin Sulton qoʻshinining sipohsolori boʻldi. Bu vaqt ichida Firuzshoh Silxetning Hind qiroli Gour Govinda bilan urushda qatnashgan. Govindaga qarshi ikkita muvaffaqiyatsiz hujum allaqachon uning jiyani Sikandar Xon boshchiligidagi sulton qoʻshini tomonidan amalga oshirilgan. Sayyid Nosiruddin boshchiligida uchinchi yurishga buyurildi. Bu qoʻshinga keyinchalik Shoh Jalol va uning 360 nafar izdoshlari qoʻshilgan. Bu hujum oxir-oqibat muvaffaqiyatli boʻldi va Gour Govinda chekinishga majbur boʻldi va shu bilan Silxetni musulmonlar nazorati ostiga oldi.

 Tarafning bosib olinishi 
Silxet zabt etilganidan koʻp oʻtmay, hozirgi Habiganjdagi qoʻshni Taraf qirolligining hukmdori Achak Narayan tomonidan mahalliy qozi qatl etilgani haqida xabar keldi. Bu Nuriddin deb atalgan qozi oʻgʻlining nikohini nishonlash uchun sigir soʻyishiga javoban qilingan, bu hukmdorni xafa qilgan.

Sayyid Nosiruddin bir qancha askar qoʻshini hamda Shoh Jalolning oʻn ikki shogirdi bilan Narayanga qarshi joʻnatildi, ular oldindan bostirib kelganini bilib, oilasi bilan qochib ketishdi. Natijada Taraf osonlik bilan qoʻlga olindi, keyinchalik Nosiruddin unga hokim etib tayinlandi. Soʻng oʻz oʻgʻli Sayiyd Sirojuddinni Nuriddinning qiziga turmushga berib, marhum Qodiyning oilasiga tasalli bermoqchi boʻldi.

 Meros 
Nosiruddin Tarafning Murarband shahrida dafn etilgan, qabri keyinchalik ziyoratgohga (mozor) aylangan. Keyinchalik uning oilasi mintaqaning merosxoʻr hukmdorlari sifatida davom etdi.

 Manbalar