Vladimir Beara

Vladimir Beara (serb kirilchasida: Vladimir Beara, 1928-yil 26-avgust – 2014-yil 11-avgust) – yugoslaviyalik darvozabon va futbol murabbiysi. Beara professional faoliyatining asosiy qismini Yugoslaviya Federal ligasida Hajduk Split va Red Star Belgrade klublarida, shuningdek, Yugoslaviya milliy futbol terma jamoasida oʻtkazgan. Beara oʻz davrining eng yaxshi darvozabonlaridan biri sifatida tan olingan.

 Hayoti 
Beara hozirgi Xorvatiyaning Sinj shahri yaqinidagi Zelovo Sutinsko qishlogʻida etnik kelib chiqishi serb boʻlgan oilada dunyoga kelgan. Uning ota-onasi Jakov va Mariya edi. Splitlik jurnalist Zdravko Reichning aytishicha, Beara davlat aholini roʻyxatga olish jarayonlarida oʻzini xorvat deb koʻrsatgan.

 Klubdagi faoliyati 
Beara Hajduk Split (1946-1955) klubi safida 308 ta oʻyin oʻtkazdi va oʻz jamoasiga 1950, 1952 hamda 1955-yillarda Yugoslaviya ligasi chempionligini qoʻlga kiritishda koʻmaklashdi.

Beara 1955-yilda uchinchi liga chempionligini qoʻlga kiritgandan soʻng, Belgradning Red Star  klubiga oʻtdi (1955—1960). Red Star bilan Beara Yugoslaviya ligasi chempionligini 1956, 1957, 1959 va 1960-yillarda qoʻlga kiritdi, hamda 1958 va 1959-yillarda Yugoslaviya kubogini yutdi. Beara Myunxen aviahalokatidan oldingi oʻyinda Manchester Yunaytedga qarshi Belgrade Red Starning darvozaboni boʻlgan edi. 1963-yilda mashhur sovet darvozaboni Lev Yashin, oʻzi emas, balki Vladimir Beara barcha davrlarning eng buyuk darvozaboni ekanligini taʼkidlagan.

Beara oʻz futbolchilik faoliyatini Germaniyaning Alemannia Aachen (1960—1962) va Viktoria Köln (1963—1964) klublarida yakunladi.

 Milliy terma jamoadagi faoliyati 
Beara 1950—1960-yillar oraligʻida Yugoslaviya milliy terma jamoasi safida 59 ta oʻyin oʻtkazgan. Yugoslaviya milliy jamoasiga kelishi bilan Beara darhol mashhurlikka erishdi. Bunga asosan Arsenalning Highbury stadionida Angliyaga qarshi oʻyinda toʻplarni mohirona qaytarib qolishi sabab boʻldi. Shu vaqtdan boshlab uni koʻpincha „Vladimir Veliki“ laqabi bilan chaqira boshlashdi. Beara 1952-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etdi va u Vengriyaga qarshi final oʻyinida Yugoslaviya milliy terma jamoasi safida maydonga tushdi hamda kumush medal qoʻlga kiritdi. Beara shuningdek, oʻz mamlakati darvozasini uchta Jahon chempionatida himoya qilgan: 1950-yilgi, 1954-yilgi va 1958-yilgi Jahon chempionatlarida. 1953-yilda Beara Angliyaga qarshi koʻrgazmali oʻyin oʻtkazgan FIFA Jahon Yulduzlari XI tarkibidagi toʻrtta yugoslaviyalik futbolchidan biri edi. Oʻyin 4:4 hisobida durang bilan yakunlandi, bunda Beara faqat bitta gol oʻtkazib yubordi.

 Murabbiylik faoliyati 
1967-yilda Beara Germaniyaning Kyoln sport universitetidagi akademiyada (hozirgi Hennes Weisweiler akademiyasida) murabbiylik kursini tugatdi. Beara keyinchalik Germaniya, Niderlandiya, Avstriya va Yugoslaviya klublarida, shuningdek Kamerun milliy terma jamoasida murabbiylik qildi. Uning murabbiylik faoliyatidagi eng yorqin lahza 1971-yilda Slavko Lušticaning yordamchisi sifatida Hajduk Split klubi bilan Yugoslaviya milliy chempionatida gʻalaba qozonishi boʻldi. Bu klubning Beara 1955-yilda futbolni tark etganidan keyingi birinchi chempionligi edi. Bundan tashqari, Beara 1975-yilda Tonnerre Yaunde klubi bilan Afrika Kubogi Gʻoliblari Kubogini qoʻlga kiritdi.

 Vafoti 
2014-yil 11-avgustda Bearaning oilasi uning oʻtgan yil davomida bir necha marta insult oʻtkazgani va oqibatda Xorvatiyaning Split shahrida vafot etgani haqida xabar berdi. Beara Katolik Lovrinac qabristoniga dafn etilgan. Bearaning beva xotini Jadrankaning uni katolik qabristoniga dafn etish qarori tanqidga uchradi, chunki Beara Pravoslav cherkoviga eʼtiqod qiluvchi odam edi.

 Oʻyin usuli 
Beara koʻzga tashlanadigan samarali uslubga ega boʻlgan sportchi va oʻziga ishongan posbon edi. Beara nafaqat toʻpni mahkam ushlash qobiliyati va jasurligi tufayli, balki oʻz chegarasidan chetga chiqish qobiliyatiga ham ega edi. Beara nafislikni darvozabonlik mahorati bilan uygʻunlashtira olish qobiliyati tufayli „Poʻlat qoʻlli balet raqqosi“ laqabini oldi.

 Yutuqlari 
Hajduk Split

 Yugoslaviya birinchi ligasi: 1950, 1952, 1954—1955

Red Star Belgrad

 Yugoslaviyaning birinchi ligasi:1955—1956, 1956—1957, 1958—1959, 1959—1960
 Yugoslaviya futbol kubogi: 1957—1958, 1958—1959

Yugoslaviya

 Olimpiya oʻyinlari: Kumush medal 1952

 Manbalar 

Turkum:Yugoslaviyalik erkak futbolchilar
Turkum:Erkak futbol darvozabonlari
Turkum:HNK Hajduk Split futbolchilari
Turkum:1958-yilgi FIFA Jahon chempionati oʻyinchilari
Turkum:1954-yilgi FIFA Jahon chempionati oʻyinchilari
Turkum:Olimpiyada medalini olgan futbolchilar