Qatada ibn Di'ama

Qatoda ibn Diyoma as-Sadusiy yoki Abu Xattob ( hijriy 117-yil (milodiy 735-yil)da vafot etgan boʻlib, Iroqning Basra shahrida yashagan hamda mufassir va muhaddis sifatida tanilgan.

 Hayoti 
Qatoda ibn Diyoma shimoliy arab qabilasi Banu Shaybondan boʻlgan Sadus urugʻidan ediThe Encyclopaedia of Islam. New Edition. Brill. Leiden. Bd. 9, S. 391. Uning hayoti haqida koʻp narsa maʼlum emas va u haqidagi dastlabki maʼlumotlar Ibn Saʼd tomonidan „Asosiy sinflar kitobi“da tuzilganIbn Saad: Biography… (Eduard Sachau). Brill, Leiden 1918. Bd. VII. Theil II. S. 1–3. S. XXXIV (In German language). U koʻr boʻlgan va oʻz hayoti uchun qadrli hisoblangan hadith, tafsir, arab sheʼriyati va nasl-nasab sohalaridagi bilimlarni oʻzlashtirishda bilimlariga tayangan. U bir necha yil al-Hasan al-Basrining shogirdi va hamrohi boʻlgan. al-Mizzī va al-Dhahabining ilmiy tarjimai hollarida tilga olingan baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Qatoda hijriy 117/735-yilda Vasitda vabodan vafot etgan.

 Asarlari 

 Uning tafsir asarlari saqlanib qolmagan. Faqat uchta varaqdan iborat kichik bir parcha mavjud boʻlib, unda Qur’on oyatlarining bekor qilinishi haqida maʼlumot keltirilgan va 1177-yilda Iskandariyada yozuv oʻrganilgani haqidagi qayd mavjud. Bu parcha 1988-yilda nashr etilgan: Kitob an-nasix val-mansux / كتاب الناسخ والمنسوخ / Bekor qiluvchi va bekor qilingaEd. Ḥātim Ṣāliḥ aḍ-Ḍāmin. Beirut 1988. The statement by Fuat Sezgin (1967), pp. 20 and 24: „Apart from the above-mentioned K. an-Nāsiḫ wa-l-mansūḫ of QATĀDA, which we have received …“ is to be corrected. See ibid. P. 31. At-Tabariyda Qur’on tafsiridan olingan anʼana yoʻllarini koʻrsatadigan koʻplab parchalar mavjudFuat Sezgin (1967), p. 32. Uning Qur’on tafsiri ham, bekor qilish haqidagi ishi ham XV asrda maʼlum boʻlgan; Ibn Hajar al-'Asqaloniy ularni oʻzining „ilmiy ensiklopediya“sida, meros olish anʼanasiga ega boʻlgan asarlarning nomlari toʻplamida sanab oʻtadiHeinrich Schützinger: The Kitāb al-Mu'ǧam of Abū Bakr al-Ismā'īlī . Franz Steiner, Wiesbaden 1978. pp. 41-43; Treatises for the Customer of the East (AKM), volume XLIII, 3.
 Kitob al-manosik (كتاب المناسك), Ziyorat marosimlari kitobi uning shogirdi Saʼid ibn Abi’Arub (773-yilda vafot etgan)Fuat Sezgin (1967), pp. 91-92 anʼanasida boʻlib, birinchi marta 2000-yilda Bayrutda nashr etilganEd. 'Āmir Ḥasan Ṣabrī. Dār al-baschā'ir al-islāmiyya.. Asarda Qatodaning ziyorat marosim jihatlariga oid tushuntirishlari va ziyorat marosimlari, ularning mavqelari va al-Harom al-Makkiyning ahamiyatiga oid Qur’on oyatlari tafsirlari keltirilgan.
 Manbalar 

Turkum:735-yilda vafot etganlar
Turkum:8-asr arab shaxslari