Al-Abiliy

Abu Abdulloh Muhammad ibn Ibrohim al-Abiliy () (1356–1282) yashagan (hijriy 681–757) – tlemsenlik musulmon faylasufi. Abu Abdulloh Tunisda uch yil davomida falsafani oʻrgangan Ibn Xaldunning oʻqituvchisi boʻlishi mumkin.

1282-yilda hozirgi Jazoirning Tlemsen shahrida tugʻilgan. Otasi asli Andalus viloyatining Avila shahridan boʻlgan, Banu Zayyan qoʻshinida askar boʻlib xizmat qilgan. Onasi Tlemsendagi qozi Muhammad Ibn Gʻalbunning qizi edi.

Mariniylar Tlemsenni egallab olishganda, al-Abiliy shaharni tark etgan. Koʻplab shia oʻqituvchilari bilan sharqqa sayohat qilgan, keyinchalik Makkaga haj qilgan. Shuningdek, Karbaloda ham vaqt oʻtkazgan. Shahar ozod qilinganidan keyin Tlemsenga qaytib kelgan va koʻp vaqtini oʻqishga bagʻishlagan. Ibn al-Imom (Abu Mausa) huzurida mantiq va usul ilmini oʻrgangan. Shahar gʻaznachiligida maʼmuriy rolga kirishga majbur boʻlishdan qoʻrqib al-Abiliy gʻarbga, zamonaviy Marokashdagi Fos shahriga qochib ketgan. U dastlab yahudiy matematikining oldida panoh topgan va qoʻl ostida matematika boʻyicha bilimlarni olgan. Taxminan hijriy 710-yilda Marokashda yashay boshlagan va u yerda buyuk olim Ibn al-Bannodan falsafadan tahsil olgan. Ibn al- Banno vafotidan soʻng, al-Abiliy Fosda dars bergan va mashhur boʻlgan. Keyinchalik Sulton Abu al-Hasan saroyida xizmat qilgan.

Al-Abiliy 748-hijriy yilda Sulton Ifriqiyani zabt etganda u bilan birga Tunisga kelgan va oʻsha yerda Ibn Xaldunga ustozlik qilgan. Hijriy 757-yilda (milodiy 1356) Fos shahrida vafot etgan.

 Manbalari 

Turkum:1356-yilda vafot etganlar
Turkum:1282-yilda tugʻilganlar