Yazid ibn Hotim al-Muhallabiy

Yazid ibn Hotim al-Muhallabiy () (787-yil 13-martda vafot etgan) Muhallabiylar xonadoni aʼzosi boʻlib, Abbosiylarning Ozarbayjon, Misr (762—769) va Ifriqiyadagi (771—787) noibi lavozimlarida xizmat qilgan.

Yazid boʻlajak xalifa al-Mansurning () yaqin hamkori boʻlib, 750-yilda Vosit shahrining taslim boʻlishi paytida uning qarorgohida boʻlgan. Keyinchalik Ozarbayjon noibi etib tayinlanib, u yerda Basradagi Yaman arablarini viloyatga koʻchirib oʻtkazish ishlarini yoʻlga qoʻydi. 755-yilda Mosul hududidagi xorijiy isyonchi Mulabbid ibn Harmala ash-Shayboniyni bostirishga uringan lashkarboshilardan biri edi. Biroq, magʻlubiyatga uchrab, ortga chekinishga majbur boʻlgan. 

762-yilda al-Mansur Yazidni Misr viloyati noibi etib tayinladi. Mazkur lavozimda 769-yilgacha ishlab, sakkiz yillik boshqaruv muddati bilan ilk Abbosiylar davrida viloyatni eng uzoq boshqargan noib boʻldi. Xalifaning ishonchli yordamchisi Yazidning tayinlanishi Misr ustidan Abbosiylar hukmronligini mustahkamlashga qaratilgan edi. Bu, ayniqsa, oʻtmishdoshi Humayd ibn Qahtaba e’tiborsiz qoldirgan Aliylar harakatiga qarshi choralar koʻrish uchun muhim edi. Aliylar bilan bogʻliq notinchliklar oxir-oqibat 762—763-yillarda Madina va Basradagi Muhammad Sof Qalb qoʻzgʻoloni bilan choʻqqisiga yetdi. Biroq, Yazid va uning sohib ash-shurtasi Abdulloh ibn Abdulrahmon at-Tujibiy Misrdagi Aliylar guruhining Fustatda ham qoʻzgʻolon koʻtarish rejalarini barbod qilishga erishishdi. 767-yilda Yazidning isyonkor Bashmur hududiga yuborgan qoʻshini magʻlubiyatga uchrab, chekinishga majbur boʻladi.

771-yilda Ifriqiya noibi Umar ibn Hafs al-Muhallabiy xorijiy qoʻzgʻolonchilar qoʻlida halok boʻlgach, al-Mansur Yazidni ushbu lavozimga tayinlab, ulkan qoʻshin bilan viloyatga joʻnatdi. Yazid Tripoliga yetib kelganch, 772-yil boshlarida Ibodiylarga qarshi hujum boshladi. Yirik jang olib borib, Ibodiylar rahbari Abu Hotim Yaqub ibn Labib al-Xorijiy hamda koʻplab isyonchilarni halok etdi. Bir oy davomida tirik qolgan ibodiylarni izlab topgandan soʻng, viloyat markazi Qayravonga yoʻl oldi. Shaharga kirib, viloyat ustidan oʻz hukmronligini muvaffaqiyatli oʻrnatdi.

Yazid umrining qolgan qismini Ifriqiya noibi lavozimida oʻtkazdi. Oʻtmishdoshlaridan farqli oʻlaroq, Yazidning boshqaruvi davrida viloyatda tinchlik va barqarorlik hukm surdi. 773-yilda Xorijiylar qoʻzgʻoloni hamda 781-yilda Zab hududidagi Varfajuma berberlarining isyoni muvaffaqiyatli bostirildi. Yazid oʻz boshqaruvi davrida Qayravon bozorlarini tartibga solib, shahar jome masjidini qayta tikladi. Yazid Qayravonda oʻn besh yil-u uch oy hukmronlik qilib, 787-yil 13-martda vafot etdi va shahar darvozasi yonida dafn qilindi. Vafotidan soʻng oʻgʻli Dovud qisqa muddat Ifriqiya noibi boʻlib turdi. Keyinchalik noiblik lavozimiga Ravh ibn Hotim al-Muhallabiy tayinlandi.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 













Turkum:787-yilda vafot etganlar
Turkum:Misrning 8-asrdagi Abbosiy noiblari
Turkum:Ifriqiyaning Abbosiy noiblari
Turkum:Muhallabiylar
Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Turkum:8-asr arablari
Turkum:8-asr ifriqiyalik kishilar
Turkum:8-asr Abbosiylar xalifaligining Misrdagi hokimlari