Yevrosiyo boʻrisi

Yevrosiyo boʻrisi (Canis lupus lupus), shuningdek, oddiy boʻri deb ham ataladiMech, L. David (1981), The Wolf: The Ecology and Behaviour of an Endangered Species, University of Minnesota Press, p. 354, . U Yevropa va Osiyoga xos boʻlgan kulrang boʻrining kenja turi hisoblanadi. Oʻrta asrlardan avval Yevrosiyo boʻylab keng tarqalgan. Arxeologik maʼlumotlardan tashqari, hind-yevropa tillarida odatda boʻri uchun bir necha soʻz bilan ataladi. Bu boʻrining koʻpligi va madaniy ahamiyatini haqidagi farazlarni tasdiqlaydiGamkrelidze, T. V. & Ivanov, V. V. (1995), Indo-European and the Indo-Europeans: A Reconstruction and Historical Analysis of a Proto-Language and Proto-Culture, Walter de Gruyter, pp. 413-417, . U Boltiq, Kelt, Slavyan, Turk, qadimgi Yunon, Rim, Dakiya va Frakiya madaniyatlarida yuqori oʻrin tutganBoitani, L. (1995), "Ecological and cultural diversities in the evolution of wolf-human relationships" , in Ecology and conservation of wolves in a changing world, eds. Carbyn, L. N., Fritts, S. H., and Seip, D. R., eds. pp. 3-12, Edmonton: Canadian Circumpolar Institute.

Bu qadimiy dunyodagi eng katta kulrang boʻri boʻlgan. Uning ogʻirligi Yevropada oʻrtacha 39 kgni tashkil etadi. Ammo, ularning baʼzilari juda katta 69–79 kg vaznga ega. Ammo uning vazni hududga qarab farqlanadiHeptner, V. G. & Naumov, N. P. (1998) Mammals of the Soviet Union Vol. II Part 1a, SIRENIA AND CARNIVORA (Sea cows; Wolves and Bears), Science Publishers, Inc. USA., pp. 184-187, Miller, G. S. (1912), Catalogue of the mammals of Western Europe (Europe exclusive of Russia) in the collection of the British museum, London, Printed by order of the Trustees of the British Museum, pp. 313-314. Uning moʻynasi nisbatan qisqa va dagʻal boʻlib, odatda sargʻish rangda boʻladi. Tomogʻidagi junlari oq rang boʻlib, yonoqlarigacha yetib bormaydi. Boʻrilar orasida melanistlar, albinoslar va eritristlar kam uchraydi va ular asosan boʻri-it gibridizatsiyasining natijasidirHeptner, V. G. & Naumov, N. P. (1998) Mammals of the Soviet Union Vol. II Part 1a, SIRENIA AND CARNIVORA (Sea cows; Wolves and Bears), Science Publishers, Inc. USA., pp. 166, . Erik Zimenga koʻra, Yevrosiyo boʻrisining uvlashi Shimoliy Amerika kulrang boʻrilarining uvlashiga qaraganda ancha uzoq va melodik boʻladi. Ularning uvlashlari balandroq va birinchi boʻgʻinga kuchliroq urgʻu beradiZimen, E. (1981), The Wolf: His Place in the Natural World, Souvenir Press, p. 73, .

Koʻpchilik Yevrosiyo boʻrilari insonlar zich yashaydigan hududlarda asosan chorva mollari va axlat bilan oziqlanishga majbur boʻladi. Ammo bulon, qizil bugʻu, boʻrsiq va yovvoyi choʻchqa kabi yovvoyi tuyoqlilar Rossiyada va Sharqiy Yevropaning togʻli hududlarida yevrosiyo boʻrilari uchun eng muhim oziq-ovqat manbalari boʻlib qolmoqda. Boshqa oʻlja turlariga shimol bugʻusi, argali, muflon, bizon, saiga, ibex, chamois, yovvoyi echki, qoʻngʻir bugʻu va mushk boʻrisi kiradiPeterson, R. O. & Ciucci, P. (2003), „The Wolf as a Carnivore“, in Wolves: Behavior, Ecology, and Conservation, edited by L. David Mech and Luigi Boitani, pp. 104-130, Chicago: University Press.

 Jismoniy xususiyatlari 

 Tuzilishi 
John Richardson Shimoliy Amerika boʻrilarini Yevropa boʻrilariga taqqoslab tasvirlagan. John Richardson ikki tur oʻrtasidagi farqlarni quyidagicha umumlashtirgan:

Yevropa boʻrisining boshi torroq va asta-sekin burun tomonga qarab torayadi, burni peshona bilan bir tekisda joylashgan. Uning quloqlari balandroq va bir-biriga yaqinroq joylashgan. Uning bel qismi ingichkaroq, oyoqlari uzunroq, panjalari torroq va dumi kamroq moʻynaga ega. Shimoliy Amerika boʻrisi qisqaroq quloqlar, keng peshona va qalin tumshuqqa ega. Yonoqlaridagi moʻynaning zichligi uni Eskimo itiga oʻxshatib yuboradiRichardson, John & Swainson, William. Fauna boreali-americana, or, The zoology of the northern parts of British America: containing descriptions of the objects of natural history collected on the late northern land expeditions, under command of Captain Sir John Franklin, R. N., Jay Murray, 1829.

 Oʻlchami 
Yevrosiyo boʻrilarining kattaligi geografik jihatdan farqlanadi. Rossiya va Skandinaviyada yashovchi boʻrilar Gʻarbiy Yevropadagi boʻrilarga qaraganda kattaroq boʻladiJardine, William. The Naturalists Library, Mammalia, Vol. IX: Dogs. Edinburgh: W. H. Lizars, 1839.. Theodore Roosevelt ularni shimoli-gʻarbiy Montana va Vashingtondagi katta boʻrilari bilan solishtirgan. Rossiyada yashaydigan katta boʻrilarning uzunligi 105-160 sm, yelka balandligi 80-85 sm boʻlib, oʻrtacha vazni 32-50 kg ni tashkil etadi. Ularning maksimal vazni 69-80 kg boʻlishi mumkin.

Ushbu turga mansub eng katta boʻri Ikkinchi Jahon Urushidan keyin Ukraina SSRning Poltavskij viloyati Kobelyakskij hududida oʻldirilgan. U 86 kg ogʻirlikda boʻlgan. Ukrainada ogʻirligi 92-96 kg boʻlgan boʻrilar ham qayd etilgan, lekin bu boʻrilar qanday sharoitda oʻlchanganligi aniq emas.

Yevrosiyo boʻrilari Markaziy Rossiya boʻrilari bilan oʻxshash oʻlchamlarga ega boʻlsa-da, Shvetsiya va Norvegiyadagi boʻrilar baquvvatroq tana tuzilishiga ega. Ularning yelkasi tanasiga chuqurroq kirgan boʻladi. Ruminiyada oʻldirilgan bir boʻri 72 kg ogʻirlikda boʻlgan.

Italyan boʻrilari dumini hisobga olinmaganda, ularning tana uzunligi 110 dan 148 sm gacha yetadi. Yelka balandligi 50-70 sm. Erkak boʻrilarning vazni odatda 25 dan 35 kg gacha, baʼzan 45 kg ga yetadi..

Yoʻq boʻlib ketgan Britaniya boʻrilari Arktika boʻrilariga oʻxshash kattalikda boʻlganOwen, R., A history of British fossil mammals, and birds, J. Van Voorst, 1846.

 Manbalar