Motaz Azaiza

Motaz Hilol Azaiza () – Gʻazoda tugʻilgan falastinlik fotojurnalist. Azaiza Isroil-Hamas urushini yoritib, ijtimoiy tarmoqlarda kuzatuvchilarni jalb qilishi bilan tanilgan. 2023-yilda Motaz Azaiza GQ Middle East tomonidan Yil kishisi deb topildi. Fotojurnalistning suratlaridan biri, Isroil havo hujumi paytida vayronalar ostida qolib ketgan qiz tasvirlangan. Bu surat Time nashri tomonidan 2023-yilning eng yaxshi 10 ta suratidan biri deb topildi va ushbu nashrda chop etildi. Azaiza 2024-yilning eng nufuzli 100 kishisi roʻyxatida qayd etilgan.

 Hayoti 
Azaiza Isroil tomonidan bosib olingan Gʻazo sektoridagi Dayr al-Balah lagerida tarbiyalangan. Lagerda 2017-yilda janubiy va markaziy Falastindagi qishloqlardan kelgan deyarli 7000 qochqin himoya va boshpana topgan. 2021-yilda Gʻazodagi Al-Azhar universitetida ingliz tili fani boʻyicha bakalavr darajasini olgan. Keyinchalik Amerikaning ABC News telekanalida fotograf sifatida ish boshlagan. 2017-yilda Falastin Qizil Yarim Oy Jamiyatida koʻngilli sifatida faoliyat yuritgan. 2023-yildan boshlab Motaz Azoiza Falastinlik qochqinlarga yordam berish va ishlarni tashkil etish boʻyicha Birlashgan Millatlar Tashkilotining Yaqin Sharq agentligi – UNRWAda ishlay boshlagan. Ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari unga „Super Qahramon“ taxallusini berishgan.

 Faoliyati 

 Ilk faoliyati 
Isroil-Hamas urushidan oldin, Azaizaning onlayn postlari asosan oʻzi tugʻilgan Gʻazo sektoridagi kundalik hayotini suratga olishdan iborat boʻlgan. The Guardian nashriga bergan intervyusida Azaiza urush jurnalisti boʻlish niyati yoʻqligini va „odamlar meni sanʼatim tufayli bilishlarini, men oʻz xalqimning goʻzalligini suratga olishni xohlardim“ degan. Grazia UK maʼlumotlariga koʻra, uning orzusi fotograf sayyoh boʻlish boʻlgan. Lekin mablagʻi hali viza xarajatlarini qoplashga yetmaydi. Motaz Azaiza 2014-yilgi Gʻazo urushi va 2021-yilgi Isroil-Falastin inqirozini yoritgan boʻlsa-da, uning ijtimoiy tarmoqlardagi akkauntlari oʻsha paytda katta eʼtibor qozonmagan. Gʻazo sektorida xorijlik jurnalistlar kam, chunki Isroil va Misr ularga Gʻazo hududiga kirishga ruxsat bermagan. Bu esa Azaizaning Gʻazodagi asosiy muxbirga aylanishiga olib kelgan.

 2023-yilgi faoliyati 
2023-yil 7-oktyabrda Hamas yetakchiligidagi guruhning Isroilga hujumidan oldin Azaizaning Instagram’dagi profilida taxminan 25 000 obunachi bor edi. 13-oktabr kuni uning Instagram akkaunti bloklandi, biroq keyingi kuni kirish tiklandi. Uning obunachilari soni 17-oktabrga kelib bir millionga, 30-oktabrga kelib toʻqqiz millionga, 3-noyabrga kelib 12,5 millionga va 7-noyabrga kelib 13 millionga koʻpaydi. 27-dekabr holatiga koʻra, Azaizaning Instagram profilida 17,5 million obunachi boʻlgan. Obunachilar soni 2024-yil yanvariga kelib 18 milliondan oshdi.

2023-yil noyabr oyida GQ Middle East uni „Yil kishisi“ deb eʼlon qildi. GQ Middle East jurnali muharriri Ahmad Ali Svayd „U bizga kim boʻlishimizdan yoki qayerdan kelganimizdan qatʼi nazar, aynan biz – oddiy insonlar, erkaklar va ayollar – oʻzimiz koʻrishni istagan oʻzgarishlarni amalga oshirish kuchiga ega ekanligimizni eslatadi“.

Azaizaning 2023-yilgi Isroil-Hamas urushi paytida Gʻazo boʻyicha keng yorituvchi qismi boʻlgan „Uni kameram orqali koʻrish“ surati Time jurnalining 2023-yildagi eng yaxshi 10 ta surati qatoriga kiritilgan. Oktyabr oyi oxirlarida, Isroil aviazarbasidan soʻng, Azaiza kamerasining past zatvor tezligidan foydalanib, Al Nusayrat qochqinlar lageridagi vayronalar ostida qolgan yosh qizni suratga olishga muvaffaq boʻldi. Bu usul unga qorongʻilikda qizni koʻrish imkonini berdi, chunki fuqaro mudofaasi qutqaruvchisining chiroq nuri uning yuzini yoritguniga qadar oddiy koʻz bilan qizning ahvolini aniqlash imkonsiz edi.

 2024-yilgi faoliyati 
2024-yil yanvar oyida Azaiza Mehdi Hasanning MSNBC bilan yakuniy koʻrsatuvida Isroilning bombardimonlari ostida Gʻazodan xabar berish xavfini muhokama qildi. Oʻsha oyning oxirida, 108 kunlik hisobotdan soʻng, Azaiza va uning bir necha oila aʼzosi Misrga, soʻngra Al-Arish aeroporti orqali birinchi marta samolyotda Qatarning Doha shahriga evakuatsiya qilindi. Keyinchalik Azaiza vazirlar, diplomatlar va ommaviy axborot vositalari vakillari bilan oʻz hisoblarini baham koʻrish uchun uchrasha boshladi va Gʻazoda sodir boʻlayotgan voqealarni translyatsiya qilishga urinishlari hech narsani oʻzgartirmaganidan hafsalasi boʻldi.

Birinchi fuqarolik parvozida Azaiza 2024-yil 26-fevralda Istanbulga uchib, koʻrgan kechirganlarini „koʻproq koʻrsatish, aytib berish va gapirish“ maqsadida boshlagan. Ertasi kuni Azaizaga TRT World Citizen 2023 mukofoti topshirildi. 8-mart kuni Xalqaro kinofestival va Inson huquqlari forumi (FIFDH) uchun Shveysariyaning Jeneva shahriga joʻnab ketdi va Jabalining "Life is Beautiful" filmi premyerasida Farah Nabulsiy va Muhammad Jabaliy bilan ishtirok etdi. Azaiza aprel oyida Amerika universitetlariga muzokaralar uchun tashrif buyurdi. May oyida Londonga borib, norozilik namoyishlariga qoʻshildi va Nakba kunida nutq soʻzladi.

Azaiza aprel oyida Time jurnalining 2024-yilning eng nufuzli 100 kishisi roʻyxatiga kiritilgan. Iyun oyida Azaiza Normandiyaning Ozodlik mukofotiga sazovor boʻldi.

Avgust oyida ingliz guruhi Massive Attack 30 mingdan ortiq tomoshabinni toʻplagan Bristol konsertida Azaizani sahnaga chiqishga taklif qildi. Azoiza Derriga tashrif buyurdi, u yerda jurnalistni shahar meri Lilian Seenoi-Barr kutib oldi va aktrisa Jeymi-Li O'Donnell bilan suhbatlashdi. Azaiza Tinchlik uchun Nobel mukofotiga nomzod boʻlgan toʻrt falastinlik jurnalistdan biridir. Sentyabr oyida BBC Newsning HARDTalk dasturida qatnashdi.

 Shaxsiy hayoti 
2023-yil 11-oktabrda Isroil-Hamas urushi boshlanganidan koʻp oʻtmay, Isroilning Dayr al-Balah lageriga uyushtirgan havo hujumida Azaizaning kamida 15 nafar qarindoshi halok boʻldi.

2024-yil fevral oyida The Guardian gazetasiga bergan intervyusida Azaiza Gʻazodan chiqib ketganidan keyin boshdan kechirgan travmatik jarohatlarni, aybdorlik va umidsizlik tuygʻularini bayon qildi.
 Manbalar 

 Havolalar 

Turkum:Yashayotgan insonlar