Salm ibn Qutayba al-Bohiliy

Abu Abdulloh Salm ibn Qutayba ibn Muslim al-Bohiliy – VIII asrda yashagan arab millatiga mansub shaxs, Umaviylar va Abbosiylar xalifaligi davrida viloyat hokimi va harbiy qoʻmondon boʻlib xizmat qilgan.

Salm Umaviylar xalifaligi davrida Xuroson hokimi, Movaronunaronni bosib olgan taniqli general Qutayba ibn Muslimning oʻgʻli boʻlgan.

Tarixchi Tabariyning yozishicha, Yusuf ibn Umar 738-yilda Iroq hokimi boʻlgach, Salmni Xuroson hokimi etib tayinlash haqida oʻylagan, biroq xalifa Hishom ibn Abdulmalik uning tanlovini rad etgan va oʻrniga Nasr ibn Sayyorni ushbu lavozimga tayinlangan. Uchinchi fitna davrida Yazid ibn Umar ibn Hubayra qoʻl ostida Salm Basra hokimi boʻlib xizmat qilgan. 749-yilning sentyabr yoki oktyabr oylarida Abu Muslim qoʻshinlari Iroqqa kirib borgach, Abbosiylar qoʻmondoni Hasan ibn Qahtaba Sufyon ibn Muoviya ibn Yazid ibn al-Muhallabni Basraga hokim etib tayinlagan va uni shaharni egallash uchun yuborgan. Salm oʻz ixtiyorida boʻlgan Qays va Mudar qoʻshinlari yordamida Sufyonning oʻgʻli Muoviya boshchiligidagi ilgʻor guruhga qarshi chiqqan va ushbu toʻqnashuvda Muoviya halok boʻlgan. Shundan keyin Sufyon Basraga yurishini toʻxtatgan. Salm esa Yazid ibn Umarning vafoti haqidagi xabarni olguniga qadar shahar ustidan nazoratni saqlab qolgan, xabarni olgach, u yerni tark etgan.

750-yilda Abbosiylar xalifaligi tashkil qilinganidan soʻng, Salm xalifa al-Mansur qoʻl ostida Ray va Basra hokimi lavozimlarida ishlagan. 762–763-yillardagi Aliylar qoʻzgʻoloni vaqtida Ray hokimi boʻlgan va al-Mansur undan qoʻzgʻolonni bostirishda yordam berishini soʻragan. 763-yilda Salm Basraga hokim etib tayinlangan, keyingi yili (hijriy 146, milodiy 763/764) Muhammad ibn Sulaymon ibn Ali uning oʻrnini egallagan. Salm ibn Qutayba 766-yilda vafot etgan.

Salmning Amr, Mutanna, Said, Ibrohim, Kasir ismli oʻgʻillari va ularning avlodlari Abbosiylar davrida xalifalikda hokim va harbiy qoʻmondon sifatida bir qancha yuqori lavozimlarda xizmat qilgan.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 







Turkum:Basradagi Umaviylar hokimlari
Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr shaxslari
Turkum:8-asr arab shaxslari
Turkum:766-yilda vafot etganlar