Hammad ibn Zayd

Hammad ibn Zayd ibn Dirham (arabcha: حماد بن زيد بن درهم) (716-795) Iroqning Basra shahridan boʻlgan islom olimi va fiqhshunos edi. U koʻzi ojiz boʻlsa-da, hujjali (ishonchli) va qobiliyatli hadis roviysi boʻlib, barcha hadislarini mukammal yod olgan. Hammad tadlis (yashirish) usulidan foydalangan. U oʻzining chuqur bilimi tufayli yuqori darajada eʼtirof etilgan va ilmiy hissasi jihatidan Imom Molik bilan teng deb hisoblangan. Hammad ibn Zayd Allohning tabiati haqida bahsli qarashlarni ilgari surgan ilohiyot oqimi boʻlmish Jahmiyaga qarshi qatʼiy qarashlari bilan mashhur boʻlgan.

 Abu Hurayradan rivoyat qilingan hadis 
Al-Xatib al-Bagʻdodiyning aytishicha, Ali ibn al-Madiniy (849-yilda vafot etgan) Abu Hurayra bilan boshlanadigan eng ishonchli hadis zanjirini quyidagicha deb hisoblagan: Abu Hurayra → Ibn Sirin → Ayyub as-Saxtiyoniy → Hammad ibn Zayd.

Al-Azhar universiteti muhaddisi Ahmad Muhammad Shokir (vaf. 1958) fikriga koʻra, Abu Hurayradan rivoyat qilingan eng sahih asnad zanjiri quyidagicha:

 Abu Hurayra → Ibn Sirin → Ayyub as-Saxtiyoniy → Hammad ibn Zayd

 Tanqidlar 
„Kitobul-mekruhin“ hadis kitoblarida Hammad Amr ibn Ubaydni tanqid qilib, Amrning yolgʻon gapirganini va oʻzi hadis toʻqiganini aytgan.

 Vafoti 
U Basrada vafot etgan. „Sahihi Buxoriy“ da u kishining koʻplab hadislari keltirilgan. Hadis ulamolari Hammad ibn Zaydning ishonchli roviy boʻlganni eʼtirof etadilar.
 Manbalar 

 Havolalar 
 امام حماد بن زید بن درہم بصری کے حالات Imom Hamad ibn Zayd ibn Durham al-Basriyning hayot tafsilotlari

Turkum:8-asrda tugʻilganlar
Turkum:716-yilda tugʻilganlar
Turkum:795-yilda vafot etganlar