Anarxo-kommunizm

Anarxo-kommunizm — anarxizm va kommunizm tamoyillariga asoslangan siyosiy va falsafiy oqim. Ushbu ideologiya xususiy mulkni bekor qilish, ijtimoiy tenglikni targʻib qilish va davlat hokimiyatini yoʻq qilishni maqsad qiladi. Anarxo-kommunizm ijtimoiy resurslar va ishlab chiqarish vositalarini umumiy egalik asosida boshqarishni hamda erkin jamoalar orqali hamkorlik qilishni nazarda tutadi.

 Tarixi 
Anarxo-kommunizmning ildizlari XIX asr oxiriga borib taqaladi. Bu oqimning shakllanishida anarxizmning asosiy tamoyillari va Karl Marks kabi kommunistlarning iqtisodiy tenglik haqidagi qarashlari muhim rol oʻynagan. Quyidagi shaxslar anarxo-kommunizmning rivojlanishiga katta hissa qoʻshgan/Anarxo-kommunizm rivojida muhim shaxslar:

Pyotr Kropotkin — oqimning asosiy nazariyotchilaridan biri. U ijtimoiy hamkorlik va oʻz-oʻzini boshqarishga asoslangan jamiyatni ilgari surgan va kapitalizm hamda davlat hokimiyatining barcha shakllariga qarshi chiqqan.

Erriko Malatesta — anarxo-kommunizmni Italiyada ommalashtirgan. U jamiyatda tenglik va erkinlik gʻoyalarini ilgari surgan.

 Ta’siri 
Anarxo-kommunistik g‘oyalar turli davrlarda ijtimoiy-siyosiy jarayonlarga ta’sir ko‘rsatgan:

 Ishchi harakatlari — XIX–XX asr boshlarida Yevropa va AQShda ishchi sinfi namoyishlari va qo‘zg‘olonlarida ushbu g‘oyalar faol qo‘llangan.
 Ispaniya fuqarolar urushi (1936–1939) — Kataloniya va Aragon hududida anarxo-kommunistik jamoalar muvaffaqiyatli tashkil etilib, qisqa muddat davlatsiz boshqaruv tizimi joriy etilgan.
 Zamonaviy harakatlar — ekologik faollik va ijtimoiy adolat kampaniyalarida anarxo-kommunistik qarashlar ilhom manbai bo‘lib xizmat qilmoqda.

 Amalga tatbiqi 
Anarxo-kommunizm davlat tuzilmasiga qarshi bo‘lgani sababli hech qachon rasmiy mafkura darajasiga ko‘tarilmagan. Biroq quyidagi hududlarda qisqa muddatli tajribalar mavjud:

 Kataloniya va Aragon (Ispaniya) — 1936–1937-yillarda jamoaviy boshqaruv tizimlari amalda sinab ko‘rilgan.
 Rossiya va Italiya — qisqa muddatli anarxist harakatlar doirasida ayrim jamoaviy tajribalar o‘tkazilgan.

 Shuningdek qarang 

 Anarxizm
 Kommunizm
 Pyotr Kropotkin
 Erriko Malatesta

 Manbalar 

 Kropotkin, P. The Conquest of Bread. London: Chapman and Hall, 1892.
 Malatesta, E. Anarchy. Freedom Press, 1891.
 Marshall, P. Demanding the Impossible: A History of Anarchism. HarperCollins, 1992.
 Graham, R. Anarchism: A Documentary History of Libertarian Ideas. Black Rose Books, 2005.

Turkum:Kommunizm
Turkum:Anarxizm