Jome' al-Qarofa masjidi

Jomeʼ al-Qarofa masjidi yoki Qarofa masjid, 969-yilda Misr bosib olinganidan soʻng, yangi poyraxt deb eʼlon qilingan Qohira shahrida Fotimiylar sulolasi tomonidan qurdirilgan ikkinchi yirik masjid edi. Bu masjid Qohira va Fustat shaharlarining buyuk nekropoli boʻlgan Qarofada joylashgan edi.

Masjid 976-yilda Halifa Abu Mansur Nizor al-Aziz(Fotimiylar silolasining beshinchi xalifasi; 975-996)ning onasi Al-Sayyida al-Mu’iziyya (Durzan nomi bilan ham tanilgan) va qizi Sit al-Malikning buyrugʻi bilan qurilgan. U Gumbaz(Masjid al-Qubba)ning qadimgi masjid joylashgan tomonini egallab olgan va shubhasiz, juda keng edi.Tarixchi al-Maqriziy bu masjid oʻz davrining eng chiroyli binolardan biri boʻlganini aytadi. Jonatan Blum oʻzining „Qarofa masjidi“ asarida binoni mumkin boʻlgan joylashuv tartibini tasvirlagan, garchi Yusuf Rogʻib „La mosquée d’al-Qarāfa“ asarida bu tiklanish bilan bogʻliq muammolarni koʻrsatgan boʻlsa ham. Blumning fikriga koʻra, masjidda boshqa masjidlarga qaranganda kengroq markaziy yoʻlak va mehrobdan oldin maydon ustidagi gumbazga eltuvchi baland tom bor edi. Bu al-Azhar va al-Hākim bin Amrulloh masjidlariga oʻxshash edi.

Hovli yozning juma oqshomlarida Qohira zodagonlari uchrasha oladigan maskan bilan taʼminlagan shuningdek, salqinroq havoda masjidning qoplangan qibla qismi ularga uchrashuv joyini taqdim etgan. Davlat bayramlari masjidda oʻtkazililib, barcha tabaqadagi insonlarga taom tarqatilgan. Ibn al-Zayyātning aytishicha, bu ayniqsa, qiyin paytlarda odamlar panoh izlaydigan yagona muqaddas masjid edi. 1168-yilda katta yongʻin al-Fustatning koʻp qismini yondirib yuborganida, masjid deyarli barbod boʻlib, faqat yashil mehrob saqlanib qolgan edi. Keyinchalik masjid Jomeʼ al-Avliyo sifatida qayta qurildi, ammo 1403-yilda inqiroz sababli al-Qarafa aholisi evokuatsiya qilinganidan soʻng juda kam foydalanilgan.
 Manbalar