Saraskar

Saraskar (; ) – ilgari Usmoniylar davlatida armiyaga qoʻmondonlik qilgan vazir uchun ishlatilgan unvon.

1826-yilda yanicharlar bostirilgach, Sulton Mahmud II eski Yanichar ogʻasining vazifalarini saraskarga topshirdi. Endi saraskar Usmonli armiyasining bosh qoʻmondonligi va Harbiy vazir vazifalarini birlashtirgan alohida idoraga aylandi. U Istanbulda tartibni saqlash boʻyicha yanichar ogʻaning oldingi vazifalarini ham oʻz zimmasiga oldi. Darhaqiqat, imperiyaning progressiv markazlashuvi bilan politsiya tizimi rivojlanib, kengayib borar ekan, 1845-yilgacha politsiya alohida idoraga aylangunga qadar politsiya ishi saraskarning asosiy vazifalaridan biriga aylandi.

Saraskar va uning boʻlimi (bab-i seraskeri yoki serasker kapısı – „saraskar darvozasi“) dastlab Eski Saroyda boʻlgan, ammo bu funksiyalar 1865-yilda maxsus binolarga oʻtkazilgan. 1879-yilda idora Vazirlik deb oʻzgartirilgan. Idora 1890-yilgacha Harbiy vazirlik (Harbiye Nezareti) deb nomlangan va oʻsha yili eski nomiga qaytarildi. Nihoyat, 1908-yilda yana Harbiy vazirligi deb oʻzgartirildi.

 Saraskarlar roʻyxati 
Quyida saraskarlar roʻyxati keltirilganSicil-i Osmani, Mehmet Süreyya, Yayına Hazırlayan: Nuri Akbayar, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1996, Sayfa:1770-1771, ISBN 975-333-038-3.Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839 – 1922) Prosopografik Rehber, Sinan Kuneralp, ISIS Press, İstanbul, ISBN 9784281181, 1999:

 Ağa Hüseyin Paşa (1826-1827)
 Koca Hüsrev Mehmed Paşa (1827-1836)
 Damat Gürcü Halil Rifat Paşa (1836-1838)
 Damad Mehmed Said Paşa (1838-1839)
 Damat Gürcü Halil Rifat Paşa (1839-1840)
 Mustafa Nuri Paşa (1840-1842)
 Çerkes Hafız Mehmed Paşa (1842-1843)
 Darbhor Mehmed Reşid Paşa (1843)
 Hasan Rıza Paşa (1843-1845)
 Süleyman Refet Paşa (1845-1846)
 Koca Hüsrev Mehmed Paşa (1846-1847)
 Damad Mehmed Said Paşa (1847-1848)
 Hasan Rıza Paşa (1848-1849)
 Damad Mehmed Ali Paşa (1849-1851)
 Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa (1851-1853)
 Damad Mehmed Ali Paşa (1853-1854)
 Hasan Rıza Paşa (1854-1855)
 Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa (1855)
 Hasan Rıza Paşa (1855-1857)
 Mühendis Mehmed Kâmil Paşa (1857)
 Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa (1857)
 Hasan Rıza Paşa (1857-1861)
 Mehmed Namık Paşa (1861)
 Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa (1861-1863)
 Mehmed Raşid Paşa (1863)
 Keçecizade Fuat Paşa (1863)
 İbrahim Halil Paşa (1863)
 Hüseyin Avni Paşa (1863-1866)
 Çırpanlı Abdülkerim Nadir Paşa (1866)
 Hasan Rıza Paşa (1866-1867)
 Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa (1867-1869)
 Mehmed Namık Paşa (1869)
 Hüseyin Avni Paşa (1869-1871)
 Ahmed Esad Paşa (1871-1872)
 Çırpanlı Abdülkerim Nadir Paşa (1872)
 Fosfor Mustafa Sıdkı Paşa (1872)
 Mehmed Yaver Paşa (1872)
 Ahmed Esad Paşa (1872-1873)
 Hüseyin Avni Paşa (1873-1874)
 Çırpanlı Abdülkerim Nadir Paşa (1874-1875)
 Ali Saib Paşa (1875)
 Hüseyin Avni Paşa (1875)
 Hasan Rıza Paşa (1875-1876)
 Derviş İbrahim Paşa (1876)
 Çırpanlı Abdülkerim Nadir Paşa (1876)
 Hüseyin Avni Paşa (1876)
 Çırpanlı Abdülkerim Nadir Paşa (1876)
 Mehmed Redif Paşa (1876-1877)
 Mahmud Celaleddin Paşa (1877)
 Mehmed Rauf Paşa (1877-1878)
 İstanbullu Mehmed İzzet Paşa (1878)
 Mahmud Celaleddin Paşa (1878)
 Gazi Osman Paşa (1878-1880)
 Hüseyin Hüsnü Paşa (1880)
 Gazi Osman Paşa (1880-1881)
 Hüseyin Hüsnü Paşa (1881)
 Gazi Osman Paşa (1881-1885)
 Ali Saib Paşa (1885-1891)
 Gazi Osman Paşa (1891)
 Mehmed Rıza Paşa (1891-1908)

 Manbalar 

Turkum:Usmoniylar davlati hukumati
Turkum:Usmoniylar davlati harbiy unvonlari