Dalbergiya

Dalbergiya – bu oilachaga Burchoqdoshlar oilasiga mansub kichik va oʻrtacha oʻlchamli daraxtlar, butalar va lianalar kiradi. Yaqinda uning oʻziga xos turlari topilgani uchun u alohida Dalbergia oilachasiga ajratildi. Bu oilacha asosan janubda keng tarqalgan boʻlib, Markaziy va Janubiy Amerika, Afrika, Madagaskar va Janubiy Osiyo tropik mintaqalarida tabiiy holda oʻsadi.

Fransiyaning Eks-an-Provens munitsipalitetidagi konida Dalbergia phleboptera urugʻi qoplami topildi. Dalbergia nostratum qoldiqlari Slovakiya janubida, Luçenek shahri yaqinidan quyi miotsen davridagi riyodasit tüflarida topilgan. Vengriyadagi Sarmatlar konida Dalbergia mecsekensening qazilma urugʻlari topilgan. Dalbergia lucida qoldiqlari Xitoyning Yunnan provinsiyasi, Kayyuan okrugidagi kech miotsen davrining Syaolongtan shakllanishidan tasvirlangan.

 Foydalanish 
Dalbergiyaning koʻplab turlari muhim yogʻoch daraxtlari boʻlib, ularning dekorativ va koʻpincha xushboʻy yogʻochlari uchun qadrlanadi, aromatik yogʻlarga boy. Ulardan eng mashhurlari atirgul daraxtlari boʻlib, ular kesilgan yogʻochning hidi tufayli shunday nomlanadi, ammo boshqa bir qancha qimmatbaho oʻrmonlar bu jinsga tegishli.

Rio, Bahia, Braziliya atirgul daraxti, palisander de Rio Grande yoki jakaranda va Dalbergia latifolia (Sharqiy) hind atirgul daraxti yoki Sonokeling nomi bilan mashhur boʻlgan Dalbergia nigra kabi turlar rangi va donalari tufayli mebelda keng qoʻllanilgan. Bir necha Sharqiy Osiyo turlari anʼanaviy xitoy mebellarida muhim materiallardir.

(Braziliya) Lola qizil yoki salmon rangli krem rangli boʻladi. U koʻpincha ovqat pishirishlarda ishlatiladi. uni arzon kabinetlarda ishlatiladigan Amerikalik Liriodendron tulipifera daraxtining „tulipwood“ bilan chalkashtirmaslik kerak.

Xuddi shunday ishlatiladigan (lekin quyuqroq chiziqlar bilan binafsha rang), shuningdek, braziliyalik, kingwood D. cearensis tomonidan hosil qilinadi. Ikkalasi ham kichik va oʻrta boʻyli daraxtlar, 10 m gacha. Yana bir diqqatga sazovor yogʻoch – kokobolo, asosan D. retusadan olingan Markaziy Amerika yogʻochi, yangi kesilgan yuzalarida ajoyib dekorativ apelsin qizil figurali boʻlib, havoda tezda soʻnib ketadigan ohanglar va ranglarga aylanadi.

Dalbergia sissoo (hind atirgul daraxti) asosan shimoliy Hindistonda mebel uchun ishlatiladi. Soʻnggi paytlarda nomaʼlum sabablarga koʻra daraxtlar nobud boʻlishining yuqori koʻrsatkichlari tufayli uning eksporti yuqori darajada tartibga solinadi.[oydinlashsin][aniqlash kerak][manba kerak] Dalbergia sissoo tarixan Shimoliy Hindistonning asosiy gul daraxti turlari boʻlib kelgan. Bu yogʻoch kuchli va qattiq, rangi oltindan toʻq jigarranggacha. U juda bardoshli va chiroyli boʻlib, shaklini yaxshi saqlaydi. Uni osongina ziravor qilish mumkin. Ishlash qiyin, lekin u nozik jilo talab qiladi. U yuqori sifatli mebel, kontrplak, koʻprik qoziqlari, sport buyumlari va temir yoʻl shpallari uchun ishlatiladi. Bu bezak ishlari va oymalar uchun juda yaxshi materialdir. Uning zichligi 770 kg/m3.

Afrika qora daraxti (D. melanoxylon) – kuchli qora yogʻoch boʻlib, shamol cholgʻu asboblarini tayyorlash uchun talab qilinadi.

Dalbergia turlari baʼzi Lepidoptera turlarining lichinkalari tomonidan oziq-ovqat oʻsimliklari sifatida ishlatiladi, shu jumladan faqat Dalbergia sissoo bilan oziqlanadigan Bucculatrix mendax.

Dalbergia turlari yogʻochda sensibilizatsiya qiluvchi xinonlar mavjudligi sababli allergik reaktsiyalarni keltirib chiqarishi bilan mashhur.

 Oʻzlashtirilishi 
Dalbergiyaning barcha turlari yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan yovvoyi fauna va flora turlarining xalqaro savdosi toʻgʻrisidagi konventsiya (CITES) ostida himoyalangan. Dalbergia nigradan tashqari hammasi II-ilovada, D.nigra esa I-ilovada keltirilgan.

 Turlari 
Dalbergiya quyidagi turlarni oʻz ichiga oladi:.

 Dalbergia abbreviata
 Dalbergia abrahamii

 Dalbergia acariiantha
 Dalbergia acuta
 Dalbergia acutifoliolata
 Dalbergia adami
 Dalbergia afzeliana
 Dalbergia ajudana
 Dalbergia albertisii
 Dalbergia albiflora
 subsp. albiflora
 subsp. echinocarpa
 Dalbergia altissima
 Dalbergia altissima
 Dalbergia amazonica

 Dalbergia andapensis
 Dalbergia antsirananae
 Dalbergia arbutifolia
 Dalbergia armata
 Dalbergia assamica
 Dalbergia aurea
 Dalbergia bakeri
 Dalbergia balansae
 Dalbergia baronii
 Dalbergia bathiei
 Dalbergia beccarii
 Dalbergia beddomei
 Dalbergia benthamii
 Dalbergia bignonae
 Dalbergia bintuluensis
 Dalbergia boehmii
 Dalbergia bojeri Drake
 Dalbergia boniana Gagnep.
 Dalbergia borneensis Prain
 Dalbergia brachystachya Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia bracteolata Baker
 Dalbergia brasiliensis Vogel
 Dalbergia brownei (Jacq.) Urb. – Coin vine
 Dalbergia burmanica Prain
 Dalbergia calderonii Standl.
 subsp. calderonii Standl.
 subsp. molinae Rudd
 Dalbergia calycina Benth.

 Dalbergia campenonii Drake
 Dalbergia cana Kurz
 Dalbergia candenatensis (Dennst.) Prain
 Dalbergia canescens (Elmer) Merr.
 Dalbergia capuronii Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia carringtoniana Sousa

 Dalbergia catingicola Harms
 Dalbergia caudata G. Don

 Dalbergia cearensis Ducke – Kingwood

 Dalbergia chapelieri Baill.

 Dalbergia chlorocarpa R. Vig.
 Dalbergia chontalensis Standl. & L. O. Williams

 Dalbergia clarkei Thoth.

 Dalbergia cochinchinensis Pierre ex Laness. – Siamese rosewood, Thailand rosewood, Tracwood (synonym Dalbergia cambodiana Pierre)
 Dalbergia commiphoroides Baker f.
 Dalbergia confertiflora Benth.
 Dalbergia congensis Baker f.
 Dalbergia congesta Wight & Arn.
 Dalbergia congestiflora Pittier
 Dalbergia coromandeliana Prain
 Dalbergia crispa Hepper
 Dalbergia cubilquitzensis (Donn. Sm.) PittierSome sources consider Dalbergia cubilquitzensis to be a synonym of Dalbergia tucurensis.
 Dalbergia cucullata Pittier
 Dalbergia cuiabensis Benth.

 Dalbergia cultrata Benth.
 Dalbergia cumingiana Benth.

 Dalbergia curtisii Prain
 Dalbergia cuscatlanica (Standl.) Standl.
 Dalbergia dalzielii Hutch. & Dalziel
 Dalbergia darienensis Rudd

 Dalbergia davidii Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia debilis J. F. Macbr.
 Dalbergia decipularis Rizzini & A. Mattos – Tulipwood

 Dalbergia delphinensis Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia densa Benth.

 Dalbergia densiflora (Benth.) Benth.

 Dalbergia discolor Blume

 Dalbergia duarensis Thoth.

 Dalbergia dyeriana Harms
 Dalbergia ealaensis De Wild.

 Dalbergia ecastaphyllum (L.) Taub. – Coin vine

 Dalbergia elegans A. M. Carvalho

 Dalbergia emirnensis Benth.

 Dalbergia enneaphylla Pittier
 Dalbergia entadoides Prain
 Dalbergia eremicola Polhill
 Dalbergia ernest-ulei Hoehne
 Dalbergia errans Craib
 Dalbergia erubescens Bosser & R. Rabev.

 Dalbergia falcata Prain

 Dalbergia fischeri Taub.

 Dalbergia floribunda Craib
 Dalbergia florifera De Wild.

 Dalbergia foliolosa Benth.
 Dalbergia foliosa (Benth.) A. M. Carvalho
 Dalbergia forbesii Prain
 Dalbergia fouilloyana Pellegr.

 Dalbergia frutescens (Vell.) Britton – Brazilian tulipwood, Jacarandá rosa, Pau de fuso, Pau rosa, Pinkwood, Tulipwood
 Dalbergia funera Standl.Some sources consider Dalbergia funera to be a synonym of Dalbergia calderonii.
 Dalbergia fusca Pierre
 Dalbergia gardneriana Benth.
 Dalbergia gentilii De Wild.

 Dalbergia gilbertii Cronquist

 Dalbergia glaberrima Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia glabra (Mill.) Standl.
 Dalbergia glandulosa Benth.

 Dalbergia glaucescens (Benth.) Benth.
 Dalbergia glaucocarpa Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia glaziovii Harms
 Dalbergia glomerata Hemsl.

 Dalbergia godefroyi Prain

 Dalbergia gossweileri Baker f.
 Dalbergia gracilis Benth.
 Dalbergia granadillo Pittier
 Dalbergia grandibracteata De Wild.

 Dalbergia grandistipula A. M. Carvalho
 Dalbergia greveana Baill.

 Dalbergia guttembergii A. M. Carvalho
 Dalbergia hainanensis Merr. & Chun
 Dalbergia hancei Benth.

 Dalbergia havilandii Prain

 Dalbergia henryana Prain

 Dalbergia heudelotii Stapf
 Dalbergia hiemalis Malme
 Dalbergia hildebrandtii Vatke

 Dalbergia hirticalyx Bosser & R. Rabev.

 Dalbergia horrida (Dennst.) Mabb.
 Dalbergia hortensis Heringer & al.
 Dalbergia hoseana Prain
 Dalbergia hostilis Benth.
 Dalbergia hullettii Prain
 Dalbergia humbertii R. Vig.
 Dalbergia hupeana Hance
 Dalbergia hygrophila (Benth.) Hoehne

 Dalbergia intermedia A. M. Carvalho
 Dalbergia intibucana Standl. & L. O. Williams
 Dalbergia inundata Benth.
 Dalbergia iquitosensis Harms

 Dalbergia jaherii Burck

 Dalbergia junghuhnii Benth.
 Dalbergia kerrii Craib
 Dalbergia kingiana Prain
 Dalbergia kisantuensis De Wild. & T. Durand
 Dalbergia kostermansii Sunarno & Ohashi

 Dalbergia kunstleri Prain
 Dalbergia kurzii Prain

 Dalbergia lacei Thoth.
 Dalbergia lactea Vatke

 Dalbergia lakhonensis Gagnep.
 Dalbergia lanceolaria L. f.
 Dalbergia lastoursvillensis Pellegr.
 Dalbergia lateriflora Benth.
 Dalbergia latifolia Roxb. – Bombay blackwood, East Indian rosewood, Indian palisandre, Indian rosewood, Irugudujava, Java palisandre, Malabar, Sonokeling, Shisham, Sitsal, Satisal

 Dalbergia laxiflora Micheli
 Dalbergia lemurica Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia librevillensis Pellegr.

 Dalbergia louisii Cronquist
 Dalbergia louvelii R. Vig. – violet rosewood

 Dalbergia macrosperma Baker

 Dalbergia madagascariensis Vatke
 Dalbergia malabarica Prain
 Dalbergia malangensis Sousa
 Dalbergia marcaniana Craib

 Dalbergia maritima R. Vig.
 Dalbergia martinii F. White

 Dalbergia mayumbensis Baker f.

 Dalbergia melanocardium Pittier
 Dalbergia melanoxylon Guill. & Perr. – African blackwood, African ebony, African grenadilo, Banbanus, Ebene, Granadilla, Granadille d’Afrique, Mpingo, Pau preto, Poyi, Zebrawood
 Dalbergia menoeides Prain
 Dalbergia mexicana Pittier

 Dalbergia microphylla Chiov.
 Dalbergia millettii Benth.
 Dalbergia mimosella (Blanco) Prain
 Dalbergia mimosoides Franch.

 Dalbergia miscolobium Benth.
 Dalbergia mollis Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia monetaria L. f. – Moneybush
 Dalbergia monophylla G. A. Black

 Dalbergia monticola Bosser & R. Rabev.

 Dalbergia multijuga E. Mey.

 Dalbergia negrensis (Radlk.) Ducke

 Dalbergia neoperrieri Bosser & R. Rabev.

 Dalbergia ngounyensis Pellegr.
 Dalbergia nigra (Vell.) Benth. – Bahia rosewood, Brazilian rosewood, Cabiuna, Caviuna, Jacarandá, Jacarandá de Brasil, Palisander, Palisandre da Brésil, Pianowood, Rio rosewood, Rosewood, Obuina
 Dalbergia nigrescens KurzPOWO: Dalbergia nigrescens Kurz (retrieved 29 November 2020)
 Dalbergia nitida (Benth.) Hoehne
 Dalbergia nitidula Baker
 Dalbergia noldeae Harms
 Dalbergia normandii Bosser & R. Rabev.

 Dalbergia obcordata N.Wilding, Phillipson & Crameri
 Dalbergia obovata E. Mey. – Climbing flat bean

 Dalbergia obtusifolia (Baker) Prain

 Dalbergia odorifera T. C. Chen – Fragrant rosewood
 Dalbergia oligophylla Hutch. & Dalziel
 Dalbergia oliveri Prain (synonyms: Dalbergia bariensis Pierre, Dalbergia dongnaiensis Pierre, D. duperreana Pierre & Dalbergia mammosa Pierre)

 Dalbergia orientalis Bosser & R. Rabev.
 Dalbergia ovata Benth.

 Dalbergia pachycarpa (De Wild. & T. Durand) De Wild.

 Dalbergia palo-escrito Rzed. – Palo escrito

 Dalbergia parviflora Roxb.
 Dalbergia paucifoliolata Lundell
 Dalbergia peguensis Thoth.
 Dalbergia peishaensis Chun & T. Chen
 Dalbergia peltieri Bosser & R. Rabev.

 Dalbergia pervillei Vatke

 Dalbergia pierreana
 Dalbergia pinnata
 Dalbergia pluriflora
 Dalbergia polyadelpha
 Dalbergia polyphylla
 Dalbergia prainii
 Dalbergia pseudo-ovata
 Dalbergia pseudo-sissoo
 Dalbergia pseudobaronii
 Dalbergia purpurascens
 Dalbergia reniformis
 Dalbergia reticulata
 Dalbergia retusa
 Dalbergia revoluta
 Dalbergia richardsii
 Dalbergia riedelii
 Dalbergia rimosa
 Dalbergia riparia
 Dalbergia rostrata
 Dalbergia rubiginosa
 Dalbergia rufa
 Dalbergia rugosa
 Dalbergia sacerdotum
 Dalbergia sambesiaca
 Dalbergia sampaioana
 Dalbergia sandakanensis
 Dalbergia saxatilis
 Dalbergia scortechinii
 Dalbergia sericea
 Dalbergia setifera
 Dalbergia simpsonii
 Dalbergia sissoides
 Dalbergia sissoo
 Dalbergia spinosa
 Dalbergia stenophylla
 Dalbergia stercoracea
 Dalbergia stevensonii
 Dalbergia stipulacea
 Dalbergia suaresensis
 Dalbergia subcymosa
 Dalbergia succirubra
 Dalbergia teijsmannii
 Dalbergia teixeirae
 Dalbergia thomsonii
 Dalbergia thorelii
 Dalbergia tilarana
 Dalbergia tinnevelliensis
 Dalbergia tonkinensis
 Dalbergia travancorica
 Dalbergia trichocarpa
 Dalbergia tricolor
 Dalbergia tsaratananensis
 Dalbergia tsiandalana
 Dalbergia tsoi
 Dalbergia tucurensis
 Dalbergia uarandensis
 Dalbergia urschii
 Dalbergia vacciniifolia
 Dalbergia velutina
 Dalbergia verrucosa
 Dalbergia viguieri
 Dalbergia villosa
 Dalbergia volubilis
 Dalbergia wattii'
 Dalbergia xerophila Dalbergia yunnanensis''

 Manbalar 

 Havolalar 


 MaʼlumotlargaDalbergiyaWikispeciesda

Turkum:Oʻsimlik oilalari