Burgutlar bilan ov qilish

Burgutlar bilan ov qilish – Yevroosiyo dashtlarida uchraydigan lochin otishning anʼanaviy turi boʻlib, qadimgi xitan va turkiy xalqlar shugʻullanadi. Bugungi kunda u hozirgi Qozog'iston va Qirg'izistondagi qozoqlar va qirgʻizlar, shuningdek, Bayan-Oʻlgiy viloyatlaridagi Bayan-Oʻlgiy, Moʻgʻuliston va Shinjon, Xitoy diasporalari tomonidan qoʻllanadi. Bu odamlar oltin burgutlar yordamida ov qilishi bilan mashhur boʻlishsa-da, ular shimoliy Yevroosiyo lochini, qoʻngʻiroq lochin, sakar lochin va boshqalarni oʻrgatishgan.

 Tarixi 
 Gukturklar 
Qadimgi turkiy tillarda qush begi xonning eng hurmatli maslahatchilari uchun qoʻllangan unvon boʻlib, saroy lochinining qadrli rolini aks ettirgan.

 Xitanlar 
Milodiy 936—945-yillarda manchuriyadan kelgan koʻchmanchi xalq boʻlgan, paramoʻgʻul tilida soʻzlashuvchi xitanlar Shimoliy Xitoyning bir qismini bosib oldilarThe Art of War by Sun Tzu – Special Edition by Sun Tzu and Lionel Giles (2005) p.170. Milodiy 960-yilda Xitoy Song sulolasi tomonidan bosib olindiChina: Its History and Culture (4th Edition) by W. Scott Morton, Charlton M. Lewis, and Charlton Lewis (2004) p.100. Song sulolasi boshidanoq Xitoy madaniyatining koʻp qismini oʻzlashtirgan Xitanlarni toʻliq nazorat qila olmadi. Xitoydagi 300 yillik hukmronligi davomida Song sulolasi xitanlarga Song sulolasi hududini bosib olishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ularga soliq toʻlashi kerak edi5 Steps to a 5: AP World History (5 Steps to a 5) by Peggy Martin (2004) p.115. Xitanlar Xitoy madaniyatini oʻzlashtirgan boʻlishiga qaramay, ular koʻplab koʻchmanchi anʼanalarni, jumladan burgut ovini ham saqlab qolgan ediEagle Dreams: Searching for Legends in Wild Mongolia by Stephen J. Bodio (2003) p. 26.

 Qirgʻizlar 
1207-yilda qirgʻiz koʻchmanchilari Chingizxonning oʻgʻli Joʻjiga taslim boʻldilar. Moʻgʻullar hukmronligi davrida qirgʻizlar oʻzlarining koʻchmanchi madaniyatini hamda burgut anʼanalarini saqlab qolganlarSoma, Takuya. 2007. ‘Kyrgyz Falconry & Falconers and its Transitionʼ. In Proceedings of Great Silk Road Conference, Culture and Traditions, Then and Now 2006. 130-139. Tashkent: Academy of Uzbekistan/ UNESCO相馬拓也 2008「形象なき文化遺産としての狩猟技術: キルギス共和国イシク・クル湖岸における鷹狩猟のエスノグラフィ」『国士舘大学地理学報告2007（第16号）』: pp.99-106 . Arxeologlar Oʻrta Osiyoda eramizdan avvalgi I yoki II ming yillikda lochin oʻstirishni aniqlagan
.

 Moʻgʻulistondagi qozoqlar 
Qozog'istondagi kommunistik davrda koʻplab qozoqlar oʻzlarining koʻchmanchi turmush tarzidan voz kechib, kolxozlarga yuborilmaslik uchun Mo'g'ulistonga qochib ketishgan. Ular Bayan-Oʻlgiy viloyatiga joylashdilar va oʻzlari bilan burgut bilan ov qilish anʼanalarini olib kelishdi. Gʻarbiy Moʻgʻulistonning Oltoy togʻlarida joylashgan Bayan-Oʻlgiyda 250 ga yaqin burgut ovchilari bor edi. Ularning odati otda oltin burgutlar bilan ov qilishni oʻz ichiga oladi va ular birinchi navbatda qizil tulki va korsak tulkilarini ovlaydilar. Qishning sovuq oylarida tulki va quyonlarni ovlash uchun burgutlardan foydalanadilar, bu vaqtda qorda yurgan oltin rangli tulkilarni koʻrish osonroq boʻladi. Har yili oktyabr oyida qozoq burgut ovlash odatlari Oltin burgut festivalida namoyish etiladi. Qozogʻiston hukumati ushbu qozoq urf-odatlarini qoʻllovchilarni Qozogʻistonga qaytarishga harakat qilgan boʻlsa-da, qozoqlarning aksariyati Moʻgʻulistonda qolib ketgan.

 Manbalar 

Turkum:Markaziy Osiyo madaniyati
Turkum:Qozogʻiston madaniyati
Turkum:Qirgʻiziston madaniyati