Qishtibiy

Qishtibiy () – boshqird milliy oshxonasiga tegishli taom turlaridan biri. U tatarlar orasida, shuningdek, Oʻrta Osiyoning koʻplab xalqlari oshxonasida uchraydi. Qishtibiy xamirturushsiz tayyorlangan xamirdan pishiriladi. Xamirga qiyma sifatida tariq, grechka boʻtqasi va kartoshka pyuresi ishlatiladi.

 Etimologiyasi 
Tatar va chuvash tillarining tadqiqotchisi Rifkat Gazizyanovich Axmetyanov „Татар теленең кыскача тарихи-этимологик сүзлеге“ (Tatar tilining qisqacha tarixiy va etimologik lugʻati) kitobida mazkur taom nomi haqida alohida toʻxtalib oʻtgan. U mazkur taomning tatarchada sheva shakli кыстымбый, boshqirdcha ҡыҫтыбай, chuvash tilida esa кӑстӑмпи shaklida qoʻllanilishini yozgan. Bu soʻzlardagi qis- („chimchilamoq“, „qismoq“) oʻzagidan protoforma va -mbiy/-mbi qoʻshimchasi bilan soʻz qayta tuzganligini aytib oʻtgan.

 Tavsifi 
Bu taom odatda tariq, kartoshka pyuresi yoki ragu bilan toʻldirilgan xamirturushsiz pishirilgan yassi non koʻrinishida boʻladi. Qishtibiy yopilmagan pirog yoki ruslarning socheniga oʻxshaydi. Qiyma massasi yassi nonning yarmiga qoʻyiladi va ikkinchi yarmi bilan usti yopiladi. Ustidan eritilgan sariyogʻ quyish ham mumkin. Udmurtiyaning baʼzi hududlarida bu taom qiymasi sifatida goʻshtdan foydalaniladi va xamir rulon shaklida oʻraladi. Qiyma turi tayyorlovchining xohishiga qarab oʻzgaradi, lekin pishirish printsipi va xamir retsepti oʻzgarishsiz qoladi.

 Tayyorlanilishi 
Xamir tuxum, sut yoki qatiq qoʻshib tayyorlanadi. Tovaning kattaligiga qarab, xamirni bir necha kichik qismlarga ajratishadi. Ajratilgan xamir boʻlaklari tindiriladi va yoyiladi. Soʻngra tovadagi oʻsimlik yogʻida ikki tomoni qizartirib qovuriladi. Yarim tayyor mahsulotning bir tomoniga qiyma solinib, ikkinchi qismi bilan usti yopiladi.

Dasturxonga tortishdan oldin, tashqi tomoniga eritilgan sariyogʻ yoki oddiy suyuq yogʻ quyiladi. Qishtibiy odatda kundalik yegulik yoki mehmonlar dasturxoni uchun taom sifatida tayyorlanadi.

 Qiziqarli maʼlumotlar 
Dunyodagi eng katta qistibiy taomi 2011-yilda Qirgʻizistonda pishirilgan va Ginnessning rekordlar kitobiga kiritilgan. Uning diametri 2 metr, qalinligi esa 10 sm boʻlgan.
 Manbalar 

 Adabiyotlar 

 Shitova S. N., G. G. Zlaki R. G. G., XX asr oxirida – XX asr boshida.
 F. S. Bayasitova Osh-su va xalq anʼanalari leksikasi. -Qozon: Dom matbuot, 2007.- 480 .


 Havolalar 

 ufacity.wordpress.com saytida Qizil maqola 
Turkum:Boshqird oshxonasi
Turkum:Tatar oshxonasi