Aleksandra Kornhauser Frazer

Aleksandra Kornhauser Frazer (1926-yil 26-sentyabr — 2020-yil 17-may) — sloveniyalik kimyogar. U Sloveniyaning Lyublyana universiteti tabiiy fanlar va muhandislik fakultetining kimyogar professori va Xalqaro kimyo tadqiqotlari markazi direktori edi.

 Hayoti 
Aleksandra Kornhauser oilasida besh aka-uka va opa-singillar bor edi. U badavlat oilada tugʻilgan. Aleksandraning otasi Skofja Lokadagi Jelovica kompaniyasiga egalik qilgan. Oila 1930-yillardagi buyuk depressiya paytida boyligini yoʻqotadi va Aleksandra nisbatan qashshoqlikda oʻsadi. 1940-yilda Ikkinchi jahon urushi paytida, oʻn besh yoshida u partizanlarni qoʻllab-quvvatlash uchun yoshlar tashkilotini boshqara boshladi. Uning otasi Begunjedagi konslagerda qamoqqa olingan va oila majburiy mehnatga jalb qilingan, ammo barchasi urushdan omon qolgan. Kamnik va Domjaleda qisqa vaqt dars berganidan soʻng, Aleksandra 1948-yilda kimyo fanini oʻrganish uchun universitetga oʻqishga kiradi.

 Faoliyati 
1954—1980-yillarda Frazer farmatsevtika kompaniyalari uchun alkaloidlar va antibiotiklar boʻyicha keng qamrovli tadqiqotlar olib bordi. 1980-yildan keyin u kimyoviy tadqiqotlarini maʼruza bilan birlashtirdi va xalqaro tashkilotlar, jumladan, Yevropa Ittifoqi, BMTTD, UNESCO, XMT va AQSh atrof-muhitni muhofaza qilish agentligida tadqiqotchi sifatida ishladi. Keyinchalik u yashil texnologiyalarni targʻib qilish bilan shugʻullangan va 1999-yilda u ushbu sohadagi bilimlarini rivojlantirish uchun Tokioda Honda mukofotiga sazovor boʻlgan birinchi ayol olim boʻlgan.

1960—1970-yillarda siyosatda faol boʻlgan Shuningdek, Sloveniya Ijroiya kengashi vitse-prezidenti lavozimida ham ishlagan, u yerda sogʻliqni saqlash, madaniyat, fan va taʼlim sohalariga masʼul boʻlgan. Uch yillik lavozimda ishlagandan soʻng u yana akademiyaga qaytadi.

Oʻzining vatani Sloveniyadan tashqarida u Shveysariya, Buyuk Britaniya va AQShdagi universitetlar bilan ishlagan va mamlakat ichida 60 dan ortiq xalqaro seminarlar oʻtkazgan. Frazer Birlashgan Millatlar Tashkiloti Kengashi, Jahon sanʼat va fan akademiyasi va Londondagi Academia Europaea aʼzosi (1988-yildan) va farmatsevtika akademiyasining Loran Lavuazye medali va Robert Brasted xotira mukofoti sovrindori boʻlgan.

Aleksandra 90 yoshga toʻlgunga qadar professional faoliyat bilan shugʻullangan, u oʻz faoliyatini Jozef Stefan xalqaro aspirantura maktabi dekani sifatida yakunlagan. U 1997-yilda hayoti davomida erishgan yutuqlari uchun Sloveniyadagi ilmiy sohadagi eng yuqori mukofot boʻlgan Zois mukofoti bilan taqdirlangan. U shuningdek, Lyublyananing faxriy fuqarosi edi.

 Manbalar 

Turkum:Kimyogarlar