Nurcan Baysal

Nurjon Baysal (1975–yilda tugʻilgan) – Turkiyadagi kurd jurnalisti boʻlib, Diyarbakırda yashaydi. 2018–yilda u 2018-yilda u Front Line Defenders, irlandiyalik inson huquqlari tashkiloti tomonidan „Xavf ostidagi Inson Huquqlari Himoyachilari“ nomi bilan Global Laureate (Global Mukofoti) sifatida tan olingan.

 Taʼlimi 
Baysal Anqara universiteti siyosatshunoslik fakultetida tahsil olgan va Bilkent universiteti xalqaro munosabatlar boʻlimida magistrlik darajasini olgan.

 Hayoti 
2010–yilda Baysal ayollar Jahon sammiti jamgʻarmasining (WWSF) qishloq hayotidagi ayollar ijodi uchun mukofotini qoʻlga kiritdi. U Diyarbakir mintaqasidagi ayollarning imkoniyatlarini kengaytirishga intilayotgan „Oʻzyegin jamgʻarmasi Qishloq hayotini taʼminlash dasturi“ni asos solganligi uchun mukofotni oldi. 2012–yilda Baysal qishloqni rivojlantirish borasidagi faoliyati uchun „Turkiyaning oʻzgarganlar“ mukofotiga ham sazovor boʻldi.

Baysal Diyarbakir Siyosiy va Ijtimoiy Tadqiqotlar Instituti (DISA) asoschisi. Front Line Defenders tashkilotidan oʻz mukofotini qabul qilib olgan Baysal bolaligida qiynoqqa solingan kurd huquq faoli, Turkiya Inson huquqlari jamiyati Diyarbakir boʻlimi rahbari Vedat Aydinning dafn marosimida turk harbiylari hujumiga guvoh boʻlganini tasvirlab berdi. 1991–yilda oʻldirilgan. Mukofot 2018–yilning may oyida Dublin qasrida BMTning inson huquqlari boʻyicha oliy komissari oʻrinbosari Keyt Gilmor tomonidan topshirildi.
2018–yilning yanvar oyida Baysal Turkiyaning janubi-sharqidagi Diyarbakir shahridagi uyida turk politsiyasi tomonidan hibsga olingan edi. Human Rights Watch tashkiloti uning Turkiyaning Suriyaning Afrindagi harbiy amaliyotini tanqid qilgan tvitlari tufayli hibsga olinganini maʼlum qildi. U The Journalga bergan intervyusida bir kuni kechqurun uning uyiga kalashnikov qurolli xavfsizlik kuchlari bostirib kirganini aytdi va „Avvaliga biz buni zilzila deb oʻylagandik. Ular bizning eshigimizni taqillatishga harakat qilishdi.“ Fevral oyida u yozgan maqolasida „Turk xavfsizlik kuchlarini haqorat qilish“da alohida ishda aybdor deb topildi. U oʻn oylik qamoq jazosiga hukm qilingan boʻlsa-da, Front Line Defendersga koʻra, „u besh yil ichida jinoyatni takrorlamaslik sharti bilan ozod qilingan“.

Baysal Turkiyada BMT Taraqqiyot dasturida ishlagan va İletişim nashriyoti bilan turk tilida 4 ta kitob chop etgan. U Turkiyaning Ahval axborot sayti uchun ham jurnalist. U, shuningdek, T24 va OpenDemocracy tomonidan nashr etilgan va Geynrix Böll fondi maslahatchisidir.

2019–yil iyun oyida Baysal 2012–yilda ishtirok etgan Demokratik Jamiyat Kongressi (DTK) yigʻilishi munosabati bilan qisqa muddatga hibsga olindi va keyin qoʻyib yuborildi. 2019–yil oktabr oyida Baysalning uyiga 30–40 nafar turk politsiyasi bostirib kirdi, u chet elda boʻlganida, uning ijtimoiy tarmoqdagi postlari tufayli Turkiyaning Suriyadagi hujumini tanqid qilgan.

2020–yilda u Turkiyadagi COVID–19 pandemiyasini yoritgani uchun hibsga olindi, sudga olib kelindi va soʻroq qilindi, ammo ayblov eʼlon qilinmadi.

 Manbalar