Zoltan Hajos

Zoltan Jorj Hajos (z. Zoltán György Hajós; 3 mart 1926 — 9 oktabr 2022) — Vengriyalik-amerikalik organik kimyo. Aslida oʻz tugʻilgan Budapeştda akademik, keyin farmatsevtika sanoatida sanoat kimyosi boʻlgan u Hajos-Parrish-Eder-Sauer-Wiechert reaktsiyasi (aslida 1985 yilda Claude Agami tomonidan Hajos-Parish reaktsiyasi deb nomlangan) uchun tanilgan.

 Tarix 

 Kimyo sohasida oʻquv 
Hajos Vengriyaning Budapeşt texnik universiteti (TU Budapeşt) kimyo oʻrgandi va magistrlik diplomini yakunladi. 1947 yilda 1950 yilda Organik kimyoviy texnologiya instituti Zoltan Csuros qoshida doktorlik ishini tugatdi.

 Ilk akademik faoliyat 
Hajos 1948 yilda Budapeşt TU-da organik kimyo boʻyicha yordamchi professor lavozimini qabul qilgunga qadar u yerda qoldi. U 1957 yilgacha qoldiTurkum:CS1 Hungarian-language sources (hu)Hajos-Parrish reaction mechanism. 1956 yil oktyabr oyida 1956 yil Inqilob keyin qarshilik koʻrsatilganida, Hajos TU Budapeşt va kommunistik Vengriyani AQShga tark etdi, u yerda u 1957 yildan boshlab Prinston universiteti Kimyo kafedrasida organik kimyoda ilmiy ishchi sifatida yuqori doktorlik darajasidagi lavozimni egalladi.

Hajos 1960 yilda Nyu-Jersi shtatining Nutley shahrida joylashgan Hoffmann-La Roche dori-darmon tadqiqot institutida kimyo lavozimini qabul qildi. U 1970 yilda akademik karerasining ikkinchi bosqichi boshlanmaguncha shu lavozimda qoldi, keyin u Vermont universitetining kimyo fakultetiga (1972–1973) va keyin Toronto universitetining farmatsiya fakultetiga (1973–1974) o‘tdi. Hajos 1975 yilda farmatsevtika sanoatiga qaytdi, 1990 yilda pensiyaga ketgunga qadar Johnson & Johnson tadqiqot institutida bir qator lavozimlarni oʻtkazdi.

HajoS Hajos-Parrish-Eder-Sauer-Wiechert reaktsiyasi uchunLászló Kürti, Barbara Czakó: Strategic Applications of Named Reactions in Organic Synthesis. Elsevier Academic Press, Burlington/San Diego/London 2005, , p. 192-193.,  va Hajos-Wiecher ketoni ga aloqador (S) -prolin-katalyzatsiya qilingan sintez yoʻli uchun tanilgan va organokatalsiz tadqiqot sohasida kashshof deb hisoblanadiJonathan Clayden, Nick Greeves, Stuart Warren: Organische Chemie, Springer Spektrum, 2013, 2. Auflage, pp. 1240-1241. ..

 Shaxsiy hayot va oʻlim 
Hajos 9 oktabr 2022 yilda 96 yoshida Budapeştda vafot etdi. 

 Mukofotlar va tan olish 
Hajos 2013 yil may oyida TU Budapeştdan 65 yillik professional xizmatini eʼtirof etish uchun „Yayron mukofot“ deb nomlangan sertifikat olgan.

Hajos 2017 yilda TU Budapeştdan 70 yillik professional xizmatini tan olish uchun Ruby mukofoti bilan taqdirlandi. 

Hajos 2022 yilda TU Budapeştdan 75 yillik professional xizmatini eʼtirof etish uchun Platin mukofoti boʻlgan Sertifikatni olgan. 

 Manbalar 

Turkum:2022-yilda vafot etganlar
Turkum:1926-yilda tugʻilganlar