Karniola asalarisi

Karniolan asalarisi (Apis mellifera carnica, Pollmann) - gʻarbiy asalarilarning kenja turi. Karniola asalarisining vatani Sloveniya, Avstriyaning janubiy qismi va Albaniya, Xorvatiya, Bosniya va Gersegovina, Chernogoriya, Serbiya, Vengriya, Ruminiya, Bolgariya hamda Shimoliy-Sharqiy Italiya.

 Kelib chiqishi 
Karniola asalarisi Gʻarbiy asalarilarning kichik turi boʻlib, Karniola (Sloveniya)ning Kochevye (Gottschee) kichik mintaqasi, Avstriya Alp togʻlarining janubiy qismi, Dinarides mintaqasi, janubiy Pannoniya tekisligi va shimoliy hududlarga moslashgan. Bu asalarilar ingliz tilida Carniolans yoki qisqacha „Carnies“ deb nomlanadi. Hozirgi vaqtda bu kenja tur asalarichilar orasida mashhurligi boʻyicha italiya asalarilaridan keyin ikkinchi oʻrinda turadi.

 Sifatlari 
U hasharotlar, zararkunandalarga qarshi kurasha olishi va ayni paytda asalarichilarga nisbatan juda yumshoq munosabatda boʻlishi sababli mashhur. Bu asalarilar nektar mavjudligiga qarab tez koʻpayish yoki kamayish xususiyatga ega. Nektar miqdori koʻp boʻlgan davrlarda ishchi asalarilar soni ortadi va koʻp miqdorda asal va gulchanglarni yigʻiladi. Ular baʼzi kasalliklar va parazitlarga chidamli.

 Anatomiyasi va tashqi koʻrinishi 
Karniola asalarilar italyan asalarilari bilan bir xil oʻlchamda, ammo ular oʻzlarining quyuq jigarrang-kulrang tuslari va och jigarrang tusdagi chiziqlari bilan ajralib turadi. Ularning poʻstloqlari qoramtir, lekin tanalarida ochroq yoki jigarrang rangli halqa va nuqtalarni topish mumkin. Karniola arilarini „kulrang ari“ deb ham atashadi.
Karniola asalarilar Gʻarbiy Yevropa qora asalarilari kabi katta va uzun, ammo ularning qorinlari ancha nozikroq. Bundan tashqari, karniola arisi juda uzun tilga ega (6,5 dan 6,7 mm gacha).

 Xarakteri va xulq-atvori 
 Yumshoq va tajovuzkor emas
 Aholi punktlarida saqlash mumkin
 Italiya asalarilariga nisbatan yoʻnalishni yaxshi aniqlaydi
 Italiya asal arilariga nisbatan boshqa uyalardan oʻgʻirlashga moyil emas
 Qishda ishchi asalari soni keskin kamayadi
 Qishda tejamkorlik, asal zaxiralarini tejash
 Atrof-muhitdagi oʻzgarishlarga tezda moslasha oladi
 Qishi uzoqroq boʻlgan hududlar uchun mos
 Asalari yelimidan kam foydalanish
 Choʻl kasalliklariga immunitet
 Ishchi asalari boshqa kichik turlarga qaraganda 12% koʻproq yashaydi


 Manbalar