Xarkov xor sinagogasi

Xarkov xor sinagogasi () – Ukrainaning Xarkov shahrida joylashgan mamlakatdagi eng katta sinagoga va meʼmoriy ahamiyatga ega bino.

 Tarixi 
Ibodatxonaning qurilishi 1909-yilda boshlangan, arxitektorlar tanlov doirasida loyiha takliflarini berishgan. sankt-peterburglik meʼmor Yakov Gevirts gʻolib boʻlgan loyihani taqdim etgan va qurilish 1913-yilda 150 000 rubl qiymat bilan yakunlangan. 1923-yil iyun oyida sinagoga yahudiy ishchilarining talabi bilan yopilgan, hukumat tomonidan milliylashtirilgan va Komintern tarkibiga kiruvchi yahudiy ishchilar klubi foydalangan. Mahalliy Yevseksiya bu kunni dam olish kuni deb eʼlon qilgan. Bir guruh yahudiy ishchilar qizil bayroq koʻtarib, binoga kirishgan holda ibodatxonaga yurish uyushtirgan. Moskvadagi Der Emes sinagogani „aksilinqilob uyasi“ deb eʼlon qilgan va ibodatxonadagi Tavrot varaqlari podshohga bagʻishlanganligini daʼvo qilgan. Keyin bino turli maqsadlarda, jumladan, klub, kino va sport majmua oʻlaroq foydalanilgan va 1990-yilgacha ibodatxona vazifasini oʻtamagan.

Sovet Ittifoqi parchalanganidan soʻng, turli yahudiy guruhlari sinagogani nazorat qilish uchun kurashganlar. Edvard Xodos islohotchi yahudiylik aʼzolarini vakillik qilish uchun tashkilot tuzgan va sinagoga ustidan nazoratni tasdiqlagan. Chabad vakillari oʻzaro daʼvolar bilan chiqib, bir muddat ikkala guruh ham binoda faoliyat yuritgan. 1993-yilda Xodos ibodatxonaning ikkinchi qavatida ishlagan, maʼlumotlarga koʻra, u oʻzining antiqa buyumlari bilan shugʻullangan va mahalliy bolalar uchun juma kuni kechqurun kikboksing klubini tashkil qilgan.

1998-yilda yongʻinda sinagoga yongan va rasman Chabadga topshirilgan. 2003-yilda keng koʻlamli taʼmirlash ishlari yakunlangan.

 Arxitekturasi 
Bino dizayni Xarkov arxitektura jamiyati tomonidan „qadimgi Falastinning ulkan devorlarini eslatuvchi“ deb hisoblangan roman-gotik, neogotik va islom meʼmorchiligi uslublarining kombinatsiyasi sifatida tasvirlangan.

Bino gumbazining balandligi 42 m va uzunligi , umumiy maydoni .

 Sinagoga bugungi kunda 
Ibodatxona Xarkovdagi yahudiylar hayotining markazi va shaharning muhim diqqatga sazovor joyi. Yahudiy bayramlarini yahudiylar ham, yahudiy boʻlmaganlar ham sinagogada nishonlashadi. Xanukka bayrami Petro Yushchenkoni, oʻsha paytdagi gubernator Arsen Avakovni va milliy ommaviy axborot vositalarini jalb qilgan. Xarkovdagi Ikkinchi jahon urushi yahudiy faxriylariga hurmat koʻrsatish kabi tadbirlar ham boʻladi.

Ibodatxona Xabad tomonidan boshqariladi, uning bosh qarorgohi Xarkovda joylashgan. Sinagoganing hozirgi ravvini Moshe Moskovits ham Xarkovning bosh ravvinidir. Chabad, shuningdek, 1-11-sinflarda 500 nafar yahudiy bolalarga moʻljallangan maktab va 70 oʻrinli bolalar bogʻchasini ham boshqaradi.

Xarkov meri Xennadi Kernes sinagogadagi Purim bayramida va ravvin Moskovits qizining toʻyida qatnashgan.
 Adabiyotlar 
 Н. Дьяченко. Улицы и площади Харькова. X., Прапор, 1977.
 Харьков: Архитектура, памятники, новостройки. Путеводитель. Сост. А. Ю. Лейбфрейд, В. А. Реусов, А. А. Тиц.- Х.: Прапор, 1985.
 А. Лейбфрейд, Ю. Полякова. Харьков. От крепости до столицы. Х., Фолио, 2004.

 Manbalar