Muhim qaror

Muhim qaror () – 2002-yilda rejissyor Steven Spielberg tomonidan suratga olingan, 1956-yilda yozilgan Philip K. Dickning shu nomdagi romaniga asoslangan AQSHning ilmiy fantastik va jangari janridagi filmi.

 Syujeti 
2054-yilda federal hukumat 6 yildan buyon faoliyat yuritib kelayotgan Vashington shtatidagi „Precrime“ loyihasi prototipini milliy miqyosda amalga oshirishni rejalashtiradi. 3 ta odam („precogs“) yaqinlashib kelayotgan qotillik haqidagi ruhiy taassurotlarni oladi va ofitserlar jinoyat sodir boʻlishidan oldin joyni aniqlash hamda jinoyatchini ushlash uchun ularning tasavvurlarini tahlil qiladilar. Qotil boʻlishi mumkin boʻlganlar elektr komasiga joylashtiriladi va panoptikonga oʻxshash turmada saqlanadi. „Precrime“ loyihasi 6 yillik faoliyati davomida deyarli barcha qasddan qilingan qotilliklarni yoʻq qilgan boʻlsa-da, „red ball“ deb nomlangan jinoyatlar hali ham sodir boʻlib, politsiyaga harakat qilish uchun qisqa vaqt beriladi.

Jinoyatga qarshi kurash boshligʻi Jon Anderton loyihaga 6 yoshli oʻgʻli Shon oʻgʻirlab ketilganidan keyin qoʻshilgan va u hech qachon topilmagan. U ruhiy tushkunlik va „neuroin“ preparatiga qaramlikdan aziyat chekadi. Uni rafiqasi Lara ham tashlab ketgan. Adliya departamenti agenti Denni Vitver har qanday kamchiliklarni aniqlash niyatida „Precrime“ loyihasini tekshiradi. Anderton tomosha qilayotganda, Agata, oldingilardan biri, ayolning choʻkib ketishini boshdan kechiradi. Qizigʻi shundaki, u turma nazoratchisidan qurbon boʻlgan Enn Layvli qotilligining oldi olinganidan koʻp oʻtmay gʻoyib boʻlganini bilib qoladi, ammo, u Agataning jinoyat haqidagi tasavvuri maʼlumotlar bazasida yoʻqligini aniqlaydi. Koʻp oʻtmay Anderton hech qachon koʻrmagan Leo Crow ismli odamni oʻldiradi. Anderton qochib, Vitverni qidiruvni boshlashga undaydi.

Anderton „Precrime“ loyihasi yaratilishiga sabab boʻlgan genetik doktor Iris Xinemanning uyiga tashrif buyuradi va prekoglarning qobiliyatlari ota-onalarining neyroinning erta, nopok shakllariga qaramligi tufayli miya shikastlanishi natijasi ekanligini bilib oladi. Hinemanning taʼkidlashicha, bir oldindan koʻrgan odam vaqti-vaqti bilan „ozchiliklar hisoboti“ deb nomlanuvchi boshqa kelajakka qarashni koʻradi. Bu nomuvofiqliklar oldingilarning xatosizlik obroʻsini saqlab qolish uchun rasmiy yozuvlardan tozalanadi, ammo oldingilar oʻz xotiralarini saqlab qolishadi. Agar Andertonda „ozchilik hisoboti“ boʻlsa, uni Agata yaratgan boʻlishi mumkin, chunki u 3 tadan eng kuchlisi, – deydi Xineman.

Shahar boʻylab oʻrnatilgan skanerlardan qochish uchun koʻz transplantatsiyasidan soʻng, Anderton „Precrime“ loyihasiga qaytadi. Transplantatsiyadan keyin olib tashlangan eski koʻzlaridan foydalanib, u prekoglar saqlanadigan joyga kiradi va Agatani oʻgʻirlab, Precrime bogʻliq boʻlgan guruhiy ongni oʻchiradi. Kiberjinoyatchining yordami bilan Anderton Agataning xotiralarini qidiradi, ammo Crovning oʻldirilishi boʻyicha „ozchilik hisoboti“ni topa olmaydi. Biroq, u Annaning oʻlimi haqidagi xotiralarini topadi va yuklab oladi. Ikkalasi Crowni mehmonxona xonasigach kuzatib boradi va koʻplab bolalar, jumladan Shonning fotosuratlarini topadi; Anderton Krouni Shonni oʻldirishda ayblaydi. U deyarli oʻldiradi ham, lekin soʻnggi daqiqada afsuslanadi. Keyin Crov fotosuratlarni berish uchun yollanganini daʼvo qiladi va Andertondan uni oʻldirishni soʻraydi; uning oilasiga u vafot etgan taqdirdagina pul toʻlanishini aytadi. Anderton buni rad etsa-da, Crov oʻzini-oʻzi Andertonning uni oʻldirishi haqidagi tasavvuriga oʻxshash tarzda oʻldiradi.

Andertonning xabariga koʻra Vitver Annaning ishini tekshiradi va u haqiqatan ham oʻldirilganligini taxmin qilish uchun nuqsonlarni topadi. U oʻz topilmalarini „Precrime“ loyihasi direktori Lamar Burgessga xabar qiladi, u uni Andertonning quroli bilan oʻldiradi. Anderton Crov va Vitverning qotilligi uchun hibsga olinib, qamoqqa olinadi va Agata boshqa prekoglarga qaytariladi. Anderton qamoqqa olingandan soʻng, Lara Burgess bilan Andertonning Anna Liveli haqidagi xavotirlarini muhokama qiladi. Dastlab Burgess Anna Liveli haqida hech qanday koʻrmaganini aytadi, ammo keyinchalik oʻsha suhbatda u uning choʻkib ketishini koʻrib chiqishini aytadi. Bu esa Lara hech qachon aytmagan tafsilot boʻladi. Lara bundan shubhalanib, Andertonni qamoqdan chiqarib yuboradi. Bu esa unga „Precrime“ loyihasi nishonlayotgan ziyofatda Burgessga qarshi turishga imkon beradi. Neuroinga qaram boʻlgan Anna va Agataning onasi Agatani vasiyligidan voz kechgan boʻladi. Oradan biroz vaqt oʻtgach, u illatini tashlab, qizini qaytarib olishga harakat qiladi. Burgess Annani oʻldirish uchun odam yolladi, chunki „Precrime“ loyihasi buni koʻrishini bilib, keyin uni oldindan rejalangan tarzda oʻldiradi. „Precrime“ loyihasi texnik hodimlari ikkinchi qotillik haqidagi tasavvurni birinchisining aks-sadosi sifatida eʼtiborsiz qoldirishadi. Anderton tergovni boshlaganidan song, Burgess Andertonni qotillikka qoʻzgʻatish uchun Krouni Shonni oʻgʻirlagan shaxs sifatida koʻrsatishini tashkil qiladi.

Burgess Andertonni oʻldirishini koʻrsatadigan „red ball“ xabari keladi. 2 kishi bir-biriga qarama-qarshi boʻlganida, Anderton Burgess oldida turgan dilemmaga ishora qiladi: u Andertonni saqlab qolishi, „Precrime“ loyihasining obroʻsizlanishi va yopilishini koʻrishi yoki uni oʻldirish hamda qamoqqa tushish orqali dasturni tasdiqlashi mumkin edi. Burgess oʻzini oʻldirishdan oldin Andertondan kechirim soʻraydi.

Anderton va Lara yarashib, birga yashashni boshlaydi. Bir qancha vaqtdan keyin Lara homilador boʻladi. „Precrime“ loyihasida oldidan qoʻzgʻatilgan mahbuslar avf etilib, ozodlikka chiqarildi, ammo koʻpchilik politsiya nazorati ostida qolishdi. Prekoglar tinch yashashlari uchun nomaʼlum joyga koʻchiriladi.

 Rollarda 

 Tom Cruise – Chif Jon Anderton, „Precrime“ loyihasi offitseri roʻlida;.
 Max von Sydow – Lamar Burges, „Precrime“ loyihasi direktori roʻlida;.
 Colin Farrell – Danny Vitver roʻlida;
 Samantha Morton – Agaha Lively roʻlida;
 Neal McDonough – Gordon „Fletch“ Fletcher roʻlida;
 Patrick Kilpatrick – Geoffrey Knott roʻlida;
 Michael va Matthew Dickman – Artur va Desh Arkadin roʻlida;
 Lois Smith – doktor Iris Hineman, „Precrime“ loyihasi asoschisi roʻlida;
 Kathryn Morris – Lara Anderton, Andertonning rafiqasi roʻlida;
 Mike Binder – Leo Crov roʻlida;
 Steve Harris – Jad Vatson roʻlida;
 Jessica Harper – Anne Lively, Agathaning onasi roʻlida;.
 Tim Blake Nelson – Gideon roʻlida;
 Daniel London – Norbert „Valli“ Vallace roʻlida;
 Peter Stormare – doktor Solomon P. Eddi roʻlida.
 Manbalar 
Turkum:Steven Spielberg filmlari
Turkum:Amblin Entertainment filmlari
Turkum:20th Century Fox filmlari
Turkum:DreamWorks Pictures filmlari
Turkum:2002-yil filmlari

 Adabiyotlar 











 Havolalar