Mariniylar davlati

Mariniylar davlati ( ad-Dawla ‎l-Marīniyya) — oʻrta asrlarda Marokashdagi davlat (1258—1420). Poytaxti — Fos shahri. Din — sunniy Islom. Davlat tili — arab tiliVohidov Sh., Qodirov A. Sharqning mashhur sulolalari. Toshkent: Akademnashr, 2013. 449-bet..
 Sulolaning hokimiyat tepasiga kelishi 
Mariniylar Magʻribning sharqiy va janubi-sharqiy hududlarida yashovchi barbarlarning zanoti nomli qabilalar ittifoqidan iborat edi. Ular dastlab 1216-yili Sahroi Kabirdan Marokashga hujum qilishgan. Muvahhidlar davlatiga qarshi olib borilgan kurashlar natijasida aka-uka Abu Yahyo Abdulhaq (1244—1258) va Abu Yusuf (1258—1286) ulardan bir necha shaharlarni tortib oladi: Miknasni 1244-yili, Fosni 1248-yili. 1269-yili Marokashdagi soʻnggi muvahhidlar hukmdori qulatilgach, mariniylar rasman davlatlariga ega boʻlishdi.
 Harbiy yurishlar 
Davlat tuzildan soʻng qolgan mintaqalarni egallash uchun kuchli qoʻshin tuzishga kirishishdi. Abu Ya’qub Yusuf (1286—1307) davrida Andalusiyada bir qancha urushlar olib borildi. 1275-yili Esixa jangida mariniylar qoʻshini ispanlarni magʻlub etdi. Jazoirda olib borgan urushlari natijasida mariniylar Al-Jazoir va Harron shaharlarini qoʻlga kiritishdi.
1309-yili Jabal ut-Toriq (Gibraltar) ispanlar tomonidan tortib olingach, mariniylar qoʻshini Ispaniya yurishiga tayyorlana boshladi. Lekin 1340-yili Abul Hasan Ali (1331—1348) qoʻshini Rio-Salado jangida Kastiliya qiroli Alfons XІ va Portugaliya qiroli Alfons IV ning birlashgan qoʻshini tomonidan magʻlub etiladi.
1337-yili Tunisga yurish qilgan mariniylar Abdulvodni magʻlub etib poytaxt Tlimsenni qoʻlga kiritishdi. 1358-yili ikkinchi marta hafsiylarga zarba berildi. Lekin hafsiylar sulolasini butkul tugata olishmadi.
1401-yili Kastiliya qiroli Genrix III Tetuan shahrini oʻqqa tutdi. 1415-yili esa portugallar Seutani istilo qildiVohidov Sh., Qodirov A. Sharqning mashhur sulolalari. Toshkent: Akademnashr, 2013. 450-bet..
 Sulola tanazzuli 
Soʻngi hukmdor Abdulhaq (1421—1465) davrida mariniylarning qarindoshlari boʻlgan Vattosiylar davlat ishlarini oʻz nazoratiga ola boshladi. Bundan qattiq xavfsiragan Abdulhaq 1458-yili koʻplab vattosiy zodagonlarni qatl ettirdi, shundan soʻng davlatni mustaqil boshqarishga harakat qildi. Biroq mazkur tadbiri amaliy jihatdan unga manfaat keltirmadi. 1465-yili Abdulhaq isyonchilar tomonidan oʻldiriladiVohidov Sh., Qodirov A. Sharqning mashhur sulolalari. Toshkent: Akademnashr, 2013. 451-bet..

 Hukmdorlar roʻyxati 
+ Mariniylar sulolasi hukmdorlariVohidov Sh., Qodirov A. Sharqning mashhur sulolalari. Toshkent: Akademnashr, 2013. 449-450-betlar. T/r  Hukmdorlar  Hukmronlik yillari 1 Abu Yusuf Yaʼqub ibn Abdulhaq  1269—1286 2 Abu Yaʼqub Yusuf Nosir  1286—1307 3 Abu Sobit Omir  1307—1308 4 Aburrabeʼ Sulaymon  1308—1310 5 Abu Said Usmon ibn Yaʼqub  1310—1331 6 Abulhasan Ali ibn Usmon 1331—1348 7 Abu Annon Foris ibn Ali  1348—1358 8 Abu Solim Muhammad ibn Foris  1358—1361 9 Muhammad ibn Yaʼqub 1361—1366 10 Abdulaziz I  1366—1372  Toj talabgorlari taxt talashishgan  1372—1384 11 Muso ibn Foris  1384—1387 12 Abul Abbos  1387—1393 13 Abdulaziz II  1393—1396 14 Abdulloh  1396—1398 15 Usmon  1398—1421 16 Abdulhaq 1421—1465  Ichki nizolar tufayli taxt boʻsh turgan  1465—1472
 Manbalar 

Turkum:Marokashda hukmronlik qilgan sulolalar
Turkum:Musulmon sulolalari
Turkum:Oʻrta asrlar sulolalari
Turkum:Berber sulolalari
Turkum:Afrika tarixidagi davlatlar
Turkum:Marokash sultonlari
Turkum:Marokash tarixi
Turkum:Tarixiy davlatlar