Adud ud-Davla

Aḍud al-Dawla ((Forscha: پناه خسرو, arabcha: عضد الدولة, lit. 'Abbasid dinastiyasi ustuni'; 24 sentabr 936 - 26 mart 983) - Buyid dinastiyasining emir, 949 yildan 983 yilgacha hukmronlik  va kuchning yuqori darajasida Makran Yeman va O'rta yer dengizi sohillariga qadar davom etayotgan imperiya ustidan hukmronlik qilgandir.   U dinastiyaning eng buyuk monarxi sifatida keng ko'rilgan va hukmronligining oxirida u Yaqin Sharqdagi eng qudratli hukmdor bo'lgan.  

Rukn al-Dawla o'g'li Fanna Xusravga 948 yilda Abbasid xalifi tomonidan Adud al-Dawa degan unvon berilgan. 974 yilda Adud al-Dawla otasi tomonidan uning ukasi Izz al-Dawalani isyondan qutqarish uchun yuborilgan. Tinchlik kuchlarini magʻlub qilganidan soʻng, u oʻzi uchun Iroq amirlikga ega boʻldi va oʻz amakisini surgunlikka chiqishga majbur qildi. Biroq, uning otasi bu qarorga g'azablanib, Izz al-Dawlaning o'rniga qaytadi. Adud al-Dawlaning otasi vafot etganidan so'ng, uning amakisi unga qarshi isyon ko'tardi, ammo mag'lub bo'ldi. Adud al-Dawla keyinchalik Buyid sulolasining yagona hukmdorini tashkil etdi va qadimgi Eron unvoni Shaxanshah ("Qirollar shohi") deb nomlandi.

Adud al-Dawla Iroq amiri bo'lganida, poytaxti Bag'dad diniy nizolar tufayli zo'ravonlik va barqarorliksizlikdan azob chekayotgan edi. Shaharda tinchlik va barqarorlikni ta'minlash maqsadida u ommaviy namoyishlar va bahs-munozaralarni taqiqlashga amr berdi. Shu bilan birga, u al-Mufid kabi bir qator shia olimlarga ham g'amxo'rlik qildi va bir qator muhim shia ibodatxonalarning yangilanishini qo'llab-quvvatladi.

Bundan tashqari, 'Adud al-Dawla o'z davrida boshqa ilmiy loyihalarni  homiylashtirgan va mijoz bolib qolgan. Azophi ishlagan Isfahan shahrida uning buyrug'i bilan observatoriya qurilgan. Al-Muqaddasi shuningdek, 960 yilda Shiraz va Istakhr o'rtasida katta baraj qurilishini buyurganini xabar qiladi. Bu baravar Fars viloyati taxminan 300 qishloqni sug'organ va Band-e Amir (Emirning baravari) deb nomlangan. Uning boshqa katta qurilishlari orasida Karun daryosini Shatt al-Arab daryosini (Tigris va Firʼat daryolarining uchishi) birlashtiradigan Haffar kanalining qazilishi ham bor edi. Xorramshahr portlari Xaffarda, Shatt al-Arab bilan o'tish joyida qurilgan.

Manbalar

Turkum:936-yilda tugʻilganlar
Turkum:983-yilda vafot etganlar