Ivan Karpenko-Kariy

Ivan Karpovich Karpenko-Kariy (haqiqiy familiyasi Tobilevich; ) – ukrainalik realistik yoʻnalishda ijod qilgan dramaturg, N. K. Sadovskiy, P. K. Saksaganskiy va M. K. Sadovskaya-Barilottilarning akasi.

 Biografiyasi 
1845-yil 29-sentyabrda Yelizavetgrad yaqinidagi Arsenevka qishlogʻida mulkdor Karp Tobilevich oilasida tugʻilgan.


Tuman maktabini tamomlab, 14 yoshida kotib lavozimida ish boshlagan.

23 yil davomida Yelizavetgradda shahar politsiyasi kotibi boʻlib ishlagan, u yerdan 1883-yilda inqilobchilarni pasport bilan taʼminlagani uchun ishdan boʻshatilgan va surgun qilingan.

1880-yillarda M. L. Kropivnitskiy truppasida rollar oʻynagan va 1883-yildan ukrain tilida dramalar yoza boshlagan. 1886-yilda Xersonda uning: „Bondarivna“, „Xto vinen?“ va „Rozumniy і duren“ kabi dramalar toʻplami nashr etilgan. 1887-yilda uning „Naimichka“ (Xersonda), 1892-yilda „Martin Borulya“ („Zora“da bosilgan) dramalari nashr etilgan.

Dramalari hayotiyligi, personajlar yaxlitligi va tushunarli tilda yozilganligi bilan ajralib turadi.

Nomi Ukraina SSR Davlat teatr sanʼati institutiga berilgan.

1906-yilda kasal boʻlib, sahnadagi faoliyatini toʻxtatgan va davolanish uchun Berlinga ketgan. Jiddiy kasallikdan soʻng (jigar va taloq saratoni) 1907-yil 2(15)-sentyabrda Berlinda vafot etgan. Nadejda fermasi qoʻriqxona-muzeyidan unchalik uzoq boʻlmagan Karlyuzinskiy qabristoniga dafn etilgan.

 Oilasi 

 Nadejda Karlovna Tarkovskaya bilan turmush qurgan (1882-yilgacha), ushbu xotinidan yetti farzandi bor: Vissarion (tugʻilgandan koʻp oʻtmay vafot etgan), Galya (1872—1882), Nazar (1874—?), Mikola va Katerina (goʻdakligida vafot etgan), Yurko (1876—1925) va Orisya (1879—1955).
 1883-yilda Sofiya Vitaliyevna Ditkovskaya bilan turmush qurgan. Uning qizi Mariyani asrab olgan.

 Asarlari 

 Beztalanna
 Bondarіvna
 Burlaka
 Jiteyske more
 Martin Borulya
 Naymichka
 Nevolnik
 Novobranes
 Rozumniy і duren
 Sava Chaliy
 Sto tisyach
 Xazyain

 Manbalar 

 Havolalar 
 Litplayer audio kutubxonasida Karpenko-Kari asarlari
 Ukraina gʻururi – Ivan Karpenko-Kari 
 Karpenko-Kari Ivan Karpovich (Tobilevich) 
 „I. K. Karpenko-Kariy (Tobilevich)“
 Natalya Garbar. Tobilevichlar oilasini qayta qurishdan oldin (28-35-betlar)

Turkum:1907-yilda vafot etganlar
Turkum:15-sentyabrda vafot etganlar
Turkum:1845-yilda tugʻilganlar
Turkum:29-sentyabrda tugʻilganlar
Turkum:Alifbo boʻyicha shaxsiyatlar