Sara Baykina

Sara (Sarra) Nabiullovna (Nabiyevna) Baykina () — rus-sovet-tatar aktrisasi, Qrim Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (1927), Tatar Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi xalq artisti, RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist (1940-yil 5-npyabr)Кино-театр.ру. Taniqli tatar aktyori, rejissyor, oʻqituvchi  rafiqasi (1886—1954).

 Biografiyasi 
1895-yil 14-dekabrda Astraxan shahrida (boshqa maʼlumotlarga koʻra, Qozonda) kambagʻal dehqon, tikuvchi oilasida tugʻilgan. 9 yoshidan otasi vafoti munosabati bilan onasiga roʻzgʻor ishlarida yordam bergan. 1911-yilda u kelajakdagi turmush oʻrtogʻi boʻladigan oʻqituvchi bilan uchrashadi va uni drama klubiga hamda professional sahnaga olib chiqadi. Teatrdagi faoliyatini 1912-yilda Astraxan tatar teatr truppasida boshlagan. 1913—1914-yillarda turmush oʻrtogʻi bilan „Sayyar“, 1916-yilda „Shirkat“ truppasida ishlagan. Novgorod va Qozonda gastrolda boʻlgan. 1917-yilda Astraxan davlat teatri qoshidagi tatar aktyorlari studiyasida tahsil olgan.

Fuqarolar urushi qatnashchisi. 1919-yilda Astraxanda oqlarga qarshi qoʻzgʻolonda qatnashib, qishloqlardan qal’aga oziq-ovqat yetkazib berishni tashkil qilgan. Tashviqot ishlarini olib borgan va Qizil Armiya teatrida chiqish qilgan. Eri bilan birga qirgʻiz boʻlinmalarida ishlagan, ular bilan Samaraga yetib borgan va u yerda Sharqiy front 4-armiyasining siyosiy boʻlimiga rassom va agitator etib tayinlangan. 1922-yilda Sara va Jalol Baykinlar Qizil Armiya safidan demobilizatsiya qilingan.

1922-yilda Qozondagi Birinchi tatar koʻrgazmali teatrida chiqish qilgan. Sogʻligi sababli Qrimga joʻnab ketgan. 1923-yil yozida Simferopolga qaytgan va bu yerda tatar drama klubini tashkil qilgan. Taʼlim Xalq Komissarligining taklifiga binoan tatar teatrini tashkil etishga yordam berish uchun Qrimda qolgan. 1927-yilda san’atkor faoliyatining 15 yilligi nishonlangan. M. Nedim va J. Meinovlarning Baykina haqida maqolalari chop etilgan, shoir A. Latifzoda unga „Tikkenli, chichekli yol“ („Tikanlar va gullar yoʻli“) sheʼrini bagʻishlagan. 1928—1929-yillarda Kamol nomidagi tatar akademik teatrida, 1930-yillarda Bokudagi tatar teatrida, keyin (1941-yilgacha) Simferopoldagi qrim-tatar teatrida ishlagan.

1938-yilda toʻrt aktyordan iborat qrim-tatar teatrining kichik guruhi (A. Dittanov, S. Baykin, X. Gurji va S. Jetere) Moskvada boʻlib oʻtgan SSSR teatr arboblarining Butunittifoq konferensiyasida R. M. Benyashning „Baxchisarayskiy fontan“ spektaklidan parcha ijro etgan.

Teatr bilan birgalikda Sara Baykina Oʻzbekistonga deportatsiya qilingan. 1944—1956-yillarda Andijon oʻzbek teatrida ishlagan, soʻngra Astraxan teatriga qaytgan.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 

 Baykina, Sara // Teatralnaya ensiklopediya / gl. red. S. S. Mokulskiy. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1961. — T. 1. A — „Globus“. — 1214 stb. — 43 000 ekz.
 Tatarskiy ensiklopedicheskiy slovar. — Kazan: Institut tatarskoy ensiklopedii AN RT. — 703 s. ill. ISBN 0-9530650-3-0

 Havolalar 


Turkum:1972-yilda vafot etganlar
Turkum:1895-yilda tugʻilganlar
Turkum:14-dekabrda tugʻilganlar
Turkum:RSFSRda xizmat koʻrsatgan artistlar