Ophrys caucasica

Ophrys caucasica janubi-sharqiy Yevropadan Kavkaz orqali Erongacha boʻlgan hududlarda tarqalgan orkide oʻsimliklarining ostki turi. Ophrys caucasica sifatida Armaniston, Ozarbayjon, Gruziya va Rossiyaning koʻplab hududlarida qayd etilgan. Shuningdek bir qator ahalliy nomlarga ham ega, jumladan, ,  va .

IUCN Qizil kitob roʻyxatiga koʻra, turning toifasi va holati „Yoʻqolib ketish xavfi ostida“ — EN (endangered) B1ab(iii)+2ab(iii)[iqtibos kerak].

 Tavsifi 
Oʻsimlik hayotining turli bosqichlarida oq gulbarglari pushti rangga aylanadi, bu yerda turli xil ranglar (yashil, sariq, qizil va boshqalar) birlashadi. Bundan tashqari, gullarida turli naqshlar ham boʻladi

 Tarqarilish holati 
Ophrys caucasica butun dunyoda keng tarqalgan. Janubi-sharqiy Yevropaning Albaniya, Bolgariya, Sharqiy Frakiya, Gretsiya, Qrim, Ruminiya va sobiq Yugoslaviya hududlarida uchraydi. Gʻarbiy Osiyoda esa Krit, Kipr, Sharqiy Egey orollari, Eron, Iroq, Livan — Suriya, Falastin mintaqasi va Turkiyada keng tarqalgan. Bundan tashqari, Shimoliy Kavkaz va Janubiy Kavkaz Ophrys caucasica oʻsimligining vatani hisoblanadi„Ophrys sphegodes subsp. taurica (Aggeenko) Soó ex Niketic & Djordjevic“. Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew. Retrieved 2023-12-13..

 Mahalliy etimologiyasi 
Arman tilidagi oʻsimlikning asl nomi (sardakir mexvakir) uning asosiy changlatuvchilari, oʻrgimchaklar (sard) va asalarilar (mexu) hamda ularning oziq-ovqatlari (kir) soʻzlarining birlashmasidan hosil qilingan[iqtibos kerak].

Xara ozarbayjoncha qalin va yaltiroq matodir. Unda turli xil naqshlar mavjud boʻlib, turli burchaklardan qaralganda turfa xil rangda koʻrinadi. Ushbu xususiyati tufayli oʻsimlik oʻzining ozarbayjoncha nomini xameleon mato nomidan olgan. Ozarbayjoncha gulning nomi „xara bulbuli“ deb tarjima qilinadi. Xara soʻzining imlosi ozarbayjon tilidagi uygʻunlik qonuni talabi bilan xariga oʻzgargan.

 Madaniy tadbirlardagi oʻrni 
2014-yilda Rossiyadagi Ozarbayjonlar Federal Milliy Madaniy Avtonomiyasi tomonidan „Xari bulbul, tinchlik va muhabbat guli“ nomli koʻrgazma tashkil etilgan. 2014-yil mart oyida Ophrys caucasica taqdimot marosimi Amerika Qoʻshma Shtatlari Botanika bogʻi konservatoriyasida boʻlib oʻtgan.
 Manbalar 

 Havolalar 

 Hari bulbul — tinchlik va sevgi guli
 Xari bulbul soʻzining maʼnosi 

Turkum:Janubi-Sharqiy Yevropa florasi
Turkum:Ophrys
Turkum:Gʻarbiy Osiyo florasi
Turkum:Kavkaz florasi
Turkum:Ozarbayjonning milliy ramzlari