Aql bi-l-fi'l

Aql bi’l fil () islom falsafasidagi aqlning bir turi. Bu daraja ruhning boshqa shakllarni qayta qabul qilmasdan turib egallashga tayyorligi bilan bogʻliq.

 Tarixi 
Al Kindi aql-idrokning potentsial holatidan dolzarblik holatiga yetib borish mumkinligini taʼkidlaydi. Farobiy intellektning aktuallashuvining birinchi darajasi potentsial intellekt ekanligini taʼkidlagan. Ikkinchi bosqich – Aql bi’l fil yoki haqiqiy aql. Haqiqiy aql intellektual shakl va toifalarga ega boʻlib, oʻz-oʻzini aks ettirsa, bu harakat haqiqiy intellekt deb ataladi. Albatta, Groff aktual aqlni uchinchi toifa deb tasniflaydi[ toʻliq iqtibos kerak ]. Forobiy bu holatdagi aql uchun „Aql bi’l fil“ atamasini qoʻllagan. Shuningdek, taniqli ilohiyot olimi Iji potentsialga qarshi aktual aql tushunchasini qoʻllagan. Avitsenna Aql bi’l fil atamasini, Al Gʻazzoliy A ruh Al Aqli atamasini ishlatgan.

 Konsepsiya 
Agar aql oʻz bilimini xohlagan vaqtda unga erisha oladigan holatga kelib qolsa, u holda aql aktual aql deb ataladi. Bu darajada intellekt Aql materialining mutlaq qudratiga qiyoslangan va ilmning birinchi shakliga ega boʻlgan amal hisoblanadi. Forobiy uchun potentsial intellekt aktualga aylangan, aslida aktual aqlning eng muhim vazifasi birlamchi darajadan ikkinchi darajali tushunishni olish va ularning barchasini istalgan vaqtda ishlatishga tayyor boʻlishlikdir. Bu bosqich al-'aql bi al-malaka bilan ayrim oʻxshashliklarga ega, lekin uning vazifasi biroz koʻproq. Aktual intellekt kognitiv va nazariy deb ham ataladi. Bu intellekt tugunini umumiy bilimdan maxsus bilimga tomon harakati deb hisobladi. Mazkur intelekt ham aqlning ikkinchi kamolotidir. Biroq, bunday sabab insonga illyuziya va xatolardan xalos boʻlishga imkon beradi.

 Yana qarang 

 Aql Bil Quvva
 'Aql

 Manbalar 

 Adabiyotlar 

Turkum:Islom atamalari
Turkum:Islom falsafasi