Ayollarga nisbatan kamsitishning barcha turlariga barham berish toʻgʻrisidagi konvensiyaga qoʻshimcha protokol

Ayollarga nisbatan kamsitishning barcha turlariga barham berish toʻgʻrisidagi konvensiyaga qoʻshimcha protokol (OP-CEDAW) —  Ayollarga nisbatan kamsitishning barcha turlariga barham berish toʻgʻrisidagi konvensiya (CEDAW) boʻyicha shikoyat va tergov mexanizmlarini oʻrganadigan xalqaro shartnomadir. Protokol ishtirokchilari ayollarga nisbatan kamsitishlarga barham berish boʻyicha qoʻmitaga maʼsullarining shikoyatlarini koʻrib chiqish yoki konvensiyaning „oʻta ogʻir yoki muntazam ravishda buzilishi“ni tekshirish imkonini beradi. Protokolda oiladagi zoʻravonlik, ota-ona munosabati va majburiy sterilizatsiya kabi masalalar boʻyicha aʼzo davlatlarga qarshi bir qator qarorlar qabul qilgan. Shuningdek, Meksikaning Syudad-xuarez shahrida, Chihuahua shahridagi ayollarning muntazam ravishda oʻldirilishi boʻyicha tergovlar ham protokolga kiritilgan.

Protokol Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi tomonidan 1999-yil 6-oktabrda qabul qilingan va 2000-yil 22-dekabrdan kuchga kirgan.
 Yaratilishi 
1979-yilda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi ayollarga nisbatan kamsitishning barcha turlariga barham berish toʻgʻrisidagi konvensiyani (CEDAW) qabul qilgan. Konvensiya moddalari qonundan tashqari ayollarga nisbatan kamsitishni bekor qiladiCEDAW, Article 2.. Lekin bu taqiq qonuniy ravishda amalga oshirilishi mumkin boʻlgan biron bir mexanizmni oʻz ichiga olmagan.

CEDAW loyihasining dastlabki ishlab chiqilishi paytida shaxsiy shikoyatlar mexanizmi taklif qilingan va oʻsha paytda rad etilgan. 15 yil oʻtib, 1993-yilgi Inson huquqlari boʻyicha Butunjahon konferensiyasining Vena deklaratsiyasi va Harakatlar dasturida konvensiyani amalga oshirish uchun yangi tartib-qoidalar zarurligi taʼkidlangan va „murojaat qilish huquqi“ taklif qilingan. Mustaqil ekspertlar guruhi 1994-yilda shikoyat va surishtiruv tartibini oʻz ichiga olgan loyihani ishlab chiqqan va u 1995-yilning boshida "Ayollarga nisbatan kamsitishlarga barham berish boʻyicha qoʻmita" tomonidan qoʻshimcha oʻrganish uchun qabul qilingan. 

1996-yil mart oyida „Xotin-qizlar boʻyicha komissiya“ rasmiy loyihani ishlab chiqish uchun ochiq ishchi guruhini tuzgan. Bu haqda 1999-yil boshida uch yillik muhokamadan soʻng maʼlum qilingan. Fakultativ protokol BMT Bosh Assambleyasi tomonidan 1999-yil 6-oktyabrda qabul qilinganUnited Nations General Assembly Resolution 54/4, 6 October 1999..

 Taʼsir va tanqid 
Protokol Bal Sokhi-Bulley kabi huquqshunos olim va Catharine MacKinnon kabi feministlar tomonidan tanqid qilingan. 

 Manbalar 

Turkum:Inson huquqlari
Turkum:Qonun