Valid ibn al-Mugʻiyra

Al-Valid ibn al-Mugʻiyra al-Maxzumiy () (milodiy 550–622-yillar) – Quraysh qabilasining Banu Maxzum urugʻi boshligʻi. Mashhur sahoba Xolid ibn Validning ota bir ukasi. Valid ibn Mugʻiyra Qurayshning koʻzga koʻringan vakillaridan boʻlgan.

 Oilasi 
Al-Valid ibn al-Mugʻiyraning otasi Mugʻiyra ibn Abdulloh ibn Umar ibn Maxzum boʻlgan.

 Xolid ibn al-Valid, uning onasi Validning xotini Luboba as-Sugʻro, yaʼni al-Asmo binti al-Horis ibn al-Hazn boʻlgan. Biroq Xolid ham, uning ukalari ham otalari vafot etgan paytda Islomni qabul qilishmagan edi.
 Hishom ibn al-Valid
 Valid ibn al-Valid
 Ammora ibn Valid yoki Umara

Ayrim manbalarda Umar ibn Valid ibn Mugʻiyra haqida soʻz yuritiladi, lekin u Valid ibn al-Mugʻiyraning oʻgʻli ekanligi toʻgʻrisida aniq maʼlumotlar mavjud emas.

Qizlari:

 Nojiya bint Valid ibn al-Mugʻiyra, u Safvon ibn Umayyaga turmushga chiqqan.
 Fotima bint Valid, Banu Maxzum qabilasidan Horis ibn Hishom ibn al-Mugʻiyraga turmushga chiqqan. Fotima Ikrima ibn Abu Jahlga, keyin Xolid ibn Saidga turmushga chiqqan Ummu Hokimning onasi edi. Islomga daʼvat boshlanganida Valid ibn Mugʻiyra Muhammadni sehrgar deb eʼlon qilgan, shunda u haqida Qur’onning Muddassir surasi oyatlari nozil boʻlgan.

 Islomga munosabat 
Quraysh qabilasi boshliqlari paygʻambar Muhammad Abu Tolib bilan birgalikda odamlarni islom diniga daʼvat qilishdan toʻxtamasligni koʻrganida, Valid ibn al-Mugʻiyra Utba ibn Rabi’a, Shayba ibn Abuhaybon, Shayba ibn al-Subon, Abu Sufyon ibn Harb, Abu al-Baxtariy ibn Hishom, al-Asvad ibn al-Murralib, Amr ibn Hishom (Abu Jahl), Nubayh ibn al-Hajjoj, Munabbih ibn al-Hajjaj va al-Os ibn Vaʼillar bilan birgalikda Abu Tolibning oldiga borishadi va u va jiyani Muhammad ularning xudolarini haqoratlashni bas qilishlarini aytadi. Ular Abu Tolibga hukmronlik qilish va islomni targʻib qilish maqsadidan voz kechish sharti bilan xohlaganlaricha eng goʻzal ayollarga uylanishlari mumkinligini taklif qilishadi. Bu taklifga nisbatan Muhammad shunday javob beradi: "Allohga qasamki, agar quyoshni oʻng qoʻlimga, oyni chap qoʻlimga qoʻysalar ham, men bu maqsadimdan qaytmas edimGuillaume, p119.

Har qanday taklifga qaramasdan Abu Tolibning Muhammadni qoʻllashdan voz kechmasligini anglagan Quraysh qabilasi boshliqlari Validning oʻgʻli Umara bilan birgalikda Abu Tolibning huzuriga boradi va: „Ey Abu Tolib, bu Qurayshning eng kuchli, eng chiroyli yigiti Umaradir, uni ol. Uning aqli va madadidan naf koʻrasan. Uni oʻgʻil qilib asrab ol va sening diningga va otalaringning diniga qarshi chiqqan, xalqingning birligini buzgan, bizni masxara qilgan jiyaningni bizga topshir. Biz uni oʻldiramiz. Bu inson berish evaziga inson olish boʻladi“. Ammo Abu Tolib bu taklifni rad etadiGuillaume, p. 119..

Bir hadisda aytilishicha, Muhammad Najm surasini tilovat qilganida, musulmonlar va mushriklar birgalikda sajda qilishgan. Alfred Guillaumening bergan maʼlumotlarga koʻra, Valid ibn al-Mugʻiyra sajda qilish uchun juda keksa boʻlgan, buning oʻrniga u ramziy ravishda bir hovuch tuproq olib, uning ustiga egilganGuillaume, p. 166.. Ammo "Sahihi Buxoriy"dagi hadisda aytilishicha, Najm surasi oʻqilganida, aslida Umayya ibn Xalaf qoʻliga toʻldirib qum olgan va unga sajda qilgan.

 Valid ibn al-Mugʻiyra haqidagi Qur’on oyatlari 
Valid ibn al-Mugʻiyra Qur’onning bir qancha oyatlarida bilvosita zikr qilingan Quraysh rahbarlaridan biri edi. U al-Asvad ibn al-Mutalib ibn Asad, al-Asvad ibn Abdulyagʻuz, al-Os ibn Voil ibn Hishom va al-Hibomatulloh (al-Hibohiromah) bilan birgalikda 5 ta asosiy jinoyatchilardan edi.

 Dinlarni birlashtirish taklifi 
Bir kuni Muhammad Kaʼbani aylanib oʻtayotganda, Valid ibn al-Mugʻiyra Asvad ibn al-Mutalib ibn Asad ibn Abduluzzo, Umayya ibn Xalaf va al-Os ibn Voil bilan birga uning oldiga kelib, unga shunday taklif beradi: „Ey Muhammad, kel, bizlar sening xudoyingni tan olib, unga ham ibodat qilaylik, sen ham oʻz xudoyingga qoʻshib, bizlarning butlarimizga ham sigʻingin“. Ushbu taklifga javoban Muhammad shunday deydi:"(Ey Muhammad), ayting: „Ey kofirlar! Men sizlar ibodat qilayotgan narsalarga ibodat qilmasman. Va sizlar ham men ibodat qiladigan (Alloh)ga ibodat qilguvchi emasdirsizlar. Men sizlar ibodat qilgan narsaga ibodat qilguvchi emasman. Va sizlar ham men ibodat qiladigan (Alloh)ga ibodat qilguvchi emasdirsizlar. Sizlarning diningiz oʻzlaringiz uchun, mening dinim oʻzim uchundir!“ (Kofirun surasiGuillaume, p165)
 Oʻlimi 
Valid ibn al-Mugʻiyra hijriy 1-yilda (milodiy 622–623) vafot etgan.

 Yana qarang 

 Muhammadning yurishlari roʻyxati

 Manbalar 

 Adabiyotlar 




Turkum:Banu Maxzum
Turkum:Muhammadning muxoliflari
Turkum:Sahobalar ajdodlari