Chahartaq (arxitektura)

Chartaq (), chahartaq (), chartaqi (), yoki chahartaqi ()Also transliterated with gh instead of q., toʻgʻridan-toʻgʻri „toʻrtta arkali“ degan maʼnoni anglatadi, toʻrtta toq va gumbazdan tashkil topgan meʼmoriy birlikdir.

 Tarixi 
Chartaqi Eron meʼmorchiligining koʻzga koʻringan elementi boʻlib, turli funksiyalarga ega. 1500 yil davomida ham dunyoviy, ham diniy kontekstlarda qoʻllangan boʻlib, birinchi namunasi sosoniylarning Gor shahrida (Firuzobod) milodiy 210-yillarda shoh Ardashir I tomonidan ishlab chiqilgan. Chahartoqning eng katta namunasi Pars Bishapurdagi Shopur I saroyida qoʻllangan. Islomgacha boʻlgan davrda ishlangan koʻplab chahartaqlar saqlanib qolingan, ammo ular odatda ancha katta majmuaning yagona saqlanib qolgan qismi hisoblanadi. Islom meʼmorchiligida chahartoq bilan bezatish qabul qilinganDietrich Huff, „ČAHĀRṬĀQ“, Encyclopaedia Iranica, December 15, 1990.

Tegishli tushuncha čahārqāpū ().

 Zamonaviy arxitektura 
Tehrondagi post-modern Azadi minorasining bosh rejasiga chartaqlar qurish anʼanalarii taʼsir qilgani aytiladi.

 Manbalar 

Turkum:Eron arxitekturasi
Turkum:Islom arxitekturasining elementlari
Turkum:Gumbazlar