Islom xattotligi

Islom xattotligi () – arab alifbosi yoki undan olingan alifbolardan foydalanadigan tillarda qoʻl yozuvi va xattotlikning badiiy amaliyotidir. U arab, fors, usmonli va urdu xattotligini oʻz ichiga oladiChapman, Caroline (2012). Encyclopedia of Islamic Art and Architecture, . Arab tilida xatt Arabi () nomi bilan tanilgan boʻlib, arabchaga tarjima qilinganida chiziq, dizayn yoki qurilish degan maʼnoni anglatadi.

Islom xattotligining rivojlanishi Qur’on bilan bogʻlangan. Odamlar va hayvonlarning badiiy tasvirlari Qur’on tomonidan aniq taʼqiqlanmagan boʻlsa-da, butparastlikdan qochish uchun islom kitoblarida rasmlar anʼanaviy tarzda cheklangan. Garchi baʼzi olimlar bu haqda bahslashsalar ham, kufiy yozuvi 7-asr oxirida Iroqning Kufa shahrida kashf qilingan va yozuv shu shahar nomidan olingan. Qadimgi dunyoda rassomlar koʻpincha chiziqlar va tasvirlarni yaratish uchun mayda yozuvlardan foydalanib, anikonik taqiqni chetlab oʻtishgan. Xattotlik, hatto axloqiy yaxshilik sifatida ham qadrli sanʼat turi boʻlgan. Qadimgi arab maqoli boʻlmish „Yozuv sofligi – qalb pokligi“ bu fikrni tasdiqlaydi.

Biroq, islomiy xattotlik faqat diniy mavzular, obyektlar bilan cheklanmaydi. Barcha islom san'ati singari, u turli xil kontekstlarda yaratilgan turli xil asarlarni oʻz ichiga oladiBlair, Sheila S. (Spring 2003). „The Mirage of Islamic Art: Reflections on the Study of an Unwieldy Field“. The Art Bulletin. 85: 152–184 – via JSTOR.. Islom sanʼatida xattotlikning keng tarqalgani uning norasmiy anʼanalari bilan bevosita bogʻliq emas; balki islomda yozuv va yozma matn tushunchasining asosiy oʻrinni egallaganligini aks ettiradiAllen, Terry (1988). Five Essays on Islamic Art. Sebastopol, CA: Solipsist Press. pp. 17–37. .. Jumladan, Islom paygʻambari Muhammad: „Alloh taolo yaratgan birinchi narsa qalamdir“, deganlari rivoyat qilinadiRoxburgh, David J. (2008). "„The Eye is Favored for Seeing the Writingʻs Form“: On the Sensual and the Sensuous in Islamic Calligraphy". Muqarnas. 25: 275–298 – via JSTOR..

Islomiy xattotlik ikki asosiy uslubdan rivojlangan: kufiy va nasx . Har birining bir nechta oʻzgarishlari, shuningdek, mintaqaviy uslublar mavjud. Arab yoki fors xattotligi ham Yaqin Sharqdagi mustamlakachilikdan keyingi davrdan boshlab, shuningdek, soʻnggi uslubda zamonaviy sanʼatga kiritilgan.

 Manbalar 

Turkum:Islom xattotligi
Turkum:Islom sanʼati
Turkum:Islom meʼmorchiligi elementlari