Islom arxitekturasi

Islom meʼmorchiligi islom bilan bogʻliq binolarning meʼmoriy uslublarini oʻz ichiga oladi. U islomning ilk tarixidan to hozirgi kungacha dunyoviy va diniy uslublarni qamrab oladi. Islom olami tarixiy jihatdan Gʻarbiy Afrika va Yevropadan Sharqiy Osiyogacha boʻlgan keng geografik hududni oʻz ichiga oladi. Bu mintaqalarning barchasida islom meʼmorchiligi uslublarida maʼlum umumiyliklar mavjud, ammo vaqt oʻtishi bilan turli mintaqalar mahalliy materiallar va uslublar, mahalliy sulolalar va turli mintaqaviy badiiy ishlab chiqarish markazlari va baʼzan turli diniy mansubliklarga koʻra oʻz uslublarini ishlab chiqqan.

Ilk islom meʼmorchiligi Rim, Vizantiya, Eron va Mesopotamiya meʼmorchiligi va VII—VIII asrlarda ilk musulmon istilolari bosib olgan boshqa barcha yerlarning taʼsiri ostida boʻlgan: „As the Arabs did not have an architectural tradition suited to the needs of a great empire, they adopted the building methods of the defeated Sassanian and Byzantine empires. Because they ruled from Syria, Byzantine influence was stronger, although Sassanian elements became increasingly important.“: „Thus, it is increasingly being recognized that the mutual Roman–Byzantine architectural heritage of the Mediterranean, which had played an important role in the formation of early Islamic art, continued to mediate the shared histories of European and Islamic art long after the medieval period.“. Sharqda, islom Janubiy va Janubi-Sharqiy Osiyoga tarqalib ketganligi sababli, Xitoy va Hindiston meʼmorchiligi ham taʼsir koʻrsatdi. Keyinchalik u binolar shaklida va yuzalarni islom xattotligi, islimiy va geometrik naqshlar bilan bezashda oʻziga xos xususiyatlarni rivojlantirdi. Minoralar, muqarnaslar, multifoil kamarlar kabi yangi meʼmoriy elementlar ixtiro qilindi. Islom arxitekturasida keng tarqalgan yoki muhim binolar turlariga masjidlar, madrasalar, qabrlar, saroylar, saroylar, soʻfiylar hospislari (masalan, xonaqohlar), favvoralar va favvoralar, tijorat binolari (masalan, karvonsaroylar va bozorlar) va harbiy istehkomlar kiradi.

 Manbalar 

Turkum:Islom arxitekturasi
Turkum:Islom sanʼati
Turkum:Islom meʼmorchiligi elementlari