Mixail Subbotin

Mixail Fedorovich Subbotin (1893-yil 16-iyun, Ostrolenka – 1966-yil 26-dekabr, Leningrad) – sovet astronomi, SSSR Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi (1946).

 Hayoti 
1914-yilda Varshava universitetini tugatgan va 1912-yildan 1915-yilgacha u yerda ishlagan.

1915–1922-yillarda Don politexnika institutida dars bergan.

1922–1930-yillarda Toshkent rasadxonasi direktori, Oʻrta Osiyo universiteti professori boʻlgan. Shu yillarda Kitobda Xalqaro kenglik stansiyasini tashkil etishda ishtirok etgan.

1930–1960-yillarda Leningrad universitetida ishlagan (1930–1935-yillarda astronomiya kafedrasi, 1935-yildan osmon mexanikasi kafedrasi, 1933–1941-yillarda matematika-mexanika fakulteti dekani, 1930–1935-yillarda universitet rasadxonasi direktori). 1931–1934-yillarda u Pulkovo rasadxonasida nazariy sektorni boshqargan.

1942–1964-yillarda SSSR Fanlar akademiyasining Nazariy astronomiya instituti direktori boʻlgan.

 Ilmiy ishlari 
Asosiy ilmiy ishlar samoviy mexanika va nazariy astronomiyaga tegishli boʻlgan. Leningrad samoviy mexanika maktabiga asos solgan. Uning tashabbusi bilan Nazariy astronomiya institutida amaliy samoviy mexanika boʻlimi tashkil etilgan boʻlib, u Yerning sunʼiy yoʻldoshlarini uchirish muammolarini hal etishda katta rol oʻynagan. U orbital elementlarni topish uchun Eyler-Lambert tenglamalarini yechish usulini takomillashtirgan va uni amalda qoʻllash mumkin boʻlgan. Koʻp sonli kuzatishlar asosida orbitalarni yaxshilash usuli oʻzgartirilgan. Oʻzgaruvchan massali ikkita jism muammosini oʻrganib chiqqan. Amaliy va hisoblash matematikasi boʻyicha bir qator ishlar yozgan. U astrometriya masalalari ustida ham ishlagan: yulduzlar katalogining koordinata tizimining yoʻnalishini aniqlash uchun kichik sayyoralarning kuzatuvlaridan foydalanish gʻoyasini ishlab chiqqan va yulduzlar katalogidagi tizimli xatolarni aniqlash usullarini taklif qilgan.

Uch jildlik „Osmon mexanikasi kursi“ (1933–1949) muallifi, unda rus tilida birinchi marta samoviy mexanikaning asosiy masalalari batafsil bayon etilgan. Astronomiya tarixi boʻyicha bir qator fundamental tadqiqotlar muallifi hisoblanadi. SSSR Fanlar akademiyasining Nazariy astronomiya instituti tomonidan nashr etilgan „SSSR Astronomiya yilnomasi“, „Maqolalar va xabarnomalar“ jurnalining bosh muharriri boʻlgan.

 Mukofotlari 
 Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1945, 1953)

 Xotirasi 
 1971-yilda Moskovskiy prospektidagi 206-uyda memorial lavha oʻrnatilgan (meʼmor V. V. Isaeva).
 Oydagi krater va kichik sayyora (1692) Subbotin Subbotin nomi bilan atalgan.

 Adabiyotlar 


 Manbalar