Shanliurfa

Qadimda Urfa yoki Edessa nomi bilan mashhur boʻlgan Shanliurfa Turkiyaning Shanliurfa viloyatining markazi boʻlgan shahardir.

Shahar yozda juda issiq va quruq iqlimga ega, qishda esa salqin va nam 2 milliondan ortiq aholisi bilan Janubi-Sharqiy Andolu mintaqasining eng gavjum shahri boʻlgan Shanliurfa, o'rtacha yoshi taxminan 20,4 bilan Turkiyadagi eng dinamik aholiga ega viloyatdir. 

Shahardan taxminan 12 km Göbeklitepedan km shimoli-sharqda, dunyodagi eng qadimgi ma'bad bo'lib, u miloddan avvalgi 10 000-yilga to'g'ri keladi. Göbeklitepening kashf etilishi bilan bu hududning qishloq xoʻjaligi inqilobi sodir boʻlgan ilk aholi punktlari tarmogʻining bir qismi ekanligi va chuqur tarixi o'tmishga ega ekanligi isbotlandi. 

Xalq ertaklari va diniy e'tiqodlarida Ibrohim payg'ambar va Podshoh Namrud qissalariga mavzu boʻlgan, payg'ambarlar shahri va muqaddas shahar sifatida tilga olingan shaharga Namrud asos solgan deb ishonilgan. Miloddan avvalgi  Miloddan avvalgi ming yilliklardan boshlab Ossuriya, Midiya, Ahamoniylar ( Forslar ), Makedoniyaliklar, Salavkiylar, Iskandar Zulqarnayn, Osron podsholigi, so'ngra Rim va Vizantiya imperiyalarining merosxo'rlaridan biri boʻlgan bu shahar., nasroniylik tarixi nuqtai nazaridan muhim oʻrin tutgan va Ossuriya madaniyatining markazi boʻlgan.  XIX asrda musulmon arablar tomonidan bosib olingandan keyin u asta-sekin bu xususiyatini yoʻqotgan boʻlsa-da, XX asrda muhim ossuriyalik va arman aholisi mavjud boʻlib qoldi. U asr boshlarigacha shaharda o'z mavjudligini saqlab qoldi. Usmonli sultoni Yavuz Sulton Salimning Merjidabik jangida Mamluk davlatini magʻlub etishi ortidan 1516-yili Usmonlilar hukmronligi ostiga oʻtgan shahar, 1919-yilda avval inglizlar, keyin esa fransuzlar tomonidan ishgʻol qilinguncha 400 yil Usmonlilar hukmronligi ostida qoldi. Shahar 1920-yil 11-aprelda ishgʻoldan ozod qilingan va 1921-yil 20-oktabrda Turkiya Buyuk Millat Majlisi bilan Fransiya hukumati oʻrtasida imzolangan Anqara shartnomasi bilan Turkiyaga qoldirilgan.

Respublika e'lon qilinganidan keyin 1924-yilda viloyatga aylantirildi. 1984-yil 22-iyundagi 18439-sonli Rasmiy gazetada chop etilgan 3020-sonli qonun bilan Urfa viloyatining nomi Shanliurfa deb o'zgartirildi.       2016-yilda Shanliurfa xalqining Turk Qurollik urushida ko‘rsatgan qahramonliklari uchun Turkiya Buyuk Millat Majlisi tomonidan shaharga Mustaqillik medali berildi. 
Turkum:Turkiya shaharlari