Armaniston va Eron chegarasi

Armaniston va Eron chegarasi (, Hayastan-Iran sahman, ) uzunligi  va gʻarbda Ozarbayjonning Naxichevan mintaqasi bilan uch tomonlama chegara nuqtasidan sharqda Ozarbayjon bilan uch tomonlama chegara nuqtasigacha davom etadigan xalqaro chegara.

 Tavsifi 
Chegara gʻarbdan, Ozarbayjonning Naxichevan avtonom respublikasi bilan gʻarbiy uch tomonlama chegara nuqtasidan boshlanib, Araz daryosi boʻylab Sharqiy Ozarbayjon uch tomonlama chegara nuqtasiga oʻtadi. Bundan sharqda chegara Araz boʻylab sharqqa tomon davom etadi.

 Tarixi 
19-asrda Kavkaz hududi uchun tanazzulga yuz tutgan Usmonli imperiyasi, Persiya va janubga qarab kengayib borayotgan Rossiya kurash olib bordi. Rossiya-Fors urushi (1804-1813) va undan keyingi Guliston shartnomasiga koʻra Rossiya hozirgi Ozarbayjon hududining asosiy qismini va Armanistonning bir qismini qoʻlga kiritdi; Eron va Ozarbayjon (Naxichevan uchastkasidan tashqari) va Eron va Armaniston oʻrtasidagi zamonaviy chegara boʻlgan Araz daryosi boʻylab chegara chizilganJohn F. Baddeley, „The Russian Conquest of the Caucasus“, Longman, Green and Co., London: 1908, p. 90. Rus-Fors urushi (1826—1828) va Turkmanchoy shartnomasidan soʻng Persiya Naxichevan va Armanistonning qolgan qismini berishga majbur boʻldi; Araz chegara sifatida Usmonli bilan uch tomonlama chegara nuqtasiga qadar kengaytirildi va shu bilan Ozarbayjon-Eron chegarasiga aylanishini yakunladiGavin R. G. Hambly, in The Cambridge History of Iran, ed. William Bayne Fisher (Cambridge University Press, 1991), pp. 145-146.

Birinchi jahon urushi paytida rus kommunistlari 1917-yilda muvaffaqiyatli inqilobni amalga oshirdilar, janubiy Kavkaz xalqlari 1918-yilda Kavkazorti Demokratik Federativ Respublikasini eʼlon qildilar. Ichki kelishmovchiliklar 1918-yil may oyida Gruziyaning federatsiyani tark etishiga olib keldi, koʻp oʻtmay, Armaniston va Ozarbayjon ham undan chiqib ketdi. 1920-yilda Rossiya Qizil armiyasi Ozarbayjon va Armanistonga bostirib kirdi va ikkalasining ham mustaqilligiga chek qoʻydi, keyin esa Gruziya bilan ham shu hodisa takrorlandi. Har uchala davlat 1936-yilda alohida ittifoqdosh respublikalarga aylanishidan oldin SSSR tarkibidagi Kavkazorti SFSR tarkibiga kiritilgan. 1954-yildagi Eron-SSSR chegara konvensiyasi Eron manfaati uchun chegaraning ozarbayjon uchastkalarida chegara boʻylab kichik tuzatishlar kiritdiInternational Boundary Study No. 25 – Iran-USSR Boundary  (PDF), 28 February 1978, retrieved 9 April 2020. 1957-yilda yakuniy kelishuvga erishilgan holda, yerdagi chegaralar belgilandi.

1991-yilda SSSR parchalanganidan keyin Armaniston mustaqillikka erishdi va uning Eron-SSSR chegarasidagi qismini meros qilib oldi.

 Chegara oʻtish joylari 
Asosiy oʻtish joyi Nurduz – Agarakda joylashgan.

 Chegara yaqinidagi aholi punktlari 

 Armaniston 
 Agarak
 Meghri
 Alvank
 Shvanidzor

 Eron 
 Duzal
 Qulan
 Nowje Mehr
 Pirbuloq

 Yana qarang 

 Armaniston — Eron munosabatlari

 Manbalar 

Turkum:Xalqaro chegaralar
Turkum:Eron chegaralari
Turkum:Armaniston chegaralari
Turkum:Armaniston va Eron chegarasi