Muhofaza maqomi

Muhofaza maqomi – bu biologik taksonning hozirgi va yaqin kelajakda saqlanish ehtimolligining koʻrsatkichi. Muhofaza maqomini baholashda koʻplab omillar hisobga olinadi: nafaqat individlarning soni, balki populatsiya sonining vaqti oʻtishi davomida oʻsishi yoki kamayishi, koʻpaytirishdagi muvaffaqiyatlar, maʼlum xavflar va hokazo.

Turlarning muhofaza maqomi keltirilgan eng mashhur roʻyxat Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi (TMXI) tomonidan qabul qilingan toifa va mezonlar asosida ishlab chiqilgan „Qizil kitob“dir (yoki „Qizil roʻyxat“).

 TMXI toifa va mezonlari 
2000-yilda qabul qilingan „TMXI qizil roʻyxati toifalari va mezonlari“ hujatida umumiy tamoyillar va har bir taksonning individual xususiyatlari: kamayish darajasi, turning soni, geografik tarqalish maydoni va turning tarqalishi parchalanganlig darajasi kabi mezonlar asosida 10ta muhofaza maqomi toifalari ajratilgan.

Shuningdek, 1500-yildan keyin yoʻqolgan turilar ham kiritilgan.

 „Qirilib ketgan“ EX () – maʼlum boʻlgan tirik individlari mavjud emas.
 „Yovvoyi tabiatda qirilib ketgan“ EW () – faqat tutqunlikda saqlanib qolgan yoki tarixiy hududidan tashqarida saqlanib qolgan turlar.
 „Butunlay yoʻq boʻlib ketish arafasida“ CR () – tabiatda yoʻqolish xavfi eng yuqori boʻlgan turlar.
 „Qirilib ketish arafasida“ EN () – tabiatda yoʻqolish xavfi nisbatan yuqori boʻlgan turlar.
 „Zaif“ VU () – tabiatda yoʻqolish xavfi yuqori boʻlgan turlar.
 „Zaif holatga yaqin“ NT () – yaqin kelajakda xavf ostida boʻlishi mumkin boʻlgan turlar.
 „Muhofazaga muhtoj“ CD () – xavf darajasi past boʻlishiga qaramasdan maxsus choralar koʻrilishi kerak boʻlgan turlar.
 „Xavf darajasi past“ LC () — xavf darajasi past. Yuqoridagi xavf toifalariga mos kelmaydi va yaqin kelajakda xavf ostida boʻlishi ehtimol kam. Keng tarqalgan va koʻp miqdordagi inividlarga ega turlar.
 „Yetarlicha maʼlumot mavjud boʻlmagan“ DD () – xavf darajasini baholanishi uchun yetarli maʼlumot mavjud emas.
 „Xavf darajasi baholanmagan“ NE() – Hali mezonlar asosida baholanmagan.