Elektrostatik maydon energiyasi

Elektrostatik maydon energiyasi 
Elektrostatik energiya – bu elektrostatik tizimdagi zaryadlar oʻrtasidagi oʻzaro taʼsir natijasida yuzaga keladigan potentsial energiya. Elektrostatik energiya Coulomb qonuniga asoslanadi va ikki zaryad oʻrtasidagi oʻzaro taʼsir bu zaryadlarning bir-biriga taʼsir qiladigan kuchi bilan belgilanadi.

Ikki nuqta zaryadlari (q1 va q2) orasidagi elektrostatik energiya quyidagi formula bilan ifodalanadi:

 , elektrostatik energiya (julda),
 , Kulumbo sabiti (),
 ​ va  joylarning kattaliklari (kulumbda),
 , joylar orasidagi masofa (metrda).

Bu formul, elektrostatik energiyasining joylar orasidagi masofaga va joylar kattalikiga qarab qanday oʻzgarganligini namoyish qiladi. Elektrostatik energiya, joylar bir-biriga yaqinlashganda oʻsadi va uzoqroq boʻlganda kamayadi. Elektrostatik energiya, joylar orasidagi taʼsir energiyasining saqlanish shakli boʻlib, umumiy ravishda tizimdagi joylar tartibiga qarab oʻzgarganlik koʻrsatadi.

Elektrostatik maydon energiyasi - potensial maydondir, shuning uchun unga kiritilgan zaryadlar potensial energiyaga ega boʻladilar

 va q2 nuqtaviy zaryadlarning potensial energiyalarini baxolaymiz. Xar bir zaryad, boshqa zaryad maydonida potensial energiyaga ega boʻladi  – zaryadlarning  zaryad turgan joyda xosil kilgan potensialidir. shuning uchun 

 Yakkalangan zaryadli oʻtkazgich energiyasi 
Yakkalangan zaryadli oʻtkazgichin energiyasi, elektrostatik potensial enerji formulasi yordamida ifodalangan. Bir qutbli oʻtkazgich (q) yakkalangan joy (V) boʻylab oʻtqazilgandagi potensial energiya (U) quyidagi formulaga ega:Bu formulda:

 U, potensial energiya (julda),
 q, oʻtkazgichning zaryadi (kulum cinsida),
 V, oʻtkazgichga oʻtqazilgan joy (voltda).

Bu formul, oʻtkazgichning zaryadi va unga oʻtqazilgan joy orasidagi aloqani ifodalaydi. Oʻtkazgichdan oʻtqazilgan joy oʻsib, zaryadning potensial energetik energiyasini hosil qiladi.

Bu formul elektrostatik sistemlarda ishlatiladi, masalan, kondensatorlarda, elektr oʻlchovlarda va boshqa elektr energiyasini saqlash va oʻtkazish vositalarida.

Oʻtkazgich  – zaryadga ,  – sigʻimga va  potensialiga ega boʻlsin. Oʻtkazgich zaryadini  ga oshiramiz. Uning uchun cheksizlikdan (yani  boʻlgan joydan)  zaryadni oʻtkazgichga koʻchiramiz Bu xolda bajarilgan ish :ga teng boʻladi chunki Toʻla bajarilgan ish Zaryadlangan kondensator energiyasi quyidagiga teng boʻladi: 

 Manbalar 
Oʻzbekiston aloqa va qxborotlashtirish agentligi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Fikzika kursi kitobi Darslik 1-qism 98 – 99 betlar