Lazar effekti

Lazar effekti – paleontologiyada, qoldiqlari bir yoki bir necha davr davomida kuzatilmay, soʻngra yana paydo boʻlgan taksondir. Shuningdek, turlar muhofazasi va ekologiyada qoʻlaniladigan termin, bunda takson qirilib ketgan deb hisoblangan va keyinchalik qayta kashf etilgan. Lazar effekti termini Karl W. Flessa va David Jablonski tomonidan 1983-yilda taklif qilingan va 1986-yilda Jablonski tomonidan kengaytirilgan.

Termin Yahyo Injilidagi hikoya qahramoni nomiga atalgan, xikoyada Iso Masih Lazarni oʻlikdan tiriltirgan.

 Sabablari 
Tirik organizmlar yoki geologik tarix oʻrganilmaganligi yoʻki toʻliq malumotlarning yoʻqligi bilan tushuntiriladi. Lazar effekti asosan kichik, yashash joylariga yetib borish qiyin boʻlgan organizmlar uchun hos.

 Qoldiqlaridan qayta kashf qilingan taxsonlar 

 Toʻrtlamchi davrdan (2.6 millon yildan hozirgi vaqtgacha) 

 Speothos venaticus – „Speothos“ urugʻining oxirgi tirik turi; 1842-yilda Braziliyada topilgan qoldiqlarga asoslanib, Peter Wilhelm Lund tomonidan yoʻqolgan taxon sifatida birinchi marta taʼriflangan; Lund 1843-yilda shu turning tirik nusxalarni topib taʼriflaganida, oldin topilgan qoldiqlar bilan bir xil turlar ekanligini tushunmagan holda „Icticyon“ urugʻiga mansub deb tariflaydi; bu xatolik 20-asrga qadar toʻgʻrilanmagan.
 Catagonus wagneri – „Catagonus“ urugʻining oxirgi tirik turi; Qoldiqlariga asoslanib 1930-yilda birinchi marotaba taʼriflangan; 1974-yilda tirik zotlari topilgan.
 Pseudorca crassidens — 1843-yilda Britaniya paleontologi va biolog Richard Owen tomonidan Stamford, Lincolnshire, Angliyada topilgan va 126,000 yil oldin Oʻrta Pleistotsen davriga oid qoldiqlarga asoslanib, birinchi marta taʼriflangan. 1861-yilda Daniya Kiel sohilida, yaqinda oʻlgan zoti topilgunga qadar turi yoʻq deb hisoblanardi.
 Aproteles bulmerae — ilk bor Pleistotsen davriga oid qoldiqlar asosida taʼriflangan. Keyinchalik Yangi Gvineyadan tirik holda topilgan.

 Boʻr davridan (145 millon yildan 66 million yilgacha) 

 Latimeria — 66 millon yil qirilib ketgan deb hisoblangan, 1938-yilda tirik topilmagunga qadar.

 TMXI qizil kitobidagi qayta kashf qilingan turlar 

 Qushlar 

 Atlapetes blancae
 Eleoscytalopus psychopompus
 Corvus unicolor
 Pseudobulweria beckii
 Parotia berlepschi
 Pterodroma cahow
 Otus pauliani
 Malacocincla perspicillata
 Otidiphaps nobilis insularis
 Columbina cyanopis
 Aepypodius bruijnii
 Dicaeum quadricolor
 Thalasseus bernsteini
 Conothraupis mesoleuca
 Chondrohierax wilsonii
 Coeligena orina
 Lophura edwardii
 Pseudobulweria macgillivrayi
 Heteroglaux blewitti
 Hapalopsittaca fuertesi
 Amblyornis flavifrons
 Calyptomena viridis
 Hydrornis gurneyi
 Campephilus principalis
 Rhinoptilus bitorquatus
 Celeus obrieni
 Acrocephalus orinus
 Trichocichla rufa
 Eutriorchis astur
 Aythya innotata
 Chrysomma altirostre altirostre
 Oceanites maorianus
 Pezoporus occidentalis
 Atrichornis clamosus
 Lanius newtoni
 Neospiza concolor
 Phoebastria albatrus
 Columba argentina
 Merulaxis stresemanni
 Grallaria chthonia
 Takahe (Porphyrio hochstetteri) — 1898-yildan beri kuzatilmagan va qirilib ketgan turlar roʻyxatiga kiritilgan. 1948-yilda tirik holda topilgan.
 Ortalis vetula deschauenseei
 Penelope albipennis
 Leptodon forbesi
 Turnix worcesteri
 Ognorhynchus icterotis
 Cyanolimnas cerverai

 Manbalar 

Turkum:Evolutsiya