Boburiylar davlati bosh vazirlari roʻyxati

Boburiylar imperiyasining bosh vaziri Boburiylar hukmdori hukumatining eng yuqori martabali amaldori va imperatorning bosh maslahatchisi boʻlgan. Bu lavozim egasi Boburiylar imperiyasining hukumat boshligʻi vazifasini bajargan va boshqa vazirlarini boshqarish uchun javobgar boʻlgan.

 Tarixi 
Boburiylar qoʻl ostidagi eng katta amaldor va bosh vazir turli xil Boburiy hukmdorlari davrida Vakil, Vakil-us-Sultonat, Vazir, Devon, Devoni Alo va Devon Vazir kabi turli unvonlarga ega boʻlgan. Bobur va Humoyun davrida bu lavozim vazirlikda kuchli siyosatchilarning kamligi va siyosiy toʻntarishlar koʻpligi tufayli toʻliq rivojlanmagan. Shunga qaramay, har ikkala hukmdor davrida turli shaxslar bosh vazir lavozimiga teng boʻlgan lavozimlarga koʻtarilishgan. Humoyun davridagi islohotlar davomida Vakil va Vazir lavozimlarini joriy etishga harakatlar boʻlgan.

Akbar hukmronligining dastlabki yillarida bosh vazir lavozimini ilk bor rasmiy ravishda Bayramxon Vakil-us-Sulton sifatida qabul qilgan. U imperator ustidan sezilarli taʼsir koʻrsatgan. Vaqt oʻtishi bilan Vakilning kuchi asta-sekin pasayib borgan. Jahongir hukmronligi davrida Vakil lavozimi tugatilgan. Bundan keyin bu lavozim ham vazir deb nomlanadigan boʻlgan. Boburiy vazirlari ahl-i sayfdan (jangchilardan) emas ahl-i qalamdan (ilm ahli) tayinlangan. Vakillik mansabining tugatilishi bilan bu lavozim ikki vazir va mir baxshi idoralariga boʻlinib, vazir moliya ishlari boʻyicha vazir, Mir baxshi esa harbiy ishlar vaziri boʻlgan. Avrangzeb vafot etgunga qadar vazir lavozimi hech qachon podishohning hukmronligi uchun xavf tugʻdirmagan, chunki vazir toʻliq mustaqil harakat qila olmagan. Biroq, Avrangzeb vafotidan soʻng, vazir saroyda bosh vazir va moliya boʻyicha ishlarni toʻliq oʻz qoʻliga olgan. Shuningdek podshohning bosh maslahatchisi lavozimiga ham koʻtarilgan.

 Manbalar 

Turkum:Boburiylar davlati