Tasodif bilan aldanganlar

Tasodif bilan aldanganlar () — Nassim Nikolas Talebning inson bilimlarining notoʻgʻriligiga haqidagi kitobidir. Birinchi marta 2001-yilda nashr etilgan. Yangilangan nashrlar bir necha yildan soʻng chiqarildi. Kitob Talebning noaniqlik haqidagi koʻp jildli falsafiy esselar guruhining „Incerto“ deb nomlangan birinchi qismi boʻlib, unga „Qora oqqush“ (2007—2010), „The Bed of Procrustes“ (2010—2016), „Antifragile“ (2012) va „Skin in the Game“ (2018) kiradi. 

 Tezis 
Taleb zamonaviy insonlar koʻpincha tasodifiylikning mavjudligidan bexabar boʻlgan gʻoyani ilgari suradi. Ular tasodifiy natijalarni tasodifiy bo'lmagan deb tushuntirishga moyildirlar.

Odamzod:

 sababiy bogʻliqlikni ortiqcha baholaydilar, masalan, ular bulutlarda fillarni koʻrishadi, ular aslida tasodifiy shakldagi bulutlardir va ular bizning koʻzimizga fil (yoki boshqa narsa) kabi koʻrinadi;
 dunyoni haqiqatdan ham tushunarliroq deb bilishga moyil. Shuning uchun ular tushuntirishlar boʻlmasa ham izlaydilar.

Muhokama qilinadigan tasodifiylikning boshqa notoʻgʻri tushunchalari quyidagilardan iborat:

 Omon qolish tarafdorligi. Biz gʻoliblarni koʻramiz va yutqazganlarning koʻpligini unutib, ulardan oʻrganishga harakat qilamiz.
 Egri taqsimotlar. Haqiqiy hayotning koʻplab hodisalari 50:50 ga teng emas, balki tanga tashlashga oʻxshaydi, lekin turli xil gʻayrioddiy va intuitiv taqsimotlarga ega. Bunga misol 99:1 garovi boʻlib, unda siz deyarli har doim gʻalaba qozonasiz, lekin yutqazsangiz, barcha jamgʻarmalaringizni yoʻqotasiz. Odamlarni „men bu garovda 50 marta yutib oldim“ kabi gaplarga bemalol aldanishi mumkin. Talebning soʻzlariga koʻra: „Opsion sotuvchilari tovuqlar kabi ovqatlanadilar va fillar kabi hojatxonaga boradilar“, yaʼni opsion sotuvchilari opsionlarni sotishdan doimiy ravishda kichik daromad olishlari mumkin, ammo falokat yuz berganda ular oʻz daromadlarini yoʻqotadilar.

 Reaksiyalar 
Kitob Fortune tomonidan „Smartest Books of All Time“ 75 () qatoriga kiritilgan. USA Today nashrining taʼkidlashicha, moliya sanoatining ushbu kitobida koʻtarilgan koʻplab tanqidlar asosli boʻlib chiqdi.

 Nashrlar 

 2001-yilda TEXERE kitobning birinchi nashrini chop etdi. (, London : Texere, 2001)
 2004-yilda TEXERE yangilangan ikkinchi nashrini chop etdi.
 2005-yilda Random House koʻproq oʻzgarishlar bilan softback nashrini chop etdi. (, Nyu-York : Random house, 2005)
 2005-yilda fransuzcha versiyasi paydo boʻldi, unda juda koʻp unikal oʻzgarishlar mavjud.
 Kitob 20 tilga tarjima qilinganfooled by randomness va yarim milliondan ortiq nusxada sotilgani xabar qilingan.
 Keyingi nashrlar Penguin (softback, 2007-yil may) va Random House (qattiq muqova, 2008-yil oktyabr) tomonidan nashr etilgan.

 Yana qarang 

 Pareidoliya — tasodifiylikdagi naqshlarni idrok etishning psixologik hodisasi

 Manbalar 

 Havolalar 


 Google Books’da koʻrish
Turkum:Random House kitoblari
Turkum:Moliyavga doir kitoblar
Turkum:Ilmiy kitoblar
Turkum:Psixologik kitoblar
Turkum:Nassim Nicholas Taleb kitoblari
Turkum:2001-yilgi nobadiiy kitoblar