Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti

Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti (  Istanbulning ikkinchi aeroporti boʻlib, Pendik tumani chegaralarida qurilgan. Aeroportga dunyoning birinchi qiruvchi samolyot ayol uchuvchisi va Turkiyaning birinchi ayol uchuvchisi Sabiha Goʻkchen nomi berildi. Aeroportning poydevori 1998-yil fevral oyida qoʻyilgan va 2003-yil yanvar oyida qurib bitkazilgan aeroport jami 550 million dollarga tushgan.

Aeroportga Turkiyaning HEAŞ (Aeroport boshqaruvi aeronavtika sanoati) egalik qiladi. Malaysia Airports Holdings Berhad (MAHB) tomonidan boshqariladi. IATA kodi ISG boʻlgan yerga ishlov berish, operatsiyalar, yuk va xavfsizlik operatsiyalari, Istanbul Sabiha Gokchen xalqaro aeroporti Yatırım Yapım ve İşletme A.Ş. tomonidan amalga oshirilgan. 2017-yilda 31.385.841 yoʻlovchi, 219.656 samolyot va 50.868 tonna yukni qabul qilgan Sabiha Gokchen aeroporti mamlakatning ikkinchi eng gavjum aeroportidir.

Airhelp.com tomonidan 40 dan ortiq mamlakatdan 40 mingdan ortiq yoʻlovchi oʻrtasida oʻtkazilgan soʻrovnomada 10 balldan 7,93 ball bilan AirHelp Score 2019 doirasida dunyodagi eng yaxshi 29-chi aeroport sifatida tanlandi.

 Tuzilishi 

 Xalqaro terminali 
Yangi terminal binosi yiliga 25 million yoʻlovchi tashish imkoniyatiga ega, mahalliy va xalqaro reyslar shu yerdan amalga oshiriladi.

Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti terminali va qoʻshimchalarida:

 4718 ta avtomashina va 72 ta avtobusga moʻljallangan 4 qavatli avtoturargoh;
 4 qavatli va quruqlikdan va havo tomondan alohida kirishlari boʻlgan 128 xonali aeroport mehmonxonasi;
 112 ta roʻyxatga olish taymerlari, 24 ta oʻz-oʻzini roʻyxatdan oʻtkazish taymerlari;
 Apron koʻrinishidagi VIP bino va CIP boʻlimlari;
 Bir vaqtning oʻzida 8 ta yirik korpusli (ICAO kodi E) yoki 16 ta oʻrta korpusli (ICAO kodi C) samolyotlarga xizmat koʻrsatishi mumkin boʻlgan koʻp samolyotli toʻxtash tizimi;
 400 m² konferentsiya zali;
 Oziq-ovqat va ichimliklar sanoatining yetakchi brendlari xizmat koʻrsatadigan 5000 m² restoran va kafe maydoni;
 4500 m² bojsiz hududda xalqaro bojsiz savdo doʻkonlari mavjud.

 Yuk terminali 

 Yiliga 90 000 tonna;
 7000 m² yopiq maydon;
 Har biri 20 m² boʻlgan 18 ta sovuq ombor.

 Aviatsiyani taʼmirlash va modifikatsiya qilish zonasi 
Aeroport hududida Turkish Technic, Mytechnic va Turkish Engine Center (TEC) kompaniyalari joylashgan Aviatsiya Taʼmirlash va Oʻzgartirish (HABOM) zonasi mavjud.

 Samolyot va toʻxtash joylari 
Uch ming metr uzunlikdagi uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega boʻlgan aeroport 55 ta samolyot sigʻimi boʻlgan toʻxtash joyidagi besh ming kub metrlik yonilgʻi bakidan quvurlar yordamida bir vaqtning oʻzida 22 ta samolyotni yoqilgʻi bilan taʼminlashi mumkin. Yangi ochiladigan uchish-qoʻnish yoʻlagining uzunligi pudratchi tomonidan 3500 metr, kengligi esa 60 metr deb eʼlon qilindi. Ushbu uchish-qoʻnish yoʻlagi Turkiyadagi Istanbul aeroportidan keyin Airbus A380 qoʻnishi mumkin boʻlgan ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagidir.

 Xavfsizlik va yongʻinga qarshi 
Barcha boʻlinmalar favqulodda vaziyatlarda erta ogohlantirish tizimlari bilan jihozlangan. Xavfsizlik maqsadida 42 ta qoʻriqlash qutisi bilan oʻralgan terminal binolarining barcha kirish joylari smart-karta tizimi orqali boshqariladi. Aeroportning ichki va tashqi hududlarini doimiy nazorat ostida ushlab turadigan 137 ta harakatlanuvchi kameralar tomonidan olingan tasvirlar 60 ta ekran orqali nazorat qilinadi.

Yongʻin, ruxsatsiz kartadan foydalanish kabi favqulodda vaziyatlarda, koʻrib chiqilayotgan nuqtaga yoʻnaltirilgan kameralar raqamli muhitda tasvirni bir vaqtning oʻzida yozib oladi. Aeroport xavfsizligi tizimi, shuningdek, jismoniy aloqa va harakatga sezgir boʻlgan ikki qavatli panjara tizimi va yangi avlod rentgen qurilmalarini oʻz ichiga oladi. Giyohvand moddalardan tortib plastik portlovchi moddalargacha, oddiy qurollardan tortib tarixiy osori-atiqalargacha boʻlgan koʻplab buyumlarni ajratishga qodir boʻlgan ushbu qurilmalar yoʻlovchining yuki roʻyxatdan oʻtish peshtaxtasiga yetkazilgandan soʻng ishga tushiriladi va obyekt aniqlanganda operator bevosita ogohlantiriladi.

Terminallar bazasida 300 ta seysmik izolyatori bilan aeroport dunyodagi eng yirik seysmik izolyatsiyalangan inshootlardan biri hisoblanadi.

 Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar 
Quyidagi aviakompaniyalar Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroportidan muntazam va charter reyslarni amalga oshiradisabihagokcen.aero – Flight Destinations retrieved 3 August 2016:

 Statistika 
+Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroportining yillar boʻyicha yoʻlovchi tashish statistikasiYıl (oy)Mahalliy reyslarOʻzgarishi %Xalqaro reyslarOʻzgarishi %JamiOʻzgarishi %202215.218.165 −5%15.551.563 77%30.769.728 24%202116.122.988 38%8.845.773 68%24.968.761 47%202011.687.578 −41%5.263.612 −63%16.951.190 −52%201921.505.088 −4%14.055.522 21%35.560.610 4%201822.514.048 7%11.619.569 13%34.133.617 9%201721.056.767 4%10.329.074 9%31.385.841 6%201620.196.261 9%9.471.592 −1%29.667.853 6%201518.525.649 24%9.583.089 12%28.108.738 20%201414.955.571 25%8.539.075 30%23.494.646 27%201311.928.074 23%6.593.688 33%18.521.762 26%20129.486.469 9,0%5.000.773 13,0%14.487.242 10,0%20118.704.249 16,2%4.420.421 19,5%13.124.670 17,3%20107.435.158 65,0%3.694.314 84,0%11.129.472 71,0%20094.547.673 63,0%2.092.285 33,4%6.639.958 52,3%20082.764.856 9,3%1.516.337 27,2%4.281.193 15,1%20072.528.549 17,4%1.191.946 56,2%3.720.495 27,6%20062.153.561 284,7%762.893 65,9%2.916.454 186,0%2005559.824 5.323,1%459.922 95,5%1.019.746 315,2%200410.323 265,3%235.278 52,3%245.601 56,3%20032.826 -154.346 -157.172 -

 Transport 
Sabiha Gokchen aeroporti Kadikoʻydan 39 km, Taksimdan 44 km va Gebzedan 26 km uzoqlikda joylashgan. Jamoat transporti aeroportdan Kozyatagʻi, Kadikoʻy, Levent va Bostanchiga shahar avtobuslari bilan, Izmit, Kadikoʻy, Kozyatagʻi va Taksimga esa aeroport yoʻlovchi transporti orqali taʼminlanadi. Kocaeli shahar hokimiyati har soatda 250-yoʻnalish bilan oʻzaro qatnovlarni tashkil qiladi. 2022-yil 2-oktabrda Tavshantepe – Sabiha Gökçen aeroporti bekatlarini ochgan M4 (Kadıköy – Sabiha Gökçen aeroporti) liniyasi bilan Kadikoydan aeroportga uzluksiz tashish mumkin .
+Metro yoʻnalishlari Yoʻnalish nomi Manzili Eslatmalarlink=M4_(İstanbul_metrosu)|alt=M4ᴀ (Kadıköy – Sabiha Gökçen Havalimanı) & M4ʙ (Kadıköy – Tuzla) Metro Hattı|20x20px|M4ᴀ (Kadıköy – Sabiha Gökçen aeroporti) va M4ʙ (Kadıköy – Tuzla) metro liniyasi M4 (Kadikoʻy – Sabiha Goʻkchen aeroporti)Kadikoʻy Ishlayaptilink=M10_(İstanbul_metrosu)|alt=M10 (Pendik Merkez – Sabiha Gökçen Havalimanı) Metro Hattı|20x20px|M10 (Pendik markazi – Sabiha Gokchen aeroporti) metro liniyasi M10 (Pendik markazi – Sabiha Goʻkchen aeroporti) Pendik markazi M10 uchun qurilgan, lekin ochilmaganlink=HızRay_(İstanbul_metrosu)|alt=HızRay / M34 (Beylikdüzü – Sabiha Gökçen Havalimanı) Hızlı Metro Hattı|20x20px|HızRay / M34 (Beylikdüzü – Sabiha Gökçen aeroporti) tezkor metro liniyasi M34 (Beylikdüzü – Sabiha Goʻkchen aeroporti) Beylikduzu Rejalashtirilgan
+Istanbuldagi jamoat transporti yoʻnalishlariYoʻnalish raqami Yoʻnalish manzili Haq 16S Uzunchayir metrobus – Haram bitta chipta 122H Yenishehir-Levent metrosi 4-bekati ikki tomonlama chipta 130H Dengiz harbiy akademiyasi bitta chipta UM73 Sultonbeyli – Nejip Fozil metrosi bitta chipta 132H Pendik YHT bitta chipta E-10 Kurtkoy – Kadikoʻy ikki tomonlama chipta E-11 Kadikoʻy ikki tomonlama chipta E-3 Levent metrosi 4-bekati uchta chipta E-9 Bostanji ikki tomonlama chipta MR60 Pendik YHT bitta chipta
+Havabus – Havaist yoʻnalishlariYoʻnalish raqami Yoʻnalish manzili Haq SG-1 Kadikoʻy/Kozyatagʻi ₺14 SG-2 improvizatsiya ₺24 IST-8 Pendik – Istanbul aeroporti ₺37
+Istanbul tashqarisidagi transport yoʻnalishlari  Yoʻnalish raqami Yoʻnalish Operator Haq 250 Izmit shaharlararo avtobus terminali Kojaeli shahar hokimiyati ₺23 250G Gebze terminali ₺13 BBBUS Bursa shaharlararo avtobus terminali Bursa shahar hokimiyati ₺120

 Yer xizmatlari 
+ Kompaniya Aviakompaniyalar Pegasus Pegasus TGS Turkish Airlines, AnadoluJet Çelebi

 Havolalar 

 TGS veb-sayti 2020-yil 13-mayda arxivlangan
 Pegasus veb-sayti 2016-yil 14-oktyabrda arxivlangan

 Baxtsiz hodisalar va falokatlar 

 2015-yil 23-dekabrda aeroportning perroniga minomyotdan hujum uyushtirildi. Hujum natijasida bir tozalash xodimi hayotdan koʻz yumdi, bir fuqaro tan jarohati oldi. Toʻrt kundan keyin PKK hujum uchun javobgarlikni oʻz zimmasiga oldi.
 2016-yilning 15-iyulida harbiy toʻntarishga urinish doirasida aeroportni egallashga urinilgan, toʻqnashuv natijasida oʻlim va jarohatlanganlar boʻlgan. Janjal chogʻida harbiy toʻntarish tashabbusi boʻlganini endigina bilgan kichik ofitser serjant Ferhat Dash, 'xiyonatkor emasmanʼ deb oʻzini qurol bilan otib joniga qasd qildi. Bundan tashqari, politsiyachi otib oʻldirilgan. Aeroportni egallash tashabbusi va davlat toʻntarishiga urinish muvaffaqiyatsizlikka uchradi, bu harakatni amalga oshirganlar ustidan sudga ish ochildi va masala sudga yetkazildi.
 2020-yil 7-yanvar kuni Sharja xalqaro aeroportidan havoga koʻtarilgan Pegasus Airlines aviakompaniyasining 747-reysi aeroportga qoʻngach, uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi. Hodisa oqibatida hech kim halok boʻlmagan va jarohatlanganlar yoʻq. Aeroportdagi parvozlar taxminan oʻn ikki soat davomida toʻxtatildi.
 2020-yil 5-fevral kuni Izmir Adnan Menderes aeroportidan havoga koʻtarilgan Pegasus Airlines 2193-reysi aeroportga qoʻngandan soʻng uchish-qoʻnish yoʻlagini tark etdi va uch qismga boʻlindi. 177 yoʻlovchi va 6 ekipaj aʼzosidan 3 kishi halok boʻldi, 180 kishi jarohat oldi. Hodisadan keyin aeroport parvozlar uchun yopilgan.

 Manbalar 

 Havolalar 


 İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı Arası Kaç Km
 Sabiha Gökçen Take-off and landing Flights 

Turkum:Turkiya aeroportlari
Sabiha
Turkum:Webarxiv andozasi wayback havolalari