1915-yilgi turkman qo‘zg‘oloni

1915-yilgi turkman qoʻzgʻoloni – Yomud turkmanlarining oʻsha paytda Isfandiyorxon hukmronlik qilgan Xiva xonligiga qarshi qoʻzgʻoloni. Uni Markaziy Kuchlarning hech biri qoʻllab-quvvatlamagan. Buning sababi yomut sardori Baxshi Shoh Murodning hibsga olinishidir. Qoʻzgʻolon 1915-yil mart oyida boshlangan. 22-mart kuni Junaydxon boshchiligidagi isyonchilar qoʻshini poytaxt Xiva shahriga hujum qilgan. Baxshi Shohmurodning hibsdan qochishiga yordam berish uchun isyonchilar tarafdori boʻlgan rus intervensiyasi Junaydni qoʻzgʻolonni qayta boshlashga undagan. 9-aprelga kelib Xivanning bir qancha qishloqlari uning nazorati ostida oʻtgan. Iyun oyining boshida Rossiya turkman vakillarini tinchlik muzokaralariga taklif qilgan. Ammo ishonchsiz sardorlar Xivadan 32 km shimoli-gʻarbda toʻxtab, 7-iyun kuni xon qoʻshinlari tomonidan hujumga uchragan. Qoʻzgʻolon, oxir-oqibat, rus general-mayori Geppener 1915-yil 30-iyunda tinchlik shartnomasini tuzgani bilan tugagan. Unga koʻra Xiva hukumati Yomud Turkmanining noroziligi sabablarini bartaraf etish choralarini koʻrishga vaʼda bergan.

Seymour Beckerning taʼkidlashicha, Rossiya Isfandiyorga harbiy yordam yuborishdan bosh tortgan. Edward Sokolning taʼkidlashicha, rus qoʻshinlari isyonchilarning Xiva shahriga hujumini qaytarishga yordam bergan.

 Manbalar 

Turkum:Turkmaniston
Turkum:Xiva kishilari