UEFA Yevropa chempionati

UEFA Yevropa futbol chempionati, rasmiy Yevropa chempionati va norasmiy Yevro deb nomlanadigan Yevropa Futbol Assotsiatsiyalari Ittifoqi (UEFA) tomonidan tashkil etiladigan asosiy assotsiatsiya futbol turniridir. Musobaqada Yevropa qitʼa chempionini aniqlanadigan eng asosiy turnirdir. Turnirda UEFA aʼzolaridan iborat kattalar terma jamoalari ishtirok etadi. Bu futbol boʻyicha jahon chempionatidan keyin ikkinchi eng koʻp tomosha qilingan futbol turniridir. Yevro-2012 finalini 300 million atrofidagi jahon tomoshabinlari tomosha qilgan. Musobaqa 1960-yildan beri har toʻrt yilda bir marta oʻtkazib kelinmoqda, 2020-yildan tashqari, Yevropadagi COVID-19 pandemiyasi tufayli u 2021-yilga qoldirilgan, ammo Evro-2020 nomi saqlanib qolgan. FIFA Jahon oʻrtasida juft sonli yilda oʻtkazilishi rejalashtirilgan. Kubok turnirlari, u 1968-yilda hozirgi nomiga oʻzgartirilgunga qadar dastlab Yevropa Millatlar kubogi deb atalgan. 1996-yildan beri individual musobaqalar „UEFA Yevro [yili]“ deb nomlanadi.

Turnirga kirishdan oldin mezbon davlatlardan tashqari barcha jamoalar (avtomatik ravishda saralash bosqichida) saralash bosqichida ishtirok etadilar. 2016-yilgacha chempionlik gʻoliblari keyingi yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogida ishtirok etishlari mumkin edi, ammo bunga majburiy ishtirok etuvchi musoboqa emas edi. 2020-yilgi musoboqadan boshlab gʻoliblar KONMEBOL – UEFA Chempionlar Kubogida ishtirok etadi.

Oʻn oltita Yevropa chempionatida oʻnta milliy terma jamoa gʻolib chiqdi: Germaniya va Ispaniya uchtadan, Italiya va Fransiya ikkitadan, Sovet Ittifoqi, Chexoslovakiya, Niderlandiya, Daniya, Gretsiya va Portugaliya bittadan chempionlikni qoʻlga kiritgan. Shu kungacha Ispaniya terma jamoasi 2008 va 2012-yillarda ketma-ket chempionlikni qoʻlga kiritgan yagona jamoa boʻldi.

2021-yilda Yevropa boʻylab oʻtkazilgan eng soʻnggi chempionat (COVID-19 pandemiyasi tufayli 2020-yildan keyinga qoldirilgan) Italiya gʻolib boʻldi, u Londondagi „Wembley“ stadionidagi finalda Angliyani penaltilar seriyasida magʻlub etib, ikkinchi Yevropa chempionligini qoʻlga kiritdi.
 Natijalar 

YilMezbonFinalThird place playoffJamoalar soniGʻoliblarHisob va stadionIkkinchi oʻrinUchinchi oʻrinHisob va stadionToʻrtinchi oʻrin 19602–1 Parc des Princes, Paris 2–0 Stade Vélodrome, Marseille4 19642–1Santiago Bernabéu, Madrid 3–1 Camp Nou, Barcelona4 19681–1 2–0 (replay)Stadio Olimpico, Rome 2–0 Stadio Olimpico, Rome4 19723–0Heysel Stadium, Brussels 2–1Stade Maurice Dufrasne, Liège4 19762–2 Red Star Stadium, Belgrade3–2 Stadion Maksimir, Zagreb419802–1Stadio Olimpico, Rome 1–1 Stadio San Paolo, Naples8Magʻlubiyatga uchragan yarim finalchilar 19842–0Parc des Princes, Paris and 8 19882–0Olympiastadion, Munich and 8 19922–0Ullevi, Gothenburg and 8 19962–1 Wembley Stadium, London and 16 20002–1 De Kuip, Rotterdam and 16 20041–0Estádio da Luz, Lisbon and 16 20081–0Ernst-Happel-Stadion, Vienna and 16 20124–0Olimpiyskiy, Kiyev and 16 20161–0  Stade de France, Saint-Denis and 24 20201–1 Wembley Stadium, London and 24 2024Olympiastadion, Berlin24
Notes

 Chempionlar natijasi 

TeamWinnersRunners-up13 (1972, 1980, 1996)3 (1976, 1992, 2008)3 (1964*, 2008, 2012)1 (1984)2 (1968*, 2020*)2 (2000, 2012)2 (1984*, 2000)1 (2016*)21 (1960)3 (1964, 1972, 1988)31 (1976)1 (1996)1 (2016)1 (2004*)1 (1988)1 (1992)1 (2004)42 (1960, 1968)1 (1980)1 (2020*)

 * mezbon 
 1 1990-yilgacha Gʻarbiy Germaniya deb nomlangan
 2 Sovet Ittifoqi va MDHni ifodalovchi natijalarni oʻz ichiga oladi
 3 Chexoslovakiyani ifodalovchi natijalarni oʻz ichiga oladi
 4 Yugoslaviya va FR Yugoslaviyani ifodalovchi natijalarni oʻz ichiga oladi

 Manbalar 

 Havolalar 

 UEFA European Championship history at Union of European Football Associations
 European Championship results at the RSSSF

Turkum:UEFA Yevropa chempionati
Turkum:UEFA milliy terma jamoalar musobaqalari
Turkum:Futbol boʻyicha Yevropa chempionatlari