Enid Bliton

Enid Meri Blyton (1897-yil 11-avgust – 1968-yil28-noyabr) – ingliz bolalar yozuvchisi boʻlib, uning kitoblari 1930-yillardan buyon 600 million nusxadan ortiq sotilgan va dunyo boʻylab bestseller boʻlib kelgan. Uning kitoblari hali ham juda mashhur va toʻqson tilga tarjima qilingan. 2019-yil iyun holatiga koʻra, Blyton ijodi eng koʻp tarjima qilingan mualliflar boʻyicha 4-oʻrinni egalladi. U taʼlim, tabiiy tarix, fantaziya, sir va Injil hikoyalari kabi keng koʻlamli mavzularda yozgan. U bugungi kunda „Noddy“, „Mashhur beshlik“, „Yashirin yettilik“, „Beshta topiluvchi“ va „Malori minoralari“ kitoblari bilan yaxshi eslanadi, garchi u boshqa koʻplab kitoblarni, jumladan, Sent-Kler, „Eng yaramas qiz“ va „Olisdagi daraxt“ turkumlarini ham yozgan.

Uning birinchi kitobi, 24 sahifalik sheʼrlar toʻplami, „Bolalarning shivirlari“ 1922 yilda nashr etilgan. Oʻzining „Tilaklar sarguzashtlari“ (1937) va „Sehrli yogʻoch“ (1939) kabi ilk romanlarining tijorat muvaffaqiyatidan soʻng, Blyton adabiy imperiya qurishni davom ettirdi, baʼzida oʻzining sermahsul jurnali va gazetalariga qoʻshgan hissasiga qoʻshimcha ravishda yiliga ellikta kitob chiqarardi. Uning yozishi rejasiz edi va asosan behush ongidan kelib chiqqan; u oʻz hikoyalarini uning oldida sodir boʻlgan voqealar sifatida yozardi. Uning ishining katta hajmi va uni ishlab chiqarish tezligi Blyton arvoh yozuvchilar armiyasini ishlaganligi haqidagi mish-mishlarga olib keldi, u buni qatʼiyan rad etdi.

Blytonning ishi 1950-yillardan boshlab adabiyotshunoslar, oʻqituvchilar va ota-onalar oʻrtasida uning yozishi va mavzulari, xususan, Noddy seriyasidagi shubhasiz tabiati tufayli tobora bahsli boʻlib borardi. Baʼzi kutubxonalar va maktablar uning asarlarini taqiqlab qoʻyishdi va 1930-yillardan 1950-yillargacha BBC uning hikoyalarini adabiy ahamiyatga ega emasligi sababli translyatsiya qilishdan bosh tortdi. Uning kitoblari elitistik, seksist, irqchi, ksenofobik va Ikkinchi jahon urushidan keyin Britaniyada paydo boʻlgan yanada progressiv muhitga zid deb tanqid qilingan, ammo ular yozuvchi 1968-yilda vafot etganidan beri bestseller boʻlishda davom etmoqda.

U oʻz oʻquvchilarini kuchli axloqiy asos bilan taʼminlash mas’uliyatini his qildi, shuning uchun u ularni munosib sabablarni qoʻllab-quvvatlashga undadi. Xususan, u tashkil etgan yoki qoʻllab-quvvatlagan klublar orqali hayvonlar va bolalar uchun xayriya jamgʻarmalari uchun mablagʻ toʻplash uchun ularni ragʻbatlantirdi.

Blyton hayotining hikoyasi Helena Bonham Karter bosh rolda ishtirok etgan BBC televizion filmi Enidda sahnalashtirilgan. U birinchi marta 2009-yilda Buyuk Britaniyada BBC Four telekanalida efirga uzatilgan.