Frances E. Allen

Frances Elizabeth Allen  yoki Frances E. Allen (1932-yil 4-avgustda tugʻilgan, Peru, New York, AQSH – 2020-yil 4-avgustda vafot etgan), amerikalik kompyuter olimi, A. M. Turing mukofoti (2006)ni yutgan birinchi ayol boʻlgan.FRANCES („FRAN“) ELIZABETH ALLEN Informatika sohasidagi eng yuqori mukofot, „Zamonaviy optimallash kompilyatorlari va avtomatik parallel bajarish uchun asos yaratgan, kompilyator texnikasini optimallashtirish nazariyasi va amaliyotiga qoʻshgan kashshof hissasi“ uchun taqdirlangan.

 Hayoti va ish faoliyati 
Nyu-York shtatidagi fermada tugʻilib oʻsgan. U oilada olti farzandning eng kattasi edi. Uning otasi dehqon, onasi oʻqituvchi edi. Allen matematika boʻyicha bakalavr darajasini (1954) Albany shtat oʻqituvchilar kollejida (hozirgi Nyu-York shtat universiteti, Albany) va Michigan universitetida matematika boʻyicha magistr darajasini (1957) oldi. Oʻqishni tugatgandan soʻng koʻp oʻtmay Allen IBMning Tomas J. Uotson tadqiqot markaziga qoʻshildi va u yerda birinchi marta xodimlarga FORTRAN nomli yangi kompyuter dasturlash tilini oʻrgatish uchun ishga yoʻllandi. 1960-yillarda Allen IBM superkompyuterlari uchun kompilyatorlar ustida ishlagan, masalan, IBM 7030 (Stretch nomi bilan tanilgan) va IBM 7950 (Harvest nomi bilan tanilgan), ularni Los Alamos milliy laboratoriyasiga yetkazib berish uchun AQSh Milliy xavfsizlik agentligi buyurtma qilgan. Uning keyingi ishlarining aksariyati koʻp protsessorli tizimlar uchun samarali kompyuter dasturlashiga, ayniqsa 1980-yillarning boshida asos solgan Parallel TRANslation Group (PTRAN) bilan ishlashiga tegishli edi. U 1989-yilda IBM stipendiati unvoniga sazovor boʻlgan, birinchi ayol shunday mukofotlangan va IBM Texnologiya Akademiyasi prezidenti (1995). Allen 2002-yilda nafaqaga chiqdi. U Nyu-York universiteti kompyuter fanlari professori Jeykob T. Shvartsga turmushga chiqdi, ularning nikohi ajralish bilan yakunlandi.
2002-yildan beri nafaqada boʻlgan va Amerika sanʼat va fanlar akademiyasining aʼzosi edi.
U 2020-yil 4-avgustda 88 yoshga toʻlgan kuni vafot etdi.The New York Times

 Mukofotlari 
 IBM Fellow (1989, birinchi ayol mukofotlangan).
 Texnologiyadagi ayollar xalqaro shon-sharaf zaliga kiritilgan (1997).
 Ada Lavleys mukofoti , Kompyuter sohasidagi ayollar uyushmasi (2002).
 Turing mukofoti (2006) – „zamonaviy optimallashtirish kompilyatorlari va dasturlarni avtomatik parallellashtirish uchun asos boʻlgan kompyuter dasturlarini optimallashtirish nazariyasi va amaliyotiga qoʻshgan innovatsion hissasi uchun“.Oral-History:Frances „Fran“ Allen

Uning sharafiga IBM 2007-yilda IBM Ph. D. mukofotini taʼsis etdi.

 Manba 

Turkum:Amerikalik dasturchilar
Turkum:AQSh olimlari
Turkum:AQSh milliarderlari