Katta mushuklar

Katta mushuklar (lot. Pantherinae) — mushuksimonlar oilasiga kiruvchi ostoilaridan biri. Bu ostoilaga mushuksimonlarning eng yirik vakkillari kiradi. Ammo katta mushuklar ostoilasiga tegishli bo'lish mezoni kattalik emas, balki morfologik tafsilotlaridir, masalan, til osti suyagining tuzilishi. Aynan shu sababli katta mushuklar oilasiga, gepard va puma kabi yirik turlar kirmaydi.  Birinchi marotaba bu ostoilani 1917-yilda Reginald Innes Pocock tasniflagan. Katta mushuklar 9,32 dan 4,47 million yil oldin yoki 10,67 dan 3,76 million yil oldin umumiy ajdoddan genetik jihatdan ajralib chiqqan.
 Tashqi ko'rinishi 
Barcha katta mushuklarning mo'ynalarida dog'lar bor, hatto ular birinchi qarashda ko'rinmasa ham . Dog'lar leopard va bulutli leopard, qor qoplon va yaguarda aniq ko'rinadi. Yo'lbars mo'ynasidagi chiziqlar cho'zilgan va birlashib ketgan dog'lardir. Arslonda adaptatsiya sababli dog'lar yo'qolib ketgan, lekin dog'lar arslon bolalarida mavjud bo'ladi.

Katta mushuklar o'zlarining kichik qarindoshlaridan til osti suyagi tuzilishida farqlanadi. Suyak tomoqdagi til mushaklarini boglab turuvchi mayda suyaklardan iborat. Ilgari, bu belgi irillash qobiliyati bilan bog'liq deb hisoblangan. Biroq, yangi tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, irillash boshqa anatomik xususiyatlarga, birinchi navbatda, hiqildoqning maxsus tuzilishiga asoslangan. Arslon, yo'lbars, leopard va yaguarda juda uzun ovoz paylari va qalin elastik to'qimalar  irillash imkonini beradi. Qor qoploni, bulutli leopard va boshqa mushuk turlari bunday xususiyatlarga ega emas va irilla olmaydi.

 Urugʻ va turlari 
R. I. Pocock Pantherinae ostoilasiga dastlab Panthera va Uncia urug'larini kiritgan, zamonaviy tasnifga ko'ra Panthera va Uncia urug'lari Panthera urug'iga birlashtirgan va yangi Neofelis urug'i ajratilgan.

Quyida katta mushuklar turkumining urug' va turlarining toʻliq roʻyxati keltirilgan:
 Katta mushuklar ostoilasi (Pantherinae)Tashqi koʻrinishiNomiLotincha nomiTarqalishi va muhofaza maqomiOstturlari Panthera urugʻi200px Erkak

200px UrgʻochiSherPanthera leo  200px  Panthera leo leo 
 Panthera leo melanochaita200pxYaguarPanthera onca  200px Panthera onca onca
 Panthera onca arizonensis
 Panthera onca centralis
 Panthera onca goldmani
 Panthera onca hernandesii
 Panthera onca palustris
 Panthera onca paraguensis
 Panthera onca peruvianus
 Panthera onca veracrucis200pxLeopardPanthera pardus  200px   Panthera pardus nimr
 Panthera pardus pardus
 Panthera pardus orientalis
 Panthera pardus fusca
 Panthera pardus fusca
 Panthera pardus saxicolor
 Panthera pardus japonensis
 Panthera pardus kotiya
 Panthera pardus melas
 † Panthera pardus sickenbergi200pxYoʻlbars Panthera tigris  |
 Panthera tigris tigris, populyatsiyalari:
Amur yoʻlbarsi
Bengal yoʻlbarsi
Hindixitoy yoʻlbarsi
Malay yoʻlbarsi
Xitoy yoʻlbarsi
† Turon yoʻlbarsi
 Panthera tigris sondaica 
Sumatra yoʻlbarsi
† Bali yoʻlbarsi
† Java yoʻlbarsi200pxIlvirs Panthera uncia  200px  Neofelis  urugʻi200pxBulutli leopardNeofelis nebulosa  200px Neofelis nebulosa nebulosa 
 Neofelis nebulosa macrosceloides 
 † Neofelis nebulosa brachyura200pxBorneo bulutli leopardi Neofelis diardi    200px  Neofelis diardi borneensis
 Neofelis diardi diardi