P-toluensulfonik kislota

p -Toluol sulfo kislota (PTSA, pTSA yoki ''p'' TsOH) yoki tosil kislotasi (TsOH) CH3C6H4SO3H formulasiga ega boʻlgan organik birikma . Bu suvda, spirtda va boshqa qutbli organik erituvchilarda eriydigan oq rangdagi juda gigroskopik qattiq moddadir.  CH3C6H4SO2 guruhi tosil guruhi sifatida tanilgan va koʻpincha Ts yoki Tos deb qisqartiriladi. Koʻpincha, TsOH monogidratga, TsOH ga ishora qiladi . H2O. 

Boshqa arilsulfo kislotalar singari, TsOH ham kuchli organik kislotadir . Bu benzoy kislotadan taxminan bir million marta kuchliroq. Baghernejad, Bita (31 August 2011). „Application of p-toluenesulfonic Acid (PTSA) in Organic Synthesis“. Current Organic Chemistry. 15 (17): 3091–3097. doi:10.2174/138527211798357074. Bu qattiq boʻlgan kuchli kislotalardan biridir, shuning uchun qulay tarzda oʻlchanadi va saqlanadi.

 Olinishi va qoʻllanilishi 
Toluol sulfo kislota sanoat miqyosida toluolni sulfolash orqali tayyorlanadi. Umumiy aralashmalarga benzolsulfo kislota va sulfat kislota kiradi. TsOH monogidratida suv mavjud. Notozalik sifatida mavjud boʻlgan umumiy namlikni baholash uchun Karl Fisher usuli qoʻllanadi. Notozalik uning konsentrlangan suvli eritmasidan qayta kristallanish, soʻngra toluol bilan azeotropik quritish yoʻli bilan olib tashlanishi mumkin. 

TsOH organik sintezda „organik – eruvchan“ kuchli kislota sifatida foydalaniladi. Foydalanish misollariga quyidagilarni keltirish mumkin:

 Aldegidning asetalizatsiyasi .
 Fisher-Speier esterifikatsiyasi (efir hosil boʻlishi)
 Transesterifikatsiya reaktsiyalari

 Tosilatlar 
Alkil tosilatlar alkillashtiruvchi moddalardir, chunki tosilat elektronni tortib olish xususiyatiga ega, shuningdek, yaxshi ajralib chiqadigan guruhdir . Toluol sulfo efirlari nukleofilik hujumga yoki eliminatsiyaga uchraydi. Tosilat efirlarining qaytarilishi uglevodorodni hosil boʻlishiga olib keladi. Shunday qilib, tosillanishdan soʻng pasayish spirtli ichimliklarni kislorodsizlantirishga imkon beradi.

Tosilatlar, shuningdek, spirtli ichimliklar uchun himoya guruhidir . Ular spirtli ichimliklarni 4-toluol sulfonilxlorid bilan, odatda aprotik erituvchi sifatida, koʻpincha piridin bilan birlashtirish orqali tayyorlanadi. 

 Reaksiyalar 

 TsOH fosfor pentoksidi bilan isitish orqali p -toluensulfonik angidridga aylanishi mumkin.
 Kislota va suv bilan qizdirilganda TsOH toluolga gidrolizlanadi :

 CH3C6H4SO3H + H2O → C6H5CH3 + H2SO4

Bu reaksiya arilsulfonik kislotalar uchun umumiydir.  

 Shuningdek qarang 

 Tosil
 Kollidiniy <i id="mwkQ">p</i> -toluensulfonat

 Maʼlumotnomalar 

Turkum:Sulfat kislota
Turkum:Toluol
Turkum:Organik reaksiyalar
Turkum:Organik birikmalar
Turkum:Benzoy kislota