Chernyaxovskiy tumani (Kaliningrad viloyati)

Chernyaxovsk () (1946-yilgacha – Insterburg, Germaniyaning Insterburg) – Rossiyaning Kaliningrad viloyatidagi shahar, Chernyaxovskiy tumani (munitsipal okrugi) maʼmuriy markazi boʻlgan.

Aholisi – 36 128[1] kishi. (2021), mintaqadagi Kaliningrad va Sovetskdan keyin uchinchi yirik shahar.

 Etimologiyasi 
1336-yilda tashkil etilgan. Instrux daryosining nomi Insterburg boʻlib, u ogʻzida joylashgan va nemischa burg – „Qal’a“. 1946-yilda front kuchlariga qoʻmondonlik qilgan va Sharqiy Prussiya hududida halok boʻlgan armiya generali I. D. Chernyaxovskiy sharafiga qayta nomlandi. Chernyaxovskiy familiyasi Ukrainaning Chernyaxov shahri nomidan kelib chiqqanligini hisobga olsak, nomning bir shahardan boshqasiga koʻchirilishi juda kam uchraydigan hodisasini anglatadi.
 Tarixi 
Miloddan avvalgi 10-asrdan boshlab shahar atrofidagi hududlar odamlar tomonidan oʻzlashtirilgan. Mavjudlik izlari kundalik turmush madaniyati, marosimlar, harbiy va hunarmandchilikning rivojlanganligini koʻrsatadi. Miloddan avvalgi IV asrdan boshlab eramizning 13-asrigacha shahar va viloyat hududida Prussiya qabilalari yashagan; Prussiya (nemis) manbalariga koʻra, shahar atrofidagi hudud Nadrovia deb nomlangan; parcha-parcha maʼlumotlarga koʻra, Chernyaxovskdan unchalik uzoq boʻlmagan joyda Prussiya ziyoratgohi (muqaddas bogʻi) bor.

 Geografik joylashuvi va iqlimi 
Shahar Instruch va Angrapa daryolari qoʻshilib, Pregolya daryosining manbai boʻlgan joyda joylashgan. Kaliningraddan 80 km sharqda joylashgan. Iqlimi dengizdan mo''tadil kontinentalga o'tish davri. Kaliningrad viloyatining qirg'oq qismi bilan taqqoslaganda, iqlim kontinentalga bir oz yaqinroq: Chernyaxovskda qishki harorat pastroq va yozgi harorat dengiz bo'yidagi Svetlogorskga qaraganda yuqori. Oʻrtacha yillik havo harorati 7,7 °C. Mutlaq maksimal harorat +39 °C, mutlaq minimal -35 °C.

Shamol yo'nalishlari: janubiy (chastotasi 18%), janubi-g'arbiy va g'arbiy, yillik tezligi - 3,5 m/s.

Turkum:Kaliningrad viloyati
Turkum:Rossiya geografiyasi
Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari