Adaviye Efendiyeva

Adaviye Efendiyeva (; 1879, Yevpatoriya – 1944, Samarqand yaqini, Oʻzbekiston) – ornek texnikasida ishlagan qrim-tatar rassom-ornamentalisti.

 Hayoti 
Adaviye Efendiyeva 1879-yilda Qrimning Yevpatoriya shahrida tugʻilgan. Yoshligidan buvisi unga kashtachilik va toʻquvchilik sanʼatini oʻrgatgan. U dastlab 12 yoshida kashta tikuvchi (kergef) dastgohida ishlashni oʻrgangan. 4 yildan soʻng otasi unga dastgoh (toʻquma tezyah) sotib oldi. Qizini oʻrgatish uchun toʻquvchini yolladi. 1928-yilda Yevpatoriya muzeyining milliy kashtachilik toʻgaragining rahbari boʻlib ishlagan. Toʻgarakda kashta tikish texnikasini oʻrgatish bilan shugʻullangan. 1930-yilda artel ishchisi, keyin „Eski oʻrnek“ („Qadimgi naqsh“) artelida kashtachilik boʻyicha instruktor boʻlgan. Adaviye Efendiyeva 1937-yilgacha 500 dan ortiq bezaklarni yaratdi. 1944-yilda Samarqand yaqinida deportatsiya paytida vafot etgan.

 Ijodi 
19351935-yildan boshlab u badiiy koʻrgazmalarda qatnashdi. Birinchi marta uning rasmlari Moskvadagi qrim-tatarlari va karaitlari xalq amaliy sanʼati ustalarining koʻrgazmasida, shuningdek, tasviriy sanʼat boʻyicha I Butunrossiya havaskorlar koʻrgazmasida namoyish etildi. Uning bezaklari bilan yaratilgan mahsulotlar Yevropa va AQShda namoyish etilgan. 200 dan ortiq ornamental kompozitsiyalar muallifi. Uning asarlaridan dasturxon, toʻy sochiqlari, naqshli belbogʻlar tasvirlanadiDeyateli krimskotatarskoy kulturi (1921-1944 gg.) : Biobibliograficheskiy slovar // Ukraїnska bіografіstika. – 1999. – Vip. 2.. Sanʼatshunos Ismet Zaatovning soʻzlariga koʻra, uning ishlari noyob kompozitsiyasi bilan ajralib turadi. Adaviye Efendiyevaning oʻzi oʻz kompozitsiyalari haqida shunday degan: „Mening bezaklarim – mening fikrim“ . Uning shogirdlari orasida Yevpatoriyadagi „Promshvey“ artelidagi kashtachilar Aliyeva, Bekirova va boshqalar bor. Adaviye Efendiyevaning eskizlari va rasmlari Taurida markaziy muzeyi (Simferopol) fondlarida saqlanadi.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 
 Исмет Заатов. Крымскотатарское декоративно-прикладное и изобразительное искусство. — Симферополь : ТАРПАН, 2003. — 336 с.
 П. Я. Чепурина. Орнаментальное шитьё Крыма. — Москва; Ленинград : Всесоюзное кооперативное объединенное издательство, 1938. — 63 с.
 Творчество крымских вышивальщиц // Красный Крым. - 1936. - 15 нояб.; 1937. - 29 сент.
 Иоффе М. Вышивальщицы // Красный Крым. - 1940. - 8 марта
 П. Чепурина. Творцы орнамента // Красный Крым. — 1940. — 14 марта.
 Крымскотатарские художники : биобиблиограф. словарь / сост. Э. Я. Черкезова. — Симферополь : Доля, 1999.
Turkum:Samarqandda vafot etganlar
Turkum:1944-yilda vafot etganlar
Turkum:1879-yilda tugʻilganlar