Tomskneft

"Tomskneft VNK" AJ – Rossiyaning neft-gaz kompaniyasi boʻlib, shtab-kvartirasi Rossiyaning Strejevoy shahrida joylashgan. 1966-yilda tashkil etilgan Tomskneft Tomsk viloyati va Sibirdagi eng yirik kompaniyalardan biri hisoblanadi. 2022-yil holatiga koʻra, Mustaqil neft kompaniyasi va Gazpromneft mos ravishda kompaniyaning 50 foizdan aksiyalariga egalik qiladi. 2023-yilda kompaniyaning Rossiyadagi daromadi 213 milliard rublni tashkil etdi.

 Tarixi 
Tomskneft – 1966-yil yanvar oyida Tyumen neft-gaz sanoat korxonasi qarori bilan tashkil etilgan Sovet zavodining vorisi. Zavod 1969-yilda birinchi million tonna neftini qazib chiqardi. 1974-yilga kelib u 25 million tonna neft ishlab chiqardi. 1977-yilda Neft sanoati vazirligi Tomskneftni Tyumen neft va gaz sanoat korxonasidan ajratib „Tomskneft“ sanoat birlashmasini tuzdi.

Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin Tomskneft 1993-yilda xususiylashtirildi. Keyingi yili Achinsk neftni qayta ishlash zavodi, Tomskneftexim zavodi bilan birgalikda va bir nechta kichik Sibir neft kompaniyalari yangi tashkil etilgan Sharqiy neft kompaniyasi () asosini tashkil etdi.

1997-yilda oʻsha paytdagi eng yirik Rossiya neft ishlab chiqaruvchilardan biri boʻlgan Yukos VNKning aksiyalari nazorat paketini qoʻlga kiritdi va shu tariqa Tomskneft va VNKning boshqa shoʻba korxonalarini oʻziga oldi. Tomskneft 2007-yilgacha Yukosning bir qismi boʻldi. Yukosning bankrot boʻlishi bilan Tomskneft aksiyalari Rosneft va Gazpromneftga sotildi. Ikkala kompaniya Tomskneft aksiyalari paketining 50 foizdan ulushini qoʻlga kiritdi.

2021-yil avgust oyida Rosneft Tomskneft aksiyalari paketini Mustaqil neft kompaniyasiga sotdi.

 Faoliyati 
Tomskneft neft va gaz sanoatida ishlaydi, faoliyati, asosan, manbalarni qidirish va qazib olishga qaratilgan. 2020-yil holatiga koʻra, kompaniya 32 ta neft va gaz koniga egalik qiladi, har yili 5,2 million tonna neft qazib olinadi.

 Bahslar 
1998-yil dekabr oyida Tomskneftning 13% aksiyalariga egalik qiluvchi Kiprning Asirota Limited kompaniyasi Yukosni Tomskneft aksiyalari narxini pasaytirish orqali minoritar aksiyadorlarning huquqlarini buzganlikda aybladi. Keyinchalik bu ish Yukosning sobiq egasi Mixail Xodorkovskiyga qarshi sud jarayonida qoʻllandi. Xodorkovskiy Tomskneft va Yukosning boshqa shoʻba korxonalaridan 350 million tonna neftni oʻgʻirlaganlikda ayblandi. Keyinchalik rossiyalik iqtisodchi Sergey Guriyev Xodorkovskiy ustidan oʻtkazilgan sud jarayoni va undan keyin qamoqqa olinishini siyosiy repressiya sifatida baholadi.

2015-yilda „Tomskneft“ Kargasok tumanidagi neft qidiruv va qazib olish maydonlaridan noqonuniy foydalangani uchun jarimaga tortildi. Jarimani toʻlagandan soʻng, kompaniyaga sanoat maydonchalaridan foydalanishga ruxsat berildi.

2019-yilda Tomskneft va PetroAlians Oil Company Tomsk viloyatidagi Lomovoye neft konida neft qazib olish boʻyicha shartnoma imzoladi. 2020-yil may oyida avariya tufayli Tomskneft ishchilari PetroAlians uskunasini neft qudugʻida qoldirdi. 2022-yil aprel oyida sud Tomskneft yoʻqolgan uskuna uchun sherigiga 30,7 million rubl toʻlashi kerak degan qaror qabul qildi. Tomskneft 2022-yil iyun oyida daʼvo ustidan shikoyat qilgan boʻlsa-da, apellyatsiya sudi kompaniya belgilangan summani PetroAliansga toʻlashi kerakligini tasdiqladi. Oʻsha yilning dekabr oyida Tomsk viloyati arbitraj sudi „Samotlorneftepromxim“ (SNPK) burgʻulash kompaniyasi Tomskneftga Lomovoye neft konidagi PetroAlians uskunasining zararini qoplash uchun 30,7 million rubl toʻlashi toʻgʻrisida qaror chiqardi.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 







Turkum:Rossiya
Turkum:Neft sanoati
Turkum:Sibir iqtisodiyoti