Dekriminalizatsiya

Dekriminalizatsiya - bu muayyan harakatga qarshi taqiqlarni olib tashlaydigan qonun jarayon boʻlib, harakat noqonuniy boʻlib qoladi, lekin jinoiy yoki fuqarolik jazo boʻlmaydi. Ushbu islohot baʼzida oʻtgan jinoyatlar uchun ham qoʻllanadi, lekin boshqa hollarda qonun kuchga kirgan vaqtdan boshlab yoki belgilangan sanadan boshlab kuchga kiradi. Baʼzi hollarda tartibga solinadigan ruxsatnomalar yoki jarimalar hali ham qoʻllanishi mumkin (aksincha, qarang: legallashtirish) va dastlabki jinoiy harakatning tegishli jihatlari jinoyat sifatida saqlab qolinishi yoki jinoyat sifatida alohida tasniflanishi mumkin. Bu tushuncha antropolog Jennifer Jeyms tomonidan jinsiy aloqa harakatining „fohishalarni nishonga olish uchun ishlatiladigan qonunlarni bekor qilish maqsadlari“ni namoyon qilish uchun kiritilgan boʻlsa-da, hozirda u giyohvand moddalarga qarshi siyosatga nisbatan turli davlatlarda faol qoʻllanilmoqdaM. G. Grant, Playing the Whore (Verso/Jacobin, 2014), p. 112. Dekriminalizatsiya kriminallashtirishga mutlaqo teskari jarayon boʻlib hisoblanadi.

Dekriminalizatsiya ijtimoiy va axloqiy qarashlarning oʻzgarishi natijasida roʻy beradi. Jamiyat qilmish zararli emas, endi jinoiy javobgarlikka tortilmasligi yoki jinoiy adliya tizimi tomonidan hal qilinishi kerak boʻlgan masala emas degan fikrga kelishi mumkin. Turli jamiyatlar va davlatlarda vaqt oʻtishi bilan jinoyatchilikka boʻlgan qarashlar oʻzgargan mavzularga misollar:

 abort (qarang: abort qonuni va abortga qarshi huquqlar harakati)
 jamoat joylarida emizish
 giyohvand moddalarni saqlash va koʻngilochar maqsadlarda foydalanish (qarang: giyohvand moddalarni liberallashtirish)
 evtanaziya (qarang: evtanaziyaning qonuniyligi)
 qimor (qarang: qimor yoshi)
 gomoseksuallik (qarang: mamlakat yoki hudud boʻyicha LGBT huquqlari)
 koʻpxotinlilik  (qarang: koʻpxotinlilikning qonuniyligi)
 fohishalik (qarang: jinsiy aloqani dekriminallashtirish)
 ommaviy yalangʻochlik
 sportda steroidlardan foydalanish
 oʻz joniga qasd qilish (qarang: oʻz joniga qasd qilish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari)

Federativ davlatlarda xatti-harakatlar hukumatning bir qismi tomonidan dekriminallashtirilishi mumkin, shu bilan birga boshqasi tomonidan undiriladigan jazolar; masalan, dekriminallashtirilgan giyohvand moddalarga egalik qilish hali ham hukumatning boshqa bir qismi tomonidan jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin, ammo boshqa toifadagilar pul jarimasiga tortilishi mumkin. Buni qonuniylashtirishga qarama-qarshi boʻlgan jarajonni anglatadi, bu ilgari noqonuniy harakatdan barcha yoki koʻp qonuniy zararlarni olib tashlaydi.

 Manbalar 

Turkum:Jinoyat huquqi