Qozogʻiston Xalq banki

"Qozogʻiston Xalq banki" (, "Xalik bank", "Halyk Bank") – Qozogʻiston Respublikasining tizimli universal tijorat banki. 2022-yil dekabr holatiga koʻra u Qozogʻiston banklari orasida oʻz kapitali boʻyicha birinchi oʻrinni egallagan. Bank, sugʻurta, brokerlik va lizing faoliyatini amalga oshiruvchi „Halyk“ guruhi tarkibiga kiradi. 2022-yilda bank Tojikistondagi shoʻba korxonalarini sotdi va hozirda Qirgʻiziston, Gruziya va Oʻzbekistonda shoʻba banklari faoliyat koʻrsatmoqda. Bosh ofisi Olmaota shahrida joylashgan.

Xususiy bank hisoblanib, mulkchilik shakli – „Aksiyadorlik jamiyati“.

Qozoqchada toʻliq nomi «Қазақстан Халық банкі» акционерлік қоғамы, ruschada – акционерное общество «Народный банк Казахстана», ingliz tilida – Joint Stock Company „Halyk Bank of Kazakhstan“.

 Egalari 
2023-yil 1-aprel holatiga koʻra, „Qozogʻiston Xalq banki“ AJning asosiy aksiyadori umumiy aksiyalarning 69,7 foiz ulushiga egalik qiluvchi „ALMEX“ AJ Holding guruhi hisoblanadi. ALMEX guruhi Qozogʻistonning sobiq prezidenti Nursulton Nazarboyevning kuyovi Timur Qulibayev va uning rafiqasi va prezidentning qizi Dinara Qulibayeva tomonidan paritet asosida nazorat qilinadi. Qolgan aksiyalar birjada erkin sotilib GDR () egalariga tegishli.

 Boshqaruvi 
Bank boshqaruvi raisi – Umut Shayaxmetova (2009-yildan boshqaruv raisi), direktorlar kengashi raisi – Aleksandr Pavlov. Ilgari quyidagilar bankni boshqargan: Zeynulla Kakimjanov (1994—1997-yillarda bank boshqaruvi raisi), Edigen Muxanov (1997-yilda bank boshqaruvi raisi), Karim Masimov (1997—2000-yillarda bank boshqaruvi raisi), Anvar Saydenov (2000—2002-yillarda boshqaruv raisi), Qayrat Satilganov (2002—2003-yillarda boshqaruv raisi), Asiya Sirgabekova (2003—2005-yillarda boshqaruv raisi), Grigoriy Marchenko (2005—2009-yillarda boshqaruv raisi).

 Faoliyati 
Bank Visa International, MasterCard International, China UnionPay toʻlov tizimlarining kartalarini chiqaradi. Qimmatli qogʻozlar bozorida bank va boshqa operatsiyalar va faoliyatni amalga oshirish uchun litsenziya Qozogʻiston Respublikasi Moliya bozorini tartibga solish va rivojlantirish agentligi tomonidan 2020-yil 3-fevraldagi 1.2.47/230/38/1-sonli litsenziya berilgan.

2005-yil 19-aprelda bank Qozogʻistonda birinchi boʻlib Visa CEMEA bilan „Mobil bank – Verified by Visa“ pilot loyihasi doirasida „Mobil banking“ ni amalga oshirdi. Ushbu tizim nafaqat karta hisobvaragʻidagi pul mablagʻlarining harakatini nazorat qilish, balki Xalq banki kartasidan dunyoning istalgan banki kartasiga pul oʻtkazmalarini amalga oshirish, SMS-xabarlar yordamida uyali aloqa xizmatlari uchun toʻgʻridan-toʻgʻri mobil telefon orqali toʻlash imkonini beradi .

2006-yil dekabr oyida Xalq banki IPO oʻtkazdi.

2007-yil mart oyida Qozogʻistonda birinchi marta bank „Visadan Visaga pul – 24/7“ funksiyasini – VISA karta egalari oʻrtasida bankomat yoki mobil telefon orqali pul oʻtkazish xizmatini joriy qildi  .

2012-yil dekabr oyida „Qozogʻiston Xalq banki“ AJ xalqaro toʻlov tizimi UnionPay Internationalga qoʻshildi.

2018-yil 28-iyulda Xalq banki Qazkommertsbankni 1 tengega sotib oldi.

2022-yil oxirida „Xalq banki“ AJ „Moskommertsbank“ tijorat bankini sotishga qaror qilgani va bitim 19-dekabrda yakunlangani maʼlum boʻldi.

 Xizmat kanallari 

 Filiallar tarmogʻi 
Bankning filiallar tarmogʻi mamlakatda eng keng tarqalgan boʻlib, 2022-yil 1-yanvar holatiga koʻra uning 24 ta filiali va 565 ta savdo kanali mavjud.

 Bankomatlar va terminallar tarmogʻi 
2019-yil 1-dekabr holatiga koʻra, Halyk Bank infratuzilmasi 4459 ta bankomatni (Qozogʻistondagi jami bankomatlarning 40%), 2020-yil 1-yanvar holatiga koʻra 1033 ta toʻlov terminalini oʻz ichiga oladi va Qozogʻistondagi eng yirik hisoblanadi. 2022-yil 1-yanvar holatiga koʻra, Bankning toʻlov infratuzilmasi 4526 ta bankomat, 970 ta toʻlov terminali va 143 270 ta POS-terminalni oʻz ichiga olgan boʻlib, ularning yarmi ishlamayapti yoki oʻzaro solishtirishga muhtoj. Qurilmalar nafaqat tengeda naqd pul yechib olish, balki hisob va kartalarni toʻldirish, pul oʻtkazmalari, toʻlovlarni amalga oshirish va bank mahsulotlariga buyurtma berish imkonini beradi.

 Halyk Homebank Internet-banking 
Anʼanaviy bank filiallari bilan bir qatorda, Halyk Bank masofaviy xizmat koʻrsatish kanallarini rivojlantirmoqda, mijozlarni Halyk Homebank moliyaviy portali, ilgari Homebank (Kazkommertsbank tomonidan ishlab chiqilgan va 2018-yil iyul oyida Halyk Bank mahsulot qatoriga integratsiyalangan dasturiy mahsulot) orqali xizmat koʻrsatishga oʻtishga undamoqda. Halyk Homebank orqali kommunal xizmatlar, uyali aloqa, oʻqish, bogʻcha xizmatlari, soliqlar, yoʻl harakati qoidalarini buzganlik uchun jarimalarni komissiyasiz toʻlash, kartalar va hisoblar oʻrtasida pul oʻtkazmalarini amalga oshirish, mahsulotlarni boshqarish va boshqa xizmatlarga (1136 ta provayder toʻlash imkoniyati mavjud) buyurtma berish, qabul qilish hamda davlat xizmatlari va sugʻurta kompaniyalari shoʻba korxonalarining sugʻurta mahsulotlarini sotib olish mumkin.

Halyk Homebank bank ilovasidan foydalanuvchilar soni 2022-yil 1-yanvar holatiga 8 million mijozga yetdi, jami 130 milliondan ortiq toʻlov va pul oʻtkazmalari amalga oshirilgan.

 Mahsulotlari va xizmatlari 

 Jismoniy shaxslar uchun 
2022-yil 1-yanvar holatiga koʻra, bankning mijozlar bazasi 12,4 million kishini tashkil etgan boʻlsa, kamida bitta mahsulotdan foydalanuvchi unikal faol mijozlar ulushi 73 foizni, portfeldagi toʻlov kartalari soni 15 million donadan ortiqni tashkil etadi. 2022-yil boshiga koʻra, Xalq banki ish haqi boʻyicha mijozlarga, shuningdek, pensiya va nafaqa oluvchilarga xizmat koʻrsatish boʻyicha yetakchi hisoblanadi.

 Yuridik shaxslar uchun 
Yuridik shaxslar uchun Xalq bankining asosiy va ilgʻor mahsulotlaridan biri bu Onlinebank – kompaniyalarning hisobvaraqlari, pul oʻtkazmalari va toʻlovlari bilan ishlash uchun kecha-yu kunduz toʻliq onlayn portal. Kartochka mahsulotlari assortimenti bankka ish haqi toʻlovchi kompaniyalarga yuqori sifatli xizmatlar koʻrsatish, shuningdek, kichik va oʻrta biznes hamda korporativ mijozlarni kreditlash imkonini beradi. 2022-yil 1-yanvar holatiga koʻra 273 ming kishi CB va KOʻB mijozlari uchun onlayn bank mijozlari sanaladi.

 Yutuqlari va mukofotlari 
2000-yilda Forbes moliyaviy-iqtisodiy jurnali (Forbes Global 2000) tomonidan tuzilgan dunyoning ikki ming eng yirik davlat kompaniyalari orasida sof foyda koʻrsatkichi boʻyicha MDH banklari orasida ikkinchi (Rossiya Sberbankidan keyin) va Qozogʻiston kompaniyalari orasida birinchi boʻldi.

2003-yil may oyida Londonda boʻlib oʻtgan „Global Rating Leaders 2003“ xalqaro sammit-konferensiyasida Qozogʻiston Xalq banki xizmatlar sifati va boshqaruv samaradorligi uchun „Xalqaro oltin medal mukofoti“ faxriy mukofotiga sazovor boʻldi. „Global Rating“ Xalqaro axborot-marketing markazining aʼzosi hisoblanadi.

2006-yil iyul oyida Euromoney jurnali Xalq bankini „The best bank in Kazakhstan in 2006“ („Qozogʻistonning 2006-yildagi eng yaxshi banki“) mukofoti bilan taqdirladi. „Banker“ jurnali „Halyk Bank“ni dunyoning 1000 ta eng yirik banklari roʻyxatiga kiritdi, bunda bank 1-darajali kapitali boʻyicha 658-oʻrinni egalladi.

2006-yil 1-iyunda Standard &amp; Poor’s Qozogʻiston, Rossiya va Ukrainadagi eng yirik banklarning turli yutuqlari va faoliyati natijalari toʻgʻrisidagi hisobotni eʼlon qildi. ROA (operatsion daromadning jami aktivlarga nisbati) va sof foiz marjasi boʻyicha Xalq banki eng yaxshi deb topildi – 2005-yil oxirida bankning ROA koʻrsatkichi 3 foizni, sof marjasi esa 7 foizdan oshdi.

2007-yilda Bank Asian Banker jurnali tomonidan „Markaziy Osiyodagi eng yaxshi chakana bank“ deb topildi.

2008-yilda Bank „Yil tashkiloti“ nominatsiyasida „Altin Jurek“ mukofotiga sazovor boʻldi. Bu yil ham Halyk Bank Euromoney jurnali tomonidan „Rivojlanayotgan Yevropada korporativ boshqaruv boʻyicha yetakchi bank“ mukofoti bilan taqdirlandi.

2015-yilda Xalq banki Londonda nufuzli The Banker xalqaro moliyaviy jurnali tomonidan tashkil etilgan 16-taqdirlash marosimida „Qozogʻistonda yil banki“ mukofoti bilan taqdirlandi. Oʻsha yili Qozogʻistonning Vlast.kz internet nashri Xalq banki boshqaruvi raisi Umut Shayaxmetovani yilning eng yaxshi moliyachisi deb topdi. 2015-yilda ham Xalq banki „Damu“ tadbirkorlikni rivojlantirish jamgʻarmasi tomonidan oʻtkazilgan „Muvaffaqiyat kafolatlanadi“ aksiyasida gʻolib chiqdi. Shuningdek, „Damu“ jamgʻarmasi Xalq bankini „Hududlarda tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha eng yaxshi bank“ mukofoti bilan taqdirladi.

2016-yilda „International Banker“ jurnali Xalq banki boshqaruvi raisi Umut Shayaxmetovani Sharqiy Yevropada yilning eng yaxshi bankiri deb topdi. Shuningdek, bu yil „RIA Rayting“ reyting agentligi Xalq bankini MDH banklari reytingida eng daromadli Qozogʻiston banki deb eʼtirof etdi, foyda boʻyicha reytingda toʻrtinchi oʻrinni egalladi. Shuningdek, 2016-yilda Union Pay xalqaro toʻlov tizimi Xalq bankini Qozogʻistondagi UPI toʻlov kartalarining eng yirik emitenti deb eʼlon qildi.

2017-yilda Euromoney jurnali Halyk Bankni „Qozogʻistonning eng yaxshi moliya instituti“ mukofoti bilan taqdirladi. Xuddi shu yili Global Finance jurnali Halyk Bankni Qozogʻistonning eng yaxshi banki deb topdi. Shuningdek, 2017-yilda Qozogʻiston fond birjasi KASE Halyk Bankni „Bozor yetakchisi“ unvoni bilan taqdirladi va „Oshkoralikka intilgani uchun“ mukofotini topshirdi.

2018-yil 31-iyulda Forbes jurnali oʻquvchilari Qozogʻistonning Halyk Bankini Qozogʻistondagi eng yaxshi banklardan biri deb eʼtirof etishdi.

2018-yilda „EMEA Finance“ xalqaro jurnali xalqaro kapital bozorlaridagi eng yaxshi bitimlarning yillik tanlovi natijalariga koʻra – „EMEA Finance Achievement Awards 2018“ Halyk Bankni „Qozogʻistonning eng yaxshi banki“ va „2018-yilda M&A boʻyicha eng yaxshi kelishuv“ nominatsiyalarida taqdirladi.

2019-yilda EMEA Finance Halyk Bankni „Qozogʻistonning savdoni moliyalashtirish boʻyicha eng yaxshi banki“ deb tan oldi.

2020-yilda Xalqaro moliya Halyk Bankni 2020-yilning eng yaxshi boshqariladigan banki deb tan oldi, Euromoney Halyk Bankni CEE 2020da yetakchilikdagi mukammallik va Asiamoney jurnali – Qozogʻistondagi eng yaxshi korporativ va investitsiya banki – 2020 nominatsiyasida gʻolib deb tan oldi.

2021-yilda Global Finance jurnali Qozogʻiston Xalq bankini „Qozogʻistonning eng yaxshi kichik va biznes banki 2021“ (Best SME Bank in Kazakhstan 2021) deb topdi.

2022-yilda International Business Magazine Xalq bankini „Eng yaxshi raqamli transformatsiya Qozogʻiston 2022“ va „Eng yaxshi chakana bank Qozogʻiston 2022“ nominatsiyalarida gʻolib deb topdi.

 Reytingdagi oʻrinlari 
Interfaks-CEA Iqtisodiy tahlil markazi tomonidan 2005-yil natijalariga koʻra tuzilgan MDHning 1000 ta eng yirik banklari reytingida bank aktivlari boʻyicha 12-oʻrinni egalladi, 2006-yilning birinchi yarmida – 11-oʻrin, 2006-yil natijalariga koʻra 14-oʻrin, 2007-yilda – 13-oʻrin, 2008-yilda – MDH banklari orasida 15-oʻrinInternet jurnal – „Mir finansov“ so ssilkoy na Interfax va Qozogʻiston banklari orasida 3-oʻrin.

2018-yilning birinchi yarmi yakunlariga koʻra, u Qozogʻiston Respublikasining eng daromadli TOP-3 ta banki reytingini boshqargan.

2020-yilda QRA reyting agentligi Halyk Bankni „Qozogʻiston Respublikasi moliya sektoridagi eng yaxshi yillik hisoboti“ uchun taqdirladi.

2022-yilning birinchi yarmi yakunlariga koʻra, Halyk Bank 127 milliard tenge koʻrsatkichi bilan Qozogʻiston bank sektorida soʻzsiz yetakchi boʻlib qolmoqda.

2022-yil avgustiga kelib, Xalq bankidagi chakana depozitlar hajmi 370,2 milliard tengega oshib, jami 4,69 trillion tengega yetdi. 2022-yil avgustiga kelib, bank chakana depozitlar bozorining 34,2 foizini egallaydi [ faktning ahamiyati? ].

 Tanqidlar 
Bank uzun navbatlar tufayli tanqid qilingan. Shuningdek, mijozlarning pullari oʻz xohishiga koʻra tasarruf qilinganligi faktlari ham aniqlandi. Bank sifatsizligini butun mamlakat boʻylab koʻp sonli filiallari borligi bilan izohlanadi va shuning uchun sifat hamma joyda bir xil emas.

 Manbalar 

 Havolalar 
https://halykbank.kz/

Turkum:Qozogʻiston banklari