Transiordaniya amirligi

Transiordaniya amirligi ( Imārat Sharq al-Urdun; ; Rasmiy: Amirate of Trans-Jordan) — 1921-yil aprelda Qohira konferensiyasidan keyin (1921) tuzilgan Britaniya protektorati. Amirlikni Hoshimiylar sulolasi boshqargan, u qo‘shni Iroqda ham hukmronlik qilgan. Rasmiy ravishda bu hudud Britaniyaning Falastin mandati tarkibiga kirgan, ammo butunlay muxtoriyat edi. 1946-yilda amirlik Transiordaniya Hoshimiylar Qirolligi deb nomlangan mustaqil davlatga aylandi. Abdulloh I podshoh etib tayinlandi. 1949-yilda Arab-Isroil urushi va yangi konstitutsiya qabul qilingandan soʻng Abdulla I davlat nomini Iordaniya Hoshimiylar Qirolligiga oʻzgartirdi.

Tarixi
Tarixidan oldin
Usmonlilar imperiyasi davrida Transiordaniyaning katta qismi Suriya viloyati tarkibiga kirganY. Ben Gad (1991) p 105.. Mamlakatning shimoliy qismi anʼanaviy ravishda Suriya bilan, janubiy qismi esa Arabiston yarim oroli bilan chegaradosh.

Birinchi jahon urushi paytida Transiordaniya hududida janglar boʻlib oʻtdi. Makka sharifi Husayn ibn Ali ingliz zobiti T. E. Lourensning yordami bilan Usmonlilar imperiyasining magʻlubiyati va qulashiga hissa qoʻshgan muvaffaqiyatli qoʻzgʻolon uyushtirdi.
Britaniya nazoratining oʻrnatilishi
Sayks-Pikoning maxfiy kelishuviga koʻra, kelajakdagi Transiordaniya hududi Buyuk Britaniyaga oʻtkazildiPeter Gruber, (1991) Historical Dictionary of the Hashemite Kingdom of Jordan p 45-46.. Huquqiy jihatdan nazoratni topshirish Millatlar Ligasi tomonidan chiqarilgan Britaniyaning Falastin uchun mandati bilan belgilandi.
Chegaralari
Transiordaniyaning maydoni taxminan 42 000 km² edi.
Aholisi
Jami aholisi 240 ming kishi boʻlib, shundan 220 mingga yaqini musulmon va nasroniylar, 10 ming arab va 10 ming kavkazliklar, shuningdek cherkeslar edi. 1877—1878-yillardagi rus-turk urushidan keyin Turkiya hukumati tomonidan u yerga koʻchirilgan.
Infratuzilmasi
Qohira-Bag‘dod havo yo‘nalishi amirlik hududidan o‘tgan va Ammanda aerodrom mavjud edi.
Iqtisodiyoti
1924—1925-yillardagi davlat daromadlari: 217 000 Misr funti va Buyuk Britaniyaning hissasi (1923—1924-yillarda 150 000 Misr funti) edi.
Yana qarang
Transiordaniya
Adabiyotlar
 Wasserstein, Bernard (2004). Israel and Palestine: Why They Fight and Can They Stop?. Profile Books. ISBN 1-86197-534-1

 Lewis, B. Dějiny Blízkého východu. Nakladatelství Lidové noviny, Praha, 1997, 384 s. ISBN 978-80-7106-926-3
 Sachar, H.M. Dějiny Státu Izrael. Regia, Praha, 1998, 768 s. ISBN 80-902484-4-6
 Schubert, K. Dějiny Židů. NS Svoboda, Praha, 2003, 132 s. ISBN 80-205-1036-2


Manbalar

Havolalar
 Jordan — History: The making of Transjordan, история Трансиордании на официальном сайте короля Хусейна
 U.S. Library of Congress country study
 Transjordan countrystudies.us
 worldstatesmen
 Nordisk Familjebok, Uggleupplagan, bind 38 (1926); sp. 928—929; opslag: Transjordanien
 Enciclopèdia de l’Islam, X, 955 i 956
 http://www.pm.gov.jo/arabic/index.php?page_type=pages&part=1&page_id=124 история Трансиордании на официальном сайте премьер-министра Иордании