Abdu Jalol

Abdu Jalol taxalluslari – Usto Jalil (XVII asr oxiri, Rishton, Qoʻqon xonligi – XIXasr oxiri, Rishton, Qoʻqon xonligi) – XIX asr rishtonlik mashhur kulolchi. Ukasi Abdu Jamil (Usto Kuri) bilan birgalikda Qashgʻar shahrida fayans – chinni yasash texnikasi oʻrganganlar va Rishtonda bu qadimiy yoʻqolgan ishlab chiqarish texnikasini tiklaganlar. Ular chinni tayyorlash retseptini Abdulla Kulol (Kali Abdullo)ning shogirdiga berishgan. Ulugʻ usta Fargʻona vodiysidagi barcha kulollar uchun Usto oqsoqoldir.

 Biografiyasi 
Abdu Jalol XVIII asr oxirida Rishtonda (Roshidon) Qoʻqon xonlari davrida kulol oilasida tugʻilgan. Ukasi Abdu Jamil bilan birga Rishtonning koʻplab ustalariga kulolchilikni oʻrgatishgan.

Rishton kulollari ijodining mavjud namunasi sifatida Qoʻqon hukmdori Xudoyorxonning boshpanasi – Oʻrda saroyi meʼmoriy yodgorligi hisoblanadi. Saroyning qurilishi 1863-yildan 1870-yilgacha amalga oshirilgan, unda 16 mingdan ortiq kishi ishlagan.

Fasadning koshinli qoplamali dizayni aka-uka Abdu Jalol (Usto Jalil) va Abdu Jamil (Usto Kuri) va Abdulla Kulol (Kali Abdullo)larga topshirilgan boʻlib, ular oʻz shogirdlari bilan saroyga yuz tutishda asosiy usta boʻlgan va bu ishnini 1873 yilda yakunlashgan.

Sopol bezakning umumiy badiiy effektini yaratishda rishtonlik hunarmandlar saroy qurilishiga nafaqat oʻzlarining sevimli texnikalarini, balki yuqori texnologik sifatdagi loyni ham olib kelishgan. Bezaklar asosan turli xil shakldagi – choʻzinchoq, kvadrat, romboid, yulduzlar koʻrinishidagi rangli sirlangan gʻishtlarning mozaikasidan iborat boʻlgan. Oʻnlab kalligrafik yozuvlar dizaynga ajoyib goʻzallik bagʻishlasa, uning kufiy yozuvi suvli ultramarin fonida oq gʻishtlarda yotqizilgan. Bundan tashqari, gulli naqshli sirlangan mayolika plitalari ham muhim oʻrinni egallaydi.

Xudoyorxon Abdu Jalol (Usto Jalil), Abdu Jamil (Usto Kuri) va Abdulla Kulol (Kali Abdullo) ijodini yuksak baholagan, moddiy mukofotlardan tashqari uning topshirigʻiga koʻra janubiy qanotda kufiy yozuvi soʻzlari aks ettirilgan. Saroy fasadining: „Sanʼati Behzod sanʼatidek sanʼatkor, ziynatlangan tosh plitalar“ asari Rishton ustalariga bagʻishlangan boʻlib, ular Xudoyorxon va Oʻrda saroyi bilan birga Oʻrta Osiyo tarixiga kirgan.

Abdu Jalol (Usto Jalil) asarlari Oʻzbekiston Davlat sanʼat muzeyi fondidan joy olgan.