ICAO aeroport kodi

ICAO aeroport kodi yoki joylashuv koʻrsatkichi butun dunyo boʻylab aerodromlarni belgilaydigan toʻrt harfli koddir. Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkiloti (inglizcha: International Civil Aviation Organization) tomonidan belgilanadigan va ICAO 7910-sonli hujjatida eʼlon qilinadigan ushbu kodlar: Joylashuv koʻrsatkichlari havo harakatini boshqarish va parvozlarni rejalashtirish kabi aviakompaniya operatsiyalarida qoʻllanadi. ICAO kodlari, shuningdek, ob-havo stansiyalari, xalqaro parvozlarga xizmat koʻrsatish stansiyalari yoki hududiy boshqaruv markazlari kabi boshqa aviatsiya obyektlarini, ular aeroportlarda joylashgan yoki boʻlmaganligini aniqlash uchun ishlatiladi. Parvoz maʼlumotlari hududlari ham unikal ICAO kodi bilan belgilanadi.

 Tarixi 
Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkiloti 1947-yilda BMT shafeligida tashkil etilgan boʻlib, u havo harakatini boshqarish va aeroportni identifikatsiyalashni sodda va tushunarli qilish uchun parvozlar maʼlumot mintaqalarini (FIR) tashkil etdi.

 ICAO kodlari va IATA kodlari 
ICAO kodlari alohida va odatda aviakompaniyalar jadvallari, bandlovlar va bagaj yorliqlari uchun ishlatiladigian IATA kodlaridan farq qiladi. Masalan, Londonning Hitrou aeroporti uchun IATA kodi LHR va ICAO kodi EGLL. IATA kodlaridan, odatda, yoʻlovchilar va keng jamoatchilik FlightAware kabi parvozlarni kuzatish xizmatlarini koʻrish uchun foydalanadi.

Umuman olganda, IATA kodlari odatda aeroport yoki u xizmat koʻrsatadigan shahar nomidan olinadi, ICAO kodlari esa mintaqa va mamlakatlar boʻyicha taqsimlanadi. IATA kodlaridan koʻra koʻproq aerodromlarda (keng maʼnoda) ICAO kodlari mavjud boʻlib, ular baʼzan temir yoʻl stansiyalariga ham tayinlanadi. ICAO kodlarini tanlash qisman har bir mamlakatning vakolatlariga topshiriladi, geografik tuzilishga ega boʻlmagan IATA kodlari esa IATA tomonidan markaziy ravishda hal qilinishi kerak.

 Tuzilmasi 
Odatda, ICAO kodining birinchi bir yoki ikkita harfi mamlakatni ifodalaydi, qolgan harflar esa qoʻshni raqamlar bilan koʻrsatilganidek, aeroportni ifodalaydi. ICAO kodlari geografik kontekstni taʼminlaydi. Misol uchun, agar kimdir Hitrou uchun ICAO kodi EGLL ekanligini bilsa, EGGP aeroporti Buyuk Britaniyaning boshqa biror joyi (EGGP Liverpul Jon Lennon aeroporti) degan xulosaga kelishi mumkin. Boshqa tomondan, Hitrou uchun IATA kodi LHR ekanligini bilish LHV aeroportining joylashuvini aniqroq aniqlashga imkon bermaydi (LHR AQShning Lok Haven shahridagi (Pensilvaniya shtati) Uilyam T. Piper memorial aeroportining IATA kodi).

Siyosiy yoki maʼmuriy sabablarga koʻra tuzilgan ICAO kodlarida mintaqaviy tuzilishi boʻyicha bir nechta istisnolar mavjud. Masalan, Folklend orollaridagi RAF Mount Pleasant aviabazasiga xuddi Buyuk Britaniyadagidek EGYP ICAO kodi berilgan, ammo yaqin atrofdagi fuqarolik Port Stenli aeroportiga Janubiy Amerika bilan mos ravishda SFAL kodi berilgan. Xuddi shunday Sent-Pyer va Mikelon ham Fransiya tomonidan nazorat qilinadi va u yerdagi aeroportlar xuddi Yevropadagidek LFxx bilan belgilanadi. Kosovoga oʻzining geografik qoʻshnilari kabi Lxxx kodi bilan emas, balki Grenlandiya va Islandiya bilan guruhlangan BKxx kodi berilgan (quyida tasvirlangan). Quddus xalqaro aeroportiga ham LLJR (Isroil tomonidan), ham OJJR (Iordaniya tomonidan) kodlari berilgan, ammo aeroportdan hozirda foydalanilmayapti.

AQSh va Kanadada koʻplab aeroportlarning ICAO kodlari mazkur aeroportlarning IATA kodlarining yoniga geografik masublikni bildiruvchi qoʻshimcha qoʻshish orqali yasalgan (masalan, YEG va CYEG ikkalasi ham Edmonton xalqaro aeroportiga, IAD va KIAD esa Vashington-Dalles xalqaro aeroportini ifodalaydi). Bu oʻxshashlik Alyaska (PAxx), Gavayi (PHxx) yoki AQSh hududlariga taalluqli emas. Misol tariqasida, Maui shahridagi Kahului aeroporti IATAda OGG kodi va ICAOda PHOG kodi bilan tavsiflangan.

ICAO aeroporti kodlari I yoki J yoki X yoki Q harflari bilan boshlanmaydi, lekin Marsdagi Jezero krateriga JZRO maxsus ICAO kodi berilgan. I bilan boshlanadigan kodlar (Ixx va Ixxx) koʻpincha navigatsiya vositalari, masalan radiomayoqlar uchun ishlatiladi, Q esa xalqaro radioaloqa va geografik boʻlmagan maxsus maqsadlar uchun ajratilgan. Rossiya va MDHda lotin harfi X (yoki uning Morze / Baudot kirillcha ekvivalenti) ichki aerodrom kodlaridagi hukumat, harbiy va eksperimental aviatsiya aerodromlarini tuzilishi va maqsadi boʻyicha ICAO kodlariga oʻxshash, lekin xalqaro miqyosda qoʻllanilmaydiIndex of four-character airfield codes in Russia. ZZZZ soxta kod boʻlib, ICAO kodi tayinlanmagan aerodromlar uchun parvoz rejalarida qoʻllanadi.

 Soxta (Psevdo) ICAO kodlari 
Belgiya yoki Niderlandiya kabi kichik mamlakatlarda deyarli barcha aerodromlar ICAO kodiga ega. Buyuk Britaniya yoki Germaniya kabi kattaroq davlatlar uchun cheklangan miqdordagi harf kodlarini hisobga olsak, barcha aeroportlarni kodlash mumkin emas. Baʼzi mamlakatlar ushbu muammoni ICAO sub-aerodrom kodlari sxemasini joriy etish orqali hal qildi, masalan, Fransiya LFddnn uslubidagi psevdokodlardan foydalanadi, bu yerda dd departamentni, nn esa ketma-ket hisoblagichni bildiradi. Fransiyada havaskor tashkilot sanaladigan FFPLUM (Fédération Française des Planeurs Ultra Légers, „Fransiya ultra yengil motorli planerlar federatsiyasi“) rasmiy ravishda ushbu kodlarning saqlovchisi hisoblanadi. Antarktidadagi koʻplab aerodromlarda AT va ikkita raqamli soxta ICAO kodlari mavjud, boshqalarida esa Yangi Zelandiya uchun NZ kabi asosiy egasi mamlakatlarning tegishli kodlari mavjud.

 Prefikslar 
 Prefix kodi  Mamlakat  A — Gʻarbiy Tinch okeani janubi mintaqasiAG  Solomon OrollariAN  NauruAY  Papua Yangi Gvineya B — Grenlandiya, Islandiya va Kosovo (yevropacha muqobili)BG  GrenlandiyaBI  IslandiyaBK  Kosovo C — KanadaC  Kanada D — Gʻarbiy Afrika va Magʻribning sharqiy qismlariDA  JazoirDB  BeninDF  Burkina FasoDG  GanaDI  Kot-dʼIvuarDN  NigeriyaDR  NigerDT  TunisDX  Togo E — Shimoliy YevropaEB  BelgiyaED  Germaniya (fuqarolik aeroportlari)EE  EstoniyaEF  FinlandiyaEG  Birlashgan Qirollik (va uning mustamlakalari)EH  NiderlandiyaEI  IrlandiyaEK  Daniya va Farer orollariEL  LyuksemburgEN  NorvegiyaEP  PolshaES  ShvetsiyaET  Germaniya (harbiy aeroportlar)EV  LatviyaEY  Litva F — Markaziy Afrikaning aksar davlatlari, Janubiy Afrika va Hind okeaniFA  JARFB  BotsvanaFC  Kongo RespublikasiFD  EsvatiniFE  Markaziy Afrika RespublikasiFG  Ekvator GvineyasiFH  Muqaddas Yelena, Vozneseniya va Tristan-da-Kunya orollariFI  MavritsiyaFJ  Hind okeanidagi Britaniya hududiFK  KamerunFL  ZambiyaFM  Komorlar, Fransiya (Mayotta and Reyunion), and MadagaskarFN  AngolaFO  GabonFP  San-Tome va PrinsipiFQ  MozambikFS  Seyshell orollariFT  ChadFV  ZimbabveFW  MalaviFX  LesotoFY  NamibiyaFZ  Kongo Demokratik Respublikasi G — Gʻarbiy Afrika va Magʻribning sharqiy qismlariGA  MaliGB  GambiyaGC  Ispaniya (Kanar orollari)GE  Ispaniya (Seuta va Melilla)GF  Syerra-LeoneGG  Gvineya-BisauGL  LiberiyaGM  MarokashGO  SenegalGQ  MavritaniyaGS  Gʻarbiy Sahroi KabirGU  GvineyaGV  Kabo-Verde H — Sharqiy Afrika va Shimoli-sharqiy AfrikaHA  EfiopiyaHB  BurundiHC  Somali (Somalilend ham)HD  JibutiHE  MisrHH  EritreyaHJ  Janubiy SudanHK  KeniyaHL  LiviyaHR  RuandaHS  SudanHT  TanzaniyaHU  Uganda K — AQShning materik qismiK  Amerika Qoʻshma Shtatlari (Alyaska va Gavayi bunga kirmaydi) L — Janubiy Yevropa, Isroil, Falastin va TurkiyaLA  AlbaniyaLB  BolgariyaLC  KiprLD  XorvatiyaLE  Ispaniya (materik qismi va Balear orollari)LF  Fransiya (Fransiya metropoliyasi; xususan Sen-Pyer va Mikelon)LG  GretsiyaLH  VengriyaLI  Italiya (va San Marino)LJ  SloveniyaLK  ChexiyaLL  IsroilLM  MaltaLN  MonakoLO  AvstriyaLP  Portugaliya (xususan Azor orollari and Madeyra)LQ  Bosniya va GersegovinaLR  RuminiyaLS  Shveysariya va LixtenshteynLT  TurkiyaLU  MoldovaLV  Falastin/Falastin hududlariLW  Shimoliy MakedoniyaLX  GibraltarLY  Serbia va ChernogoriyaLZ  Slovakiya M — Markaziy Amerika, Meksika va Karib havzasining shimoliy/gʻarbiy qismlariMB  Terks va Kaykos orollariMD  Dominika RespublikasiMG  GvatemalaMH  GondurasMK  YamaykaMM  MeksikaMN  NikaraguaMP  PanamaMR  Kosta-RikaMS  El SalvadorMT  GaitiMU  KubaMW  Kayman orollariMY  Bagam orollariMZ  Beliz N — Janubiy Tinch okeani mintaqasining aksar qismi va Yangi ZellandiyaNC  Kuk orollariNF  Fiji, TongaNG  Kiribati (Gilbert orollari), TuvaluNI  NiueNL  Fransiya (Vallis va Futuna)NS  Samoa, United States (Amerika Samoasi)NT  Fransiya (Fransuz Polineziyasi)NV  VanuatuNW  Fransiya (Yangi Kaledoniya)NZ  Yangi Zelandiya, Antarktidaning bir qismi O — Janubi-gʻarbiy Osiyo, xususan, Koʻrfaz mamlakatlari, Eron, Iroq, PokistonOA  AfgʻonistonOB  BahraynOE  Saudiya ArabistoniOI  EronOJ  Iordaniya va Gʻarbiy QirgʻoqOK  QuvaytOL  LivanOM  Birlashgan Arab AmirliklariOO  Ummon SultonligiOP  PokistonOR  IroqOS  SuriyaOT  QatarOY  Yaman P — Shimoliy Tinch okeani mintaqasining aksar qismi va KiribatiPA  AQSh (Alaska) (PF, PO va PP kodlari ham)PB  AQSh (Beyker orollari)PC  Kiribati (Canton Airfield, Foneks orollari)PF  AQSh (Alaska) (PA, PO va PP kodlari ham)PG  AQSh (Guam, Shimoliy Mariana orollari)PH  AQSh (Gavayi)PJ  AQSh (Jonson Atoll)PK  Marshall orollariPL  Kiribati (Layn orollari)PM  AQSh (Midvey oroli)PO  AQSh (Alaska) (PA, PF va PP kodlari ham)PP  AQSh (Alaska) (PA, PF va PO ham)PT  Mikroneziya Federativ Shtatlari, PalauPW  AQSh (Veyk orollari) R — Yaponiya, Janubiy Koreya, FilippinRC  Xitoy Respublikasi (Tayvan)RJ  Yaponiya (materika qismi)RK  Koreya RespublikasiRO  Yaponiya (Okinava prefekturasi)RP  Filippin S — Janubiy AmerikaSA  Argentina (xususan, Antarktidaning ayrim qismlari)SB  Braziliya (SD, SI, SJ, SN, SS va SW ham)SC  Chili (xususan, Pasxa oroli va Antarktidaning ayrim qismlari) SH hamSD  Braziliya (SB, SI, SJ, SN, SS va SW ham)SE  EkvadorSF  Birlashgan Qirollik (Folklend orollari)SG  ParagvaySH  Chili (SC ham)SI  Braziliya (SB, SD, SJ, SN, SS va SW ham)SJ  Braziliya (SB, SD, SI, SN, SS va SW ham)SK  KolumbiyaSL  BoliviyaSM  SurinamSN  Braziliya (SB, SD, SI, SJ, SS va SW ham)SO  Fransiya (Fransiya Gvianasi)SP  PeruSS  Braziliya (SB, SD, SI, SJ, SN va SW ham)SU  UrugvaySV  VenesuelaSW  Braziliya (SB, SD, SI, SJ, SN va SS ham)SY  Gayana T — Karib havzasinig sharqiy va janubiy qismlariTA  Antigua va BarbudaTB  BarbadosTD  DominikaTF  Fransiya (Gvadelupa, Martinika, Sen-Bartelemi, Sen-Martin)TG  GrenadaTI  AQSh (Amerikaning Virgin orollari)TJ  AQSh (Puerto-Riko)TK  Sent Kitts va NevisTL  Sent LyusiyaTN  Karib Niderlandiyasi, Aruba, Kyurasao, Sint MartenTQ  Birlashgan Qirollik (Anguilla)TR  Birlashgan Qirollik (Montserrat)TT  Trinidad va TobagoTU  Birlashgan Qirollik (Britaniyaning Virgin orollari)TV  Sent Vinsent va GrenadinlarTX  Birlashgan Qirollik (Bermud oroli) U — Sobiq Sovet ittifoqining aksar mamlakatlariU  Rossiya (quyidagilardan tashqari)UA  QozogʻistonUB  OzarbayjonUC  QirgʻizistonUD  ArmanistonUG  GruziyaUK  UkrainaUM  Belarus va Rossiya (Kaliningrad viloyati)UT  Tojikiston, Turkmaniston, Oʻzbekiston V — Janubiy Osiyoning aksariyat mamlakatlari,Janubi-sharqiy Osiyoning materik qismi, Hong Kong va MakaoVA  Hindiston (Gʻarbiy Hindiston)VC  Shri LankaVD  KambodjaVE  Hindiston (Sharqiy Hindiston)VG  BangladeshVH  Hong KongVI  Hindiston (Shimoliy Hindiston)VL  LaosVM  MakaoVN  NepalVO  Hindiston (Janubiy Hindiston)VQ  ButanVR  Maldiv RespublikasiVT  TailandVV  VyetnamVY  Myanma W — Janubi-sharqiy Osiyoning qirgʻoq boʻyi mamlakatlariWA  Indoneziya (WI, WQ va WR ham)WB  Bruney, Malayziya (Sharqiy Malayziya)WI  Indoneziya (WA, WQ va WR ham)WM  Malayziya (Gʻarbiy Malayziya)WP  Sharqiy TimorWQ  Indoneziya (WA, WI va WR ham)WR  Indoneziya (WA, WI va WQ ham)WS  Singapur Y — AvstraliyaY  Avstraliya (xususan Norfolk oroli, Rojdestvo oroli, Kakos (Kiling) orollari va Avstraliya Antarktika hududi) Z — Xitoy, Shimoliy Koreiya va MoʻgʻulistonZ  Materik Xitoy (ZK va ZM dan tashqari)ZK  Shimoliy KoreyaZM  Mongoliya

 Yana qarang 

 IATA aeroport kodi

 Manbalar 

 Havolalar 
 Metropolitan area airport codes travel guide from Wikivoyage — for areas served by several airports
 Airport codes travel guide from Wikivoyage — relating to particular airports* International Civil Aviation Organization (official site)
 ICAO Free World Airport and Runway Map (ICAO official site)
 Airport IATA/ICAO Designator / Code Database Search (from Aviation Codes Central Web Site — Regular Updates)

Turkum:Aeroport operatorlari
Turkum:Aeroportlar