Qorategin bekligi

Qorategin bekstvo yoki Qorategin vilayati (; ) – Buxoro amirligi tarkibidagi maʼmuriy birlik (hozirgi Tojikiston hududida boʻlgan). Maʼmuriy markazi Gʻarm shahri.

 Geografiyasi 
Qorategin bekligining geografik joylashuvi haqida botanik Vasiliy Oshanin quyidagilarni yozgan:Ushbu mamlakatga tashrif buyurgan Kapitan Vasilev Qorateginning butun maydoni 9800 kvadrat metrni tashkil etishini yozgan.

 Tarixi 
Boshqa togʻli hududlar qatori Qorategin aholisi ham qadimdan Qoʻqon bilan yaqin munosabatda boʻlgan. Togʻli oʻlkaning tub aholisi tez-tez Qoʻqonga Otxodnichestvo deb ataladigan joyda ishlash uchun borishgan.

XIX asr boshlarida Qoʻqon xonlari oʻz hududlarini kengaytirish maqsadida Qorategin va qoʻshni hududlarga bir necha bor yurishlar uyushtirgan. Qo‘qon qoʻshinlarining butun hujumi davomida togʻli hududlar aholisi ularga faol qarshilik koʻrsatgan.

1869-yil yozida Qorateginni Qoʻqon qoʻshinlari bosib olgan. Bu Qoʻqon qoʻshinlarining Qorateginga oxirgi va ayni paytda eng yirik hujumi edi. Oʻsha yilning kuzi oldidan Qorateginda qoʻzgʻolon koʻtarilib, Qoʻqon hokimi quvgʻin qilingan. Qorategin mustaqil boʻlgan va Qoʻqon xonlari uni butunlay boʻysundira olmagan.

Bularning barchasiga qaramay, Qorategin XIX asrning 70-yillarigacha yarim mustaqil mavqeini saqlab qolgan.

Amir tomonidan tayinlangan hokimlar butun maʼmuriy hokimiyatni oʻz qoʻliga olishgan.

 Aholisi 
Kapitan Vasilev XIX asrning 80-yillarida Qorategin Buxoro amirligiga qoʻshib olingandan soʻng Qorategin aholisi toʻgʻrisida u asosan Surxob daryosi vodiysida toʻplanganligi haqida maʼlum qilgan.

Qorateginda tojiklar bilan bir qatorda qirgʻizlar ham yashagan. Vasilevning soʻzlariga koʻra, „51 ming kishidan 3 ming nafari qora-qirgʻiz, qolgan 48 ming nafari tojiklardir“.

Qorategin aholisi asosan Surxob, Obixingu va boshqa daryo vodiylarida toʻplangan.

 Madaniyati 
Qorategin aholisining asosiy kasbi dehqonchilik boʻlgan. Ular bilan asosan tojiklar shugʻullangan. Qirgʻizlar ham dehqonchilik, ham chorvachilik bilan shugʻullangan. Qoidaga koʻra, yoz faslida qirgʻiz qishloqlarida bir necha kishi xoʻjalikni boshqarish va dalalarni sugʻorish uchun qolgan. Qolganlari esa oʻz chorvalari bilan Qorateginning baland togʻ vodiylarida joylashgan yozgi lagerlarga (yaylovlarga) ketishgan.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 



Turkum:Tojikiston tarixi
Turkum:Oʻzbekiston tarixi
Turkum:Buxoro xonligi
Turkum:Buxoro amirligi