Kyuri(birlik)

Kyuri (Ci belgisi) dastlab 1910-yilda aniqlangan SI boʻlmagan radioaktivlik birligidir. Oʻsha paytda “Nature” jurnalida eʼlon qilingan xabarga koʻra, u Per Kyuri  sharafiga nomlanishi kerak edi, lekin hech boʻlmaganda baʼzilar tomonidan koʻrib chiqilgan. Mari Skłodowska-Kyuri sharafiga, va keyingi adabiyotlarda ikkalasi uchun ham nomlangan.

U dastlab "bir gramm radiy (element) bilan muvozanatdagi radiy emanatsiyasining miqdori yoki massasi" deb ta'riflangan, ammo hozirda aniqroq o'lchovlardan so'ng 1 Ci  sekundiga   3.7×1010 parchalanish sifatida aniqlanadi. 226Ra faolligi (uning o'ziga xos faolligi 3.66×1010 Bq/g ). 1975 yilda Og'irliklar va o'lchovlar bo'yicha Bosh konferentsiya soniyada bitta yadroviy parchalanish sifatida belgilangan bekkerelga (Bq) SI faoliyat birligi sifatida rasmiy maqom berdi.  Shuning uchun:1 Ci = 3.7×1010 Bq = 37 GBq

Milliy Standartlar va Texnologiyalar Instituti (NIST)  va boshqa organlar uni doimiy ravishda qo'llashni ma'qul ko'rmagan bo'lsa-da, kuri hali ham Amerika Qo'shma Shtatlarida va boshqa mamlakatlarda hukumat, sanoat va tibbiyotda keng qoʻllanadi. Kyurini dastlab belgilab bergan 1910 yilgi yig'ilishda uni 10 nanogramm radiyga (amaliy miqdor) tenglashtirish taklif qilindi. Ammo Mari Kyuri dastlab buni qabul qilgach, fikrini o'zgartirdi va bir gramm radiyni talab qildi. Bertram Boltvudning so'zlariga ko'ra, Mari Kyuri "har qanday narsaning cheksiz darajada kichik [a] miqdori uchun "kyuri" nomidan foydalanish mutlaqo nomaqbuldir" deb o'ylagan.

Bir kyuriyga mos keladigan radioaktiv parchalanishda chiqarilgan quvvatni parchalanish energiyasini taxminan 5,93 mVt/MeV ga ko'paytirish yo'li bilan hisoblash mumkin. Radioterapiya apparatida seziy-137 yoki kobalt-60 kabi taxminan 1000 Ci radioizotop bo'lishi mumkin. Radioaktivlikning bu miqdori bir necha daqiqaga yaqin masofada, himoyalanmagan ta'sir qilish bilan sog'liq uchun jiddiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Radioaktiv parchalanish zarrachali nurlanish yoki elektromagnit nurlanishning tarqalishiga olib kelishi mumkin. Ba'zi zarrachalar chiqaradigan radionuklidlarning oz miqdorini ham iste'mol qilish o'limga olib kelishi mumkin. Masalan, yutilgan poloniy-210 uchun o'rtacha o'lim dozasi (LD-50) 240 mCi; taxminan 53,5 nanogramm. Garchi, yadroviy tibbiyotda elektromagnit chiqaradigan radionuklidlarning millikuriy miqdori muntazam ravishda qoʻllanadi. Odatiy inson tanasida taxminan 0,1 mCi (14 mg) tabiiy ravishda uchraydigan kaliy-40 mavjud. 16 kg uglerodni o'z ichiga olgan inson tanasida taxminan 24 nanogram yoki 0,1 mCi uglerod-14 bo'ladi. Bular birgalikda inson tanasida jami taxminan 0,2 mCi yoki sekundiga 7400 yemirilishga olib keladi (asosan beta-parchalanishdan, ba'zilari esa gamma-parchalanishdan).

 Adabiyotlar 

 Rutherford, Ernest (6 October 1910). "Radium Standards and Nomenclature". Nature. 84
 Frame, Paul (1996). "How the Curie Came to Be". Health Physics Society Newsletter. Archived from the original on 20 March 2012. Retrieved 3 July 2015.
 Delacroix, D. (2002). Radionuclide and Radiation Protection Data Handbook 2002. Radiation Protection Dosimetry, Vol. 98 No. 1: Nuclear Technology Publishing. p. 147.