Saudiya Markaziy banki

Saudiya Markaziy banki (), ilgari Saudiya Arabistoni Valyuta boshqarmasi (Saudi Arabian Monetary Authority, qisqartmasi SAMA; )  nomi bilan tanilgan, 1952-yilda tashkil etilgan, Saudiya Arabistoni Qirolligining markaziy banki . 2020-yilda nom oʻzgartirilgandan soʻng, Saudiya Markaziy banki ayni akronimdan (SAMA) foydalanishda davom etdi.

 Tarixi 
Saudiya Markaziy banki tashkil etilishidan oldin 1926-yildan Niderlandiya Savdo Jamiyatining boʻlimi boʻlgan Saudiya Gollandiya banki (nid: Saudi Hollandi Bank) amalda markaziy bank vazifasini bajargan. U Qirollikning oltin zaxiralarini saqlagan va Saudiya Arabistoni hukumati nomidan neft daromadlarini olgan. Bank 1928-yilda qirol Abdulaziz buyrugʻi bilan qirollikning birinchi mustaqil pul birligi hisoblanadigan yangi Saudiya kumush tangasini yaratishga yordam berdi. 1952-yilda SAMA tashkil etilganida Saudiya Gollandiya banki oʻz mas’uliyatini yangi tashkilotga topshirdi va qirollikdagi boshqa xorijiy banklar uchun namuna boʻldi. Bankning 1985-yilda qurilgan hozirgi qarorgohi amerikalik meʼmor Minoru Yamasaki tomonidan ishlab chiqilgan.

Zamonaviy markaziy bank Vizor irland shirkati tomonidan ishlab chiqilgan tartibga solish infratuzilmasi orqali ishlaydi. 2020-yil mart va 2020-yil aprel oylarida SAMA Davlat investitsiya fondiga (DIF) 150 milliard Saudiya riyali ($40 mlrd) oʻtkazdi. Aprel oyida 25 milliard dollar, may oyida esa 15 milliard dollar oʻtkazilgan.

 Vazifalari 
SAMA Saudiya Arabistonining Markaziy banki boʻlib, uning vazifalari milliy valyuta, Saudiya rialini chiqarish, tijorat banklarini nazorat qilish, valyuta zaxiralarini boshqarish, narx va kurs barqarorligini taʼminlash, moliya tizimining oʻsishi va mustahkamligini taʼminlashdan iborat. Saudiya toʻlov tizimi (MADA yoki eski SPAN), SARIE va SADAD kabi bir qator banklararo elektron moliyaviy tizimlarni boshqaradiAbout the SAMA SAMA.

 Raislar roʻyxati 
Ismi Vakolat muddati Ayman Muhammad al- Sayari 2023-yildan beri Fahad al-Muborak 2021-2023 yillar  2016-2021 yillar Fahad al-Muborak 2011–2016 yillar Muhammad al-Jassir 2009–2011 yillar Hamad ibn Saud al-Sayari 1983–2009 yillar Abdulaziz al-Qurayshiy 1974–1983 yillar Anvar Ali 1958–1974 yillar Ralf Standish 1954–1958 yillar Jorj Blauers 1952–1954 yillar

 Yetakchiligi va tuzilmasi 
SAMA faoliyati Direktorlar kengashi tomonidan nazorat qilinadi. Kengash rais, rais oʻrinbosari va xususiy sektordan taklif etilgan yana uchta aʼzodan iborat. Rais va rais oʻrinbosari qirol farmoni bilan uzaytirilishi mumkin boʻlgan 4 yilga, boshqa aʼzolar esa qirol farmoni bilan uzaytirilishi mumkin boʻlgan 5 yilga tayinlanadi. Kengash aʼzolari qirollik farmoni boʻlmagan taqdirda chetlatilishi mumkin emas.

SAMA yuqori rahbariyati rais, rais oʻrinbosari va beshta oʻrinbosarlardan iborat.

 Direktorlar kengashi 
Ismi Lavozimi Rais, doktor Ahmad Abdulkarim Alxolifiy rais Rais oʻrinbosari Abdulaziz Solih Alfurayh Rais oʻrinbosari Hamad S. al-Sayari Muhammad Ubayd ibn Said ibn Zagar Abdulaziz bin Muhammad al-Athel

 Yuqori boshqaruv 
Ismi Lavozimi Lavozimga tayinlangan sana Ayman Muhammad al-Sayari Rais 2023-yil 4-fevral Xolid Valid-Zaher Nazorat va texnologiyalar boʻyicha rais oʻrinbosari 2022-yil 4-iyul Ziad Bander al-Yusuf Raisning rivojlanish va texnologiyalar boʻyicha oʻrinbosari Yoʻq Yazid Ahmad ash-Shayx Boshqaruvchining nazorat boʻyicha oʻrinbosari Yoʻq Doktor Fahad Ibrohim Ash-Shathri Raisning tadqiqot va xalqaro ishlar boʻyicha oʻrinbosari Yoʻq Talal Fuad al-Humud Raisning investitsiyalar boʻyicha oʻrinbosari Yoʻq

 Balansi ʼ ʻ 
SAMA balansi Saudiya riyalida ifodalangan boʻlib, u AQSh dollariga nisbatan 3,75 rasmiy kursi bilan bogʻlangan. SAMA tomonidan chiqarilgan barcha valyuta qogʻozlari ekvivalent oltin depozitlari bilan toʻliq taʼminlanadi.

(million rialda)
 2007-yil 2008-yil 2009-yil 2010-yil 2011-yil 2012* Majburiyatlar Emissiya qilingan banknotlar  Davlat depozitlari 514,123 933 912 1,008,251 1,203,477 1,299,676 Tijorat banklarining depozitlari 36 277 44 698 50 715 54 976 63 511 68 011 Xorijiy rezidentlarning rialdagi depozitlari 14 939 12 488 10 300 10 310 3 774 3750 Boshqa majburiyatlar 525,424 479,406 452,599 495,823 618,069 617 698 Jami 1,196,816 1,709,995 1,570,653 1,705,389 2,057,864 2 154 065 Aktivlar Valyuta qoplamasi (oltin) 106 054 121 066 123 127 136 029 169 033 164 930 Kassadagi naqd pul 23 842 27 053 23 876 25 060 29,187 24,171 Chet eldagi banklardagi depozitlar 246 792 379 487 335 673 343 887 414 007 495 246 Xorijiy qimmatli qogʻozlarga investitsiyalar 790 559 1 154 247 1 071 542 1 181 916 1 427 820 1 446 610 Boshqa aktivlar 29 569 28,142 16 435 18 497 17 817 23,108 Jami 1 196 816 1 709 995 1 570 653 1 705 389 2 057 864 2 154 065
2012-yil koʻrsatkichlari 1-chorak yakuniga koʻra taqdim etilganSaudi Arabian Monetary Agency 48th Annual Report, p. 36.

 SAMA Foreign Holdings 
Saudiya Markaziy banki oʻz vazifalaridan tashqari mamlakatning suveren jamgʻarmasi sanaladigan SAMA Foreign Holdings’ni ham nazorat qiladi. Jamgʻarma 700 milliard dollardan ortiq aktivlari bilan dunyodagi uchinchi yirik suveren fonddir.

2015-yil oktabr oyida Saudiya Markaziy banki raisi Fahad Abdulla al-Muborak 100 ta Davlat investorlari reytingida 2-oʻrinni egalladi.

 Yana qarang 

 Saudiya riali
 Tadavul

 Manbalar 

 Havolalar 

 SAMA rasmiy veb-sayti
 Britannica ensiklopediyasi
 SAMA SWFI profili
Turkum:Markaziy banklar
Turkum:Saudiya Arabistoni iqtisodiyoti