Minsk milliy aeroporti

Minsk milliy aeroporti, ilgari Minsk-2  (; ) – Belarusning asosiy xalqaro aeroporti. Poytaxt Minskdan 42  km (26 mi) sharqda joylashgan. Geografik jihatdan Minsk viloyatining Smolevichskiy tumani hududida joylashgan, lekin maʼmuriy jihatdan Minskning Oktyabr tumaniga boʻysunadi. Aeroport Belarusning flagman aviakompaniyasi Belavia va TAE Aviach-aviation.com – TAE Avia retrieved 9 April 2022, Genexch-aviation.com – Genex retrieved 9 April 2022 va Rubystar Airways yuk tashuvchilari uchun hab boʻlib xizmat qiladich-aviation.com – Rubystar Airways retrieved 9 April 2022.

 Tarixi 

 Dastlabki yillar 
Minsk-2 aeroportining qurilishi 1977-yilda boshlangan. 1979-yilda uzunligi 3640 m va kengligi 60 m boʻlgan yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi ishga tushdi. 1981-yilga kelib Minsk-2 aerodromi samolyotlarga xizmat koʻrsatish imkoniyatiga ega boʻldi va aeroport 1982-yilda ochildi. Birinchi yoʻlovchi reysi Tupolev Tu-134 bilan amalga oshirildi.

1983-yil 1-iyulda SSSR Fuqarolik aviatsiyasi vazirligining qaroriga binoan Minskning ikkinchi qoʻshma aviatsiya diviziyasi tashkil etildi. Bu sana aeroportga asos solingan kun hisoblanadi.

 1990-yillardan boshlab rivojlanish 
Muntazam parvozlar 1983-yilda boshlangan; 1990-yilga kelib yoʻlovchi tashish 2,2 million kishiga yetdi. 1991-yildan boshlab Sovet Ittifoqining parchalanishi va boshqa tegishli oʻzgarishlar tufayli parvozlar soni kamayishni boshladi. 1997-yilga kelib yoʻlovchilar soni 516 ming, 1998-yilda 480 ming, 2000-yilda atigi 400 ming kishini tashkil etdi. Sovet Ittifoqi parchalanganidan beri 2008-yilda Minsk milliy aeroporti birinchi million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi. Yoʻlovchilar oqimining sezilarli oʻsishi tufayli 2008-yil aeroport uchun muhim belgi boʻldi. 2019-yil may oyida 13L/31R ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi ochildi.

2020-yilda yoʻlovchilar soninng oʻsishi COVID-19 pandemiyasi tufayli toʻxtadi. Bundan tashqari, 2021-yilning may oyidan boshlab Belarusning barcha aviakompaniyalari, asosan Belavia, Ryanair 4978 reysi hodisasidan keyin yangi oʻrnatilgan sanksiyalar doirasida Yevropa Ittifoqiga kirishi taqiqlandi. Xuddi shunday, bir qancha Yevropa aviakompaniyalari, masalan, Lufthansa, mojaro tufayli Minsk xizmatlarini bekor qildilufthansa-belarus-100.html hessenschau.de (German) 25 May 2021.

2021-yil 9-avgust kuni AQSh aeroport direktori Vyacheslav Xoronekoni SDN roʻyxatiga qoʻshdi.

 2021-yilgi chegara inqirozidagi roli 
2021-yilda aeroport Yevropa Ittifoqiga noqonuniy muhojirlik uchun asosiy markazga aylandi. Xabar qilinishicha, bir necha tungi aviakompaniyalar va ikkita sayyohlik agentligi aeroportning xalqaro zonasiga toʻliq kirish imkoniga ega boʻlib, kelgan muhojirlarga yetib kelishi bilanoq viza beruvchi agentlik xizmatlarini taklif qila boshlagan. Qayd etilishicha, mazkur kompaniyalar aeroport xodimlari va rahbariyatining homiyligi ostida boʻlgan, boshqa sayyohlik firmalarga esa haqiqiy sayyohlar uchun bunday xizmatlar koʻrsatishga ruxsat berilmagan.

Vaziyat Belarusga xizmat koʻrsatuvchi aviakompaniyalarga ham taʼsir qildi. Davom etayotgan inqiroz tufayli Cham Wings Airlines Damashqdan parvozlarini qisqa muddatda toʻxtatdi va ular oddiy sayohatchilar va noqonuniy muhojirlarni ajrata olmasligini bildirdispiegel.de – Syrian airline ends flights to Minsk (German) 13 November 2021. Ayni vaqtda, Turkish Airlines boshqa millatlarga mansub yoʻlovchilarga, masalan, Yaman va Iroqdan kelgan yoʻlovchilarga , Yevropa Ittifoqi (bilmagan holda) noqonuniy migratsiyada ishtirok etuvchi aviakompaniyalarga qarshi sanksiyalar qoʻllash bilan tahdid qilganidan soʻng Minskga chipta sotishni toʻxtatdifaz.net – „Turkish Airlines cooperates with the EU“ (German) 12 November 2021. Belavia, shuningdek, Turkiya hukumatining soʻnggi voqealar yuzasidan Yevropa Ittifoqini qoʻllab-quvvatlash qarori bilan Turkiya aeroportlaridan Belarusga parvozlar uchun ayrim fuqarolarga chipta sotishni toʻxtatdihaberturk.com – „Belavia, Türkiyeʼden Belarus’a Irak, Suriye ve Yemen vatandaşlarını taşımayacak“ (Turkish) 14 November 2021. Hukumatlari oʻxshash koʻrsatmalarni eʼlon qilgan Oʻzbekiston va Dubaydan barcha reyslar uchun ham xuddi shunday boʻldibelavia.by – Belavia news  14 November 2021belavia.by – Belavia news  18 November 2021.

 Terminali 
Minsk milliy aeroporti dastlab brutalizm uslubida qurilgan, keyinchalik modernizatsiya qilingan va kengaytirilgan bir oz egilgan, toʻrt qavatli yoʻlovchi terminali binosidan iborat. Birinchi qavatda kelish zonasi joylashgan boʻlsa, ikkinchi qavatda 43 ta peshtaxta va 13 ta joʻnash darvozasi boʻlgan roʻyxatga olish zali mavjud boʻlib, ularning baʼzilari teletraplar bilan jihozlangan. Samolyot zonasida odatiy dyuti-fri doʻkonlar, aeroport saloni va boshqa yoʻlovchilar uchun qulayliklar, shuningdek, Burger King franshizasi mavjud. Birinchi va uchinchi qavatlar asosan maʼmuriyat va texnik xizmat koʻrsatish uchun ishlatiladiairport.by – Airport Map  retrieved 16 October 2021.

 Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar 
Quyidagi aviakompaniyalar Minskka va Minskdan muntazam va charter reyslarini amalga oshiradiairport.by – Season Timetable  retrieved 16 October 2021:

 Statistika 
+Kalendar yili boʻyicha yoʻlovchi oqimi. Rasmiy ACI statistikaYoʻlovchilar soniBir yil oldinga nisbatan oʻzgarishSamolyot operatsiyalariBir yil oldinga nisbatan oʻzgarishYuk tashish(metr tonnaBir yil oldinga nisbatan oʻzgarish2005559,11410.86%5,456 2.83%5,488 4.29%2006637,56014.03%6,14412.61%6,05910.40%2007830,48130.26%7,59023.54%7,29020.32%20081,010,69521.70%9,25621.95%7,870 7.96%20091,028,886 1.80%9,341 0.92%7,289 7.38%20101,285,42324.93%11,02017.97%8,55317.34%20111,437,82511.86%13,68624.19%8,6671.33%20121,837,91127.83%14,9479.27%9,83313.45%20132,182,17718.73%16,58611.00%10,4776.55%20142,593,55918.90%20,03620.90%19,90589.99%20152,782,8667.30%20,3651.64%16,508.617.1%20163,429,12223.2%23,03413.1%17,460.25.76%20174,114,51220.0%24,5086.4%18,464.85.75%20184,536,61810.3%26 0826.6%20,21710.6%20195,101,766 12.5%28,417 8.9%Mavjud emasMavjud emas20201,939,192 62%13,292 53.2%Mavjud emasMavjud emas !2022
 ~2,065,000     2023 2,497,631   20%     Manba: Xalqaro aeroportlar kengashi. Jahon aeroport oqimi hisoboti(Yillar 2005Airport Council International's 2005 World Airport Traffic Report, 2006Airport Council International's 2006 World Airport Traffic Report, 2007Airport Council International 's 2007 World Airport Traffic Report, 2009Airport Council International 's 2009 World Airport Traffic Report, 2011Airport Council International's 2011 World Airport Traffic Report, 2012Airport Council International's 2012 World Airport Traffic Report, 2013Airport Council International's 2013 World Airport Traffic Report va 2014Airport Council International 's 2014 World Airport Traffic Report);Rasmiy veb-sayti (Yillar 2015–2020).

 Yer usti transporti 
Aeroport Minskdan 42  km (26 mil) sharqda joylashgan va shahar bilan bepul (BY roʻyxatdan oʻtmagan avtomobillar uchun) avtomobil yoʻli bilan bogʻlangan. Terminal oldida bepul qisqa muddatli toʻxtash joyi mavjud. Minsk milliy aeroporti poytaxt bilan M2 avtomagistrali orqali bogʻlangan. Avtobus, poezd, taksi va avtoturargoh xizmatlari koʻrsatiladi. Aeroportga Markaziy avtovokzaldan joʻnaydigan 300E va 173E avtobuslari xizmat koʻrsatadi.

 Baxtsiz hodisalar va falokatlar 
 1985-yil 1-fevralda Aeroflotning SSSR-65910 davlat raqamiga ega 7841-reysidagi Tu-134 AK samolyoti Leningrad Pulkovo aeroportiga parvoz qilgandan soʻng oʻrmonga qulab tushdi va 73 yoʻlovchidan 55 nafari va bortdagi 7 nafar ekipaj aʼzolaridan 3 nafari halok boʻldi.
 2003-yil 6-sentyabrda Eronning Kish Air aviakompaniyasiga tegishli Tu-154 samolyoti Tehrondan Kopengagenga yaqinlashayotgan paytda kuchli tuman ostida daraxtlarga urilgan. Samolyot bortidagi 38 yoʻlovchi va 4 ekipaj aʼzosidan hech biri jabrlanmagan.
 2009-yil 26-oktyabrda BAe 125 RA-02807 samolyoti yordamida boshqariladigan S-Air 9607 reysi Minsk milliy aeroportiga yaqinlashayotganda halokatga uchradi. Barcha uch ekipaj aʼzosi va ikkala yoʻlovchi halok boʻldi.
 2021-yil 23-may kuni Ryanairning 4978-reysi bortida 171 yoʻlovchisi boʻlgan Boeing 737-8AS samolyoti yordamida Belarus havo hududida Afinadan Vilnyusga yoʻl olgan boʻlsa, Litva havo hududiga yetib borishi oldidan Belarusning MiG-29 samolyoti tomonidan toʻxtatib qoʻyilgan. MiG-29 samolyotni Minsk milliy aeroportiga qoʻnishga majbur qildi. Qoʻngandan soʻng Belarus KGB yoʻlovchilardan ikki nafarini, muxolifat faoli Roman Protasevich va uning qiz doʻsti Sofiya Sapegani hibsga oldi. Boshqa yoʻlovchilarga yetti soatdan keyin Vilnyusga joʻnab ketish uchun samolyotga qayta oʻtirishga ruxsat berildi.

 Manbalar 

 Havolalar 



Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Belarus aeroportlari