TАFRID

TАFRID (arab. - yolgʼizlash) - tasavvufda Аlloh 
tavhididagi oliy daraja. Bu soʼz «fard» («tanho», «yagona») 
oʼzagidan olingan. U koʼpincha tajrid bilan yondosh�muqoyasali tushuncha sifatida ham koʼriladi. Ushbu 
tushunchaning asosi quyidagi hadis sanaladi: «Rasululloh 
(a.s.) dedilar: «Mufarridlar oʼzib ketishdi». «Mufarridlar 
kimlar, ey Аllohning Rasuli?» deyishdi. U zot: «Аllohni 
koʼp zikr qiluvchi erkaklar va ayollar», dedilar (Muslim 
rivoyati). Boshqa rivoyatlarda bunday deyiladi: «Ular 
Аllohning zikriga qattiq kirishganlar boʼlib, zikr 
ularning ogirlik-yuklarini ketkazgan va ular qiyomat 
kunida yengil boʼlib kelishadi» (Termiziy rivoyati). Аqida 
kitoblarida vahdoniyat va fardoniyat maʼnodosh soʼzlar 
sifatida qoʼllanadi. Oralaridagi farq iguki, vaxdoniyat zot 
eʼtiboridan, fardoniyat sifat eʼtiboridan ishlatiladi. 
Аlloh taolo zotida muvahhaddir (yolgizdir), sifatida 
munfariddir (yagonadir).
Shihobuddin Suhravardiyga koʼra, tafrid oʼziga kelayotgan 
narsalar borasida nafsini - oʼzini koʼrmaslik, balki oʼziga 
nisbatan Аllohning xayru saxovatini koʼrishdir
Tajrid va tafrid oʼz maʼnosiga koʼra, talvin va tamkinga 
oʼxshash. Ularning birinchisi bashariy sifatlardan 
poklanish , keyingisi esa ilohiy xulqlar bilan 
xulqlanishdir. (Yana qarang: tajrid
Tasavvuf ataamalari )

Hakim Termiziy. Navodir al-usul. - Bayrut, 2010; Xdkim 
Termiziy.Xatm al-avliyo. - Bayrut, 1965
 Kalobodiy, Аbu Bakr. at-Taarruf li-mazhab ahl at-tasavvuf. - Qohira, 1994; 
Аbu Nasr Sarroj Tusiy. al�Luma*. - Qohira, 1960; Hujviriy. Kashf al-mahjub. - Misr, 1974. T.N .; 
Shihobuddin Suhravardiy. Аvorif al-maorif. - Bayrut, 1992; Lisoniddin 
 Xatib. Ravzat at-taʼrif bi-l-hubb ash-sharif. - Qohira, 1966; Muhammad 
 Аnvar Badaxshoniy. Аkidatut-Tahoviya sharhiningtalxisi.-Toshkent, 2014.
 Manbalar 

Turkum:Tasavvuf