Guevedose

Dominikan Respublikasida guevedoces (   , Dominikan ispan  "moyaklar oʻn ikkida") interseksualizmning oʻziga xos turi boʻlgan bolalardir. Guevedoklar tugʻilganda qiz bola  sifati qaraladi, ammo 12 yoshdan boshlab ularda erkak jinsiy aʼzolarini rivojlana boshlagani kuzatilgan. Bu testosterondan dihidrotestosterongacha boʻlgan metabolizmda qatnashadigan  5a-reduktaza fermentini ishlab chiqarishdagi yetishmovchilik bilan bogʻliq  deb hisoblanadi. Xuddi shu hodisa Papua-Yangi Gvineyada sodir boʻlib,   sambiya xalqi va Turkiyada uni kvolu-aatmwol (soʻzma-soʻz "erkak aʼzosiga  aylangan ayol aʼzosi") deb nomlanadi. Ann Fausto-Sterlingning taʼkidlashicha, gevedoklar (shuningdek, Papua-Yangi Gvineyadagi 5a-reduktaza taqchillgi boʻlgan odamlar) oʻz madaniyatlari tomonidan " uchinchi jins " sifatida nomlanadi,  boshqa madaniyatlar esa "  faqatgina ikkita jins rolini tan oladilar".

 Dastlabki tadqiqotlar 
Gyuevedotlarning ilk  ilmiy tadqiqotlari 1970-yillarda, Kornel universitetidan endokrinolog Julianne Imperato-MakGinli Dominikan Respublikasining Las Salinas qishlogʻiga  balogʻat yoshida qiz bolalarning oʻgʻil bolalarga aylanishi haqidagi xabarlarni oʻrganish uchun tashrif buyurgan. Buning sababi 5a-reduktaza yetishmovchiligi ekanligi maʼlum boʻldi  va natijalar 1974-yilda Science jurnalida chop etildi. Las Salinasda yetishmovchilik  juda yuqori boʻlib, har 90 taʼsirlanmagan erkakdan  1 gevedotse paydo boʻlishi mumkinligi  aniqlandi.

Dominikan madaniyatida nishonlanadigan fenotipik ayol bolaning balogʻat yoshida fenotipik erkakka  aylanishi, 5a-reduktaza fermenti yetishmovchiligi bilan dunyoga kelgan genotipik erkakning (XY xromosomalari bilan) natijasidir. 5a-reduktaza testosteronning dihidrotestosteronga kamayishi uchun javobgardir. Dihidrotestosteron (DHT) jinsiy aʼzolarning kattaligi va boshqa shu  kabi birlamchi erkak jinsiy xususiyatlarining embrion rivojlanishining aksariyat qismi uchun javob beradigan gormon hisoblanadi. Biroq, gormonning oksidlangan shakli testosteron, ikkilamchi jinsiy xususiyatlarni rivojlantiradi. Shunday qilib, 5a-reduktaza vazifa bajarmaydigan XY bola testosteronini asosiy jinsiy xususiyatlarni shakllantiruvchi koʻrinishga aylantira olmaydi va ayol jinsiy aʼzolarining koʻrinishiga ega boʻladi. Oʻsmir  yoshida, koʻp  testosteron ishlab chiqarilsa, ikkilamchi jinsiy xususiyatlar (masalan, ovozning chuqurlashishi, sochning oʻzgarishi, muskullar anabolizmi va boshqalar) rivojlanadi va shu bilan fenotipik erkakka aylanadi. 

 Jamiyatdagi statusi 
Amerika Qoʻshma Shtatlari kabi mamlakatlarda interseks bolalar koʻpincha dunyoga kelgandan keyin zudlik bilan operatsiya qilinadi, ularning jinsiy aʼzolari odatda erkak yoki ayol boʻlib koʻrinadi. Dominikan Respublikasida gevedoklarga uchinchi jins sifatida qaralganligi sababli, ular gender sotsializatsiyasini boshdan kechiradilar. Voyaga yetganida, guevedoclar koʻpincha oʻzlarini erkaklar deb bilishadi, lekin jamiyat tomonidan mutlaqo shunday munosabatda boʻlishlari shart emas.

 Shuningdek koʻring 

 Gender tizimi
 5a-reduktaza etishmovchiligi

 Manbalar 

Turkum:Gender tadqiqotlar
Turkum:Guevedoce
Turkum:Interseks