Zvartnots xalqaro aeroporti

Zvartnots xalqaro aeroporti ()  Zvartnots shaharchasi yaqinida, Armaniston poytaxti Yerevandan  gʻarbda joylashgan. Armanistonning asosiy xalqaro aeroporti vazifasini bajaradi va Yerevanning asosiy xalqaro transport markazi hisoblanadi. Mamlakatdagi eng gavjum aeroportidir.

 Tarixi 
Aeroport 1961-yilda ochilgan va 1970-yilda oʻtkazilgan dizayn tanlovi natijalariga koʻra M. Xachikyan, A. Tarxanyan, S. Qalashyan, L. Cherkezyan va M. Bagdasaryan birinchi terminal binosini loyihalash huquqini qoʻlga kiritgan. Aeroport 1980-yillarda Sovet Ittifoqidagi ichki transport qatnovi talablarini qondirish uchun yangi terminal hududini ishlab chiqish bilan yangilandi.

1990-yillarda Armaniston Sovet Ittifoqidan mustaqilligini eʼlon qilganida, yuk tashish hajmining oʻsishi 1998-yilda yiliga 100 000 tonnaga yaqin yukni qabul qila oladigan yangi yuk terminali qurilishiga sabab boʻldi. 2001-yilda argentinalik arman ishbilarmoni Eduardo Eurnekianga tegishli Argentinaning Corporación America kompaniyasi egaligidagi Armaniston xalqaro aeroportlari (inglizcha: Armenia International Airports) YAJ bilan aeroportda operatsiyalarni boshqarish boʻyicha 30 yillik konsessiya shartnomasi imzolandi. Ushbu kelishuv doirasida „Armaniston xalqaro aeroportlari“ YAJ uchish-qoʻnish yoʻlagi, asosiy taksi yoʻllari va rampani yangiladi. 2006-yilda yangi darvoza zonasi va kelish zali ochildi, shundan soʻng aeroportning oʻt oʻchirish xizmatlari umumiy takomillashtirildi, jumladan, butun yongʻinga qarshi parkni yangi mashinalar bilan almashtirildi. 2011-yilda yangi uchish va kelish terminali, 600 ta avtomashinaga moʻljallangan avtoturargoh va hukumat delegatsiyasi terminali ochildi. 2013-yil 30-yanvarda Zvartnots aeroporti Birlashgan Arab Amirliklarining Dubay shahrida boʻlib oʻtgan Rivojlanayotgan bozorlar aeroportlari mukofoti (EMAA) marosimida „MDHdagi eng yaxshi aeroport“ deb topildi.

 Umumiy maʼlumotlar 
Aeroport Antonov An-225, Boeing 747-400 va Airbus A380 kabi samolyotlarni qabul qila oladiadministrator.  . 09-qoʻnish-qoʻnish yoʻlagi ILS CAT II bilan jihozlangan boʻlib, u havo kemalarini past shift (30 metr) va koʻrish (350 metr) sharoitida qabul qilish imkonini beradi.

Yaqinda Zvartnots xalqaro aeroportida parvoz maʼlumotlarini koʻrsatish tizimi (FIDS), bagajni roʻyxatdan oʻtkazish va yoʻlovchilarni nazorat qilish uchun yangi avtomatlashtirilgan va biometrik identifikatsiya tizimi, shuningdek, aeroport binolari boʻylab 150 ta kuzatuv kameralari oʻrnatildi.

Bortga chiqish zonasiga kirish uch bosqichli, oldindan nazorat qilish, pasport nazorati va rentgen nazorati bilan yuqori darajada himoyalangan. Aeroportda xavfsizlikdan soʻng Avolta bojsiz doʻkoni, shuningdek, darvoza zonasi va perronga qaraydigan koʻrinishga ega Converse Bank biznes-klass zali mavjud. Bundan tashqari, aeroportda HayPost ofisi, dorixona, bir nechta ovqatlanish joylari va kafelar, Europcar, Beeline, VivaCell MTS, Ardshinbank, shuningdek, HSBC, VTB Bank va Ameriabank bankomatlari mavjud.

2019-yil dekabr oyida Zvartnots xalqaro aeroportida yillik yoʻlovchilar soni Armaniston tarixida birinchi marta 3 million yoʻlovchidan oshdi.

 Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar 

 Yoʻlovchi tashish 
Quyidagi aviakompaniyalar Zvartnotsga va undan muntazam va charter qatnovlarini amalga oshirib kelmoqda:

The following airlines operate regular scheduled and charter services to and from the airport:

 Yuk tashish 

 Oqim va statistika 
alt=|thumb| Yangi terminal binosi

 Yillik statistika 
2000-yillar Yil 2005 2006General Department of Civil Aviation of Armenia — 2006-2007 Statistics  2007 2008 2009 Umumiy yoʻlovchi tashish 1 111 400 1 125 698 1 387 002 1 480 000 1 447 397 Uchib ketayotgan yoʻlovchilar soni 546 000 562 825 698 614 751 310 729 835 Uchib kelayotgan yoʻlovchilar soni 547,400 562 873 688 388 628 690 717 562 Umumiy yuk tashish (tonna) 9,119 9276 10 004 10 774 8400 Eksport qilingan yuk (tonna) 3,701 4080 3515 4000 3100 Import qilingan yuk (tonna) 5,418 5,196 6489 6700 5200 Samolyot harakati (ketish va qoʻnish) 6897 6,746 7953 8624 8 699
2010-yillar Yil 2010 „Overall passenger transportation via Zvartnots airport reached 1.6 mln in 2010“.  2011  2012  2013  2014  2015 2016  2017  2018  2019  Umumiy yoʻlovchi tashish 1 612 016 1 600 891 1 691 815 1 691 710 2 045 058 1 879 667 2 105 540 2 448 250 2 690 727 3 048 859 Uchib ketayotgan yoʻlovchilar soni 816 866 807 953 845,700 830 000 1 019 765 944 373 1 048 153 1 218 340 1 318 344 1 473 019 Uchib kelayotgan yoʻlovchilar soni 795 150 792 944 846,115 861 710 1 025 293 935 294 1 057 387 1 229 910 1 372 383 1 575 840 Umumiy yuk (tonna) 8800 10 014 12 251 10 361 10 345 10,123 18 269 22 325 18 069 19 511 Eksport qilingan yuk (tonna) 3300 4,741 6,687 6,109 6450 6,607 13 784 16 984 12 010 12 755 Import qilingan yuk (tonna) 5500 5,273 5564 4,252 3895 3516 4485 5,341 6059 6,756 Samolyot harakati (ketish va qoʻnish) 9 783 9 858 10 392 8 721 10 409 9012 9266 10 621 11 580 13260
2020-yillar Yil 2020 2021  2022  Umumiy yoʻlovchi tashish 790 827 2 278 212 3 649 764 Uchib ketayotgan yoʻlovchilar soni 388 685 1 155 765 1 809 565 Uchib kelayotgan yoʻlovchilar soni 402,142 1 122 447 1 840 199 Umumiy yuk (tonna) 15 733 17 321  23 340  Eksport qilingan yuk (tonna) 10 405 8 803 Yoʻq Import qilingan yuk (tonna) 5328 8518 Yoʻq Samolyot harakati (ketish va qoʻnish) 4,963 10,106 17 345

 Yer usti transporti 

 Avtobus yoʻnalishlari va metro xizmati 
2017-yilda Zvartnots aeroporti va Yerevan shahar markazi oʻrtasida muntazam qatnovlar bilan yangi ekspress avtobus yoʻnalishi ishga tushirildi. 201-raqamli avtobus aeroportdan har yarim soatda ertalab soat 7:00 dan 23:00 gacha va har soatda 12:00 dan 6:00 gacha joʻnaydi. Safar vaqti tirbandlikka qarab taxminan 30 minut davom etadi. Elitebus tomonidan boshqariladi, bir tomonlama yoʻl haqi 300 AMD turadi. Avtobus terminali Amiryan koʻchasida joylashgan, ammo avtobus Mashtots prospekti boʻylab, Yeritasardakan bekatida (yoʻlovchilar Yerevan metro tizimiga ulanishi mumkin) va Respublika maydonida toʻxtaydi .

 Avtomobil 
Aeroportga Yerevanni mamlakat gʻarbi va boshqa yirik magistral yoʻllar bilan bogʻlaydigan M5 avtomagistrali orqali kirish mumkin. Avtomobilda Zvartnots aeroportidan Yerevan markazigacha boʻlgan masofa 12 kilometrni tashkil etadi, unga borish uchun taxminan 20 daqiqa vaqt ketadi.

Zvartnots aeroportida avtoulovlarni ijaraga beruvchi kompaniyalarning avtomobillari mavjud. Aeroport premiumdan arzon narxlarga qadar turli xil rasmiy avtoturargohlarni taklif etadi. Bundan tashqari, aeroportda muqobil toʻxtash joylariham mavjud.

 Taksi xizmati 
2019-yilda Zvartnots aeroportida yoʻlovchilarga taksi xizmatlarini taqdim etish uchun Yandex.Taxi bilan hamkorlik qilinadi.

 Baxtsiz hodisalar va falokatlar 

 1988-yil 20-oktyabrda MOM Energiya NPO kompaniyasining Antonov An-8 (CCCP-26183) samolyoti qoʻngandan soʻng, ekipaj adashib yerdagi qoʻnish moslamasini tortib olishi natijasida taʼmirlanib boʻlmas darajada shikastlandi.
 1992-yil 5-dekabrda Aeroflot (Armaniston) kompaniyasining Tupolev Tu-154B (CCCP-85105) samolyoti qoʻnayotganda oʻngga burilib ketdi va burun tishli beton devorga urilib, taʼmirlab boʻlmaydigan darajada shikastlandi. 154 kishining hammasi tirik qoldi.
 1993-yil 13-dekabrda Kadvi kompaniyasining Antonov An-8 (RA-13323) rusumli samolyoti soat 00:04 da yuk reysi bilan uchish-qoʻnish yoʻlagini 150 metrga pastga tushirdi va tuzatib boʻlmas darajada shikastlandi. Barcha 8 kishi tirik qoldi.
 1998-yil 21-oktyabrda Ararat Avia aviakompaniyasining Yakovlev Yak-40 (EK-88272) samolyoti Krasnodarga yoʻlovchi reysini amalga oshirish uchun parvoz paytida uchish-qoʻnish yoʻlagini kesib oʻtgan harbiy mikroavtobus bilan toʻqnashib ketdi, natijada samolyot taʼmirlanib boʻlmaydigan darajada shikastlandi va avtobusdagi 4 nafar yoʻlovchi halok boʻldi. 37 kishining hammasi omon qoldi.
 2008-yil 14-fevralda Belavia 1834-reysi bilan Minskka parvoz qilayotgan Canadair CL-600-2B19 Regional Jet CRJ-100ER (EW-101PJ) havoga koʻtarilayotganda chap tomonga yoʻnalgan, teskari oʻrin olgan va yoqilgʻi yonib ketgan. 21 kishining hammasi omon qoldi.

 Yana qarang 
 Zvartnots aeroportining eng soʻnggi marshrut xaritasi 

 Eslatmalar 

 Manbalar 

 Havolalar 


Turkum:Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar
Turkum:Armaniston aeroportlari
Turkum:Kavkaz aeroportlari
Turkum:1961-yilda tashkil etilgan aeroportlar