Bajutsu

Bajutsu (yapon. „ba“- ot; „jutsu“- sanʼat) – yapon chavandozlik sanʼati, Yaponiyaning jangovar ixtisoslashuvlaridan biri. Bajutsu ot minishni oʻrganish, otda jang qilish, balandlikdan sakrash va baʼzan otlarga gʻamxoʻrlik qilishni oʻz ichiga oladi. Bu sanʼat Moʻgʻulistonda paydo boʻlgan va u yerda jangchilar ajoyib chavandozlar hisoblangan. Yaponiyada otlar eramizning 5-6-asrlarida mashhurlikka erishdi. Boy samuray urugʻlari otxonalarni koʻpaytirishgan, har bir qabila otlarni boshqarishning oʻziga xos usullari va sirlariga ega edi boʻlgan.

 Tarix 
Uning kelib chiqishi otda oʻq otish (yabusame) bilan chambarchas bogʻliq boʻlsa-da, bajutsu alohida-alohida jang sanʼati hisoblanadi. Ogasawara, Otsubo va Hachijo kabi bir qator anʼanaviy maktablar mavjud. Ushbu sanʼat eramizning 7-asrida imperator Tenji davrida paydo boʻlgan, ammo 12-asrda keng koʻlamli otliq urushlar keng tarqalgani sababli aynan shu davrlarda ommalashgan. Biroq, Yaponiyada otlarning qiyosiy tanqisligi bajutsu har doim yuqori martabali samuraylar bilan cheklangan elita sanʼat ekanligini anglatardi. Shunga qaramay, koʻpgina zamonaviy tarixchilar janglarda piyoda askarlarning sonini eʼtiborsiz qoldirishgan va qoʻshinlar hajmini faqat otliqlar soni bilan bogʻlashgan.

1600-yildan boshlab Tokugava davrining qiyosiy tinchligi bajutsu harbiy amaliyotining pasayishiga olib keldi va u koʻproq tantanali rolga aylandi. Haqiqatan ham Tokugava Tsunayoshi davrida chavandozlik amaliyoti faol ravishda toʻxtatildi. 20-asr boshlariga kelib bajutsu boʻyicha 20 dan ortiq maktablar mavjud edi. 1946 yilga kelib Tokioda uni zamonaviy sport turi sifatida targʻib qilish maqsadida Yaponiya Bajutsu federatsiyasi tuzildi.

 Texnikalar 
Bu sanʼat chavandozlik va otliq qilichbozlik mahoratini talab qilish bilan bir qatorda, otlarni parvarish qilish va u haqidagi taʼlimotlarni ham oʻz ichiga olgan.Durbin, W: The Fighting Arts of the Samurai: a Warrior’s Combat Handbook in Black Belt Magazine March 1990 Vol. 28, No. 3 ISSN 0277-3066 Otlar tasodifiy zarbalarga eʼtibor bermaslikka va chavandozning uzangi bilan tepishiga imkon berish uchun oxirgi soniyada orqaga burilib, oldinga bosishga oʻrgatilgan.Lowry, d; The Karate Way: Discovering the Spirit of Practice Shambhala Publications, 2009 p55 Ushbu uzangilar (shitanaga abumi) chavandozning egardan osongina turishi va otishini taʼminlash uchun moʻljallangan.Friday, Karl; Samurai, warfare and the state in early medieval Japan Psychology Press, 2004 p96-101 Otliqlarning zarbalari 14-asrning oxirlarida otda nayza otish texnikasining rivojlanishi tufayli, ilgari hukmron boʻlgan kamondan otish uslublarini sekin asta siqib chiqargan.Turnbull, Stephen; War in Japan 1467-1615Osprey Publishing, 2002 p16 Bular XVI asrning oʻrtalari va oxirlarigacha ushbu taktikani joriy etgan Takeda klanida katta samara koʻrsatgan, ammo Nagashino jangidan keyin faqat piyoda manyovrlari bilan birgalikda ishlatilgan.