Nitra

Nitra (slovak. Nitra,  — Slovakiyadagi shahar, Nitra viloyatining maʼmuriy markazi.

U mamlakatning gʻarbiy qismida, Nitra daryosi boʻyida, Tribech togʻ tizmasi etagida joylashgan boʻlib, poytaxt Bratislavadan 90 km shimoli-sharqdagi shahar. Aholisi (2020-yil 31-dekabr) — 76 028 kishi, mamlakatning oltinchi yirik shahri.

Viloyat Slovakiyaning eng qadimgi shahri hisoblanadi. Shahar haqida birinchi yozuvlar 828-yilda yozilgan yilnomalarda paydo boʻlgan. 9543-Nitra asteroidi shahar nomi bilan nomlangan.

 Tarixi 

X asrning oxirida Nitra hududiga birinchi slavyanlar keldi. VII asrda hudud Samo davlatining bir qismi boʻlgan, keyin bu yerda Nitra knyazligi paydo boʻlgan. Keyinchalik Mojmir tomonidan Buyuk Moraviyada tarkibiga kiritilgan.

Aynan Nitra slovak xristianligining beshigi hisoblanadi, 829-833-yillarda butparast Pribina birinchi cherkovni muqaddaslash uchun Salzburg arxiyepiskopini chaqirdi. Kiril va Metyus ham shu yerda qolishdi. Buyuk Moraviya qulagandan soʻng, Nitra Vengriya Qirolligining bir qismi boʻlib, u yer Jupa markaziga aylandi.

1248-yilda Nitra ozod qirollik shahriga aylandi. Nitra Vengriyaning eng boy shaharlaridan biri edi. XIX asrda bu yerda 10 mingdan ortiq kishi istiqomat qilgan.

Yangi Chexoslovakiyaning bir qismi sifatida Nitra yana jupaning markaziga aylandi. Endi Nitra Gʻarbiy Slovakiyaning muhim sanoat markazidir.

 Fizik va geografik xususiyatlari 

 Viloyat tumanlari 
Cherman, Quyi Krskany, Drazovci, Yuqori Krskany, Kinek, Mlinartsi, Parovski Grov, Stariy Gorod, Zobor

 Mikro hududlar 
Deli, Xrenova, Klokochina, Parovsiy

 Gidrografiya 

 Nitra daryosi
 Irmoqlari: Dobrotka, Selenets, Radoshinka
 Kichik Nitra koʻrfazi

 Aholisi 
2001-yildagi aholining etnik tarkibi:

 95% — slovaklar
 1,7% — vengerlar
 0,7% — chexlar
 0,55% — loʻlilar
 0,1% — ukrainaliklar
 1,2% — boshqalar

 Arxitekturasi 

 Avliyo Emmeram bazilikasi
 Nitra qal’asi
 Koʻplab saroylar va cherkovlar

 Yorqin shaxslar 

 Prochaska, Ottokar (1858-1927), Rim-katolik cherkovi yepiskopi.
 Shvarts, Stefan (1851-1924) — avstriyalik haykaltarosh, medal sohibi, Vena Badiiy akademiyasining professori.

 Yana qarang 

 Corgoň — mahalliy pivo ishlab chiqaruvchisi
 Nitra (hudud)

 Eslatmalar 

 Adabiyotlar 

 Charles R. Bowlus, "Nitra: when did it become a part of the Moravian realm? Evidence in the Frankish sources, " Early Medieval Europe, 17,3 (2009), 311—328.

 Havolalar 

 Ofitsialniy sayt Nitri Arxivnaya kopiya ot 7 marta 2022 na Wayback Machine
 Nitranskiy Grad
Turkum:Nitra
Turkum:Slovakiya viloyatlarining hududiy bo'linmalari
Turkum:Slovakiya shaharlari