Paks

Paks — Vengriyaning janubidagi Tolna okrugidagi kichik shaharcha, Dunay daryosining oʻng qirgʻogʻida. Budapeshtdan 100 km janubda joylashgan. Sobiq qishloq xoʻjaligi aholi punkti sifatida Paks hozirda Vengriyadagi yagona atom elektr stantsiyasining uyi boʻlib, u mamlakat elektr energiyasining qariyb 40 foizini taʼminlaydi.

 Tarixi 
Qadim zamonlarda aholi punkti allaqachon yashagan. U Usmonli imperiyasi davrida va Rakoczi mustaqillik urushi davrida rol oʻynagan. Ikkinchi Jahon urushining soʻnggi bosqichida Budapesht hujumida Sovet qoʻshinlari shaharni katta xarajat evaziga egallab oldilar, shundan soʻng qirq yillik kommunistik boshqaruv hukmronlik qildi. Ayni paytda u konserva, vino va baliq shoʻrvasi bilan mashhur. Mamlakatdagi yagona atom elektr stansiyasi 1980-yillarda, yaʼni mamlakat ichidagi sovet hokimiyatining soʻnggi oʻn yilligida Paksda qurilgan.

 Tavsif 
XIX asrda eski shahar markazida bir nechta uylar qurilgan, masalan, shaharning bosh maydoni boʻlgan Szent Istvan Terdagilar. Katoliklik uch orolli, bazilika uslubidagi Muqaddas yurak cherkovi 1901-yilda muqaddas qilingan. Barok uslubidagi Szenitzey saroyining devorida „Mamlakat donishmandlari“ Ferens Deak xotirasiga bagʻishlangan planshet bor. Shahar muzeyi sobiq Chex-Vigyazo saroyida joylashgan. Kalvinist va Lyuteran cherkovlari mos ravishda 1775—1884-yillarda qurilgan.

Imre Makovecz loyihasi boʻyicha qurilgan katolik Muqaddas Ruh cherkovi XX asr meʼmorchiligining ajoyib asari hisoblanadi. Dunay daryosi qirgʻogʻidagi yoʻlakda yuz yillik kashtan xiyoboni bor. Shaharda Whitsuntide bahor festivali va Xalqaro blyuz, jazz, rok va gastronomiya festivali oʻtkaziladi.

 Sport 
Paksi FC — Vengriyaning Paks shahrida joylashgan futbol klubi.

Atomerőmű SE — Vengriyaning Paks shahrida joylashgan basketbol klubi.

 Bronza davri xazinasi 
IXX asrda Dunay daryosining oʻng qirgʻogʻida Paks va Dunaföldvar oʻrtasida bronza davriga oid zargarlik buyumlari xazinasi topilgan. Xazina hozir Britaniya muzeyi kollektsiyalaridaBritish Museum Collection.

 Qardosh shaharlar 


  Galanta, Slovakiya
  Gornji Vakuf-Uskoplje, Bosniya va Gertsegovina

  Loviisa, Finlandiya
  Novovoronezh, Rossiya
  Reichertshofen, Germaniya
  Târgu Secuiesc Ruminiya
  Vyshkovo, Ukrayina

 Yana qarang 

 Vengriyadan yana bir bronza davri xazinasi uchun Forro
 Vengriya shimolidagi bronza davri uchun Zsujta

 Manbalar 

 Havolalar 

  in Hungarian, English and Russian
 The jewish community in Paks On JewishGen website.

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda