Tuxumdon apopleksiya

Tuxumdon Apopleksiya si (apoplexiya ovarii)-bu ovulatsiya follikula yorilishi natijasida tuxumdon parenximasiga qon quyilishi va
uning toʻqima butunligining buzilishi hamda qorin boʻshligʻiga qon
oqishi bilan boshlanadi. Bu holat 16–30 yoshli ayollarda kuzatiladi.

 Etiologiyasi 

Tuxumdon apopleksiyasi ayol jinsiy aʼzolarining yalligʻlanish
kasalliklari natijasida yoki Follikulalar persestensiyasi kuchayishi oqibatida ovulatsiya davrida tuxumdon parenximasining yorilishi oqibatida kelib chiqadi. Unda tuxumdon qon tomirlarining oʻtkazuvchanligi buzilib, tuxumdon kapsulasi yoriladi va qorin boʻshligʻiga
qon ketadi yoki parenxemasiga qon quyiladi. Bunday holatda qorinning pastgi qismida tegishli tuxumdon sohasida qattiq ogʻriq kuzatilib, qorin boʻshligʻiga qon quyilmaydi.
Tuxumdon apopleksiyasi ayol jismoniy zoʻriqqanda, ogʻir yuk
koʻtarganda, shikastlanish natijasida ham kelib chiqishi mumkin.

 Klinikasi 

Kasallik toʻsatdan qorinning pastki sohasida kuchli
ogʻriq bilan boshlanib, butun epigastral sohaga, toʻgʻri ichakka
irradiatsiya beradi. Ogʻriq bosh aylanishi, hushdan ketish, sovuq
ter bosishi, koʻngil aynishi va qayt qilish bilan kuzatiladi.

Klinik
koʻrinishiga qarab tuxumdon apopleksiyasini 3 turga boʻlish
mumkin: ogʻriqli; anemiya li;aralash.

Ogʻriq toʻgʻri ichakka ham
oʻtadi. Baʼzan ogʻriq kuchli boʻlishi sababli ayolda oʻtkir qontomir yetishmovchiligi kuzatiladi. Kasallikning aralash turida
ogʻriqli va anemik koʻrinishlar birgalikda uchraydi. Qorin paypaslab
koʻrilganda ogʻriqli, shishgan va nafas aktida sust ishtirok etayotganligi aniqlanadi. Ginekologik tekshiruvda bachadon boʻyni tekshirilganda ogʻriqli, bachadonkattalashmagan, qattiq, bachadon ortiqlari va tuxumdon kattalashgani aniqlanadi.

 Diagnoz 

Klinik koʻrinishi, anamnez i va obyektiv tekshiruvga
koʻra diagnoz qoʻyiladi. Diagnoz qoʻyishda UTT va qin orqa gumbazi orqali qorin boʻshligʻini punksiya qilish yordamida aniqlanadi.

 Davosi 

Kasallangan bemor ahvoli dastlab oʻrtacha boʻlib, kam
qon ketsa, bemor konservativ davolanadi (yotoq rejimi, qorin sohasiga muzli xalta qoʻyish, qon oʻrnini bosuvchi dori vositalari qoʻllanadi). Kasallikning oʻtkir davri oʻtib boʻlgach, bemorga fizioterapiya, dori elektroforezi buyuriladi. Kuchli qon yoʻqotish yoki
ogʻriq sindromida bemorlarni, albatta, operativ yoʻl bilan davolash
lozim, yaʼni tuxumdonlar ponasimon rezeksiya qilinib tikiladi,
baʼzan tuxumdon butunlay zararlangan boʻlsa, olib tashlanadi.

 Manbalar 
 Y. N. Allayorov_Akusherlik va ginekologiya