Jamoliddin Buxoriy

Jamolad-Din Muhammad ibn Tohir ibn Muhammad az-Zaydiy al-Buxoriy (turlicha tarjima qilingan Jamoliddin, Jamoliddin (lit. Imon go‘zalligi) va boshqalar, xitoycha nomi — hàngínhàn, Jamaluding) XIII asrda yashagan fors astronomi.

 Biografiyasi 
Asli Buxorolik boʻlib, u 1250-yillarda oʻzining yangi poytaxti Pekinda anʼanaviy Xitoy byurosi bilan parallel ravishda faoliyat koʻrsatgan Islom astronomik byurosini tashkil etish uchun Xubilayxon xizmatiga kirdi. Shunday qilib, Xubilay Xon byurokratik tuzilmani saqlab qoldi, lekin hurmatli musulmon olimlariga Xitoy kuzatuvlari va bashoratlarini tekshirishga ruxsat berdi. U 1267-yilda Xubilayxonga yettita astronomik asbobni, jumladan, fors astrolyabiya, globus va qurolli sharni Hulokuxon sovgʻa qilgani uchun eʼtirof etilgan.

Uning nomi fors tilidagi zijlar bilan bogʻliq boʻlib, u yoʻqolgan, ammo 1383-yilda Mashaihey tomonidan xitoy tiliga Huihuilifa (islom taqvimi) nomi bilan tarjima qilingan. Unda yangi qiymatlar asosida va Pekinga moslashtirilgan Ptolemey jadvallari mavjud boʻlib, ular soʻnggi yillarda qayta tiklangan.

Umuman olganda, Islom astronomik byurosining faoliyati Xitoy astronomiyasi uchun katta ahamiyatga ega emas edi. Biroq, Guo Shoujing  undan tork gʻoyasini olgan va Xitoyda ishlatilmaydigan ekliptika koordinatalarini oʻtkazib yuborgan soddalashtirilgan versiyani yaratgan.

U 1286-yilda Yuan imperiyasi haqida keng koʻlamli tadqiqot olib bordi, u „Daiyitongzha“ nomi bilan 755 jildda nashr etildi. Muqaddimadan tashqari barcha jildlar yoʻqolgan.

 Yana qarang 

 Xitoyda Islom

 Manbalar 

 Adabiyotlar 

  (PDF version)

Turkum:Buxoroda tugʻilganlar
Turkum:Buxoro
Turkum:XIII asr
Turkum:Kishilar
Turkum:Xitoy
Turkum:Pekin