Moai

Moai yoki moʻai ( <talaffuzi >yoki    ;    ;  adabiy jihatdan ''haykal '' ma'nosini anglatadi       ) 1250-1500 yillar oraligʻida Polineziyaning sharqiy qismidagi Rapa Nui (Pasxa oroli) da Rapa Nui xalqi tomonidan oʻyilgan monolit inson figuralaridir.Steven R Fischer. The island at the end of the world. Reaktion Books 2005 The island at the end of the world. Reaktion Books 2005   Ularning deyarli yarmi hali ham Rano Raraku ( vulqon kulidan hosil bo'lgan vuqon krateri )da , asosiy moai karer (odatda katta va chuqur bo'lgan , tosh yoki boshqa materiallar qazib olinadigon joy )da, lekin yuzlab moailar  u yerdan bu yerga ko'chirilgan  va orolning perimetri atrofidagi , ahu deb nomlangan tosh platformalarga o'rnatilgan. Deyarli barcha moailarning boshlari juda katta bo'lib , ular butun haykalning sakkizdan uch qismini tashkil qiladi va  figuralarning oyoqlari mavjud emas . Moailar, asosan, ilohiylashtirilgan ajdodlarning ( aringa ora ata tepuna ) tirik yuzlari (aringa ora ) hisoblanadi. 1722- yilda yevropaliklar orolga birinchi bor tashrif buyurganlarida, haykallar hali ham o'z qabila  yerlari bo'ylab , ichkariga qarab turardi, ammo ularning barchasi XIX asrning ikkinchi yarmida qulab tushdi. Moai XVIII asr oxiri va XIX asr boshlarida, ehtimol, Yevropa aloqalari yoki qabilalararo urushlar natijasida ag'darilgan.Collapse: How Societies Choose to Fail or Succeed by Jared Diamond

900 dan ortiq haykallarni ishlab chiqarish va tashish ,ajoyib ijodiy va jismoniy jasorat hisoblanadi. Paro deb nomlangan , eng baland moaining   balandligi deyarli ni  va og'irligi 82 tonna ( 81 tonnadan ko'p , 90 tonnadan oz )ni tashkil etadi . Axu Tongarikida o'rnatilgan eng og'ir moai unchalik baland emas , biroq uning og'irligi  86 tonna( 85 tonnadan ko'p , 95 tonnadan oz )ni tashkil etardi .   Bitta tugallanmagan haykal, agar tugallangan bo'lganida  taxminan 145-165 tonna og'irligi bilan uning balandligi , taxminan dan baland bo'lar edi .2023- yilgi holatga ko'ra haykallar hali ham topilmoqda  .

 Eslatmalar 

 Manbalar 

 Heyerdal, Tor . Skjølsvold, Arne. Pavel Pavel . Pasxa orolining "yuruvchi" Moai . 2005-yil 8-avgustda olingan.
 McCall, Grant (1995). " Rapanui (Pasxa oroli) ". Tinch okeani orollari yil kitobi 17-nashr. Fiji Times. 2005-yil 8-avgustda olingan.
 Metyu, Rupert (1988). Qadimgi sirlar . Wayland nashriyoti.ISBN 0-531-18246-0 .
 Pelta, Keti (2001). Pasxa orolini qayta kashf qilish . Lerner nashriyot guruhi.ISBN 978-0-8225-4890-4 .

 0-932813-48-8 
 Van Tilburg, Jo Anne (2001). "Pasxa oroli". PN Perejin va M. Emberda (tahrirlar. ), Tarixdan oldingi entsiklopediya, 3-jild: Sharqiy Osiyo va Okeaniya . Kluwer Akademik/Plenum nashriyoti.ISBN 0-306-46257-5
 Van Tilburg, Jo Anne (2006). Masofaviy imkoniyatlar: Rapa Nui-da Hoa Hakananai'a va HMS Topaze . Britaniya muzeyi tadqiqot hujjatlari.

 Havolalar 

 Pasxa oroli sayohatidagi Moai haykallari
 Terevaka arxeologik targ'ibot markazidagi Moai ma'lumotlar bazasi