1642-yil Xuanxe daryosi toshqini

1642-yildagi Xuanxe daryosi yoki Kayfeng toshqini 1642-yil oktyabr oyida texnogen falokat bo'lib, u asosan Kayfeng va Xuzhouga ta'sir ko'rsatdi.

Kayfeng shahri Xuanxe daryosining janubiy qirg'og'ida joylashgan bo'lib, o'z tarixi davomida kuchli suv toshqinlariga moyil bo'lgan. Ming sulolasining dastlabki davrlarida ya'ni 1375-, 1384-, 1390-, 1410- va 1416- yillarda katta toshqinlar sodir bo'lgan joy bo'lganTsai, Shih-Shan Henry. SUNY Series in Chinese Local Studies: The Eunuchs in the Ming Dynasty. SUNY Press, 1996. , 9780791426876. Accessed 16 Oct 2012.. 15-asrning o'rtalariga kelib, Ming mintaqadagi suv toshqinlarini nazorat qilish tizimini tiklashni yakunladi va uni bir asrdan ortiq muvaffaqiyat bilan boshqargan.

1642-yilgi suv toshqini tabiiy emas, balki shaharning Ming gubernatori tomonidan amalga oshirilgan.  Li Tsichen boshchiligidagi dehqon qo'zg'olonchilaridan shahar boshdan kechirgan olti oylik qamalni buzish uchun suv toshqinidan  foydalanish umididaLorge, Peter A. War, Politics and Society in Early Modern China, 900-1795, p. 147. Routledge, 2005. ..

Qo'zg'olonchilarni suv bosishi uchun dambalar yorilib ketgan va natijada toshqin Kayfengni vayron qilgan. Boshqa bir ma'lumotlarga ko'ra, Li Tsichen qo'l ostidagi qo'zg'olonchilar daryodan imperator qo'shinlarini suv bosishi va yo'q qilishi uchun foydalanishni maqsad qilgan. “Keyinchalik himoyachilar va Li ham Xuanxe daryosini bir-biriga qarshi ishlatishga harakat qilishdi, - deb yozadi Kanzas universitetidan Jon V. Dardes, “himoyachilar to'g'onlarni buzib, Li qo'shinini qirib  tashlashga harakat qilishdi, Li ham xuddi shunday ishlarni amalga oshiradi: shahar va qo'zg'olonchilarni yo'q qilish. Natijada Li g'alaba qozondi. 1642-yil 8-oktabrda Lining odamlari toʻgʻonlarni kesib tashlashdi va yomgʻirdan to'lib ketgan Xuanxe daryo katta urush natijasida zararlanib, Kayfengni suv bosdi. . ."John W. Dardess, Ming China, 1368-1644: A Concise History of a Resilient Empire (Rowman & Littlefield, 2012) p. 132 Janubiy Alabama universiteti vakili Garri Miller shunday deb yozgan edi: "Ikkala tomon ham suv toshqini uchun ittifoqchi bo'lish uchun Xuanxe daryosidagi to'g'onlarni teshishga harakat qilishdi. Nihoyat, 7-oktabr kuni yomg‘irli daryo ikki joydan zaiflashgan to‘g‘onlardan o‘tib ketdi” Harry Miller, State Versus Gentry in Late Ming Dynasty China, 1572-1644 (Palgrave Macmillan, 2009) p. 155 .

Shunday bo'lishiga qaramay, 378 000 aholidan 300 000 kishi suv toshqini, ocharchilik va vabo kabi periferik ofatlardan halok bo'ldiXu Xin. The Jews of Kaifeng, China: History, Culture, and Religion, p. 47. Ktav Publishing Inc, 2003. .. Agar tabiiy ofat sifatida qaralsa, bu tarixdagi eng halokatli toshqinlardan biri bo'ladi. 

Ushbu falokatdan so'ng, shahar 1662 yilgacha Qing sulolasidagi Kangxi imperatori hukmronligiga qayta qurilgunga qadar qolib ketdi . Keyinchalik ushbu shaharda amalga oshirilgan  arxeologik tadqiqotlar 1642-yilgi suv toshqini va 1662-yildagi keyingi ishg'ol haqida dalillar keltirdiStorozum, Michael J., et al.Geoarchaeological evidence of the AD 1642 Yellow River flood that destroyed Kaifeng, a former capital of dynastic China,  Scientific Reports, 2020. U ahamiyati pasaygan qishloq suvi bo'yida qolgan shahar bo'lib qoldi va yana bir qancha kamroq halokatli toshqinlarni boshdan kechirdi.

Shuningdek, to'fon,  Xitoyning yahudiy aholi punktining "oltin davri" ni ham tugatishga sabab bo'ldi va  bu taxminan 1300-1642 yillarda bo'lib o'tdi. Xitoyning taxminan 5000 kishidan iborat kichik yahudiy aholisi, Kayfengda joylashgan edi. Qolaversa, toshqin sinagogani va jamiyatdagi almashtirib bo'lmaydigan Tavrotning ko'p qismini vayron qildiXu Xin. The Jews of Kaifeng, China: History, Culture, and Religion, p. 47. Ktav Publishing Inc, 2003. ISBN 978-0-88125-791-5..

 Yana qarang 

 Xuzjou tarixidagi toshqinlar
 1938-yil Xuanxe daryosi  toshqini, xuddi shunday ekologik urush taktikasi

 Manbaalar