Qutb (tushuncha)

Qutb, Qutub, Kutb, Kutub yoki Kotb (), „oʻq“, „burilish“ yoki „qutb“ degan maʼnoni anglatadi. Qutb samoviy harakatlarga ishora qilishi va astronomik atama yoki ruhiy belgi sifatida ishlatilishi mumkin. Tasavvufda qutb — avliyolar ierarxiyasini boshqaradigan komil inson, al-Inson al-Komil („Umumjahon odam“).  Qutb Xudo bilan ilohiy aloqaga ega boʻlgan va uni tasavvufning markazi yoki oʻqi boʻlgan ilmlarni uzatuvchi soʻfiylik ruhoniysidir, lekin u dunyoga nomaʼlum. Har bir davr uchun beshta qutb bor va ular begʻubor va ishonchli ruhiy rahbarlardir. Ular faqat tasavvufchilarning tanlangan guruhiga ochiladi, chunki „insonning Xudoni toʻgʻridan-toʻgʻri bilishga boʻlgan ehtiyoji“ mavjud.

Ismoiliyashunoslik institutiga ko‘ra, "Termiziy, Abdurrazzoq va Ibn Arabiy (vafoti 1240) kabi tasavvuf adabiyotida [Qutb] eng komil insonni nazarda tutadi.

 Manbalar 

Turkum:Soʻfiylik