Futbol boʻyicha jahon chempionati (20 yoshgacha)

FIFA U-20 Jahon chempionati – FIFA aʼzolarining erkaklar terma jamoalari oʻrtasida 20 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasida ikki yilda bir marta oʻtkaziladigan futbol boʻyicha jahon chempionati. Musobaqa 1977-yilda Tunis mezbonligi ostida ilk turnir oʻtkazilganCBC.ca. Musobaqa 2005-yilgacha FIFA yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionati turniri nomi ostida, har ikki yilda bir marta oʻtkazib kelingan. 2007-yildan turnir nomi hozirgi shakliga oʻzgartirilgan. FIFA vakillari ushbu musobaqani „kelajak yulduzlari turniri“ deb hisoblaydi. Ushbu turnirda Diego Maradona, Lionel Messi va Paul Pogba turnirning eng yaxshi oʻyinchisi sovrinining gʻoliblari boʻlgan, Erling Haaland esa 2019-yilgi turnirda toʻpurar boʻlgan. Musobaqaning amaldagi gʻolibi, 2023-yil Argentinada oʻtgan turnirda ilk bor chempionlik unvonini qoʻlga kiritgan Urugvay yoshlar terma jamoasi hisoblanadi.

 Tarixi 
Yigirma uch marotaba oʻtkazilgan turnirda oʻn ikkil mamlakat chempionlik unvonini qoʻlga kiritgan. Argentinaning 20 yoshgacha boʻlgan terma jamoasi oltita chempionlik unvonini qoʻlga kiritgan eng muvaffaqiyatli jamoa boʻlsa, beshta chempionlik unvoniga ega Braziliya U20 jamoasi turnirda gʻolib boʻlish boʻyicha ikkinchi oʻrinda turadi. Portugaliya U20 va Serbiya U20 jamoalari ikkita chempionlikni qoʻlga kiritgan (Serbiya dastlabki gʻoliblikni Yugoslaviya U20 terma jamoasi sifatida gʻalaba qozongan), Gana U20, Germaniya U20, Ispaniya U20, Fransiya U20, Angliya U20, Ukraina U20 va Rossiya U20 (SSSR U20 kabi) gʻalaba qozongan.

Ayollar jamoalari oʻrtasidagi shu yosh toifasidagi turnir, FIFA U-20 ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati 2002-yilda „FIFA U-19 ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati“ nomi ostida boshlangan. 2006-yilgi FIFA U-20 ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatidan boshlab ayollar musobaqasi uchun yosh chegarasi 20 yoshga oʻzgartirilgan. Turnir 2007-yilda „Jahon kubogi“ deb oʻzgartirilgan. Navbatdagi turnir 2025-yilda Chilida boʻlib oʻtishi rejalashtirilgan.

 Saralash bosqichi 
Final turnirida 24 ta terma jamoa ishtirok etadi. 23 mamlakat, jumladan amaldagi chempion ham oltita sarlash turniridan oʻtishi kerak. Mezbon mamlakat avtomatik ravishda saralanadi.
Konfederatsiya Chempionat OFK (Osiyo) OFK U-20 Osiyo Kubogi CAF (Afrika) Yoshlar oʻrtasidagi Afrika chempionati KONKAKAF (Shimoliy, Markaziy Amerika va Karib dengizi) 20 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi KONKAKAF chempionati KONMEBOL (Janubiy Amerika) Futbol boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi Janubiy Amerika chempionati UEFA (Yevropa) UEFA U-19 Yevropa chempionati OFC (Okeaniya) 20 yoshgacha boʻlgan OFC saralash turniri

 Natijalar 

YilMezbonFinalUchinchi oʻrin oʻyin ChempionHisob Ikkinchi oʻrin Uchinchi oʻrinHisobToʻrtinchi oʻrin11977Tunis2-2 (9-8 p)4-01621979Yaponiya3-11-1 (5-3 p)1631981Avstraliya4-01-01641983Mexico1-02-1 1651985Sovet Ittifoqi1-0 0-0 (3-1 p)1661987Chili1-1 (5-4 p)2-2 (3-1 p)1671989Saudiya Arabistoni2-02-01681991Portugaliya0-0 (4-2 p)1-1 (5-4 p)1691993Avstraliya2-12-116101995Qatar2-03-216111997Malayziya2-12-124121999Nigeriya4-01-024132001Argentina3-01-024142003BAA1-02-124152005Niderlandiya2-12-124162007Kanada2-11-024172009Misr0-0 (4-3 p)1-1 (2-0 p)24182011Kolumbiya3-2 3-124192013Turkiya0-0 (4-1 p)3-024202015Yangi Zelandiya2-1 3-124212017Janubiy Koreya1-00-0 (4-1 p)24222019Polsha3-11-0 24—2021IndoneziyaCOVID-19 pandemic tufayli bekor qilindi242320231–03–12424202524

 Kuchli toʻrtlikka kirgan jamoalar 
JamoalarGʻoliblarIkkinchi oʻrinUchinchi oʻrinToʻrtinchi oʻrin6 (1979, 1995, 1997, 2001, 2005, 2007)1 (1983)1 (2003)5 (1983, 1985, 1993, 2003, 2011)4 (1991, 1995, 2009, 2015)3 (1977, 1989, 2005)2 (1989, 1991)1 (2011)1 (1995)12 (1987, 2015)1 (2023)2 (1997, 2013)1 (1979)3 (1977, 1999, 2017)1 (2009)2 (1993, 2001)1 (2013)1 (1997)1 (1999)2 (1985, 2003)1 (1995)21 (1977)1 (1979)1 (1991)1 (1985)31 (1981)1 (1987)1 (2017)1 (1993)1 (1981)1 (2013)1 (2011)1 (2019)2 (1989, 2005)1 (1985)1 (1977)1 (2011)1 (2019)2 (1983, 2023)1 (1981)1 (1999)1 (2007)1 (2017)2 (1999, 2015)1 (1983)1 (1979)1 (2007)1 (1987)1 (2017)1 (2019)1 (1981)1 (1987)1 (1997)1 (2001)1 (2003)1 (2009)1 (2019)1 (2023)2 (1991, 1993)1 (1989)1 (2001)1 (2005)1 (2007)1 (2009)1 (2013)1 (2015)

 1 = Yugoslaviyani ifodalovchi natijalarni oʻz ichiga oladi
 2 = Sovet Ittifoqini ifodalovchi natijalarni oʻz ichiga oladi
 3 = Gʻarbiy Germaniyani ifodalovchi natijalarni oʻz ichiga oladi

 Kontinental zonalar boʻyicha chiqishlar (2019-yil holatiga) 
alt=Map of the best results for each country|center|800x800px| Har bir mamlakat uchun eng yaxshi natijalar xaritasi
OFC (Okeaniya)dan tashqari barcha qitʼa konfederatsiyalari musobaqaning final uchrashuvida maydonga tushishdi. Bugungi kunga kelib, KONMEBOL (Janubiy Amerika) oʻn bir chempionlik bilan peshqadamlik qilmoqda, uchinchi oʻrinda UEFA (Yevropa) oʻnta va CAF (Afrika) bitta chempionlik unvoniga ega. OFK (Osiyo) va KONKAKAF (Shimoliy Amerika, Markaziy Amerika, Karib havzasi) jamoalari toʻrt marta turnir finaliga chiqishgan, biroq UEFAning kuchli tomonlari tomonidan magʻlubiyatga uchragan. Hozirda OFC aʼzolaridan hech biri yarim finalga chiqmagan; Avstraliya 1991 va 1993-yillarda OFC aʼzosi sifatida yarim finalga chiqdi va har ikki holatda ham toʻrtinchi oʻrinni egalladi, mamlakat 2006-yilda OFKga qoʻshildi.
Konfederatsiya (materik) Sovrindorlar Gʻoliblar Ikkinchi oʻrin Uchinchi oʻrin Toʻrtinchi oʻrin KONMEBOL (Janubiy Amerika) 12 chempionlik: Argentina (6), Braziliya (5), Urugvay (1) 8 marta: Braziliya (4), Urugvay (2), Argentina (1), Venesuela (1) 7 marta: Braziliya (3), Chili (1), Kolumbiya (1), Ekvador (1), Urugvay (1) 6 marta: Urugvay (3), Argentina (1), Chili (1), Paragvay (1) UEFA (Yevropa) 10 ta chempionlik: Portugaliya (2), Serbiya1 (2), Angliya (1), Fransiya (1), Gʻarbiy Germaniya (1), Ispaniya (1), Ukraina (1), SSSR (1) 7 marta: Ispaniya (2), Chexiya (1), Gʻarbiy Germaniya (1), Portugaliya (1), SSSR (1), Italiya (1) 10 marta: Angliya (1), Sharqiy Germaniya (1), Vengriya (1), Irlandiya (1), Italiya (1), Polsha (1), Portugaliya (1), Ruminiya (1), SSSR (1), Isroil (1) 7 marta: Avstriya (1), Angliya (1), Fransiya (1), Italiya (1), Polsha (1), Ispaniya (1), SSSR (1) CAF (Afrika) 1 nom: Gana (1) 4 marta: Gana (2), Nigeriya (2) 5 marta: Mali (2), Misr (1), Gana (1), Nigeriya (1) 3 marta: Gana (1), Marokash (1), Senegal (1) OFK (Osiyo) Yoʻq 3 marta: Yaponiya (1), Qatar (1), Janubiy Koreya (1) Yoʻq 3 marta: Iroq (1), Janubiy Koreya (2) KONKAKAF (Shimoliy, Markaziy Amerika va Karib dengizi) Yoʻq 1 marta: Meksika (1) 1 marta: Meksika (1) 2 marta: Kosta-Rika (1), AQSh (1) OFC (Okeaniya) Yoʻq Yoʻq Yoʻq 2 marta: Avstraliya2 (2)

 1 = Yugoslaviya kabi (1987).
 2 = OFC tarkibida (hozirda 2006-yildan beri OFKda).

 Mukofotlar 
Endi quyidagi mukofotlar taqdim etiladi:

 "Oltin toʻp" turnirning eng qimmat oʻyinchisiga beriladi;
 "Oltin butsa" turnirning eng yaxshi toʻpurariga beriladi;
 "Oltin qoʻlqop" turnirning eng qimmat darvozaboniga beriladi;
 FIFA Fair Play kubogi turnirda eng yaxshi intizomga ega boʻlgan jamoaga topshiriladi.

TurnirOltin toʻpOltin butsaGolOltin qoʻlqopFIFA Fair Play mukofoti 1977 Tunisia Vladimir Bessonov Guina4Mukofotlanmagan 1979 Yaponiya Diego Maradona Ramón Díaz8 1981 Avstraliya Romulus Gabor Geovani6 1983 Meksika Geovani Geovani6 1985 Sovet ittifoqi Paulo Silas Sebastián Losada3 1987 Chili Robert Prosinečki Marcel Witeczek7 1989 Saudiya Arabistoni Bismarck Oleg Salenko5 1991 Portugaliya Emílio Peixe Sergei Sherbakov5 1993 Avstraliya Adriano Henry Zambrano3 1995 Qatar Caio Joseba Etxeberria7 1997 Malayziya Nicolás Olivera Adaílton10 1999 Nigeriya Seydou Keita Pablo Couñago5 2001 Argentina Javier Saviola Javier Saviola11 2003 Birlashgan Arab Amirliklari Ismail Matar Eddie Johnson4 2005 Niderlandiya Lionel Messi Lionel Messi6 2007 Kanada Sergio Agüero Sergio Agüero6 2009 Misr Dominic Adiyiah Dominic Adiyiah8 Esteban Alvarado 2011 Kolumbiya Henrique Almeida Henrique Almeida5 Mika 2013 Turkiya Paul Pogba Ebenezer Assifuah6 Guillermo de Amores 2015 New Zealand Adama Traoré Viktor Kovalenko5 Predrag Rajković 2017 Janubiy Koreya Dominic Solanke Riccardo Orsolini5 Freddie Woodman 2019 Polsha Lee Kang-in Erling Haaland9 Andriy Lunin 2021 IndoneziyaCOVID-19 pandemic tufayli bekor qilindi 2023 Argentina Cesare Casadei Cesare Casadei7 Sebastiano Desplanches 2025 Chili

 Rekordlar va statistika 

 Yana qarang 

 Xalqaro futbol musobaqalari

 Futbol boʻyicha jahon chempionati

 FIFA U-17 Jahon chempionati
 FIFA U-20 ayollar jahon chempionati
 Futbol boʻyicha jahon chempionati (20 yoshgacha) rekordlari va natijalari
 Maurice Revello turniri
 Granatkin xotira turniri

 Manbalar 

 Havolalar 


 Tournament archive at Fifa.com 
 World Youth Cup (U-20) Overview at the RSSSF 

Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionatlari
Turkum:Milliy terma jamoalar uchun FIFA musobaqalari
Turkum:FIFA U-20 Jahon chempionati