Xitoy xalq ogʻzaki ijodi

Xitoy xalq ertaklariga asosiy taʼsir koʻrsatgan taoizm, konfutsiylik va buddizm. Baʼzi xalq ertaklari aka-uka Grimmlar 1840-yillardan beri nemis aholisining qishloq hayotiga oid ertaklar uchun baʼzi materiallarni qoʻshganda Germaniyadan kelgan boʻlishi mumkin; boshqalarning gʻarbdagi oʻxshashlari yoʻq, lekin Sharqiy Osiyoda keng tarqalgan. Xitoy xalq ertaklari afsonalar, ertaklar va boshqalar kabi juda xilma-xil shakllarni oʻz ichiga oladi. Bunday ertaklarning bir qator toʻplamlari, masalan, Pu Songlingning Xitoy studiyasidan gʻalati hikoyalari hozirda mashhur boʻlib qolmoqda.
thumb
Har bir xitoylik ertak turli xil narsalar va hayvonlarning tasvirini oʻz ichiga oladi va oʻz qahramonlari orqali ramziy xabarlardan foydalanadi va odatda oʻquvchiga qandaydir fazilatli tushunchani uygʻotadigan xabarni yetkazishga intiladi. Bu xabarlar Xitoy madaniyati uchun juda muhim va bu xalq ertaklari orqali ular kelajak avlodlarga ham oʻrganish uchun oʻtkaziladi.

Buyuk poyga – bu oʻn ikki yillik tsiklda maʼlum bir yilni ifodalovchi oʻn ikkita hayvonni oʻz ichiga olgan Xitoy burji taqvimining yaratilishini tasvirlaydigan xalq hikoyasi.

Xitoy folklorida folklordagi narsalar va hayvonlar uchun koʻplab ramziy xalq maʼnolari mavjud. Bunga misol qilib, qurbaqa va qurbaqalarning ramziy maʼnosini keltirish mumkin. Toadlar xitoy tilida Ch’an Chu deb ataladi, Ch’an Chu haqidagi folklor qurbaqa abadiy hayot va abadiy hayotning maʼnosini tasvirlaydi. Xitoy folklorida Ch’an Chu (qurbaqa) haqida hikoya qilinadi, uni qadimgi Xitoy davrida saroy aʼzosi boʻlgan Lyu Xay qutqaradi. Liu Xayga minnatdorchilik uchun Ch’an Chu Lyu Xayga abadiy hayot va oʻlmaslik sirini ochdi. Anʼanaviy xitoy folklor madaniyatida boqiylik timsoli sifatida Ch’an Chuning kelib chiqishi mana shu.

„Oy maʼbudasi Changʻe haqidagi Xitoy afsonasida“ qurbaqalar va qurbaqalar boylik va farovonlik ramzi boʻlib, unumdorlik, yangilanish, yin va oʻlmaslikni anglatadi. Aytishlaricha, qadimda yer yuzini oʻnta quyosh koʻrsatgan. Kamonchi va Changʻening eri boʻlgan Xou Yi kamon va oʻq bilan osmondan toʻqqizta quyoshni urdi. Minnatdorchilik bildirgani uchun Xudo uni oʻlmas eliksir boʻlgan hap bilan mukofotladi. Ushbu ertakning baʼzi versiyalarida Changʻe ochkoʻzlik uchun tabletka oldi va u uch oyoqli Ch’an Chuga aylandi va oxir-oqibat oyga uchdi. Xou Yi xotinini shunchalik yaxshi koʻrar ediki, Xudo unga har yili Xitoy oy taqvimi boʻyicha 15 avgustda toʻlin oyda Changʻe bilan uchrashishga ruxsat berdi, bu kuz oʻrtalarida bayramni nishonlaydi. Oʻshandan beri, oy va Changʻe qurbaqa bilan bogʻliq boʻlib, abadiy va birlashish maʼnosini oʻz ichiga oladi.