Tobein

Tobein (arab. اَلتَّابِعُونَ) so‘zi “izdoshlar” yoki “vorislar” ma’nosini bildirib, islom payg‘ambari Muhammad (s.a.v.)ning sahobalariga ergashgan va ularning ta’limotlarini qabul qilib olgan musulmonlar avlodidir . Tobein kamida bitta sahoba bilan uchrashgan bo‘lishi talab qilinadi . Shu tariqa, tobeinlar islom tafakkuri va islom ilmlari rivojida muhim rol o‘ynaganlar. 

Musulmonlarning tobeinlardan keyingi avlodi “taba tobein” deb ataladi. Muhammad (s.a.v.) izdoshlarining dastlabki uch avlodi islomning salaflarini tashkil qiladi.

 Tobeinlar ro'yxati 
Birinchi tobein hijratdan 30 yil o‘tib vafot etgan Zayd ibn Ma’mar ibn Zayd bo‘lsa, oxirgi tobein Xalaf ibn Xalifa bo‘lib, u hijriy 180-yilda vafot etgan. Shu bilan bir qatorda, Xalaf ibn Xalifaning tobeinligi masalasi ba’zi taniqli ulamolar tomonidan qattiq e’tirozga uchraganligi sababli, tobeinlardan eng oxirgisi hijriy

170-yilda vafot etgan Jarir ibn Hozim bo‘lishi mumkin. Tobeinlardan mashhurlari quyidagilar :

 Abon ibn Usmon 
 Abbod ibn Abdulloh az-Zubayr
 Abdulloh ibn Muhammad ibn al-Hanafiya  
 Abdurahmon al-Avzoiy
 Abdurahmon ibn Abu Laylo al-Kindiy (vaf. 701)   
 Abu Muslim al-Xavloniy  Abu Hanifa (80-150 hijriy)   
 Ahnaf ibn Qays  
 Ali ibn Husayn Zaynulobidin  
 Alqama ibn Qays  
 Amr ibn Usmon  
 Omir ash-Sha’biy  
 Ato ibn Abu Raboh (vaf. 106-hijriy)  
 Hammom ibn Munabbih  
 Hasan ibn Muhammad ibn al-Hanafiya (vaf. 100-hijriy)  
 Hasan Basriy (21-110-hijriy)  
 Ibn Jurayj  
 Ibn Kasir al-Makkiy  
 Ibn Shihob az-Zuhriy (vaf. 124-hijriy)   
 Ibn Sirin  
 Ja’far as-Sodiq  
 Molik Dinor  
 Masruq ibn al-Ajda’ (vaf. 103-hijriy)   
 Muhammad ibn Abu Bakr  
 Muhammad al-Boqir  
 Mujohid ibn Jabr  
 Nofe’ Mavlo Ibn Umar  
 Qosim ibn Muhammad ibn Abu Bakr (vaf. 103-hijriy)   
 Said ibn al-Musayyib (vaf. 93-hijriy)   
 Said ibn Jubayr  
 Solim ibn Abdulloh  
 Shayx Habib al-Roi   
 Sulaym ibn Qays  
 Sulaymon al-A’mash  
 Tovus ibn Kayson  
 Ubaydulloh ibn Abdulloh (vaf. 98-hijriy)   
 Umar ibn Abdulaziz  
 Urva ibn Zubayr (vaf. 94-hijriy)   
 Uvays al-Qaraniy  
 Vuhayb ibn al-Vard  
 Yahyo ibn Sa’d (vaf. 143-hijriy)   
 Zayd ibn Ali (vaf. 122-hijriy)  
 An-Naxaiy (vaf. 714) 
 Yana qarang 

 Salaf
 Sahobalar
 Sahobalar roʻyxati
 Taba tobein
 Manbalar 

Turkum:Islom