BMT ishonchli hududi

BMT ishonchli hududi — 1946-yilda tugatilgandan keyin Millatlar Ligasi vakolatli hududining vorisi. Barcha ishonchli hududlar BMT Vasiylik Kengashi orqali ishonchli davlatlar tomonidan boshqarilgan.  Shuningdek, qurol savdosini, harbiy bazalar yaratishni va tub aholidan armiya yaratishni taqiqlovchi talablar saqlanib qolgan.

 Tarixi 
Xalqaro vasiylik tizimi quyidagilarga taalluqli:

 Birinchi jahon urushidan keyin Millatlar Ligasi tomonidan tashkil etilgan mandatlar ostidagi hududlar;
 Ikkinchi jahon urushi natijasida dushman davlatlardan tortib olingan hududlar;
 ularning boshqaruvi uchun mas'ul bo'lgan davlatlar tomonidan vasiylik tizimiga ixtiyoriy ravishda kiritilgan hududlar

Xalqaro vasiylik tizimining maqsadlari, BMT Nizomining 76-moddasida vasiylik ostidagi hududlar aholisining siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishiga koʻmaklashish, ularning taʼlim sohasidagi taraqqiyoti va oʻzini oʻzi boshqarish yoʻlida izchil rivojlanishi deb ataladi yoki mustaqillik deb; irqi, jinsi, tili, dinidan qat'iy nazar, barcha uchun inson huquqlari va asosiy erkinliklarini hurmat qilishni targʻib qilish va dunyo xalqlarining oʻzaro bogʻliqligini tan olish.

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Vasiylik Kengashi ishonchli hududlarni boshqarishni nazorat qilish uchun tashkil etilgan.

BMTning dastlabki yillarida 11 ta hudud xalqaro vasiylik tizimiga kiritilgan edi. Ularning barchasi yo mustaqil davlatga aylandi yoki ixtiyoriy ravishda mustaqil qoʻshni davlatlarga qoʻshildi. Soʻnggi ishonchli hudud Palau 1994-yilda mustaqillikka erishdi, natijada 1994-yil 1-noyabrdan BMT Vasiylik kengashi oʻz faoliyatini toʻxtatdi.

1945-yilda SSSR unga Italiyaning sobiq mustamlakasi Tripolitaniya hududini ishonchli hudud sifatida berishni talab qildi. 1946-yilda SSSR Italiyaning sobiq mustamlakalari ustidan ikki davlatning jamoaviy vasiyligini oʻrnatishni taklif qildi, ulardan biri buyuk ittifoqchi davlat, ikkinchisi esa Italiya boʻlishi kerak edi. 1949-yil noyabr oyida Qoʻshma Shtatlarning talabiga binoan BMT qaror qabul qildi, unga koʻra 1951-yil dekabrda Liviya mustaqillikka erishdi va undan oldin u ikkiga boʻlindi: Kirenaika va Tripolitaniya provinsiyalari Buyuk Britaniyaning vaqtinchalik maʼmuriyati ostiga, Fetssan viloyati esa Fransiyaga oʻtkazildi. Eritreya federal asosda Efiopiya tarkibiga qoʻshildi va 1952-yilda uning toʻliq qismiga aylandi. Somaliga kelsak, 1950-yil noyabr oyida BMT Bosh Assambleyasi uni 10 yil muddatga Italiya vasiyligiga oʻtkazish toʻgʻrisidagi rezolyutsiyani maʼqulladi. Somali 1960-yilda mustaqillikka erishdi.

 Ishonchli hududlar 

 Afrika 

 Sobiq germaniya koloniyalari 

  Ruanda-Urundi. 1946-yil 13-dekabrdan boshlab Birlashgan Millatlar Tashkilotining ishonchli hududi Belgiyaning vasiyligi hisoblanadi. 1962-yil 1-iyuldan — ikki mustaqil Ruanda va Burundi davlati.

 Sobiq italiya koloniyalari 

  Liviya. 1943-yilda Kirenaika va Tripolitaniya Buyuk Britaniya tomonidan, Fetssan esa Fransiya tomonidan bosib olindi. 1949-yil noyabr oyida BMT Bosh Assambleyasi 1952-yil 1-yanvargacha Liviyaga mustaqillik berish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. 1951-yil 24-dekabrda mustaqil Liviya Birlashgan Qirolligi eʼlon qilindi.

 Okeaniya 


Yana qarang
Mustamlakachilik
Izoh
Turkum:Tashkilotlar