Sayyohlik grossi

Sayyohlik grossi (  - fransuz o'rta asr kumush tangasi ). Shuningdek, " gros tournois " va " turnosa " nomlari bilan uchraydi. Fransiyada 1266-1352-yillarda zarb qilingan. Sayyohlik grossi keng qo'llanilgan va o'rta asrlar Yevropasining pul muomalasiga kuchli ta'sir ko'rsatgan. Angliyada sayyohlik grossiga taqlidan 1279-yilda grout, 1300-yilda Chexiyada - Praga grossi, 1302-yilda Gollandiyada - grot paydo bo'ldi. Quyi Veser mintaqasida (xususan, Bremenda) groten dastlab "gro turnua"ga teng bo'lgan hisoblash birligi edi. Grotenda nominal qiymatli tanga birinchi marta 1423-yilda zarb qilingan.

 Koʼrinishi va tarqalish tarixi 
Birinchi marta 1266-yil, 15-avgust kuni Tur shahrida qirol Lyudovik IX  hukmronligi payti zarb qilingan. Sayyohlik grossining prototipi yettinchi salib yurishi paytida fransuz qiroli duch kelgan Akra shahrining tangalaridir  . Tanganing old tomonida shahar ramzi (ya'ni cherkov yoki shahar darvozasi) hamda doira shaklida “TURONUS CIVIS” yozuvi va tanga gardishi bo`ylab 12 ta nilufar tasvirlangan. Orqa tomonning qoq markazida aylanasimon yozuvi (ustozning ismi) bilan xoch bor edi va eng chekkasida: "Benedictum sit nomen domini nostri Jesu Christi" . Bir fransuz markali (244,752 g) 23 karat kumushdan 58 sayyohlik grossi ishlab chiqarilishi kerak edi. Shunday qilib, bu tanga umumiy og'irligi 4,22 g  bo'lgan 4,04 g sof kumushdan iborat edi.

Sayyohlik grossi 12 Sayyohlik denye   yoki 1/20 livr  ga teng edi. Filipp IV (1285-1314) davrida 1/2 va 1/3 sayyohlik grossida tangalar  zarb qilingan. ½ va  turistik gross nominal tangalari mos ravishda   ( May yoki Tour parvus ) va maille tierce  deb atalar edi. O`sha vaqtda turk grossining qiymati 15 denyega ko'tarildi. Filipp IV merosxo'rlari davrida tangadagi kumush miqdori kamaydi. Filipp V (1316-1322) davrida kumush markadan  59 1/6  pul birliklari (og'irligi 4,137 g), Filipp VI (1328-1350) davrida - 60 (og'irligi 4,08 g), Karl V (1364-1380) davrida - 96 (vazni 2,55 g)  zarb qilingan . Filipp VI davrida Parij zarbxonasi  Parij sayyohlik grossiekvivalentlarini chiqarishni boshladi. 1352-yildan boshlab inglizlar bilan urush xarajatlarini qoplash uchun ular blan   deb nomlangan past qiymatli tangalarni chiqarishni boshladilar. 

 Adabiyotlar