Baader-Meinhof fenomeni

Baader-Meinhof fenomeni yoki doimiylik moyilligi kognitiv moyillik boʻlib, biror narsani birinchi marta payqagandan soʻng, uni tez-tez yana payqab turgandek boʻlish bilan xarakterlanadi. Bu biror narsa haqida xabardorlikning kuchayishi oʻsha narsaning keyin goʻyoki tez-tez nazarga tushib turishidek illuziyani yaratadi. Aniqrogʻi, fenomen „siz hozirgina bilib olgan tushuncha yoki narsa toʻsatdan hamma joyda paydo boʻladigandek“ namoyon boʻladi.

 Tarixi 
„Baader-Meinhof fenomeni“ nomi Baader-Meinhof guruhi eslatib oʻtilgan doimiylik illuziyasining maʼlum bir misolidan olingan. Buni 1994-yilda bir gazeta stuniga yozgan maktubda Baader-Meinhof guruhi haqida birinchi marta eshitganini va koʻp oʻtmay tasodifan boshqa bir manbada koʻrganini eslatib oʻtgan Terry Mullen ismli odam payqab qolganini bildirgan. Hikoya nashr etilgandan soʻng, turli oʻquvchilar oʻzlarining shunga oʻxshash voqealar haqidagi tajribalari haqida batafsil maktublar yuborishdi va natijada „Baader-Meinhof fenomeni“ nomi paydo boʻldi.

„Doimiylik illuziyasi“ () atamasi 2005-yilda Stanford universiteti va Ogayo shtati universiteti tilshunoslik professori Arnold Zwicky tomonidan kiritilgan. Arnold Zwicky bu illuziyani ikkita kognitiv moyillikni oʻz ichiga olgan jarayon deb hisobladi: diqqatni tanlab olish (biz uchun muhim boʻlgan narsalarni payqash va qolganlarini eʼtiborsiz qoldirish), soʻngra tasdiqlash tarafkashligi (potensial qarama-qarshi dalillarni eʼtiborsiz qoldirmasdan bizning farazlarimizni qoʻllab-quvvatlaydigan narsalarni izlash). Moyillik asosan zararsiz deb hisoblanadi, ammo shizofreniya bilan ogʻrigan bemorlarda simptomlarning yomonlashishiga olib kelishi mumkin. Doimiylik illuziyasi qonuniy taʼsirga ham ega boʻlishi mumkin, chunki guvohlarning hikoyalari va xotirasi bu illuziyadan oʻzgarishi mumkin.

Oliver Sacksning taʼkidlashicha, u Tourette sindromi bilan ogʻrigan koʻplab odamlarni bu atama bilan birinchi marta tanishganidan keyingina seza boshlagan. 

 Yana qarang 

 Mavjudlik kaskadi
 Xronostaz
 Tasdiqlash tarafkashligi
 Kognitiv moyilliklar roʻyxati
 Yangilik illuziyasi
 Sinxronlik

 Manbalar 

Turkum:Psixologiya