Yomon koʻz

Yomon koʻz (; ; ; rumincha: Deochi; ; ; ; , ; ; qozoqcha: Kөz; oʻzbekcha: Koʻz) laʼnatga gʻayritabiiy eʼtiqod yoki muayyan sharoitlarda nigohining zararli taʼsiri haqida koʻp xalqlar orasida keng tarqalgan xurofot. Yomon koʻz taxminan 5000 yil oldin paydo boʻlgan. Miloddan avvalgi 6-asrda u apotropaik sehrning bir turi sifatida „koʻz kosalari“ deb nomlanuvchi xalkidiyalik ichimlik idishlarida paydo boʻlgan. Bu Oʻrta Yer dengizi mintaqasidagi, shuningdek, Gʻarbiy Osiyo va Markaziy Osiyodagi koʻplab madaniyatlarda uchraydi, bunday madaniyatlar koʻpincha yomon koʻzni olish baxtsizlik yoki jarohatlarga olib keladi, boshqalari esa buni oʻziga xos gʻayritabiiy kuch deb hisoblashadi yoki boshqalarga (ayniqsa, begunohlarga) yomonlik tilaganlarga yomon niyatli nigohni aks ettiradi. Belgining eski iteratsiyalari koʻpincha keramika yoki loydan qilingan; ammo miloddan avvalgi 1500-yillarda Oʻrta Yer dengizi mintaqasida shisha munchoqlar ishlab chiqarilgandan soʻng, yomon koʻz marjonlari Finikiyaliklar, Forslar, Yunonlar, Rimliklar va Usmonlilar orasida mashhur boʻlgan.
 Koʻzdan himoya qilish 
Antik davrda yomon koʻzga ishonish turli mintaqalar va davrlarda oʻzgargan. Yomon koʻz Rim imperiyasining har bir burchagida bir xil intensivlik bilan qoʻrqinchli emas edi. Odamlar yomon koʻz xavfini koʻproq his qiladigan joylar bor edi. Rim davrida nafaqat odamlar yomon koʻzning kuchiga ega deb hisoblangan, balki butun qabilalar, ayniqsa Pontus va Skifiya qabilalari yomon koʻzning uzatuvchisi ekanligiga ishonishgan. 
 Manbalar 

 Havolalar 

 „The Evil Eye“ at Fortean Times
 The Evil Eye by Frederick Thomas Elworthy
 „What is an 'Ayin Haraʼ (evil eye)?“ — „Ask the Rabbi“ at Ohr Somayach