Liberiya qahvasi

Liberiya qahvasi sifatida tanilgan Coffea liberica, Roʻyandoshlar oilasiga mansub gulli oʻsimlik turi boʻlib, undan kofe olinadi. Uning vatani Liberiya, Uganda va Angola, gʻarbiy va markaziy Afrika boʻlib, Filippin, Indoneziya, Seyshel orollari, Andaman va Nikobar orollari va Malayziyada naturalizatsiya qilingan.

 Tavsif 
Coffea liberica daraxtlarining boʻyi juda baland,  gacha yetadi. Ular zinapoyalar yordamida yigʻib olinadi. Barcha qahva turlari ichida eng katta meva, loviyaga ega.
Liberika loviyasining shakli boshqa tijorat turlari arabica, robusta) va navlari (liberica var. dewevrei) orasida alohida ajralib turadi. U assimetrik boʻlib, bir tomoni boshqa tomondan qisqaroq boʻlib, uchida „kanca“ hosil qiladi. Markaziy joʻyak ham boshqa kofe donalariga nisbatan qiyshiqroq.

 Oʻstirish va foydalanish 
Coffea liberica yetishtiriladigan tijorat qahvasining 1,5% dan kamrogʻini tashkil qiladi. U birinchi marta Filippinda, 1740-yillarda ispan rohiblari tomonidan Lipa shahriga olib kelinganidan soʻng, tijorat maqsadida yetishtirila boshlangan. C. liberica mustamlaka davrida orollarda yetishtirilgan asosiy kofe turi edi. Ular Gʻarb mamlakatlariga eksport qilinib, u yerda boshqa qahva turlaridan besh baravar qimmatroq narxda sotilgan. XIX asrning oxirida butun dunyo boʻylab kofe zangi pandemiyasi paytida Filippindagi C. liberica plantatsiyalari arabica va robusta plantatsiyalariga qaraganda uzoqroq saqlanib qoldi. Ammo ular ham oxir-oqibat kasallikka chalindi va bu orollarda qahva sanoatining qulashiga olib keldi. C. liberica mahalliy tur sifatida nomi bilan tanilgan (). U hali ham Filippinda yuqori baholanadi, lekin asosan faqat mahalliy bozor uchun yetishtiriladi. Bugungi kunda Batangas va qoʻshni Kavit provinsiyasi Filippin liberika navining asosiy ishlab chiqaruvchilari hisoblanadi.

XIx asr oxirida Indoneziyaga qahva zangi kasalligidan nobud boʻlgan arabika daraxtlari oʻrniga C. liberica ham keltirildi. Bugungi kunda ham Markaziy va Sharqiy Java va Gʻarbiy Kalimantanning baʼzi qismlarida yetishtiriladi. Liberika Malayziyada ham oʻstiriladi.

Liberika kofe loviyalari mashhur arabica va robusta loviyalaridan ancha katta. Global miqyosda kamdan-kam uchraydigan va cheklangan taʼminot tufayli, oddiy liberika loviyalarining oddiy qahva loviyalaridan narxi ancha qimmat turadi. Liberika loviyalari uchta tur orasida eng kam kofeinga ega. Liberica 1,23 g / 100 g, arabica 1,61 g / 100 g va robusta 2,26 g / 100 g.

 Taksonomiya 
Coffea dewevrei, Coffea dybowskii va Coffea excelsa ilgari alohida turlar deb hisoblangan, ammo 2006-yilda Coffea liberica var sinonimlari sifatida qayta tasniflangan.

 Manbalar 

Turkum:Qahva (turkum)
Turkum:Uganda florasi
Turkum:Sudan florasi