Abaxan

Abaxan ( xakas : Agban ; turkcha : Abahan ; Ozarbayjon : Abaxan yoki ạbạkạn ; o'zbek : Abakan ; qirg'iz, mo'g'ul : Abakan ; rus : Abakán, usmonli : Ảbạḭạn, tatar : Ảbạḭạn : ạbạkạn . U asosan Aba Xon, Abakan yoki Abaxan nomi bilan ham tanilgan va xakas va Abakan xalqlarining ajdodi hisoblanadi.

Abaxan haqidagi afsonalariga ko'ra u xakas jangchisi bo'lgan, uning ismi " Ayiqning qoni " degan ma'noni anglatadi. U Abakan daryosiga sakrab tushad va shu tariqa daryo va Abakan shahriga uning nomi beriladi

 Xususiyatlari 
Turkiy afsonalarga ko'ra, u Altingo'lda (Oltin ko'l) yashaydi va yomg'ir yog'diruvchi kuchga ega bo'ladi Ansiklopedik İnançlar Sözlüğü, Yaşar Sıdkı Ateş (Abakan Kan) Bundan tashqari, u Oltoy Respublikasining erlarini himoya qiladi. Türk Söylence Sözlüğü (Turkish Mythology Dictionary), Deniz Karakurt, (OTRS: CC BY-SA 3.0) Jangchi Aba Xon ("Ayiq podshosi") qadimgi davrlarda Abakan daryosi bo'yida yashagan. Oti bilan Abakan daryosi suviga cho‘kib ketadi. Ilgari Abakan xalqlarining totemlari ayiqlar edi. Xakas xalqiga ko'ra, ayiq muqaddas hayvondir. Abakan daryosining qarama-qarshi qirg'og'idan jangchi Aboxon ot bilan boshqa tarafga otiladi. Kichik-Abakan va Katta-Abakan daryolari urgʻu bergan joylarda ursinsimon jinslarni koʻrish mumkin. Davletov, Timur; Abakan, 2008

 Etimologiya 
Bu so'z "Ayiq shohi" yoki ayiqning qoni degan ma'noni anglatadi. Turk tilida Abi (katta aka) va Aba/Apa (ota, bobo) birikkan ma’nolardir. Qadimgi moʻgʻulcha Aba va qadimgi turkiy “Ab” soʻzlari ovchilik bilan bogʻliq ma'lum bir maʼnoga ega.  Abakan so‘zi Onado‘li turkchasida saxovatli, hurmatli yoki obro‘li kabi  ma’nolarini bildiradi.

 Adabiyotlar 

 Havolalar 

 Mitolojik Irmaklar 
Turkum:Mifologiya