Instrumentalizm

Instrumentalizm 
Instrumentalizm ( lot . instrumentum «vosita»), ( faylasuf. ) — pragmatizmning xilma-xilligi boʻlgan zamonaviy falsafiy yoʻnalish . Unga ko'ra, barcha bilimlar va insonning barcha faoliyati faqat instrumental funktsiyalarni bajaradi , ya'ni ular atrof- muhitga moslashish va uni o'zlashtirish uchun vositalar ( asboblar ) dir.

Instrumentalizm Jon Dyui tomonidan ifodalangan pragmatizmning kech turi hisoblanadi . U ijtimoiy tizimni "umumiy qayta qurish" dasturini e'lon qildi, unda fan aniq o'zgarishlarni kiritish vositasi rolini o'ynashi kerak edi.

 Asosiy taxminlar 

Instrumentalistlarning fikriga ko'ra, barcha bilimlar va insonning barcha faoliyati (jumladan, intellektual va amaliy faoliyat) faqat atrof-muhit stimullariga reaktsiya bo'lib, faqat asboblar funktsiyalarini bajaradi. Ular insonning o'z muhitiga moslashishi va o'zlashtirishi uchun vositalardir. Instrumentalizm ilmiy nazariyalar va teoremalarni ularning haqiqat yoki yolg'onligi nuqtai nazaridan baholab bo'lmaydi , chunki ular faqat xulosa chiqarish qoidalaridir; tajribadan ma'lumotlarni tashkil qilish uchun intellektual vositalar . Shu tarzda tushunilgan instrumentalizm bevosita Dyui qarashlaridan kelib chiqadi.

 Instrumentalizm haqida kengroq tushuncha 

Falsafadagi yo'nalishdan tashqari, instrumentalizmni ham kengroq tushunish mumkin - "instrumentalizm" atamasining kengroq ma'noda qo'llanilishi Dyui qarashlarining asl belgilanishidan kelib chiqadi. Shunday qilib, instrumentalizmni odatda bilim nazariyasining amaliy ko'rinishi sifatida ko'rib chiqish mumkin , unga ko'ra ilmiylik darajasi, birinchi navbatda, yuqori darajadagi foydalilik bilan etarli darajada belgilanadi - bunday nuqtai nazar, boshqalar qatori, Dekart va Kont . Instrumentalizm fan falsafasidagi pozitsiya sifatida ham tushuniladi, unga ko'ra nazariy tezislar faqat muammolarni hal qilish, faktlarni tartibga solish va ularni bashorat qilish vositalaridir ( masalan, Duhem ) .                                                              

 Bibliografiya 

Polsha lug'ati;

PWN falsafiy leksikon

Turkum:Pages with unreviewed translations