Cornus mas

Cornelian cherryframelessIlmiy tasniflashO‘simliklarYuksak oʻsimliklarGulli oʻsimliklarIkki urugʻpallalilarAsteridsCornalesCornaceaeQizil (daraxt)Cornus subg. CornusC. masBinar nomiCornus masL.framelessUchrash joyi xaritasiSinonimlar Cornus erythrocarpa St.-Lag.
 Cornus flava Steud.
 Cornus homerica Bubani
 Cornus mascula L.
 Cornus nudiflora Dumort.
 Cornus praecox Stokes
 Cornus vernalis Salisb.
 Eukrania mascula (L.) Merr.
 Macrocarpium mas (L.) Nakai
Turkum:Ikki pallali oʻsimliklar
Turkum:Yevropa o'simliklari
Turkum:Osiyo o'simliklari
Cornus mas, odatda zogʻora (shuningdek, zogʻora gilos, Yevropa zogʻorasi yoki zogʻora olcha dogwood) sifatida tanilgan, Janubiy Yevropa va Janubi-Gʻarbiy Osiyoda tugʻilgan Cornus turkumiga mansub buta yoki kichik daraxt turi.

 Tavsif 
Bu turning bo‘yi 5-12 m gacha o‘sadi. Barglari qarama-qarshi, uzunligi 4-10 sm, kengligi 2-4 sm tuxumsimondan choʻzinchoq shaklda. Gullari kichik (diametri 5-10), toʻrtta sariq gulbargdan iborat, qish oxirida (Buyuk Britaniyada fevral va mart oylari orasida) 10-25 ta guldan iborat to‘pgulda ochiladi. Mevasi choʻzinchoq qizil dukkakli uzunligi 2sm uzunligi, diametri 1,5 sm.

 Foydalanadi 

 Meva 
thumb
Mevalar qizil rangda. Pishib yetilganida qahva rezavorlariga oʻxshaydi. Pishganida, meva quyuq yoqut qizil yoki yorqin sariq rangga ega bo‘ladi. Klyukva va gilos aralashmasi sifatida tasvirlangan kislotali taʼmga ega; asosan murabbo tayyorlash uchun ishlatiladi. Bundan tashqari, Ozarbayjonda tuzlangan bodring tayyorlash, guruchga qoʻshish yoki ichimliklar tayyorlash uchun keng qoʻllanadi. Armanistonda Cornus rezavorlari aroq tayyorlash uchun ishlatiladi.

Cornus mas mevasi (C. officinalis mevasi bilan birga) anʼanaviy xitoy tabobatida foydalanish tarixiga ega boʻlib, u shānzhūyú deb nomlanadi.

 Gullar 
Tur, shuningdek, Forsythiadan oldin gullaydi va sariq gullari uchun manzarali oʻsimlik sifatida oʻstiriladi. Cornus mas gullari Forsithiya gullari kabi katta va jonli boʻlmasa-da, butun oʻsimlik landshaftda shunga oʻxshash effekt uchun ishlatilishi mumkin.

 Yogʻoch 
C. mas yogʻochi nihoyatda zich boʻlib, koʻpchilik boshqa yogʻochli oʻsimliklarning yogʻochlaridan farqli oʻlaroq, suvga choʻkadi. Yuqori zichlik tufayli asbob tutqichlari, dastgohlar qismlari uchun xomashyo bo‘lib xizmat qiladi.

Cornus masdan miloddan avvalgi VII asrdan boshlab yunon ustalari nayzalar, nayzalar va kamonlarni yasashda foydalanishgan, hunarmandlar uni boshqa yogʻochlardan ancha ustun deb bilishgan. Yogʻochning qurol-yarogʻ bilan aloqasi shunchalik yaxshi maʼlumki, uning yunoncha nomi miloddan avvalgi IV-III asrlarda sheʼriyatda „nayza“ soʻzining sinonimi sifatida ishlatilgan.

 Barglar 
Barglari (va mevalari) Markaziy va Janubi-Gʻarbiy Osiyoda anʼanaviy tibbiyotda qoʻllanadi.

 Nom 
Cornus mas „erkak“ zogʻora, degan maʼnoni anglatadi, bu tur „ayol“ zogʻora Cornus sanguineadan farqlash uchun shunday nomlangan.

 Bogʻ tarixi 
Buta Britaniya orollarida tabiiy holatda o‘smaydi. William Turner o‘simlik haqida faqat 1548-yilda eshitganTurner, The Names of Herbes, 1548; noted in Alice M. Coats, Garden Shrubs and Their Histories (1964) 1992, .s.v. „Cornus“.Turner, A New Herball, 1551, noted in Coats.. 1551-yildan boshlab qirollik bog‘larida yetishtirila boshlangan.

 Turlari 
Quyidagi navlar Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻlgan (2017 yilda tasdiqlangan):

 „Aurea“ (bargi sariq, mevasi qizil)
 „Oltin shon-sharaf“ (koʻp sariq gullar, yaltiroq qizil mevalar)
 „Variegata“ (barglari rang-barang, mevasi yaltiroq)

 Manbalar