Sulayhiylar

Sulayhiylar (1047-1138) - Fotimiylarga vassal ekanligini eʼtirof etgan Yamandagi sulola. Sulola asoschisi - Fotimiy hukmdor Mustansir (1036-1094)dan «ijozat» olgan Yamandagi ismoiliylarning daʼvatchisi Ali ibn Muhammad Sulayhiy (1047-1067). Poytaxtlari — Sano, Jibla. Davlat tili — Arab tili. Din — Islom (ismoiliy shia).
 Tarixi 
Sulayhiylarr Yamanda ismoiliya diniy da’vatlarining tarafdorlari va Fotimiylarga vassallar sifatida ish yuritdilar. Janubiy Arabistondagi Hamdon qabilasining a’zosi va shu qabila qozisining oʻgʻli Ali ibn Muhammad  togʻlarda mustaqil bir davlat tuzishga muvaffaq boʻldi. Sulayhiylar 1047-yili Masarda oʻzlarini mustaqil deb e’lon qilishgan. Sulayhiylar hududiy da’volar boʻyicha Tihomada hukmronlik qilayotgan Najohiylar bilan kurash olib borishgan. Qizil dengiz boʻylaridagi Tihomada hukmronlik qilgan habash qullari sulolasi Najohiylarni tor-mor keltirdi. 1063-yilda Zaydiy imomlaridan Sano shahrini tortib olib, Hijozga bostirib kirdi, keyingi yilda esa Banu Man qabilasiga mansub hukmdorlardan Adanni oldiK.E. Bosvort. Musulmon sulolalari (yilnoma va shajaralar boʻyicha ma’lumotnoma). Toshkent: Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi "Fan" nashriyoti, 2007. 62-bet. Uning oʻgʻli al-Mukarram Ahmad zamonida Sulayhiylarning mulki juda kengayib ketdi. Ammo XI asrdan keyin Sulayhiylar bosib olgan joylarini oʻz qoʻllarida saqlab qola olmadilar. Najohiylar yana hokimiyat tepasiga qaytdilar, Adan mustaqilligini saqlab qoldi, Sano shaharidan shimolda joylashgan Sadda Zaydiy imomlar hukm surishda davom etdi. Ahmad hukmronligining soʻnggi yillarida haqiqiy hokimiyat uning xotini Sayyida Arva qoʻliga oʻtdi. 1138-yilgacha hukmronlik qilgan bu ayol toʻqson ikki yoshida vafot etdi. U Sulayhiylar poytaxtini Sano shahridan Jiblaga koʻchirdi. Uning vafotidan soʻng hokimiyat Zurayyiylar qoʻliga oʻtdi va ular 1174-yilda Yamanga Ayyubiy Turonshoh kelguniga qadar hukmronlik qildilar. Sulayhiylarning alohida guruhlari Yamandagi ayrim qal’alarni XIII asr oxirigacha boshqarishganVohidov Sh., Qodirov A. Sharqning mashhur sulolari.Toshkent: Akademnashr, 2013. 206-bet.
 Hukmdorlar roʻyxati 
+ Sulayhiylar sulolasiga mansub hukmdorlar T/r  Hukmdorlar  Hukmronlik yillari 1  Ali ibn Muhammad  1047-1067 2  Ahmad ibn Ali  1067-1086 3  Ali ibn Ahmad  1086-1091 4  Saba ibn Ahmad  1091-1099 5  Sayyida Arva bint Ahmad  1099-1138
 Yana qarang 
Yaman
Fotimiylar
Ayyubiylar
Najohiylar
Zurayyiylar
 Manbalar