Indoneziya dinlari

Indoneziyada dinlar  –  Indoneziya dunyodagi eng ko'p musulmon aholisiga ega va Indoneziya falsafiy asosining birinchi tamoyili Pancasila o'z fuqarolaridan "Yagona va Qudratli Xudo" deb ta'kidlashni talab qiladi. Binobarin, Indoneziyadagi ateistlar tug'ilish va nikohni ro'yxatga olish va shaxsiy guvohnomalarni berishda rasmiy kamsitishlarga duchor bo'lishadi. Bundan tashqari, Acheh provinsiyasi shariat qonunlarini rasman qo'llaydi va diniy va jinsiy ozchiliklarga nisbatan kamsituvchi amaliyotlari bilan mashhur. Aksariyat musulmonlar tashkil topgan mamlakatning bir qancha hududlarida shariatparast va fundamentalistik harakatlar ham mavjud.
Mamlakatda bir nechta turli dinlar e'tiqod qiladi va ularning mamlakat siyosiy, iqtisodiy va madaniy hayotiga jamoaviy ta'siri katta. Konstitutsiyaviy e'tiqod erkinligini kafolatlaganiga qaramay, hukumat 1965 yildan beri faqat oltita dinni tan oladi: islom, nasroniylik (katoliklik, "katolik" yorlig'i ostida va protestantlik, "Kristen" yorlig'i ostida alohida muomala qilinadi), hinduizm, buddizm va konfutsiylik. . Indoneziya Konstitutsiyaviy sudining 2017-yildagi qaroriga ko‘ra, “e’tiqod shoxlari/oqimlari” (indoneziya: aliran kepercayaan) – yangi diniy oqimlarga ega etnik dinlar – tan olinishi va Indoneziya shaxsiy guvohnomasiga (KTP) kiritilishi kerak. Indoneziya Din va Tinchlik Konferentsiyasi (ICRP) tomonidan toʻplangan maʼlumotlarga asoslanib, Indoneziyada 245 ga yaqin norasmiy dinlar mavjud.

Indoneziya agnostitsizm yoki ateizmni tan olmaydi va kufr qilish noqonuniy hisoblanadi. 2018 Indoneziya hukumati statistik maʼlumotlariga koʻra, indoneziyaliklarning 86,7% oʻzlarini musulmonlar (taxminan 99% sunniylar, 1% ga yaqin shialar[18] va 0,2% Ahmadiylar[8]), nasroniylik (7,6% protestantizm, 3,12% katoliklik), 1,74% Hindular, 0,77% buddistlar, 0,03% konfutsiylar, 0,05% boshqalar
Sunniy islom

Indoneziyadagi islom tarixi murakkab va Indoneziya madaniyatlarining xilma-xilligini aks ettiradi. Arab musulmon savdogarlarining Indoneziya arxipelagiga kirganligi to'g'risida dalillar mavjud venetsiyalik tadqiqotchi Marko Polo eramizdan avvalgi 1297-yilda musulmonlar jamiyati haqida eng qadimgi ma'lumotlarga ega bo'lib, u Perlakdagi Mavr savdogarlarining yangi jamoasi deb atagan. , Aceh. 15-16-asrlarda Sumatra va Javada Mavlana Malik Ibrohim (Sunan Gresik nomi bilan ham tanilgan) va Yavada admiral Chjen Xe (Xitoylik Cheng Xo nomi bilan ham tanilgan) missionerlik faoliyati orqali Islomning tarqalishi tezlashdi. shimoliy Java, shuningdek, sultonlar boshchiligidagi Hindu-Buddist qirolliklari va turli jamoalarni nishonga olgan kampaniyalar, ularning har biri nazorat qilish uchun mintaqa yoki orolni ajratib olishga harakat qilgan. Shimoliy va janubiy Sumatra, gʻarbiy va markaziy Java hamda Kalimantan janubida toʻrt xil va bahsli sultonliklar paydo boʻldi. Sultonlar islomni davlat dini deb e’lon qilib, bir-birlariga, shuningdek, hindular va boshqa musulmon bo‘lmagan kofirlarga qarshi urush olib bordilar.

 Shia islom 

Asosiy maqola: Indoneziyadagi shia islomi
Shia islomi Shimoliy Sumatra va Javada islom tarqalishining dastlabki davrida muhim rol o'ynagan. Hozirgi vaqtda Sumatra, Java, Madura va Sulavesi orollarida taxminan 1-3 million Twelvers, shuningdek, Balida ismoiliylar yashaydi, bu umumiy musulmon aholisining 1% dan ortig'ini tashkil qiladi. Shialar arab indoneziyaliklar va Hadrami xalqining bir qismini tashkil qiladi. Asosiy tashkilot - "Ikatan Jamaah Ahlulbait Indonesia" (IJABI)
Ahmadiya

Asosiy maqola: Indoneziyadagi Ahmadiya
Arxipelagdagi Ahmadiy musulmonlarining eng qadimgi tarixi 1925 yilning yozida, Indoneziya inqilobidan taxminan yigirma yil oldin, Jamiyat missioneri Rahmat Ali Sumatraga qadam qo'ygan va Achening Tapaktuan shahrida 13 dindor bilan harakatni tashkil qilgan paytdan boshlanadi. Jamiyat Indoneziyaning diniy rivojlanishida ta'sirli tarixga ega bo'lsa-da, hozirgi zamonda u diniy muassasalarning tobora kuchayib borayotgan murosasizligi va radikal musulmon guruhlari tomonidan jismoniy adovatlarga duch kelmoqda.[48] Ahmadiya tashkiloti "Jamaah Muslim Ahmadiyah Indoneziya" (JMAI)da taxminan 400 000 izdoshlari bor, bu umumiy musulmon aholisining 0,2% ga to'g'ri keladi va mamlakat bo'ylab 542 ta bo'limga tarqalgan; mustaqil hisob-kitoblardan farqli o'laroq, Din ishlari vazirligi (Indoneziya) taxminan 80.000 a'zoni taxmin qilmoqda. Indoneziyada Gerakan Ahmadiyah-Lahor Indoneziya (GAI) nomi bilan tanilgan Lahor Ahmadiya Islomni targʻib qilish harakati boʻlginchi guruh Javada 1924-yildan beri mavjud boʻlib, 1980-yillarda atigi 708 aʼzoga ega edi

 Xristianlik 

 Indoneziyada xristianlik

Hukumat Indoneziyadagi ikki asosiy nasroniy boʻlinmasini, katoliklik va protestantlikni ikki alohida din sifatida rasman tan oladi.

Katoliklik arxipelagga 14-15-asrlarda ziravorlar savdosi bilan Portugaliya kelishi paytida kelgan. Ko'pgina portugaliyaliklar 1534 yilda Maluku orollaridan boshlab katoliklikni yoyishni maqsad qilganlar. 1546 va 1547 yillar orasida kashshof nasroniy missioner Avliyo Frensis Ksavye orollarga borib, bir necha ming mahalliy aholini suvga cho'mdirgan. VOC davrida, VOCning dinni taqiqlash siyosati tufayli Rim-katoliklik amaliyotchilari soni sezilarli darajada kamaydi
2018 yil holatiga ko'ra, indoneziyaliklarning 3,12 foizi katoliklar, protestantlar sonining deyarli yarmi - 7,6 foiz. Amaliyotchilar asosan G'arbiy Kalimantan, Papua va Sharqiy Nusa Tenggarada yashaydilar. Flores oroli va G‘arbiy Timor joylashgan Sharqiy Nusa Tenggara provinsiyasi Indoneziyadagi katoliklar ko‘pchilikni tashkil etuvchi yagona viloyatdir (jami aholining taxminan 54,14%). Yava bilan bir qatorda Javada katoliklik xitoylik indoneziyaliklarga ham tarqaldi. Bugungi kunda Pasxa kunlariga yaqin katolik an'analari saqlanib qolmoqda, ular mahalliy Semana Santa deb nomlanadi. Unda Iso va Bokira Maryam (mahalliy tilda mos ravishda Tuan Ana va Tuan Ma deb ataladi) haykallarini ko‘tarib mahalliy plyajga, so‘ngra Tasbeh malikasi soboriga, Larantuka, Flores Rim-katolik yeparxiyasiga yurish kiradi.

Pravoslavlik

Sharqiy xristianlik Indoneziyada protestantlar bilan birgalikda "Kristen" yorlig'i ostida ishlaydi.

Sharqiy pravoslavlikni Indoneziya pravoslav cherkovi (Moskva Patriarxiyasi) ifodalaydi, u 2019 yilgacha Sidney, Avstraliya va Yangi Zelandiya rus pravoslav yeparxiyasining (Rossiyadan tashqaridagi rus pravoslav cherkovi) bir qismi bo'lgan va keyin yeparxiyaning yagona ma'naviy rahbariyatiga kiradi. Singapur (Rus pravoslav cherkovi).

Bundan tashqari, Sharqiy pravoslavlik jamoalari, ya'ni Suryoniy pravoslav cherkovi (indonez. Kanisah Ortodoks Suriah) va Qibtiy pravoslav cherkovi (indonez. Gereja Kristen Ortodoks Koptik di Indonesia) mavjud.

Protestantizm asosan mamlakatning mustamlakachilik davridagi kalvinistik va lyuteran missionerlik harakatlarining natijasidir. Gollandiyaning isloh qilingan cherkovi nasroniylikni mahalliy xalqlarga tanishtirishda uzoq vaqt oldinda bo'lgan va keyinchalik 19-asrda undan ajralib chiqqan boshqa islohot cherkovlari unga qo'shilgan. VOC missionerlik faoliyatini o'z manfaatlariga xizmat qilishi uchun tartibga solib, uni Indoneziya arxipelagining sharqiy qismi bilan cheklab qo'ydi. Ushbu ikki filial eng keng tarqalgan bo'lsa-da, Indoneziyaning boshqa joylarida ko'plab boshqa mazhablarni topish mumkin.
Hind madaniyati va dini arxipelagga miloddan avvalgi 2-asrda kirib kelgan, keyinchalik u Kutai, Mataram va Majapaxit kabi bir qancha hindu-buddist qirolliklarining asosini tashkil qilgan. Taxminan 130-yillarda Gʻarbiy Javada Salakanagara nomli Sundan qirolligi paydo boʻldi. Bu arxipelagdagi tarixan qayd etilgan birinchi hindistonlik qirollik boʻlib, hind savdogarlari mahalliy sundan malikasiga uylanganidan keyin tashkil etgan.[65] Indoneziyadagi eng katta hindu ibodatxonasi Prambanan Sanjaya sulolasi tomonidan Majapahit qirolligi davrida qurilgan. Qirollik 16-asrgacha islom imperiyalari rivojlana boshlagunga qadar mavjud bo'lib, bu davr hind-indoneziya davri deb nomlanadi.

 Buddizm 

 Indoneziyadagi ikkinchi eng qadimgi din bo'lib, VI asrda paydo bo'lgan. Indoneziyadagi buddizm tarixi hinduizm tarixi bilan chambarchas bog'liq, chunki xuddi shu davrda Buddist madaniyatiga asoslangan ba'zi imperiyalar tashkil etilgan. Indoneziya arxipelagi Shailendra sulolasi, Srivijaya va Mataram imperiyalari kabi kuchli buddist imperiyalarning yuksalishi va qulashiga guvoh bo'ldi. Buddizmning kelishi birinchi asrning boshlarida Indoneziya va Hindiston o'rtasidagi Ipak yo'lida boshlangan savdo faoliyati bilan boshlandi. Ba'zi xitoylik manbalarga ko'ra, xitoylik rohib Hindistonga safari chog'ida Sumatrada joylashgan Srivijaya qudratli dengiz imperiyasining guvohi bo'lgan. Imperiya mintaqada buddist ta'lim markazi sifatida ham xizmat qilgan. Ba'zi tarixiy meros yodgorliklarini Indoneziyada topish mumkin, jumladan Yogyakartadagi Borobudur ibodatxonasi va Buddist imperiyalarining oldingi tarixidagi haykallar yoki prasasti (yozuvlar)

 Konfutsiylik 
Xitoyda paydo bo'lgan va Indoneziyaga eramizning III asrida xitoylik savdogarlar tomonidan olib kelingan. Boshqa dinlardan farqli o'laroq, konfutsiylik dindan ko'ra turmush tarzi yoki ijtimoiy harakatga o'xshash mustahkam ilohiyotga ega bo'lgan yaxshi tashkil etilgan jamoaga emas, balki bo'sh individual amaliyotlarga va xulq-atvor kodeksiga ishonishga aylandi. Faqat 1900-yillarning boshlarida konfutsiychilar Bataviyada Khong Kauw Hwe (THHK) deb nomlangan tashkilotni tuzdilar.

 Manbalar 

{{https://en.m.wikipedia.org/wiki/Religion_in_Indonesia}

 Adabiyotlar 

{{https://en.m.wikipedia.org/wiki/Religion_in_Indonesia}}