Passiflora foetida

Passiflora foetidaframelessGuliframelessMevalarIlmiy tasniflashO‘simliklarYuksak oʻsimliklarGulli oʻsimliklarIkki urugʻpallalilarRosidsMalpighialesPassifloraceaePassifloraP. foetidaBinar nomiPassiflora foetidaL.
Passiflora foetida (umumiy nomlari: xushboʻy ehtiros guli, yovvoyi marakuya, ehtiros bitasining mevasi, yovvoyi suv limoni, toshgul, tumandagi sevgi yoki yuguruvchi pop) — passiflora turkumiga mansub turi. Amerika Qoʻshma Shtatlarining janubi-gʻarbiy qismida (Texas va Arizona janubi), Meksika, Karib dengizi, Markaziy Amerika va Janubiy Amerikaning koʻp qismida yovvoyi holatda o‘sadi. U - Sharqiy Osiyo, Janubiy Osiyo, Gavayi, Afrika va Maldiv orollari kabi dunyoning tropik mintaqalariga kiritilgan. Binar nomi, foetida, lotin tilida „xushboʻy“ degan maʼnoni anglatadi va shikastlangan barglar chiqaradigan kuchli hidni bildiradi.

Bu ehtiros guli qurgʻoqchilikka chidamli, lekin nam joylarni afzal koʻradi. Bu tur baʼzi hududlarda invaziv tur ekanligi maʼlum. Oʻsimlik koʻp yillik boʻlib, anʼanaviy tibbiyotda qoʻllangan.

 Tavsif 
Poyalari ingichka va ipsimon boʻlib, mayda yopishqoq sariq tuklar bilan qoplangan. Ko‘p yillik poyalar yogʻochga aylanadi. Barglari uch-besh boʻlakli va yopishqoq tukli. Ezilganida, bu barglar baʼzi odamlar yoqimsiz deb hisoblaydigan oʻtkir hidni chiqaradi. Gullari oqdan och krem ranggacha oʻzgarib turadi. Mevasi sharsimon, pishganida rangi sargʻish-toʻq sariqdan qizilgach o‘zgaradi. Meva eti orasida koʻp miqdorda qora urugʻlar bor. Meva isteʼmol qilinadi va urugʻlar qushlar orqali tarqaladi.

Passiflora foetida hasharotlarni oʻz braktlarida tuta oladi, bu esa ovqat hazm qilish fermentlarini ham oʻz ichiga olgan yopishqoq moddani ishlab chiqaradi. U oʻljasidan ozuqa oladimi yoki yoʻqmi, noaniq.

 Hayvonlarning oʻzaro taʼsiri 
Passiflora foetida Agraulis vanillae uchun nektar manbai hisoblanadi. Passiflora foetida Braziliya shimoli-sharqidagi fermerlar tomonidan zaharli oʻsimlik sifatida tilga olingan. Echkilar bilan olib borilgan tajribada P. foetidada siyanid miqdori yuqori ekanligini aniqlandi. Asosan quruq mavsumda yangi barglarni isteʼmol qilgandan keyin zaharlanish holati kelib chiqadi.

 Foydalanish 
Mevalar taxminan stol tennisi toʻpi yoki kumquat oʻlchamiga ega boʻlib, yengil shirin va nozik taʼmga ega boʻlgan oq meva etini oʻz ichiga oladi. Filippinda Passiflora foetida mevasi xalq tilida marya-marya („Kichik Maryam“), kurombot va santo-papa Papaning miteriga oʻxshashligi tufayli) deb nomlanadi. Yosh barglar va oʻsimlik uchlarini ham isteʼmol qilish mumkin. Quruq barglar Vetnam xalq tabobatida choy ko‘rinishida uyqu muammolarini tuzatish, shuningdek, qichishish va yoʻtalni davolash uchun ishlatiladi.

 Manbalar 

Turkum:Ikki pallali oʻsimliklar