Argentina pesosi

Argentina pesosi — Argentina davlatining pul birligi. 100 sentavodan iborat. ISO 4217 kodi, ARS qisqartmasi. Ilgari Argentina pul birligi „peso“ deb ham atalgan bo‘lsa, hozir pesoning oldingi nashrlari boshqa nomlarga ega (milliy valyutaning pesosi, 18188-sonli qonun pesosi, Argentina pesosi va boshqalar). Argentinaning zamonaviy pul birligi 1992-yilda austral bekor qilingandan keyin muomalaga kiritilgan. Pesoning kursi 2002-yildan 2008-yilgacha AQSh dollariga nisbatan 3 peso atrofida oʻzgarib turdi, 2009-yildan 2011-yilgacha taxminan 4 pesoni tashkil etdi, 2015-yil oxirida bir dollar uchun taxminan 10 pesoni tashkil etdi. Peso kursini ushlab turish maqsadida Markaziy bank tomonidan vaqti-vaqti bilan AQSH dollari xaridlari amalga oshirildi [ Clarín: Boudou asegura que no habrá ajustes en el valor del dólar.].

Muomalada 1000, 500, 200, 100, 50, 20, 10 peso nominalidagi banknotalar, 1, 2, 5 va 10 peso nominalidagi tangalar, shuningdek, 50, 25, 10, 5 va 1 sentavo nominalidagi tangalar mavjud.

 1992-yildan beri peso 
1992-yilda joriy qilingan peso 1 peso = 10 000 austral kursida austral oʻrnini egalladi. Ayirboshlanadigan peso ham Markaziy bank tomonidan 1 pesoga 1 AQSh dollari nisbatida belgilangan kurs bilan joriy etildi. Yangi peso taxminan 10 trillion „moneda nacional“ pesoga teng edi. 2001-yilgi moliyaviy inqirozdan soʻng qatʼiy belgilangan valyuta kursi buzildi. 2002-yil 11-yanvarda Argentina pesosi 11 yildan so‘ng birinchi marta birjaga chiqqan. 2002-yil yanvar oyidan boshlab valyuta kursi bir AQSh dollariga toʻrt peso chegarasida oʻzgarib turdi (yaʼni 75% devalvatsiya). Eksport bumi Argentina iqtisodiyotiga AQSH dollarining katta miqdorda kirib kelishiga olib keldi, bu esa milliy valyuta kursining barqarorlashuviga sabab bo‘ldi. Bir muncha vaqt oʻtgach, Markaziy bank eksport raqobatbardoshligini saqlab qolish uchun valyuta kursini bir AQSh dollari uchun 2,90 va 3,10 oraligʻida ushlab turish strategiyasini qoʻllab-quvvatlashini eʼlon qildi. Zarur boʻlganda, Markaziy bank pesoni inflyatsiyadan himoya qilish uchun erkin bozorda dollarlarni (baʼzan katta miqdorda, kuniga 10 dan 100 million dollargacha) sotib oladi, kassalarda 27 000 million AQSh dollari toʻplangan.

Agar Argentina pesosini Braziliya reali bilan solishtirsak, u 2003-yil boshiga qadar Argentina pesosi bilan bir xil darajada edi, har ikkala valyuta uchdan bir AQSh dollariga almashtirilganda, sekinlashuv tufayli real pesoga nisbatan barqarorroq boʻlib chiqdi. 2015-yil oxirida real taxminan 2,6 Argentina pesosini tashkil etadi.

2015-yil 17-dekabrdan boshlab Argentina pesosi yana erkin konvertatsiya qilinadigan valyutaga aylandi.

 Tangalar 
1992-yilda 1, 5, 10, 25 va 50 sentavolik tangalar, 1 peso 1994-yilda chiqarilgan. 1 sentavo tanga 2001-yilda muomaladan chiqdi.

1992-1997-yillarda alyuminiy bronzadan 1 sentavo zarb qilingan, 1997-2001-yillarda bu tanga bronzadan (97% mis, 3% qalay) zarb qilingan. Bronzadan 1992-, 1993-, 2004- va 2005-yillarda, 1993-, 1994- va 1995-yillarda kupronikeldan 5 ta sentavo zarb qilingan. 2006-yildan 2010-yilgacha 5 sentavo tanga jez qoplamali qilib zarb qilingan.10 sentavo 1992-, 1993-, 1994-, 2004-, 2005- va 2006-yillarda bronzadan zarb qilingan. 2006-, 2007-, 2008-, 2009- va 2010-yillarda esa mis qoplamasi bilan zarb qilingan.1992—1993-yillarda alyuminiy bronzadan 25 sentavo zarb qilingan. 1993-, 1994- va 1996-yillarda mis-nikeldan zarb qilingan. 2009- va 2010-yillarda alyuminiy bronzadan zarb qilingan.1992-, 1993- va 1994-yillarda alyuminiy bronzadan 50 sentavo zarb qilingan. 2009- va 2010-yillarda 50 sentavo tanga alyuminiy bronzada zarb qilingan.1 peso 1994-, 1995-, 1996-, 2006-, 2007-, 2008-, 2009-, 2010- va 2011-yillarda zarb qilingan. Tanganing tarkibi: halqa mis-nikel qotishmasidan, tanganing markaziy qismi alyuminiy bronzadan qilingan.2010-yilda mis-nikel halqali va alyuminiy bronza markaziga ega boʻlgan 2 pesolik yangi bimetalik tangalar chiqarildi. 2018-yil oxirida va ushbu toʻplamning davomi — 2 va 10 peso tangalari, keyin inflyatsiya tufayli oldingi chiqarilgan barcha tangalar arzimas qiymati, baʼzan inflyatsiya tufayli tayyorlangan metall tannarxidan ham past boʻlgani sababli muomaladan asta-sekin olib tashlanadi.
+muomaladagi tangalar Denominatsiya Old yuzi Teskari Teskari tavsif Diametri Ogʻirligi 1 sentavo Dafna gulchambari 16,2 mm 1,77 g 5 sentavo Quyosh 17,2 mm 2,25 g 10 sentavo Argentina gerbi 18,2 mm 2,25 g 25 sentavo Buenos-Ayres shahar hokimiyati 24,2 mm 6,10 g 50 sentavo Tucuman uyi 25,2 mm 5,80 g 1 peso Birlashgan gerbijanubdagi viloyatlar Amerika 23 mm 6,35 g 2 peso Quyosh 24,5 mm 7,20 g

 Esdalik tangalari 
Tadbir Yil Denominatsiya (pesoda) Milliy konstitutsiyaviy konvensiya 1994-yil 2 va 5 peso (mis nikel), 2 va 5 peso (kumush), 25 va 50 peso (oltin) BMTning 50 yilligi 1995-yil 1 peso (kumush), 5 peso (oltin) UNICEFning 50 yilligi 1996-yil 50 sentavo va 1 peso Ayollar saylov huquqining 50 yilligi 1997-yil 50 sentavo va 1 peso Merkosurga bagʻishlangan tanga 1998-yil 50 sentavo va 1 peso Xorxe Luis Borxes tavalludining 100 yilligi 1999-yil 2 peso (mis nikel), 1 peso (kumush), 5 peso (oltin) General Martin Migel de Guemesga bagʻishlangan tanga 2000-yil 50 sentavo va 5 peso (mis-oltin) General Xose de San Martin vafotining 150 yilligi 2000-yil 50 sentavos (alyuminiy bronza) va 5 peso (oltin-mis) Comodoro Rivadavia tashkil topganining 100 yilligi 2001-yil 5 peso (oltin) General Xusto Xose de Urquiza tavalludining 200 yilligi (1801—2001) 2001 yil 1 peso (bimetal) va 5 peso (oltin-mis) 2006-yilgi FIFA Jahon chempionati Germaniya 2004- va 2005-yillar 5 peso (kumush) va 10 peso (oltin) Eva Peron vafotining 50 yilligi 2004-yil 2 peso (mis nikel), 1 peso (kumush) va 5 peso (oltin) BCRAning 70 yilligi 2005-yil 1 peso (kumush) Lotin Amerikasi seriyasi 1996-, 1998-, 2000-, 2002-, 2005-yillar 1 peso (kumush) Inson huquqlari, xotirasi, haqiqat va adolatni himoya qilish 2006-yil 2 peso (kumush) Folklend urushining 25 yilligi 2007-yil 2 peso (mis nikel) Argentina neft sanoatining 100 yilligi 2007-yil 2 peso (mis nikel, kumush, oltin) Inson huquqlari deklaratsiyasining 60 yilligi 2008-yil 2 peso (mis nikel) BCRA ning 75 yilligi 2010-yil 2 peso (mis nikel), 5 peso (oltin), 2 peso (kumush) 2010 FIFA Jahon chempionati Janubiy Afrika 2010-yil 10 peso (oltin), 5 peso (kumush) Folklend urushining 30 yilligi 2012-yil 2 peso Halqa: alyuminiy bronza, markazi: mis-nikel
Argentinaning ikki yuz yillik yubileyi sharafiga chiqarilgan tangalar Denominatsiya Chiqarilgan yili Diametri Ogʻirligi Material 1 peso 2010-yil 23 mm 6,35 g Ring: mis-nikel, markazi: alyuminiy bronza Old yuzi Teskari Pucara de Tilcara El Palmar bogʻi Mar del Plata Perito Moreno akonkagua

 Banknotalar 
Muomalada turli yillardagi 10, 20, 50, 100, 200, 500 va 1000 pesolik banknotalar mavjud.
Seriya 1997-2003 Rasm Denominatsiya (peso) Oʻlchamlari (mm) Asosiy ranglar Tavsif Yil chop etish Old yuzi Teskari Old yuzi Teskari 2 65 x 155 koʻk, qizil portret B. Miter Muzey B. Miter 1997—2018-yillar 5 65 x 155 yashil, binafsha Xose de San Martin portreti Mendosadagi shon-shuhrat yodgorligidan parcha 1998—2020-yillar  10 65 x 155 jigarrang, yashil Manuel Belgrano portreti Rosariodagi banner yodgorligi 1998-yil  20 65 x 155 qizil, sariq Xuan Manuel de Rosas portreti Obligado dengiz jangi 1999-yil  50 65 x 155 sariq, binafsha Domingo Faustino Sarmiento portreti hukumat binosi 1999-yil  100 65 x 155 binafsha, jigarrang Xulio Roka portreti Yangi hududlarga kelgan chavandozlar 1999-yil

 Yangi banknot dizayn loyihalari 
2008-yilda Argentina kongressiga yangi banknotlarning bir nechta loyihalari taqdim etildi, muomaladagi banknotalarni almashtirish kerak edi. Ulardan biri, Buenos-Ayres deputati janob Roy Kortina (Sotsialistik partiya) va uning hamkori Klaudio Morgado (Gʻalaba fronti) 2 pesolik banknotdagi Bartolome Mitre portretini Eva Peron portretiga almashtirish masalasini koʻtardi. Barcha takliflarni tinglab, Argentina zarbxonasi Eva Peron portreti tushirilgan 100 pesolik banknotni muomalaga chiqardi, banknotning muomalasi muomaladagi 20 million banknotani tashkil etdi.

 Banknotalar namunasi 2012—2016 
2012-yil 20-sentabrda Eva Peron portreti tushirilgan 100 pesolik banknot muomalaga chiqarildi. 2016-yilda 200 va 500 pesolik yangi banknotalar muomalaga kirdi. 2017-yilning kuzida 20 va 1000 pesolik, 2018-yilda esa 50 va 100 pesolik yangi banknotalar muomalaga chiqarildi. 2020-yilda 5000 pesolik banknotlarni chiqarish rejalari eʼlon qilindi. 2021-yil 16-mayda banknotning dizayni tasdiqlangan, biroq uning chiqarilish sanasi aniq ko‘rsatilmagan.
Old yuzi Teskari Denominatsiya
(pesoda) Oʻlchamlari
(mm) Asosiy
ranglar Tavsif
(old tomoni) Tavsif
(teskari) Yil
chop etish 5 Moviy -
yashil Xose De San portreti
Martina Taniqli ozodlik kurashchilari
Janubiy Amerika mamlakatlari 2015-2020 yillar oʻn jigarrang General portreti
Manuel Belgrano 2016 yil yigirma qizil Guanako Patagoniya choʻli 2017 yil ellik Moviy Folklend orollari Gaucho Antonio Rivero Argentina bayrogʻi bilan.
Manzara va Darvin qabristoni (Folklend orollaridagi Argentina qabristoni)

„General Belgrano“ kreyseri (Folklend urushi paytida qirollik dengiz floti tomonidan choʻktirilgan, 05.02.1982) 2015 yil 100 Pushti Mariya Eva Duarte de Peronning portreti Avgust Tinchlik qurbongohidagi relyef, Rim 2012 yil 200 Moviy Janubiy oʻng kit (Eubalaena australis), gullar Kit, dengiz yashash muhiti va Argentina xaritasi 2016 yil500 Yashil Yaguar (panthera onca), gullar Yaguar bolasi, Yungas oʻrmoni va Argentina xaritasi 2016 yil1000 sariq Haqiqiy pechka ishlab chiqaruvchi pampalar 2017 yil

 Valyuta kursi rejimi 
Soʻnggi yillarda Argentina pesosi sezilarli darajada arzonlashdi. 2020-yil oktabr oyida Argentina pesosining dollarga nisbatan norasmiy kursi 195 peso ga yetdi va 2017-yildan beri inflyatsiya 20 foizdan oshdi. 2002—2008-yillarda AQSh dollariga nisbatan rasmiy kurs bir dollar uchun 3 peso atrofida edi. 2009-yildan 2015-yilgacha boʻlgan davrda dollar 6 pesogacha koʻtarildi va 2015-yilda 10 pesoga yetdi. 2019-yil avgust oyida dollar kursi 60 pesoga yetdi, bu esa oʻz navbatida Argentinada 2019-yilgi prezidentlik saylovlari ga sabab boʻldi. 2021-yil iyun oyi boshida dollar kursi 90 pesodan oshdi.

Asosan yuqori inflyatsiya tufayli 2021-yilda 5000 pesolik banknotlarni chiqarish rejalari eʼlon qilindi.

 Manbalar 

 Havolalar 

 Katalog bumajnix deneg Argentini
 Galereya banknot Argentini
Turkum:Valyutalar