Abdulvahhob ibn Axmad

Shaʼroniy (yoki ash-Shaʼroviy), Abdulvahhob ibn Axmad—misrlik
mashhur soʻfiy va ilohiyotchi.

 Faoliyati 

Saqiyat – Abu Shaʼra qishlogʻida 1493-yilda tugʻilgan, oʻz shajarasini
(asossiz ravishda) Ziyoniylar sulolasidan chiqqan Tlemsen hukmdorlariga, ular orqali
alaviy Muhammad ibn al-Hanafiyaga bogʻlagan. Qohirada yashab, ijod etgan. Shofi’iylik
fiqhini u Misrning atoqli faqihi Zakariyo al-Ansoriydan oʻrgangan. Ibn Arabiy qarashlari
unga katta taʼsir koʻrsatgan. Qohirada Shaʼroniy soʻfiy vaʼzxon sifatida tezda shuhrat
qozongan, tarafdorlari koʻpaygan. Badavlat qozi Abdulqodir al-Magʻoziliy unga atab
madrasa kurdirgan va vaqf sifatida bir qancha yer mulklari ajratib bergan. Shaʼroniy va uning
avlodlari undan merosiy foydalanish huquqini olganlar. Shu tufayli Shaʼroniy koʻp xayr-u sadaqalar qilgan, kambagʻallar, mayib-majruhlar, shuningdek, koʻp sonli muridlarini
boqqan, bular uning shuhrati yanada ortishiga sabab boʻlgan. Shaʼroniy 1565-yilda vafot etadi.
1774-yilda uning sagʻanasi
ustiga uning nomi bilan ataladigan masjid bunyod etilgan, u hozir ham saqlangan.
Masjid joylashgan koʻcha va yaqin atrofdagi mavze ham uning nomi bilan ataladi.

 Taʼlimoti 
Shaʼroniy hadis, fiqh, soʻfiylik va boshqalarga oid 60 dan ziyod asar yozgan. Ibn Arabiyning kuchli taʼsiriga
qaramay, Shaʼroniy uning vahdat al-vujud taʼlimotini qabul qilmagan. U „maʼrifatli“ soʻfiylik
tarafdori boʻlib, fiqh va islom aqidalarini chuqur bilish har bir soʻfiy uchun shart deb
hisoblagan. U tavakkulni bir taraflama -har bir ishni Allohning irodasiga tashlab
qoʻyishni, bu bilan „qashshoqlikda kun kechiruvchi bekorchilar va tekinxoʻrlarni“
soʻfiylikda ortib borishiga qarshi chiqqan. Fiqh sohasida Shaʼroniy mezon nazariyasini ishlab
chiqqan, unga koʻra, islomdagi 4 asosiy mazhab oʻrtasidagi ixtiloflar asosan shariat
qoidalariga amal qilishga oid. Shaʼroniy fikrig koʻra, barcha mazhab asoschilari haq boʻlib, diniy
qonun negazida sobitqadam boʻlganlar. Ular oʻrtasidagi farq faqatgana shariatning u yoki
bu qoidasini „murakkablashtirish“ (tashdid) yoki „engillashtirish“ (taxfif)dan iborat
boʻlgan.

 Adabiyotlar 


Turkum:Shaxsiyatlar
Turkum:Shaxsiyatlar loyihasi maqolalari
Turkum:Shaxsiyatlar haqidagi chala maqolalar
Turkum:Mashhur shaxslar