Italiyada qishloq xoʻjaligi

Mamlakatning iqtisodiy tarmoqlaridan biri boʻlgan Italiyada qishloq xoʻjaligi miloddan avvalgi 5-ming yillikdan boshlab rivojlangan. XX asrda Italiya asosan qishloq xoʻjaligi mamlakatidan sanoat mamlakatiga aylandi. Natijada, qishloq xoʻjaligida (shu jumladan, qishloq xoʻjaligi va baliqchilikda) ish bilan bandlik keskin pasayib ketdi, yaʼni 43% dan (1860-yilda) 3,8% gacha (2000-yilda) tushib ketdi.

Oxirgi milliy qishloq xoʻjaligi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2010-yilda qishloq xoʻjaligida 891,000 kishi band boʻlgan, asosan erkaklar (jami 71,3%) va Janubiy Italiyada (erkaklar jami 46,8%) rezidentlardir. 2010-yilda Italiya qishloq xoʻjaligi maydoni  ga teng edi, shundan  ishlatiladi va qishloq xo‘jaligi yerlari Janubiy Italiyada (63%) toʻplangan.

 Tavsif 
Oxirgi milliy qishloq xoʻjaligi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2010-yilda 1,6 million fermer xoʻjaligi (2000 yildan −32,4%) 12,700,000 ga yoki 31,382,383 akr (63% Janubiy Italiyada joylashgan) ni egallagan. Aksariyat qismi (99%) oila tomonidan boshqariladi va kichik, oʻrtacha atigi 8 ga (20 akr) maydon. Qishloq xoʻjaligida foydalaniladigan umumiy yer maydonidan (oʻrmon xoʻjaligi bundan mustasno) gʻalla maydonlari 31%, zaytun bogʻlari 8,2%, uzumzorlar 5,4%, sitrus bogʻlari 3,8%, qand lavlagi 1,7%, bogʻdorchilik 2,4%ni tashkil qiladi. Qolgan qismi asosan yaylovlarga (25,9%) va ozuqa donlariga (11,6%) ajratiladi. Italiyaning shimoliy qismida asosan makkajoʻxori, guruch, qand lavlagi, soya, goʻsht, meva va sut mahsulotlari yetishtiriladi, janubda esa bugʻdoy va sitrus mevalari yetishtirishga ixtisoslashgan. Chorvachilikda 6 million bosh qoramol, 8,6 million bosh choʻchqa, 6,8 million bosh qoʻy, 0,9 million bosh echki bor. Italiyada baliq ovlash sanoatining ovlash va akvakulturadan, shu jumladan qisqichbaqasimonlar va mollyuskalardan yillik umumiy ishlab chiqarishi taxminan 480 ming tonnani tashkil qiladi

Italiya dunyodagi eng yirik vino ishlab chiqaruvchisi va zaytun moyi, mevalar (olma, zaytun, uzum, apelsin, limon, nok, oʻrik, findiq, shaftoli, gilos, olxoʻri, qulupnay va kivi) va sabzavotlar (ayniqsa, artishok va pomidor)ishlab chiqaruvchilardan biri hisoblanadi. Eng mashhur italyan vinolari, ehtimol, Tuscan Chianti va Piedmontese Barolo. Boshqa mashhur vinolar — Barbaresco, Barbera d'Asti, Brunello di Montalcino, Frascati, Montepulciano d’Abruzzo, Morellino di Scansano, Amarone della Valpolicella DOCG va sharoblardan Franciacorta va Prosecco mashhur. Italiya ixtisoslashgan sifatli mahsulotlar, xususan, yuqorida aytib oʻtilgan vinolar va mahalliy pishloqlar koʻpincha DOC/DOP sifat kafolati yorliqlari ostida himoyalangan. Yevropa Ittifoqi tomonidan berilgan ushbu geografik koʻrsatkich sertifikati past sifatli ommaviy ishlab chiqarilgan ersatz mahsulotlari bilan chalkashmaslik uchun muhim hisoblanadi.

Darhaqiqat, italyan oshxonasi dunyodagi eng mashhur taomnomalarga egadir. Italiyadan tashqarida uning eng xarakterli tarkibiy qismlarining yoʻqligi yoki umuman yoʻqligi, shuningdek va birinchi navbatda, qalbakilashtirish (yoki oziq-ovqat firibgarligi) italyan ingredientlarining toʻliq denaturalizatsiyasiga olib keladi.

Hudud 1999-yil2003-yil2005-yil2007-yilPiemonte 1.533.894 1.467.267 1.459.843 1.403.893Valle D'Aosta 135.927 127.458 159.842 147.741Lombardia 1.392.331 1.235.447 1.355.039 1.258.471Liguria 184.884 138.509 153.851 135.065Trentino Alto Adige 999.714 991.674 987.294 983.005   Bolzano - Bozen    558.442    551.503    554.969    549.966   Trento    441.272    440.170    432.325    433.039Veneto 1.067.788 1.171.604 1.170.343 1.121.386Friuli Venezia Giulia 386.922 299.603 392.692 361.868Emilia Romagna 1.576.967 1.368.911 1.440.156 1.340.654Toscana 1.664.674 1.495.329 1.543.548 1.458.301Umbria 588.372 634.615 622.100 585.144Marche 818.809 686.552 694.702 671.481Lazio 1.128.164 1.024.701 1.020.391 940.447Abruzzo 753.945 623.341 640.545 657.272Molise 316.797 261.876 281.762 265.463Campania 839.235 769.198 822.277 777.493Puglia 1.547.972 1.377.721 1.342.587 1.317.444Basilicata 748.278 702.417 694.127 715.784Calabria 837.877 781.893 822.403 757.943Sicilia 1.739.829 1.459.612 1.426.513 1.415.233Sardegna 1.901.397 1.614.842 1.586.844 1.527.457Nord-Ovest 3.247.036 2.968.681 3.128.575 2.945.170Nord-Est 4.031.391 3.831.791 3.990.485 3.806.913Centro 4.200.019 3.841.197 3.880.742 3.655.373Sud 5.044.104 4.516.447 4.603.701 4.491.399Isole 3.641.226 3.074.455 3.013.356 2.942.690Italia 20.163.776 18.232.570 18.616.859 17.841.544

 Makroregionlar 
Hudud 1999-yil 2003-yil 2005-yil 2007-yil           Markaziy Italiya     Janubiy Italiya     Italiya orollari     Italiya    

 Manbalar 

 Adabiyotlar 




 Havolalar 




Turkum:Italiya
Turkum:Qishloq xoʻjaligi