Kitob al Kanuz

Kitob al Kanuz  "Yashirin marvaridlar kitobi" deb ataladi. XV asrga oid o'rta asr arab qo'lyozmasi bo'lib, Zerzura hududidagi ovchisining qo'llanmasi edi..  Qo'lyozmaning aniq sanasi noma'lum, ammo u birinchi marta 15asrda paydo bo'lganligi aniq.

 Tarkib 
"Kitob al Kanuz"  ertaklar to'plami bo'lib, Misr hududidagi  to'rt yuzdan ortiq hazinalarni o'z ichiga oladi. Bu xazinalarni qo'riqlaydigan yovuz ruhlarni sehrlarni batafsil bayon qiladi.  Yo‘lboshchi xazina izlovchiga darvoza ustidagi devorga o‘yilgan qushning og‘zidan shahar kalitini olib, qulfini ochishni, qirol va malikaning boyliklarini ularga yaqinlashmasdan olib ketishni buyuradi. 

Qohira shahrida nashr etiladigan ingliz gazetasida Egyptian Gazette 1904 yilda Giza Sfenksi bilan bog'liq qo'lyozma hazinalarini tarjima qilindii. Bularning  noto'g'ri yozib, uning o'rniga "Kitob al Kanur" deb atashgan. Ularning taʼkidlashicha, qoʻlyozma Magʻrobiy xazina izlovchilar orasida juda qadrlanadi, faqat bir nechta nusxalar mavjud va kamida bir necha asrlar mavjud. Tarjima quyidagicha bo'ldi:

"Sfenksga yuzlaning va uning yuzini janubi-sharqda o'lchang, o'n ikki tirsak, ya'ni har biri eng katta tirsakdan bir  bo'lib yarim tirsak  hisoblanadi. U yerda qidirib topishingiz mumkin ya'ni,  ikki mastabani va ularning atrofida sochilgan toshlarni. Ikki mastabaning orasiga odam bo'yicha qazib ko'rsangiz, tovoq (? bayroq tosh) topasiz. Quduqni qumdan tozalang va uni ko'taring va Buyuk Piramidaning eshigi hisoblangan katta ochiqlik tomon  o'ting. Eshikning ostonasidan o'tib, o'ng va chap tomondagi quduqlardan ehtiyot bo'ling, ular yopiq quduqlardir. To'g'ridan-to'g'ri o'ting va quduqlarga e'tibor bermang, shunda siz devorning ko'kragida (oldida) katta toshni (? burilish) topasiz. Uni oching va o'tib keting, shunda siz o'ngda va chapda ko'plab hujayralarni ko'rasiz va sizning yuzingizda Misrning sobiq shohlarining (buyuk) shohi va u bilan birga shohlar va uning o'g'li bilan birga katta bir hujayra bor. Ularning oltin va kumush bilan bezatilgan shoh liboslari va ularning xazinalarini, zumradlarini, marvaridlarini va oltin va kumushdan yasalgan bezaklarini ko'rasiz uchratasiz . " The Egyptian Gazette 1904 -https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0001112/19040115/173/0012

“Kitob al Kanuz” qo'lyozmasini Qirollik Geografik Jamiyatining a'zosi EA Jonson Pasha 1930 yilda bu qo'lyozma "ko'p yillar davomida" uningb qo'lida  bo'lganini va bu qo'lyozmani 1905 yilda antik asarlar bo'limiga qarzga berganligini da'vo qildi.  Vengriyalik Lászlo Almasi bu qo'lyozmani o'qib chiqdi va uning Zerzura ertakigini yoqtirdi.Bu uning britaniyalik tadqiqotchilarga 1930-yillarda Zerzura vohasi uchun Sahara cho'liga ekspeditsiya qilishda yordam berishga ilhomlantirdi. 

 Manbalar 

Turkum:Arab liboslari
Turkum:Arab madaniyati