Liviya (mifologiya)

Liviya, Liviya (  , "oqim" yoki Libu shamoli nomidan kelib chiqqan)  - qadimgi yunon va rim mifologiyasida, ma'lum dunyo chegarasida joylashgan ma'lum bir mamlakat - oykumena, Efiopiya va Skifiya bilan birga yer chegarasi.

Qadimgi geograflarning bilimlarining oshishi bilan afsonaviy mamlakat Shimoliy Afrikada va hatto Afrikaning o'zida ham ma'lum bir hudud bilan mahalliylashtirila boshladi (2-rasmga qarang) va bu joylar haqidagi qadimiy bilimlarning aks-sadolari, haqiqiy hayotdagi geografik ob'ektlar, xalqlar bilan solishtirildi.

Uning nomiga Yevropadagi Yupiter yo'ldoshi hisoblangan Liviya chizig'i nomlangan.

 Personifikatsiya 
Qadimgi yunon mifologiyasida Epaf Пиндар. Пифийские песни IV 14, без имени va Memfis (yoki Hemmida  ) ning qizi nimfa -  Liviya deb tasvirlangan. Poseydonning suyuklisi (yoki rafiqasi), undan Agenor ( Finikiyadagi Tir qiroli) va Bela ( Misr qiroli) Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека II 1, 4; III 1, 1, shuningdek, Leleg ( Megara qiroli) egizaklarini dunyoga keltirgan. Leleglarning eponimi ). Ba'zan Poseydondan o'g'li Busiris Августин. О граде Божием XVIII 12, Beladan qizi esa - Lamia Диодор Сицилийский. Историческая библиотека XX 41, 3-6, схолии к Аристофану. Осы 1035, Мир 758 // Комм. 37 к Гераклиту-аллегористу deb ataladi. Uning avlodlari Theban va Argive qahramonlarining ajdodlari bo'ldi . Delfidagi haykaltaroshlik guruhida Battaga gulchambarli toj kiydirilgan rasm tasvirlangan Павсаний. Описание Эллады X 15, 6 . Bu tasvir Rodoslik Apolloniy Аполлоний Родосский. Аргонавтика IV 1728 tomonidan aytib o'tilgan.

Rim mifologiyasiga ko'ra Liviya Epaf va Kassiopiyaning qizi edi. Yuqori Misr hukmdori Busirisning onasi, ya'ni Neptunning xotini Gerkules tomonidan o'ldirilgan. Nil daryosining g'arbida joylashgan xuddi shu nomdagi mamlakatning hukmdori bo'lgan.Цец. Комментарий к «Александре» Ликофрона 1312

 Xudolar 
Liviyada yashovchi xudolar va xudolarning nomlari, yunon-rim mifologiyasiga muvofiq:

 Parammon (Liviya xudosi, Olimpiada Germesning laqabi Павсаний. Описание Эллады V 15, 11 ).
 Triton (dengiz xudosi, chuqurlik xabarchisi , Triton koʻli xudosi Аполлоний Родосский. Аргонавтика IV 1542, tritonlarning otasi yoki Liviya qiroli Диодор Сицилийский. Историческая библиотека IV 56, 6 ).
 Xremet (daryo xudosi Нонн. Деяния Диониса XXXI 104, Ancheroyning otasi Нонн. Деяния Диониса XIII 378 ).

 Hukmdorlar 
Liviya va uning boshqa shaharlarida yoki mintaqa hukmdorlari tomonidan tilga olingan yunon-rim mifologiyasidagi qahramonlarning nomlari ro'yxati:

 Antey (gigant, Iras shahri bilan bog'liq).
 Danaus (ukasi Aegyptus bilan Liviyadagi hukmdor).
 Dido (Rim. Elissa - Karfagenning asoschisi va birinchi malikasi.
 Yevripil ( Kirene shahri bilan bog'liq, boshqa nomi Yevrit) - Kos orolining qiroli Yevvripildan farqli u ham Triton xudosining epitetidir.
 Iarbant (yoki Yarba yoki Giarb, birinchi odam, Rim. Yapon) Комментарий А. К. Нефёдкина в кн. Полиэн. Стратегемы. СПб, 2002. С.580 Garamantes Вергилий. Энеида IV 198 mamlakatida tug'ilgan, Maxitan qabilasining qiroli Юстин. Эпитома Помпея Трога XVIII 6, 1, Dido - Karfagen qirolligini qo'lga olgan (yoki bosib olishga harakat qilgan) Овидий. Фасты III 552 .
 Kaper (boshqa manbalarda Kafavr Примечания Н. А. Чистяковой в кн. Аполлоний Родосский. Аргонавтика. М., 2001. С.217 ).
 Lamiya Liviyada hukmronlik qilgan (Parnass etagidagi Korfida tog'idagi yirtqich hayvon).
 Liviya (Libiya, nimfa ) Nilning g'arbiy qismida hukmronlik qilgan, Liviya mamlakati nomi bilan atalgan.
 Lik ( Ares xudosining o'g'li) Гигин. Мифы 159 .
 Gorgon Medusa ( Tritonida ko'lida odamlar ustidan hukmronlik qilgan (Sochlari o'rnida ilonli ayol ko'rinishidagi maxluqot Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека II 3, 2; 4, 2-3; 5, 12; III 10, 3 ).
 Triton (Liviya qiroli , yoki xudo).
 Ferodamantus (yoki Feromedont) Овидий. Ибис 384; Письма с Понта I 2, 119 .

 Geografiyasi 
Liviyadagi ( Shimoliy Afrika ) qabilalar va hududlarning nomlari kelib chiqishida ta'sir ko'rsatgan toponimlar va eponimlar, shuningdek, yunon-rim mifologiyasidagi belgilar ro'yxati:

 Amfitemis, Amfitemida, Amfitemid - Liviya, Apollon va Akakallisning o'g'li. Garamant deb ham ataladi Аполлоний Родосский. Аргонавтика IV 1486 . Garamante qabilasining eponimi.
 Atlanta (Rim. Atlas) - bu titan nomidan olingan Atlantika okeanining nomi, Atlas tog'lari, afsonalarda, Atlant daryosi nomi bilan ataladi.
 Geraklov ustunlari (rim.Gerkules ustunlari - bu Gibraltar bo'g'oziga kirishni belgilovchi balandliklarni belgilash uchun ishlatiladigan nom.
 Irasu - shahar, ( Antey va Gerkules afsonasi) mahalliylashtirilmagan.
 Kenip va Kenif - afsonalarda tilga olingan mahalliylashtirilmagan daryolar.
 Kirena - Apollonning sevgilisi, Kirenaikadagi Kirena shahri uning nomi bilan atalgan.
 Liviya (nimfa) qadimgi Liviyaning eponimidir.
 Lotofaglar - Liviya qirg'oqlari yaqinidagi orolda lotus tomonidan boshqariladigan afsonaviy xalq Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.2. С.72; Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека Э VII 3; Гигин. Мифы 125, Gabes ko'rfazining haqiqiy aholisi bilan taqqoslangan.
 Menelay - Gomerning " Iliada "  dostonining afsonaviy qahramoni, Menelayning Liviyada qolishi haqidagi hikoyalar Kireniya mustamlakasi bilan bog'liq Malkin I. Myth and territory in the Spartan Mediterranean. Cambridge UP. 2003. P.56 . Ardanida mintaqasi yaqinidagi bandargoh ( Kirenaika, keyinchalik Marmarika ) Menelay nomini oldi.
 Nasamon — nasamon xalqining eponimi, Tritonida nimfasining oʻgʻli.
 Psil — Psil xalqining eponimi.
 Okean yoki tashqi dengiz - butun yer yuzini yoki hech bo'lmaganda Yevropa va Liviyani (Afrikani) qoplagan ulkan suv maydonidir (ba'zan Okean Nil daryosining nomi sifatida qo'llanilgan).
 Omfal - Zevsning qarorgohi yaqinida, Triton daryosi yaqinidagi hudud Диодор Сицилийский. Историческая библиотека V 70, 4, mahalliylashtirilmagan.
 Muborak orollar - bu geografik ob'ektning lokalizatsiyasi noma'lum, ehtimol bu O'rta Yer dengizi yoki Atlantika okeanining ba'zi orollari bo'lgan, bir versiyaga ko'ra - Azor orollari .
 Pigmeylar - mitti xalq. Ular Liviyada yashagan (variant: Hindistonda, Trakiyada ) см. Шталь 1989, с.38-44 (африканские пигмеи), с.44-51 (индийские пигмеи), с.74-83 (фракийские пигмеи) . Haqiqiy xalqlar guruhi bilan taqqoslash mumkin.
 Tritonida - ko'l Павсаний. Описание Эллады I 14, 6 (yoki daryo Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 3, 6; III 12, 3 ), mahalliylashtirilmagan, mifologiyada bu ko'lning nimfasi Tritonida hisoblanadi.
 Faruslar - xalq nomi( Gerkules haqidagi afsonalarda eslatib o'tilgan), mahalliylashtirilmagan.

 Maxluqlar va hayvonlar 
Liviya hududi nomi bilan tilga olingan yunon-rim afsonalarida keltirilgan yirtqich va oddiy hayvonlar:

 Triton - bu hayvon, Tanagrada Dionis yordamida qanday qilib mag'lub bo'lganligi haqida afsona bor.
 Ilon haqida havolalar:
 Liviyada o'ldirilgan ilon ( Giant fikriga ko'ra) .
 Liviyada o'ldirilgan ilon ( Idmonga fikriga ko'ra) .
 Gorgon Meduza qon tomchilaridan tug'ilgan Liviya ilonlari esga olinadi: aspid, amfisbaena, ammodit va basilisk Лукан. Фарсалия IX 700—733 .
 Kenxris - ilon turi Лукан. Фарсалия IX 712 .
 Kerast - Liviyadagi shoxli ilon zoti Лукан. Фарсалия VI 679
 Arslon havolalari:
 Liviyalik sher, Giantni o'ldirgan.
 Arslon shoh Yevripilning buqalarini qirib tashlagan, u kamonchi Kirene tomonidan o'ldirilgan.
 Liviya qiroli Ferodamant o'z sherlarini chet elliklarning go'shti bilan oziqlantirgan.
 Chorvachilik va ularni o'g'irlash haqidagi syujetlar:
 Argonavtlar - cho'pon Kefalion qo'riqlagan Nasamon qo'ylarini haydab yuborishgan.

 Boshqa personajlar 

 Akakallida, Akakallis - uni Liviyaga Minosning qizi olib kelgan, u yerda Apollondan Amfitemidaning o'g'lini tug'gan Аполлоний Родосский. Аргонавтика IV 1183 .
 Aristey Liviya qirg'og'ida tug'ilgan, keyinchalik Kirenaika deb nomlangan. Kirenada u silfiyning dorivor ishlatilishini kashf etdi Примечания М. Л. Гаспарова в кн. Пиндар. Вакхилид. Оды. Фрагменты. М., 1980. С.431 .
 Guney - Troyadan qaytgach, Kafereya tog'i yaqinida bo'ron girdobiga tushib qolgan. Kemalarni tashlab, Liviyaga yetib kelgan va Kinipa daryosi Ликофрон. Александра 897; Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека Э VI 15-15а sohiliga joylashgan.
 Evribat - argonavt, Liviyada vafot etgan. Gomerning Iliadasidagi qahramon Evribat bilan adashtirmaslik kerak.
 Kanf - argonavt, Liviyada o'ldirilgan (variant: Skifiyada).
 Liviya, Palamedesning qizi.
 Nirey - Troyan urushida jang qilgan, u yerda vafot etgan (variant: undan qaytib kelganida, shamollar uni Liviyaga olib borgan.Ликофрон. Александра 1011 и комм. ).
 Profoy - Troyan urushida qatnashgan, undan qaytib kelgach, Kaferey qoyalarida kema halokatida vafot etgan (variant: Liviyaga Ликофрон. Александра 898 yetib kelgandan so'ng).

 Manbalar