Haute-Savoie

Haute-Savoie (; Arpitan: Savouè d’Amont yoki Hiôta-Savouè; ) — Fransiyaning Janubi-Sharqiy qismidagi Auvergne-Rhône-Alpes mintaqasidagi departament. Shveysariya va Italiya bilan chegaradosh. Departament markazi Annesi. Shimolda Jeneva koʻli, janub va janubi-sharqida Mont Blan, Aravis togʻ tizmasi joylashgan.

U oʻz nomini Savoy tarixiy mintaqasidan olgan. Shuningdek, Savoie departamenti janubida joylashgan. 2019-yilda uning aholisi 826 094 kishi ediPopulations légales 2019: 74 Haute-Savoie, INSEE. Uning tarkibiga quyidagi shaharlar kiradi: Bonneville, Sent-Julien-en-Genevois va Thonon-les-Bains. Fransiyaning Mont Blan tunneliga kirish qismi Haute-Savoie shahrida joylashgan. U qishki sport turlari uchun moʻljallangan departament hisoblanadi. Birinchi qishki Olimpiya oʻyinlari 1924-yilda uning tarkibiga kiruvchi Chamonixda boʻlib oʻtdi.

 Tarixi 
Savoiening tarixiy hududi 1032-yildan 1860-yilgacha hukmronlik qilgan Savoy sulolasi tomonidan boshqarilgan. Keyinchalik Savoyya gersogligi 1416-1720-yillarda Savoy viloyatini boshqargan.

Zamonaviy Haute-Savoie va unga tutash Savoie departamenti egallagan hudud 1713-yilda Utrext shartnomasidan keyin Sardiniya qirolligi tarkibiga kirdi. Mintaqaning Fransiya tomonidan anneksiya qilinishi 1860-yil 24-martdagi Turin shartnomasida rasmiylashtirildi.

1942-yil noyabrdan 1943-yil sentyabrgacha Haute-Savoie fashistik Italiya tomonidan harbiy ishgʻol qilindi. Maquis des Glières boshchiligidagi guruh Ikkinchi Jahon urushi paytida fashistlarga qarshi Haute-Savoieda faoliyat yuritgan. 1943-1944-yillar qishda nemis qoʻshinlari Fransiya qarshilik harakatlariga javoban 500 ga yaqin fermani yoqib yubordilar.

 Geografiyasi 
Haute-Savoie 279 kommuna va 17 kantonga boʻlingan toʻrtta okrugni oʻz ichiga oladiDépartement de la Haute-Savoie (74), INSEE, retrieved 11 July 2022.. Shimolda u Shveysariyaning Jeneva kantoni va Jeneva koʻli bilan chegaradosh. Sharqda Shveysariyaning Vale kantoni va Italiyaning Aosta vodiysi, gʻarbda Fransiyaning Ayn departamenti, janubda Savoie departamenti joylashgan.

Haute-Savoie Fransiyadagi barcha boʻlimlar orasida eng katta balandlikka ega. Eng past nuqtasi  Ron vodiysida va eng baland Mont Blanda  . Dunyoning eng mashhur togʻ-changʻi kurortlari Haute-Savoie departamentida joylashgan.

 Oʻrmonlari 
1996-yil holatiga koʻra, 178,624 gektar oʻrmonlari bilan qoplangan (umumiy yer maydonining 38,8 foizi).

 Koʻllari 
alt=Aerial view of narrow lake between mountains|thumb| Janubi-sharqdan Annesi koʻlining havodan koʻrinishi

 Demografiyasi 

 Asosiy shaharlar 
Eng koʻp aholi yashaydigan kommuna Annesi hisoblanadi. 2019-yil holatiga koʻra, 15 000 dan ortiq aholiga ega 7 ta kommuna mavjud.
Kommuna Aholi (2019) Annesi 130 721 Annemasse 36 582 Thonon-les-Bains 35 826 Kluzlar 16 918 Sallanches 16 831 Sent-Julien-en-Genevois 15 873 Rumilli 15 768

 Turizmi 
2000-yil dekabr oyining oxiriga kelib, turizm sektorida jami 635 000 oʻrin bor edi:

 Manbalar 

Turkum:Fransiya

 Havolalar