Xitoy qoshigʻi

Xitoy qoshigʻi yoki Xitoy osh qoshigʻi toʻgʻridan-toʻgʻri chuqur, tekis idishdan choʻzilgan qisqa, qalin tutqichli qoshiq turidir.  Bu Xitoy oshxonasida suyuqliklar, ayniqsa shoʻrvalar yoki boʻsh qattiq ovqatlar uchun ishlatiladigan oddiy idish. Koʻpchilik keramikadan qilingan.  Odatda ovqat idishi sifatida ishlatilgan boʻlsa-da, Xitoy qoshigʻining kattaroq versiyalari ham qoshiq sifatida ishlatiladi. Saqlash uchun uni bir-birining ustiga qoʻyish mumkin.

Qoshiqlar miloddan avvalgi 2-ming yillikda Shan sulolasi davrida ham pishirish vositasi sifatida, ham ovqatlanishda ishlatilgan va ehtimol eramizning 10-asrigacha choʻpdan koʻra keng tarqalgan.

Xitoy qoshiqlari odatda yuqori tomonlarga ega  Bu qoshiqlar butun Osiyoda qoʻllanadi.

 Tarix 
Qoshiq (bǐ, bǐ) Shan sulolasi davridayoq maʼlum boʻlgan. Eng qadimgi topilganlar suyakdan qilingan, ammo oʻtkir uchlari boʻlgan bronza namunalari ham topilgan, bu ularning kesish uchun ishlatilganligini koʻrsatadi. Ularning uzunligi bir futdan koʻproq boʻlishi mumkin. Bahor va kuz davrida yumaloq shakl paydo boʻldi va lak qoshiqlari ham topilib, Xan sulolasida mashhur boʻldi. H. T. Huang (Huang Xingzong), Fermentations and Food Science Part 5 of Biology and Biological Technology, Volume 6 of Joseph Needham, ed., Science and Civilisation in China, (Cambridge: Cambridge University Press, 2000) 106-107

Qadimgi Xitoyda qoshiq pishirishda ishlatiladigan tayoqchalardan koʻra koʻproq tarqalgan. Qoshiq ovqatlanish uchun foydaliroq edi, chunki Shimoliy Xitoyda eng keng tarqalgan oziq-ovqat donasi tariq boʻlib, undan konji yoki gruel qilingan. Qoshiq uning shoʻrvali tuzilishini oqlangan tarzda eyish uchun yaxshiroq moslangan. 

Qoshiq asta-sekin yoʻq boʻlib ketdi, xan davrida, taxminan eramizning 1-asrida, bugʻdoy yanada kengroq ekila boshlangan. Tegirmon texnologiyasi lagʻmon va chuchvara ishlab chiqarish uchun etarlicha murakkablashdi. Ular tayoqchalar bilan osonroq koʻtarilganligi sababli, qoshiq taxminan Song sulolasi yoki 10-asrda oʻz ahamiyatini yoʻqotdi. Oʻsha paytda Vetnamdan olib kelingan ertapishar guruchni tayoqchalar bilan isteʼmol qilish osonroq edi, chunki u boʻlaklarga ajraladi

Birinchi kompaslar Xitoyda Xan davrida yoki Xan davridan keyin bronza plastinkada aylanadigan qoshiq shaklidagi lodestone yordamida yaratilgan (quyidagi rasmga qarang) Needham, Joseph (1986) Science and civilisation in China, Vol. 4: „Physics and physical technology“, Pt. 1: „Physics“ (Cambridge University Press (1962),  p. 563

18-asrda tuzilgan Kangxi lugʻatida qoʻllanadigan tasniflash tizimida Radikal 21 „qoshiq“ dir.

 tayoqcha
 Shoʻrva qoshigʻi
 Sujeo

Turkum:Xitoy ixtirolari