Filippin energetikasi

2012-yilda Filippinning umumiy birlamchi energiya iste'moli 30,2 Mtoe (million tonna neft ekvivalenti) ni tashkil etdi, ularning ko'p qismi qazib olinadigan yoqilg'idan kelib chiqqan. 2010-yilda elektr energiyasi iste'moli 64,52 TVt/soatni tashkil etdi, shundan deyarli uchdan ikki qismi qazib olinadigan yoqilg'idan, 21 foizi gidroelektrostansiyalardan va 13 foizi boshqa qayta tiklanadigan manbalardan to'g'ri keldi. Umumiy ishlab chiqarish quvvati 16,36 GVtni tashkil etdi. 

Filippin aholisi 101 milliondan ortiq kishini tashkil etadi va tez rivojlanayotgan davlat sifatida 2011-yildan 2015-yilgacha yalpi ichki mahsulotning tez o'sishi kuzatildi, bu o'rtacha 6,1% ni tashkil etadi.  Energiyani ko'p talab qiladigan ishlab chiqarish va chakana savdo tarmoqlari Filippin iqtisodiy o'sishining harakatlantiruvchi omillari hisoblanadi.  Aholining ko'pligi va iqtisodiyoti tez sur'atlar bilan ko'payib borayotganini hisobga olgan holda, mamlakatning energiyaga bo'lgan ehtiyoji sezilarli va tez o'smoqda. Filippin Energetika Departamenti ma'lumotlariga ko'ra, Filippin 2013-yilda 75 266 gigavatt-soat (GWh) elektr energiyasini iste'mol qilgan.  Shundan 27,39 foizi aholi turar joylarini elektr energiyasi bilan ta’minlashga, 24,31 foizi savdo korxonalariga, 27,46 foizi sanoat tarmog‘iga to‘g‘ri keldi. 2013-yilda elektr energiyasining 72,84 foizi Luzon, 14,75 foizi Visayas va 12,41 foizi Mindanao tomonidan iste'mol qilinadi.

 Umumiy koʻrinish 
Filippindagi energiya(en)Data and statistics - Philippines : Balances 2018, Agence internationale de l'énergie, 12 septembre 2020. Aholi(en) Agence internationale de l'énergie (AIE - en anglais : International Energy Agency - IEA), Key World Energy Statistics 2020, pages 60-69, 27 août 2020, [PDF]. Iste'mol (asosiy energiya) Ishlab chiqarish Import Iste'mol elektr energiyasi Emissiya CO   Yil Million Mtoe Mtoe Mtoe TWh Mt CO  ekv 1990-yil 61,95 28.71 17.22 12.33 22.35 38.04 2000-yil 77,93 39,99 19.55 21.03 38,95 68.11 2008-yil 90.30 40.11 22.97 18.11 53.14 71.16 2009-yil 91.64 38.19 23.47 15.62 54.42 71.45 2010-yil 93.04 40.40 23.55 18.31 59,94 77.11 2011-yil 94.50 40.67 24.02 18.12 61.50 77,74 2012-yil 96.02 43.25 25.17 19.69 64.56 80.39 2013-yil 97,57 44.79 24.49 20.93 67,53 89,63 2014-yil 99.14 47,67 25.85 22.29 69,99 95,71 2015-yil 100.7 51.52 25.68 26.96 74,93 103.9 2016-yil 103.3 54.81 28.46 27.81 82.51 114.8 2017-yil 104.9 58.13 28.41 30.60 86.11 126.5 2018-yil 106.7 60.1 28.8 34.4 90.2 132.1 o'zgarish 1990—2018-yillar +72 % +109 % +67 % +179 % +304 % +247 %

 Birlamchi energiya ishlab chiqarish 
+Filippinda manba bo'yicha asosiy energiya ishlab chiqarish (Mtoe) Manba 1990-yil % 2000-yil % 2010-yil % 2015-yil %  2018-yil  2018/1990 Ko'mir 0,6 3.8 0,7 3.7 3.5 14.9 3.9 6.2 21.6 % +856 % Neft 0,2 1.4 0,06 0.3 1.0 4.2 0,8 0,6 2.2 % +175 % Tabiiy gaz 0 0,009 0,05 3.0 12.9 2.9 3.6 12.6 % ns Jami 0,9 5.1 0,8 4.0 7.5 32.0 7.5 10.5 36.4 % +1086 % Gidravlik 0,5 3.0 0,7 3.4 0,7 2.8 0,7 0,8 2.8 % +55 % Biomassa - chiqindilar 11.1 64.6 8.1 41.4 6.8 28.9 7.8 8.3 28.9 % -25 % Geotermal, quyosh, shamol 4.7 27.3 10.0 51.1 8.5 36.3 9.6 9.2 31.9 % +95 % Umumiy qayta tiklanadigan energiya 16.3 94.9 18.8 96,0 16.0 68,0 18.2 18.3 63.6 % +12 % Jami 17.2 100 19.5 100 23.5 100 25.7 28.8 100 % +67 % Ma'lumotlar manbai: Xalqaro energetika agentligi .
+Filippinda manba bo'yicha asosiy energiya iste'moli (Mtoe) Manba 1990-yil % 2000-yil % 2010-yil % 2015-yil % 2018-yil 2018/1990 Ko'mir 1.5 5.3 5.2 12.9 7.6 18.9 12.6 17.9 29.9 % +1075 % Neft 10.8 37.8 16.1 40.1 13.6 33.7 17.7 20.0 33.3 % +84 % Tabiiy gaz 0 0,009 0,02 3.0 7.6 2.9 3.6 6.0 % ns Jami 12.4 43.1 21.2 53.1 24.3 60.1 33.2 41.6 69.2 % +236 % Gidravlik 0,5 1.8 0,7 1.7 0,7 1.7 0,7 0,8 1.3 % +55 % Biomassa - chiqindilar 11.1 38.7 8.1 20.3 6.9 17.0 8.0 8.5 14.2 % -23 % Geotermal, quyosh, shamol 4.7 16.4 10.0 25.0 8.5 21.1 9.6 9.2 15.3 % +95 % Jami RE 16.3 56.9 18.8 46.9 16.1 39.9 18.3 18.5 30.8 % +13 % Jami 28.7 100 40,0 100 40.4 100 51.5 60.1 100 % +109 % Ma'lumotlar manbai : Xalqaro energetika agentligi .

 Yakuniy energiya iste'moli 
Filippinda yakuniy energiya iste'moli (qayta ishlashdan keyin, elektr energiyasiga, transportga va boshqalarga aylantirilgandan keyin) quyidagicha raqamlarni tashkil qiladi:
+Filippinda manba bo'yicha yakuniy energiya iste'moli ( Mtoe ) Manba 1990-yil % 2000-yil % 2010-yil % 2015-yil % 2018  2018/1990 Ko'mir 0,61 3.1 0,8 3.2 1.9 7.9 2.29 2.52 7.4 % +310 % Neft mahsulotlari 8.15 41.5 13.1 54.8 11.5 48.3 15.07 18.21 53.8 % +124 % Tabiiy gaz 0 0 0,07 0.3 0,05 0,06 0,2 % ns Biomassa - chiqindilar 9.07 46.1 6.9 28.8 5.5 23.4 5.75 5.93 17.5 % -35 % Elektr 1.82 9.3 3.1 13.1 4.8 20.0 5.83 7.10 21.0 % +289 % Jami 19.65 100 23.9 100 23.7 100 28.99 33.83 100 % +72 % Ma'lumotlar manbai: Xalqaro energetika agentligi .
Yakuniy energiya iste'molining sektorlar bo'yicha taqsimlanishi quyidagicha o'zgardi:
+Filippinda sektorlar bo'yicha yakuniy energiya iste'moli (Mtoe) Sektor 1990-yil % 2000-yil % 2010-yil % 2015-yil %  2018 2018/1990 Sanoat 4.66 23.7 5.3 22.4 6.4 27.0 6.82 7.63 22.6 % +64 % Transport 4.52 23.0 8.1 33.9 8.0 33.9 10.59 12.28 36.3 % +172 % Aholi yashash joyi 9.12 46.4 8.2 34.1 6.1 25.8 6.76 7.54 22.3 % -17 % Uchinchi darajali 0,84 4.3 1.7 7.3 2.7 11.2 3.37 4.67 13.8 % +458 % Qishloq xo'jaligi 0,09 0,5 0,05 0,2 0,13 0,6 0,21 0,24 0,7 % +167 % Energiyadan tashqari foydalanish (kimyo) 0,23 1.2 0,27 1.1 0,12 0,5 1.05 1.26 3.7 % +454 % Jami 19.65 100 23.9 100 23.7 100 28.99 33.83 100 % +72 % Ma'lumotlar manbai: Xalqaro energetika agentligi .
+2013-yilda manba bo'yicha Filippindagi elektr stansiyalarining o'rnatilgan quvvati Quvvat ( MVt ) O'tish (%) uchi Manba o'rnatilgan mavjud o'rnatilgan mavjud talab (MVt) Ko'mir   32.1 33.9 Neft   19.4 18.5 Tabiiy gaz   16.6 18.0 Gidro   20.3 19.4 Geotermal   10.8 9.6 Shamol 33 17 0,19 0,11 Quyosh 1 0 0,01 0 Biomassa 119 76 0,68 0,50 Jami   100 100 Tarmoq bo'yicha taqsimot : Luzon   73.8 74.9  Visayas   14.1 13.7  Mindanao   12.1 11.4  Ma'lumotlar manbai: Energetika departamenti, Filippin RespublikasiSummary of 2013 capacity mix.
+Manba bo'yicha Filippindagi elektr stansiyalarining o'rnatilgan quvvati ( MVt ) Manba 1991-yil % 2000-yil % 2010-yil % 2011-yil 2012-yil %  2013-yil 2013/1991 Ko'mir 405 6.0  30.1  29.8    32.1 x 13,75 Neft  49.2  37.8  19.5    19.4 +0,4 % Tabiiy gaz 3 ns  17.5    16.5 ns Gidro  31.7  17.5  20.8    20.3 +63 % Geotermal 888 13.1  14.6  12.0    10.8 +110 % Boshqa qayta tiklanadigan manbalar  73 0.4 117 153 153 0,9 ns Jami  100  100  100    100 +155 % Ma'lumotlar manbai: Energetika departamenti, Filippin RespublikasiPhilippine power statistics 2013.

+Filippindagi asosiy gidroelektr stansiyalarHydroelectric Power Plants in the Philippines , JCMiras, 19 mai 2008.Hydroelectric Power Plants in the Philippines, Industcards. Markaziy Quvvat (MVt) Ishga tushirish Tuman Viloyat Egasi Kalayaan 685 1982, 2002-04-yillar Kalayaan Laguna Jpower, Sumitomo Magat 360 1984-yil ramon Izabella SN-Aboitiz Power San-Rok 345 2003-yil San Manuel va San-Nikolas Pangasinan Marubeni/Sithe Angat 256 1967—1993-yillar Norzagaray Bulakan NPClar Pulangi IV 255 1986-yil Maramag Bukidnon (Mindanao) NPClar Agus 6 (Mariya Kristina sharsharasi) 200 1953—1977-yillar Iligan Shimoliy Lanao (Mindanao) NPClar Agus 2 180 1979-yil Janubiy Lanao (Mindanao) NPClar Casecnan 180 2001-yil Yangi Vizcaya Idoralar Casecnan Water & Energy Co Inc 4-avgust 158 1985-yil Shimoliy Lanao (Mindanao) NPClar Binga 132 1960—2013-yillar Itogon Benguet SN-Aboitiz Power Pantabangan - Masiway 112 1977, 1980-yillar Pantabangan Yangi Ecija Birinchi Gen Hydro Power Corp. Atiya (Ambuklao) 105 2011-yil Ambuklao Benguet SN Aboitiz Power Group
Filippin hukumati qayta tiklanadigan energiya manbalarini qo'llab-quvvatlash uchun turli siyosatlarni joriy qildi. Qonunlar ba'zi siyosatlar daromad solig'i bo'yicha yetti yilgacha bo'lgan ta'tilni, qayta tiklanadigan energiya texnologiyalari uchun uskunalarni bojsiz olib kirishni va boshqalarni nazarda tutadi. 2012-yilda hukumat yangi tarif tarifini (FIT) ishga tushirdi.

 Manbalar 

Turkum:Filippin
Turkum:Energetika