Lissabon Fanlar akademiyasi

Lissabon Fanlar akademiyasi Portugaliyadagi eng oliy ilmiy muassasa boʻlib, uning asosiy maqsadi ilmiy tadqiqotlar va Portugal madaniyatini tarqatishni ragʻbatlantirishdir.

Akademiyaning boshqaruv organi — Maʼmuriy kengash bo‘lib, uning prezidenti Adriano Xose Alves Moreira va bosh kotibi Antonio Dias Farinya.

 Tarixi 
Lissabon Fanlar akademiyasi 1779-yil 24-dekabrda Mariya I hukmronligi ostida, Maʼrifatchiluk davrida , Qirollik Fanlar akademiyasi () sifatida tashkil etilgan. Akademiyaning birinchi prezidenti Joao Karlush de Bragansa va Akademiyaning birinchi kotibi Xose Korreyya da Serra boʻlgan.

Dastlab, Akademiya uchta boʻlimdan iborat bo‘lgan — aniq va tabiiy fanlar; tasviriy sanʼat. 1851-yilda birinchi ikkitasi birlashtirildi va Akademiya ikkita — tabiiy va gumanitar fanlardan iborat boʻldi.

Oʻz tarixi davomida Akademiyaning rasmiy qarorgohi oltita joyda joylashgan boʻlib, hozirda Bairro Alto tepaligining pastki qismidagi „Lissabon Isoning monastiri“ binosini egallagan.

1910-yil inqilobidan keyin Akademiya Lissabon Fanlar akademiyasi deb nomlangan.

 Tashkiliy tuzilma 
Akademiya kafedralarining har birida bir qancha boʻlimlar (seksiyalar) mavjud boʻlib, ularda jami 30 nafar haqiqiy aʼzo (akademik) va 60 nafar muxbir aʼzo, shuningdek, akademiyaning xorijiy aʼzolari, muxbir aʼzolari va faxriy aʼzolari faoliyat yuritadi.

 Tabiiy va aniq fanlar boʻlimi 
Filialning prezidenti — Lissabon Fanlar akademiyasi Maʼmuriy kengashi vitse-prezidenti Eduard Romanu de Arantesh Oliveyra, filialning vitse-prezidenti — Armando Pombeyro, filial kotibi — Britaldo Rodriges, Kotib oʻrinbosari — Mariya Manuela Chaves.

Kafedra quyidagi boʻlimlarni oʻz ichiga oladi:

 Matematika
 Fizika
 Kimyo
 Yer va kosmik fanlar
 Biologiya
 dorishunoslik
 Muhandislik va amaliy fanlar

 Gumanitar fanlar kafedrasi 
Lissabon Fanlar Akademiyasi Maʼmuriy Kengashi raisi Adriano Moreira, shuningdek, boʻlim prezidenti, boʻlim vitse-prezidenti — Artur Anselmu, boʻlim kotibi — Antonio Dias Farinha, kotib oʻrinbosari Justino Mendes de Almeidafilialning portugal tilini tartibga soluvchilardan biri hisoblanadi.

Kafedra quyidagi boʻlimlarni oʻz ichiga oladi:

 Adabiyot va adabiy tanqid
 Filologiya va tilshunoslik
 Falsafa, psixologiya va pedagogika
 Tarix va geografiya
 Huquq va siyosatshunoslik
 Iqtisodiyot va moliya
 Sotsiologiya va boshqa ijtimoiy va gumanitar fanlar.

 Faoliyat yurituvchilar 
 Bo'limlar  
+ Faoliyat yurituvchilar Bo'lim  Ism  Tayinlov  Manba1.Matematika bo'limi João Paulo Carvalho Dias  2007  José Francisco Rodrigues  2009  João Filipe Queiró  2015  Hugo Beirão da Veiga  2017  Maria Ivette Gomes  2018 2.Fizika bo'limi  João Bessa e Sousa  1998  Filipe Duarte Santos  1999  Rui Vilela Mendes  2008  Paulo Peixeiro de Freitas  2016  António Amorim Barbosa  2020 3.Kimyoviy bo'lim  Armando Pombeiro  1988  José Simões Redinha  2006  João Rocha  2020  José Galhardas de Moura  2020  António Varandas  2020 4.Yer va kosmik fanlar  Miguel Telles Antunes  2000  António Ribeiro  2000  José Pereira Osório  2013  Manuel Lemos de Sousa  2014  Fernando Barriga  2020 5.Biologiya fanlari  Roberto Salema  2005  Maria Salomé Pais  2005  Rui Malhó  2016  Cecília Leão 2019  Maria Helena Santos 2019 6.Tibbiyot fanlari  José Manuel Toscano Rico  1988  José Rueff  2010  Alexandre Castro Caldas  2017  João Queiroz e Melo  2017  Jorge Soares  2020 7.Muhandislik fanlari va boshqa amaliy fanlar  Maria Manuela Chaves 2001  Carlos Salema  2007  Luís Aires-Barros  2010  Henrique Leitão  2015 
 Fanlar 
+ Faoliyat yurituvchilarFanlar Ism  Tayinlov  Manba1.Adabiyot va adabiyotshunoslik Artur Anselmo  1999  Teresa Rita Lopes  2013  Eugénio Lisboa  2014  Hélder Macedo  2016 Manuel Alegre eleito membro da Academia de Ciências de Lisboa, Lux 16.11.2016 Manuel Alegre  2016 2.Filologiya va tilshunoslik  Aires Nascimento  2013  José Adriano de Freitas Carvalho  2016  Telmo Verdelho  2016  Carlos Ascenso André  2020  João de Almeida Flor  2020 3.Falsafa, psixologiya va ta’lim fanlari António Braz Teixeira  1997  Michel Renaud  2012  Manuel Viegas Abreu  2016  Leonel Ribeiro dos Santos  2017 4.Tarix va geografiya António Dias Farinha  1999  Jorge Barbosa Gaspar  2013  Luís de Oliveira Ramos  2013  Vítor Serrão  2015  Maria Lucinda Fonseca  2020 5.Huquq va siyosatshunoslik  Mário Júlio de Almeida Costa  1989  Adriano Moreira  2005  António Menezes Cordeiro  2010  Rui de Figueiredo Marcos  2018  Maria da Glória Garcia  2021 6.Iqtisodiyot va moliya Paulo de Pitta e Cunha  1995  José Luís Cardoso  2004  Jorge Braga de Macedo  2008  Manuel Porto  2008  Jaime Reis  2016 7.Sotsiologiya va boshqa inson va ijtimoiy fanlar  António Valdemar  2008  José Barata-Moura  2013  Bernardo J. Herold  2016  António Barreto  2018  António Silva Ribeiro  2018 

 Akademiyaning institutlari 
Akademiyada ikkita asosiy institut mavjud:

 Oliy tadqiqotlar instituti (), direktor — Adriano Moreira, tabiiy va gumanitar fanlar sohasida tadqiqot olib boradi.
 Portugal tilining leksikologiya va leksikografiya instituti (), direktor — Artur Anselmo, portugal tilini saqlash va kengaytirish sohasida ishlaydi. Leksikologiya va leksikografiya instituti tomonidan amalga oshirilgan ishlar qatorida Zamonaviy portugal tili lugʻati () misol sifatida keltirish mumkin.

Galereya

 Manbalar 

 Havolalar 

 Rasmiy veb-sayt (port. )
Turkum:Fanlar akademiyalari