Fesenjan

Fesenjān250x250px
Fesenjon ( ; Tehron lahjasida fesenjoon deb ham ataladi) 

 Haqida 
Fesenjan anor pastasi va maydalangan yongʻoq va zerdeçal, doljin, apelsin qobigʻi, kardamon va gul kurtaklari kabi ziravorlar bilan taʼmlanadi.  Anʼanaviy ravishda baqlajon va parranda goʻshti (oʻrdak yoki tovuq) bilan tayyorlanadi.   Fesenjan, shuningdek, maydalangan goʻsht yoki qoʻzichoq boʻlaklari yordamida ham tayyorlanishi mumkin.  Retseptga qarab, u shirin yoki nordon taʼmga ega boʻlishi mumkin. Fesenjan Eron oq yoki sariq guruch (polo yoki chelo) bilan xizmat qiladi.

Agar anor sousi juda nordon boʻlsa, uni shirin qilish uchun shakar va qovurilgan piyoz qoʻshilishi mumkin.  Baʼzan, oksidlanishni keltirib chiqarish va sousning rangini qoraytirish uchun issiq dazmol qoʻllanadi. 

Bu Yaldo kechasi bayramlarida kechki ovqat dasturxonining bir qismi boʻlgan taomdir. 

 Tarixi 
Fesenjon haqidagi eng qadimgi maʼlumot Mirzo Ali-Akbar Xon Ashpazboshining 1881 yildagi "Sofra-ye atʼema" asarida boʻlib, unda taomning oʻn xil navlari sanab oʻtilgan: yongʻoq (bugungi kunda eng keng tarqalgan), bodom, baqlajon, loviya, behi ., kartoshka, sabzi, qovoq, baliq va yogurt.  Fesenjon tilga olingan birinchi lugʻat Farhang-e Anandraj boʻlib. 

 Madaniyat 
Fesenjan koʻpincha maxsus holatlar uchun ajratilgan nozik taomdir.  Bu „boyning taomi“ deb hisoblanadi, bu forscha „oʻzini keklik va fesenjān bordek tutadi“ iborasida koʻz-koʻz qilish yoki dabdabali harakat qilish maʼnosini bildiradi. 

Eronning anʼanaviy garm va sard ovqatlar tizimida (yaʼni, mos ravishda „issiq“ va „sovuq“) fesenjon „issiq“ deb hisoblanadi, chunki u yongʻoqdan foydalanadi, bu ham „issiq“ taom hisoblanadi.  Bu issiqlikni muvozanatlash uchun baʼzan odamlar unga koriander („sovuq“ oʻsimlik) qoʻshadilar; tozalangan qovoq ham xuddi shu sababga koʻra, shuningdek, shakar oʻrnini bosuvchi sifatida qoʻshiladi.