Finlandiya energetikasi

Finlandiya energetikasi Finlandiyada energiya ishlab chiqarish, isteʼmol qilish va importni tavsiflaydi.

Finlandiyada qazib olinadigan energiyaning mahalliy manbalari yoʻq va katta miqdorda neft, tabiiy gaz va boshqa energiya manbalarini, shu jumladan yadroviy energiya uchun uranni import qilishi kerak.

Finlandiyada aholi jon boshiga energiya isteʼmoli Yevropa Ittifoqida eng yuqori hisoblanadi. Buning sabablari sifatida energiya isteʼmoli yuqori boʻlgan sanoat tarmoqlari (energiyaning yarmi sanoat tomonidan isteʼmol qilinadi), turmush darajasi yuqori, sovuq iqlim (isteʼmolning 25% isitish uchun ishlatiladi) va uzoq masofalar (isteʼmolning 16% transportda ishlatiladi) koʻrsatiladi. Finlandiya va Estoniya hali ham torf yoqayotgan dunyodagi oxirgi ikki mamlakat hisoblanadi.

 Umumiy koʻrinishi 
+Finlandiyada energiya Aholi (million) Prim. energiya (TWh) Ishlab chiqarish (TWh) Import (TWh) Elektr (TWh) CO 2 — emissiya (Mt) 2004-yil 5.23 443 185 247 87.7 68.9 2007-yil 5.29 424 185 232 90.8 64.4 2008-yil 5.31 410 193 230 86.9 56.6 2009-yil 5.34 386 192 213 81.4 55,0 2010-yil 5.36 423 201 210 88.4 62.9 2012-yil 5.39 404 199 223 84.8 55.6 2012 R 5.41 387 201 181 84.9 49.4 2013-yil 5.44 384 211 192 84.4 49.2 Oʻzgarish 2004—13-yillarda +4,0% −13,3% +14,1% −22,3% −3,8% −28,6% Mtoe = 11,63 TWh, Prim. energiya yadro energiyasi uchun 2/3 boʻlgan energiya yoʻqotishlarini oʻz ichiga oladi 
2012R = CO hisoblash mezonlari oʻzgartirildi, raqamlar yangilandi
Finlandiyada 1990—2007-yillarda CO 2 emissiyasining barqaror pasayishi kuzatilmadi. 2008—2009-yillardagi energiya isteʼmolining qisqarishi turgʻunlikka va hech boʻlmaganda qogʻoz sanoati zavodlarining chet elga koʻchirilishiga asoslanadi. Finlandiyaning CO 2 emissiyasining yillik oʻzgarishi 1990—2007-yillarda baʼzi yillarda 7-20% ni tashkil etdi. Emissiyaning oʻsishi 1996-yilda 18% va 2006-yilda 20% ni tashkil etdi. Torfenergiyasidan foydalanish va aholi jon boshiga CO 2 emissiyasi 1990—2007-yillarda oʻzaro bogʻliq ediEnergy in Finland statistics, Statistics of Finland (Peat TWh)US Department of Energy’s Carbon Dioxide Information Analysis Center (CDIAC) based on the United Nations Statistics Division, List of countries by carbon dioxide emissions per capita.
+Finlandiyada aholi jon boshiga CO 2 tonna t/kapital Yillik oʻzgarish % Torf TVt 1990-yil 10.2 16 1991-yil 11.0 108% 16 1995-yil 10.2 21 1996-yil 12.0 118% 24 2000-yil 10.1 17 2001-yil 10.9 108% 24 2003-yil 13.2 28 2004-yil 12.8 25 2005-yil 10.4 19 2006-yil 12.6 121% 26 2007-yil 12.1 29

 Elektr 
Finlandiyada elektr energiyasi isteʼmoli 2018-yilda 87,4 TVt/soatni, 1990-yilda esa 60 TVt/soatni tashkil etdi. Bu 1990—2018-yillarda 45 foizga oshgan. 2018-yilda elektr energiyasining sof importi yetkazib berishning 23 foizini tashkil etdi. 2018-yilda quyosh va shamol energiyasi 5,9 TVt/soat ishlab chiqarildiElectricity Supply and Demand  Motiva 19.11.2019.

Finlandiyaning janubidagi Karuna yirik elektr tarmoqlarini taqsimlash tarmogʻi operatorlaridan biri boʻlib, Avstraliya va Gollandiya xolding va mulk kompaniyalariga tegishli (80%)Hallitus antaa Carunan verovälttelyn jatkua Finnwatch 26 October 2018.

2009-yilda ishlab chiqarish usullari boʻyicha elektr energiyasini ishlab chiqarishda energiya manbalari isteʼmoli: 28% atom energiyasi, 16% gidroenergetika, 13% koʻmir, 11% tabiiy gaz, 5% torf va 10% yogʻoch yoqilgʻisi va boshqa qayta tiklanadigan manbalar. 2009-yilda elektr energiyasining sof importi 15% ni tashkil etdiPreliminary Energy Statistics 2009 Finnish statistical center 24 March 2010, Table 3.3.1. Consumption of energy sources in electricity generation by mode of production 2009 (preliminary information). 2011-yilda elektr energiyasi isteʼmolining 16 foizi import qilinadigan elektr energiyasi hisobidan olindi.

Yevropa Komissiyasi (EC) Finlandiyadan 2013-yil mart oyida elektr energiyasi bo‘yicha direktivani o‘z vaqtida amalga oshirmagani uchun Yevropa Ittifoqi Adliya sudidan 32 000 kunlik jarima to‘lashni talab qildiKomissio vaatii Suomelle yli 30 000 euron päivittäistä uhkasakkoa yle 12 March 2013.

Finlandiyada qayta tiklanadigan energiya manbalaridan elektr energiyasi ishlab chiqarish ulushi 2012-yilda 40 foizni tashkil etdi va 2020-yilga borib 33 foizga tushdi. Taqqoslash uchun, Finlandiyadan farqli oʻlaroq, aksariyat mamlakatlar Yevropada 2012-yildan 2020-yilgacha qayta tiklanadigan energiya manbalaridan elektr energiyasi ishlab chiqarish ulushini oshirishni maqsad qilgan:

 Finlandiya 40% 33%
 Daniya 48% 50%
 Belgiya 14% 20,9%
 Niderlandiya 12% 37%
 Fransiya 16% 27%
 Irlandiya 20% 42,5%
 2025-yilga kelib Germaniya 25% 40-45%
 Buyuk Britaniya 12% 50% 2015 yilga kelib
 2020-yilga kelib Shotlandiya 100%
 Shvetsiya 58% 62,9%

Yevropa Ittifoqi tomonidan qoʻyilgan qayta tiklanadigan energiya maqsadlari Yevropa Ittifoqining 2003/30/EC direktivasiga (Transportda bioyoqilgʻi va boshqa qayta tiklanadigan yoqilgʻidan foydalanishni ragʻbatlantirish toʻgʻrisida direktiva) 2010-yilga kelib 22 foiz qayta tiklanadigan energiya manbalari va birlamchi energiyaning 12 foizini tashkil qiladi. Bu 2010-yilga kelib 40 GVt shamol energiyasi, 3 GVt fotoelektrik va 5,75 foiz bioyoqilgʻi maqsadlarini oʻz ichiga oladi.
Yevropa Ittifoqi va Finlandiya shamol energiyasi quvvati (MVt)Wind in power: 2012 European statistics February 2013 Mamlakat 2016-yil 2015-yil 2014-yil 2013-yil 2012-yil 2011-yil 2010-yil 2009-yil 2008-yil 2007-yil 2006-yil 2005-yil 2004-yil 2003-yil 2002-yil 2001-yil 2000-yil 1999-yil 1998-yil - YI-28 (27) 153 730  141 726  128 751  117 289 105 696 93 957 84 074 74 767 64 712 56 517 48 069 40 511 34 383 28 599 23,159 17 315 12 887 9 678 6,453 18 Finlandiya 1539 1011 627 448 288 197 197 146 143 110 86 82 82 52 43 39 39 39 17

 Manbalar 

 Havolalar 

 Finlandiyaning energiya samaradorligi boʻyicha milliy harakat rejasi (NEEAP 2008-2010) 26 iyun 2007 yil
 Findicator — Energiya isteʼmoli 1970-2012 
 Findicator — 1970-2012 yillardagi sektorlar boʻyicha yakuniy energiya isteʼmoli
Turkum:Finlandiya
Turkum:Energetika