Sheralixon (Afgʻoniston amiri)

Sher Ali Xon (1825—1879) — 1863—1879-yillarda Afgʻoniston amiri boʻlgan. U Afgʻonistondagi Barakzoylar urugʻiga mansub boʻlgan. Doʻstmuhammadxonning oʻgʻillaridan biri edi.

 Islohotlar 
Sheralixonning amir sifatida hukmronligi Afg‘onistondagi Barakzoy boshqaruvini isloh qilishga urinishlari bilan ko‘pincha esga olinadi. Sher Ali Xon hukmronligi davrida amalga oshirilgan oʻzgarishlarga hukumat lavozimlarining yaratilishi, harbiy islohotlar, Afgʻonistonda birinchi pochta xizmatining joriy etilishi va afgʻon rahbarining pushtu tilini targʻib qilish boʻyicha birinchi urinishlari kiradi.

Sheralixon Barakzoy sardorlarining kuchini cheklashga harakat qildi. U oʻgʻillariga viloyatlarni boshqarishga ruxsat bermay, oʻziga sodiq hokimlarni tayinladi. Shuningdek, unga davlat masalalari boʻyicha maslahat beradigan 12 kishidan iborat kengash bor edi. U Bosh vazir (Sadr-i Aʼzam), moliya vaziri, ichki ishlar vaziri, urush vaziri, tashqi ishlar vaziri va xazina vaziri kabi turli vazirlik idoralarini yaratdi.

Sheralixon  davrida Afgʻoniston 5ta viloyatga: Kobul, Hirot, Afgʻon Turkistoni, Qandahor va Farohga boʻlingan. Ilgari Faroh Hirotga boʻysungan edi, lekin buning oʻrniga u uni alohida viloyat qilib, uni amakivachchasi Sardor Muhammad Afzalga berdi (Muhammad Afzalxon bilan adashtirmaslik kerak).

Sheralixonning hukmronligiga Britaniya imperiyasi va Rossiya imperiyasining bosimi toʻsqinlik qildi, ammo Sheralixon Afgʻonistonni ularning bosqinlaridan saqlashga harakat qildi. Afgʻonistonga Rossiya hukumatining general Stoletov boshchiligidagi missiyasi (1877-yil) yuborilishidan xavotirlangan inglizlar oz missiyasini 1878-yilda joʻnatadilar, afgʻon amiri Sheralixon esa bu missiyani qabul qilinishidan bosh tortdi va inglizlar oʻz kuchlarini yigʻib, Kobulga yurish qildilar.Sheralixon  Rossiya imperiyasidan siyosiy va harbiy yordam soʻrash maqsadida Kobulni tark etishni maʼqul koʻrdi. U Mozori Sharifda 1879-yilda vafot etdi va taxtni oʻgʻli Muhammad Yoqubxonga qoldirdi. Uning vafotidan soʻng ikkinchi ingliz-afgʻon urushi boshlandi.

 Manbalar 

 Havolalar 

 Profil: Amir Sher Ali Xon

Turkum:1879-yilda vafot etganlar
Turkum:1825-yilda tugʻilganlar
Turkum:Britaniya imperiyasi
Turkum:Rossiya imperiyasi
Turkum:Muhammad Afzalxon
Turkum:Barakzoilar sulolasi
Turkum:Afgʻoniston amirlari
Turkum:19-asr afgʻon hukmdorlari
Turkum:19-asr afgʻon siyosatchilari
Turkum:Ikkinchi ingliz-afgʻon urushi ishtirokchilari