Tijoniya

TIJONIYA — Shimoliy Afrikadagi nufuzli soʻfiylik tariqati. XVIII asr oxirida Ahmad at-Tijoniy
(1737-1815) asos solgan. U o‘z taʼlimotida Ibn Arabiy qarashlariga
tayangan. Tijoniy o‘zini „oliy qutb“ (qutb al-aqtob) va ayni vaqtda „Muhammad valiyligi
muhri“ (xatm al-vilaya al-muhammadiya) deb eʼlon qilgan. Shunga asosan, u o‘zini
mutlaq „benuqson“ (al-isma) ekanini, Tijoniya taʼlimoti va ibodatlarini bevosita Muhammad
(sav)dan olganligani daʼvo qilgan. Tijoniya tarafdorlari o‘zlarini „Alloh tomonidan mumtoz
hisoblangan“ deb sanab, boshqa musulmonlarni „adashganlar“ deb hisoblaganlar.
XX asr Marokash, Jazoir va Tunisda Tijoniyaga qarshi chiqishlar bo‘lib, uning mavqei
ancha pasaygan. Shunga qaramay, arab olamida, shuningdek, afrikaliklar orasida
bugungi kunda ham Tijoniya tarafdorlari bor.

 Adabiyotlar 

Islom Ensiklopediyasi © „Oʻzbekiston milliy entsiklopediyasi“
Davlat ilmiy nashriyoti, 2004