Vyetnam raqamlari

Vyetnam raqamlari mahalliy Vyetnam raqamlarining kombinatsiyasi va Xitoydan olingan hisoblash tizimlari.

 Umumiy maʼlumot 
Sinosferaning boshqa tillar orasida, masalan, yapon va koreys, mahalliy yoki oʻzlashtirilgan hisoblash tizimlaridan foydalanish keng tarqalgan va oʻzlashtirilgan soʻzlardan koʻproq foydalaniladi. Vyetnamda Xitoy tizimi kamroq tarqalgan. Birdan minggacha raqamlar odatda vyetnam tilida ifodalanadi va faqat million kabi katta raqamlar keng tarqalgan.

Zamonaviy Vyetnam tili kuokngyoʻzgartirilgan lotin yozuvida yozilgan va yuz yil oldin yozilgan matnlarda ham ular xitoycha belgilarda ierogliflar va Vyetnam tilini yozish uchun moslashtirilgan ierogliflar yozgan ty-nom. Bundan tashqari, birinchi navbatda xitoy raqamlari, ikkinchidan esa Vyetnam raqamlari yozilgan.

 Raqamlar 
Sinosferaning boshqa xalqlardan farqli oʻlaroq, Vyetnamliklar oʻn minglab odamlarni ikkinchi toifa deb hisoblaydigan xitoylar, koreyslar va yaponiyaliklardan farqli oʻlaroq, toifadagi uchta belgini ajratib koʻrsatishadi:: 100000 (10 × 10 000);
  ;: 100000 (100 × 1000) .

Vyetnam tilida 123123123 raqami quyidagicha yoziladi:

 ,
 ti-nom: 𠬠𤾓𠄩𨒒𠀧兆𠬠𤾓𠄩𨒒𠀧𠦳𠬠𤾓𠄩𨒒𠀧,

Xitoy, koreys va yapon tillarida bu raqam quyidagi toifalarga boʻlinadi: „1gān2312y3123“ (1 yuz million, 2312 oʻn ming 3123). 21-asrda Tayvan Respublikasida „kán“ belgisi 10 12 deb belgilangan va XXRda u koʻpincha 10 6 ga teng deb hisoblanadi.

Xitoy raqamlari mahalliy raqamlar bilan bir qatorda keng qoʻllanadigan koreys va yapon tillaridan farqli oʻlaroq, Vetnamda ulardan foydalanish doirasi sezilarli darajada cheklangan. Sinitsizmlar faqat minglar toifasini kesib oʻtgandan keyin faol qoʻllanadi: oʻn ming (Vạn, l , vang), yuz million (ức, n , yk), trillion (triệu, nà) . Biroq, bu soʻzlar ham asta-sekin qoʻllanilmay qoʻygan.

Baʼzi Xitoy raqamlari Vyetnam raqamlari bilan oʻxshash: oʻn trillion (mười triệu , 🨒dàn, myoi [Vyetnamcha] ] cheu [Ch. ]) .

Quyidagi jadvalda eng koʻp ishlatiladigan shakllar yashil va qalin ranglar bilan taʼkidlangan. Talaffuzda dialektal nomuvofiqliklar mavjud boʻlsa, variantlar eslatmalarda beriladi. Vyetnamcha soʻzlarning talaffuzi Vyetnam-Oʻzbek amaliy transkripsiyasiga muvofiq koʻrsatmada berilgan.
SonlarXitoychaQadimgi shakliEslatmaXantiiKuokngiTii NomKuokngi0空 • 〇（零） • ——Ilmiy sohalarda qoʻllanadi1一（壹）𠬠2二（貳）𠄩3三（叄）𠀧4四（肆）𦊚20 dan katta sonlarda „tứ“ deb oʻqiladi.5五（伍）𠄼Hanoy lahjasida „besh“ (5.15.25.35..) bilan tugaydigan ikki xonalisonda boʻlsa „lam“ (lăm) deb aytiladi.6六（陸）𦒹7七（柒）𦉱Bazi shevalarda „bẩy“ (bey).deb ham oʻqilishi mumkin8八（捌）𠔭9九（玖）𠃩10十（拾）𨒒100百（佰）𤾓 • 𠬠𤾓 • xitoychada „bat“ (百) qiyin soʻzlarda koʻpincha morfema sifatida ishlatiladi.1,000千（仟）𠦳 • 𠬠𠦳 () •  ()"Thien", „bat“ soʻzidek son manosida kam ishlatiladi.10,000萬 • 𠬠萬 • 𨒒𠦳 ()"Moʻt"; „moʻt van“ (𠬠萬) – eski vyetnam soʻzi.100,000億 • 𠬠億 • 𨒒萬 •  • 𤾓𠦳 • 𠬠𤾓𠦳 () •  ()"Miiy" va „moʻt“ – eski vyetnam soʻzi .1,000,000兆 • 𠬠兆 • 𠬠𤾓萬 •  • ——"Moʻt" i „cham“ – eski vyetnam soʻzi.10,000,000𨒒兆(vetnamskie + kitayskie)(vetnamskie + kitayskie)"Miiy" – eski vyetnam soʻzi.100,000,000𤾓兆(vetnamskie + kitayskie)(vetnamskie + kitayskie)"Cham" – eski vyetnam soʻzi.1,000,000,000秭——

 Boshqa raqamlar 
 20 dan katta raqamlardagi yakuniy birlik „mốt“ deb oʻqiladi.
 20 dan katta boʻlgan oxirgi toʻrtta „tư“ deb oʻqiladi.
 10 dan katta boʻlgan oxirgi beshlik „lăm“ deb oʻqiladi.
 20 dan katta raqamlarda oʻnta „mươi“ deb oʻqiladi.

 Tartib raqamlar 
Vetnamcha tartib raqamlar odatda xitoycha „txi“ prefiksi bilan boshlanadi, birlik „nyat“ deb oʻqiladi va toʻrttasi – „ti“ (tư, sn); deuce – „ni“ (nhì, mn). Boshqa hollarda mahalliy oʻqishlar qoʻllanadi.
Raqam Quocngy Xon – nom 1-chi míshī 2 • mài🄩 • mìnì 3 mí🀧 4 mínji 5 mí🄼 N m…

 Izohlar 

Turkum:Vyetnam tili