Qalmoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi

Qalmoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi (Qalmoq ASSR, Qalmogʻiston ASSR; qalmoqcha: Хальмг Автономн Советск Социалистическ Республик) — RSFSR tarkibida 1935—1943 va 1958—1991-yillarda mavjud boʻlgan avtonom respublika. Uning nomi 1991-yilning may oyida Qalmogʻiston Sovet Sotsialistik Respublikasiga, 1992-yil fevralda esa Qalmogʻiston Respublikasiga oʻzgartirilgan.

 Tarixi 
 Urushdan oldingi davr 
Qalmoq ASSR SSSR Markaziy ijroiya qoʻmitasi prezidiumining 1935-yil 20-oktyabrdagi farmoni asosida shu nomdagi avtonom okrugn nomini oʻzgartirish yoʻli orqali tashkil etilgan. Qaror Qalmoq Muxtor viloyatining 15 yilligiga atab eʼlon qilingan. Ushbu qaror xoʻjalik va madaniy qurilish, respublikaning sotsialistik iqtisodiyoti va madaniy qurilishiga rahbarlik qilishga qodir milliy kadrlar tayyorlashdagi ulkan muvaffaqiyatlar bilan asoslangan. 1936-yil 20-fevralda Qalmogʻiston ASSR sovetlarining I Respublika Syezdi boʻlib oʻtgan.

1937-yilda Qalmogʻiston ASSR Konstitutsiyasi qabul qilindi. Butunrossiya markaziy ijroiya qo'mitasining 1938-yil 24-yanvardagi „Qalmogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasida yangi uluslarni (viloyatlarni) tashkil etish toʻgʻrisidagi“ farmoni bilan, Yashalta (Gʻarbiy Ulusning parchalanishi natijasida), Yustinskiy (Volga ulusining parchalanishi natijasida), Ulan-Xolskiy uluslari (Dolbanskiy va Laganskiy uluslarining parchalanishi tufayli), Priyutinskiy va Troitskiy (Markaziy ulusning yoʻq qilinishi tufayli), Malo-Derbetovskiy va Ketchenerovskiy uluslari (Sarpinskiy ulusining parchalanishi tufayli) tashkil etildi.

1939-yilda Qalmoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining umumiy aholisi 179,4 ming kishini tashkil etganKalmiskaya Avtonomnaya Sovetskaya Sotsialisticheskaya Respublika // Demograficheskiy ensiklopedicheskiy slovar / redkoll., gl. red. D. I. Valentey. M., „Sovetskaya ensiklopediya“, 1985. str.172-173.

 Aholisi 
1939-yilgi milliy tarkib (tumanlar va Elista shahri boʻyicha):.

MillatElistaDolbanskiy viloyatiZapadniy viloyatiKetchenerovskiy viloyatiLaganskiy viloyatiMalo-Derbetovskiy viloyatiPrivoljskiy viloyatiPriyutinskiy viloyatiSarpinskiy viloyatiTroitskiy viloyatiUlan-Xolskiy viloyatiCherno-zemelskiy viloyatiYustinskiy viloyatiYashaltinskiy viloyatiQalmoqlar3 494 (20,4%)8 297 (33,3%)3 982 (35%)10 545 (81%)9 113 (47,5%)7 861 (40,6%)10 100 (61,8%)8 638 (47,6%)4299 (34%)6 046 (51,4%)12 875 (79%)10 906 (69,1%)8 218 (93,8%)3 543 (20,3%)Ruslar13 074 (76,3%)15 548 (62,4%)6 205 (54,5%)2 214 (17,2%)9 004 (46,7%)11 286 (58,6%)4 178 (25,5%)8 638 (51,2%)8 191 (64,6%)5 544 (47,1%)2 427 (14,6%)3 915 (24,8%)469 (5,4%)10 121 (57,9%)Qozoqlar…242 (1%)……712 (3,7%)…909 (5,6%)………510 (3,1%)207 (1,3%)……Tatarlar…603 (2,4%)……154 (0,8%)…1 018 (6,2%)………304 (1,9%)………Nemislar……971 (8,5%)…………………………2 979 (17%)Gruzinlar……………………………447 (2,8%)……Estonlar…………………………………425 (2,4%)Ukrainlar187 (1,1%)…………………………106 (0,7%)……Jami17 12824 91911 38712 87519 17119 36016 34816 87712 62911 74516 22815 7778 75117 480100 dan ortiq kishisi bo'lgan xalqlar ko'rsatilgan

 Manbalar 

 Adabiyotlar 
 Gorodovikov B. B. Ordenosnaya Kalmikiya . 2-nashr. — Elista, 1972-yil.
 Kalmikiya v godi Velikoy Otechestvennoy voyni. — Elista: APP „Jangar“, 2005. — 312 bet

 Havolalar 
 Qalmoq ramzlari
Turkum:Sovet Sotsialistik Respublikalar