Sun Bin

Sun Bin – Xitoyning dastlabki harbiy yozuvchisi Xitoy tarixidagi urushayotgan davlatlar davrida yashagan (mil. avv. 316-yil). U Vey (Xitoy hududidagi podshohlik) xizmat qilayotgan vaqtda Vatanga xiyonat qilishda ayblanib, yuziga tatuirovka chizishga hamda tizzalarini kesib tashlashga hukm qilingan. Shundan soʻng, Sun Bin Vey podshohligiga qochib kelgan, soʻngra Chi-podshohligida (Qi-xitoyning qadimgi podshohligi) harbiy qoʻmondon boʻlib xizmat qilgan. U Chi podshohligining Guiling va Maling janglarida hamda Vey davlatiga qarshi urushda gʻalabaga erishgan.

 Hayoti 
Sun Bin yoshligidanoq oʻzining mohir qobilyatliligi bilan tanilgan. U Pang-(Mongoliya hududidagi podshohlik) davlati barbod boʻlgandan soʻng, u Vey davlatiga harbiy general sifatida xizmat qilish uchun kelgan va bir nechta janglarda gʻalaba qozonganidan keyin mashhurlika erishdi.

 Mutilatsiya 
Sun Chi davlatiga qarshi chiqqanlikda ayblandi. Qirol tomonidan Sunni yuziga tatuirovka qilish va tizzalarini olib tashlashga hukm qilindi va Sunni jinoyatchi deb eʼlon qilindi va u umrbod mayib qilib qoʻyildi. Oxir oqibat,Sun Pang (Sun Binning eng yaqin doʻsti) ning asl niyatlarini anglab yetdi va oʻzini aqldan ozgan qilib koʻrsatdi. Keyinchalik Sun Chi davlati diplomatlari yordamida Vey davlatidan ketdi.

 Ilmiy ishlari 
Sun Bining (Sun Binning „Urush sanʼati“) kitobi harbiy kitob edi. Bu kitob Xan sulolasidan keyin yoʻqolgan deb oʻylangan. Biroq 1972-yil aprel oyida arxeologlar tomonidan Shandong provinsiyasining Linyi(Xitoyning qadimiy shahri) shahridagi qabrni qazish jarayonida qabrdan bir nechta kitob parchalari topildi. Qabr ichidan Sun Binning „Urush sanʼati“ asari topilgan. Qadimgi matnlarda Sun Binning Urush sanʼati kitobini asli 89 bobdan iborat boʻlganligi aytilgan boʻlsa-da, qayta topilgan nusxada faqat 16 ta tekshirilishi mumkin boʻlgan bob bor edi."Sun Binning urush sanʼati" kitobining parchalari ham topilganligi sababli, tarixchilarning fikriga koʻra, kitobning baʼzi boblar „Urush sanʼati“ ga tegishli boʻlishi mumkin degan xulosaga kelishgan. Bundan tashqari, „Sun Binning Urush sanʼati“ asari bilan solishtirganda, ,,Urush sanʼati" kitobi oldingisidan katta farq qiladi. Birinchisi qamal urushiga qarshi maslahat bergan boʻlsa, ikkinchisi qamal qilingan shaharga hujum qilish usulini taklif qilgan. Bu urushayotgan davlatlar davrining keyingi bosqichlarida qamal urushini strategik koʻrib chiqishning oʻzgarishiga toʻgʻri kelmas edi.

 Yana qarang 
 Sun Szi

 Adabiyotlar 
 Xitoy solnomasi
 Qadimgi Xitoy tarixi 35.56
 Konfutsiy asarlari
 Habibullayev, Alimulla. Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949 – 2022-yillar. Toshkent: Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti, 2022.
Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Turkum:Xitoy mutafakirlari
Turkum:Xitoy yozuvchilari
Turkum:xitoy yodgorliklari
Turkum:Fan
Turkum:Tarix