Qarabutaq (Ayteke bi tumani)

Qarabutaq () – Qozogʻiston Respublikasining Aqtoʻbe viloyati Aytekebiy tumanidagi qishloq. Qorabutoq qishloq okrugi maʼmuriy markazi. U Komsomolskoye qishlogʻi markazidan taxminan 59 km janubi-gʻarbda, Qorabutoq daryosining Irgʻiz daryosiga quyilishidan uncha uzoq boʻlmagan joyda joylashgan. KATO kodi – 153453100.

 Tarixi 
1848-yilda A. I. Boʻtakovning Orol ekspeditsiyasi paytida Qorabutoq va Irgʻiz daryolarining qoʻshilishi yaqinida qalʼa barpo etilgan. Orskdan Rayim qal’asiga boradigan yoʻlda joylashgan yangi istehkom Rossiya imperiyasining Orol dengizi yoʻnalishida barpo etilishi va rivojlanishiga hissa qoʻshishi kerak edi. Ushbu binoga tamal toshini qoʻyish 1848 yil 13-14 mayda shtab-kapitan K. I. Gern boshchiligida boʻlib oʻtdi. Qurilgan istehkom Qora-Butak deb atalgan. 24-dekabrda ishni muvaffaqiyatli yakunlagani uchun Gern 2-darajali Aziz Anna ordeni bilan taqdirlandi.

Butakov ekspeditsiyasi bilan birga yetib kelgan Qora-Butakda kichik garnizon joylashgan edi. Ekspeditsiyaga hamroh boʻlgan askarlar orasida Taras Shevchenko ham bor edi, u yangi istehkomning bir nechta akvarel eskizlarini yaratdi.

19-asrning ikkinchi yarmida Qora-Butak qalʼasi orqali Orsk-Ak-Mechet (hozirgi Qiziloʻrda) yoʻli yotqizilgan. 19-asr oxirida Qoraboʻtak Irgiz uyezdidagi savdo shaharchasiga aylandi. Bu vaqtga kelib maktab va shifoxona qurilgan edi. 20-asr boshlarida qishloq yangi tashkil etilgan Qorabutoq volostining markaziga aylandi.

1960-yillarning boshlariga kelib, qal’a butunlay vayron qilingan va zamonaviy qishloq undan ancha uzoqda joylashgan.

 Aholisi 
1910-yilda qishloqda 55 ta xonadon va 314 kishi istiqomat qilganSpiski naselyonnix mest Turgayskoy oblasti. 1910 god. O. G. Yaroshenko.

1999-yilda qishloq aholisi 3892 kishi (1886 erkak va 2006 ayol)edi. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 2601 kishi (1269 erkak va 1332 ayol) yashagan.

 Infratuzilmasi 
Qishloqda Taras Shevchenko nomidagi oʻrta maktab, kutubxona, qishloq muzeyi bor. Maktabda Ukraina madaniyati toʻgaragi tashkil etildi.

 Mashhur insonlari 

 Kuanyshalin, Jasaral Minajadinovich – Qozogʻiston jamoat arbobi.

 Tasviriy sanʼat 
Shevchenko Qora-Butak qal’asining bir nechta tasvirlaridan tashqari, qal’a yonida oʻsgan yolgʻiz daraxt – Jangis-ogʻochni tasvirlagan. Shevchenko asarlari boʻyicha ekspert Leonid Bolshakovning soʻzlariga koʻra, mahalliy aholi uzoq vaqt davomida Shevchenko xotirasiga bagʻishlangan daraxtni muqaddas deb eʼzozlashgan, ammo 1950-yillarda u yashin urishi tufayli vayron qilingan .

 Manbalar 

 Havolalar 


Turkum:Aytekebiy tumani aholi punktlari