Vyetnamlik amerikaliklar

Vyetnamlik amerikaliklar ( ' Vyetdan kelib chiqqan Amerika xalqi) Vyetnamlik amerikaliklardir. Ular chet eldagi Vyetnam aholisining yarmini tashkil qilishadi va xitoylik amerikaliklari, filippinlik amerikaliklar va hindu amerikaliklaridan keyin toʻrtinchi eng katta Osiyo amerikalik etnik guruhidir. AQShda 2,2 millionga yaqin Vyetnam millatiga mansub aholi istiqomat qiladi.
Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi Vyetnam jamiyati 1975-yilda tugagan. Vyetnam urushidan keyin Janubiy Vyetnamning mamlakatiga immigratsiyasiga qadar minimal boʻlgan edi. Dastlabki muhojirlar Vyetnam urushida hozirda tugatilgan Janubiy Vyetnamga sodiq boʻlgan, siyosiy taʼqiblardan qoʻrqib qochib ketgan qochqin qayiq odamlari ham boʻlgan edi. Vyetnamlik amerikaliklarning yarmidan koʻpi Kaliforniya va Texasning ikkita eng gavjum shtatlaridan, birinchi navbatda ularning yirik shaharlarida istiqomat qilishgan. Yuqori malakali xizmatlar uchun immigratsiyadan farqli oʻlaroq, koʻplab vyetnamlik amerikaliklar va xorijdagi vyetnamliklar urush qochqinlaridan kelib chiqqan boʻlib, „chet ellik osiyolik“ tajribasi deb ataladigan katta tafovutga olib kelgan. Bundan tashqari, koʻplab vyetnamliklar fransuz tilida soʻzlashuvchilardan tortib rus tilida soʻzlashuvchilargacha, Vyetnam tilining Chữ Han va Chữ Nôm tizimlarini yaxshi biladigan oilalardan boʻlgan koʻp tilli millatlardan boʻlib, bu esa Vyetnam tajribasining hamma narsasini qamrab olagan. Osiyo" tajribasi.

 Demografiya 
alt=Map of the U. S., with states with more Vietnamese speakers in darker blue|thumb| Vetnam tilining AQShda tarqalishi

 Daromad 
2019 -yilda AQShda tugʻilgan vyetnamlik amerikaliklar uchun uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 82,400 dollarni tashkil etadi Nisbatan yaqinda kelgan immigrantlar guruhi sifatida, koʻpchilik vyetnamlik amerikaliklar birinchi yoki ikkinchi avlod amerikaliklari hisoblanadi. Besh va undan katta yoshdagi bir millionga yaqin odam uyda vyetnam tilida gaplashishgan, bu esa bu tilni AQShda beshinchi eng koʻp soʻzlashuvchi tilga aylantirdi. 2012-yilgi Amerika hamjamiyatining soʻroviga koʻra, chet elda tugʻilgan vyetnamliklarning 76% fuqarolikka qabul qilingan AQSh fuqarolari hisoblangan. (Janubiy-Sharqiy Osiyodagilarning 67% va AQShda tugʻilgan chet elliklarning 46%). Amerika Qoʻshma Shtatlaridan tashqarida tugʻilganlarning 73,1% 2000 yilgacha, 21,2% 2000 va 2009 yillarda va 5,7% 2010 yildan keyin k

2018-yilda AQSh Aholini roʻyxatga olish byurosi vyetnamlik amerikaliklarning umumiy aholisini 2 162 610 kishini tashkil qildi (92,1% bitta irq, 7,2% ikkita irq, 0,7% uchta irq va 0,1% toʻrt yoki undan ortiq irq haqida xabar bergan). Kaliforniya va Texasda vyetnamlik amerikaliklar eng yuqori kontsentratsiyaga ega boʻlgan: vyetnamlik muhojirlarning mos ravishda 40 va 12% Vyetnamlik amerikaliklar toʻplangan boshqa shtatlar Vashington, Florida (har biri toʻrt foiz) va Virjiniya (uch foiz) edi. Vyetnamliklarning Vyetnamdan tashqarida eng koʻp soni Kaliforniyaning Oranj okrugida (184,153 yoki okrug aholisining 6,1 foizi), Los-Anjeles va Santa Klara okruglarida; uchta okrug Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi Vyetnam immigrantlarining 26% tashkil etdi. Vyetnam amerikaliklarining koʻplab korxonalari Vyetnamlik amerikaliklar mos ravishda aholining 40,2 va 27,7% tashkil etuvchi Vyetminsterdagi Kichik Saygon va Garden Groveda mavjud. Vyetnam immigrantlarining taxminan 41 foizi beshta yirik metropoliya hududida yashaydi: kamayish tartibida Los-Anjeles, San-Xose, Xyuston, San-Fransisko va Dallas-Fort-Uort . Vyetnamlik amerikaliklar Vyetnamdagi Vyetnamliklarga qaraganda koʻproq nasroniy boʻlishgan. Xristianlar (asosan rim katoliklari) Vyetnam aholisining qariyb olti foizini va Amerika Vyetnam aholisining taxminan 23% tashkil qilgan.Bankston, Carl L. III. 2000.  Vyetnamdagi kommunistlar va katoliklar oʻrtasidagi dushmanlik tufayli koʻplab katoliklar kommunistik hokimiyatni egallab olgandan keyin mamlakatni tark etishadi va koʻplab katolik cherkovlari ularni Amerikaga homiylik qilishadi.

 Iqtisodiyot 
2019-yilda barcha Vyetnamlik amerikaliklar uchun uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 69,800 dollarni tashkil etgan. Tugʻilish boʻyicha taqsimlanganda, esa bu daromad AQShda tugʻilganlar uchun 82,400 dollarni va chet elda tugʻilgan Vyetnam-Amerikaliklar uchun 66,000 dollarni tashkil etgan.

2019-yilda Pew tadqiqot markazi vyetnamlik amerikaliklarning 12% ni qashshoqlik chegarasida yashayotgani, bu barcha osiyolik amerikaliklar uchun oʻrtacha koʻrsatkichdan yuqori ekanligi haqidagi tadqiqotni eʼlon qiladi.

 Bandlik 
AQSh Aholini roʻyxatga olish byurosi 2016-yilda ishlaydigan vyetnamlik amerikaliklar (16 yosh va undan yuqori fuqaroliklar band aholisi) oʻrtasida hisobot beradi: 32,9% boshqaruv, biznes, fan va sanʼat kasblariga ega; 30,9% xizmat kasbiga ega; 17,0% savdo va ofis kasblari

Vyetnam immigratsiyasi 1980-yillardan beri barqaror sur’atda davom etgan boʻlsa-da, bugungi kunda Vyetnamliklar uchun immigratsiya yoʻli butunlay oʻzgargan. Vyetnam migratsiyasining asosan qochqinlardan kelib chiqqan oldingi tarixidan farqli oʻlaroq, endi vyetnamliklarning katta qismi oila homiyligi asosida yoki AQSh fuqarolarining yaqin qarindoshlari tomonidan mos ravishda 53% va 44% LPRga ega. Bu yuz haqida toʻliq ifodalaydi, chunki 1982-yilda yashil kartochka olgan vyetnamliklarning 99% ularni insonparvarlik nuqtai nazaridan olgan boʻlsa, 2019-yilda LPR maqomini olgan vyetnamliklarning atigi 1% ushbu kanal orqali buni amalga oshirgan.

 Taʼlim 
2019-yilda AQShda tugʻilgan vyetnamlik amerikaliklarning 55% bakalavr yoki undan yuqori darajaga erishgan.

 Ingliz tilini bilish 
2019- yilda AQShda tugʻilgan Vyetnamlik amerikaliklarning 90%, xorijda tugʻilgan vetnamliklarning atigi 35% ingliz tilini bilgan.

 Taʼlimga qarash 
Vyetnamning anʼanaviy konfutsiy jamiyati taʼlim va oʻrganishni qadrlagan va koʻplab vyetnamlik amerikaliklarning ikkinchi avlod farzandlarini kollejda oʻqishlari va muvaffaqiyatga erishishlari uchun oddiy mehnatdan oʻtishgan.

 Manbalar 

Turkum:Vyetnam‎
Turkum:Amerika