Chexiya kronasi

Chexiya kronasi () — Chexiya Respublikasining pul birligi. Rasmiy ravishda u 100 hellerdan iborat (), lekin heller tangalari hozirda ishlatilmaydi. 1993-yilda, Chexoslovakiya parchalanganidan soʻng, Chexiya kronasi yangi davlat hududida Chexoslovakiya kronasini almashtirdi. Shu bilan birga, Slovakiyada Slovakiya kronasi paydo boʻldi.

1993-yil fevral oyida valyutalarni ajratish boshlandi. Chexiya Respublikasi va Slovakiya milliy banklari vaqtinchalik chora sifatida Chexoslovakiya banknotlarini shtamplari bilan muomalaga chiqardilar — Chexiyada 100, 500 va 1000, Slovakiyada esa 20 va 50 chexoslovakiya banknotalari. Har bir davlatning markalari boʻlgan banknotalar faqat oʻz hududlarida muomalada boʻlgan.

1993-yil fevral oyidan boshlab 10, 20 va 50 heller, 1, 2, 5, 10, 20 va 50 krona nominalidagi tangalar, shuningdek, 20, 50, 100, 200, 500, 2000 va 5000 krona.

2008-yil 1-sentabrdan soʻng muomaladan 50 dona heller tangalari va 20 ta krona pullari chiqarildi„Novinky.cz“, „Skončila platnost padesátníků a papírových dvacetikorun“, 31 avgusta 2008 . 2011-yil 1-aprelda nominal qiymati 50 krona boʻlgan banknotalar muomaladan chiqarildi. Milliy bank rahbariyati bunga 50 kronalik tangalar kupyuralarga qaraganda mustahkamroq ekanligi va shu bilan banknotlarning muomalaga chiqishi bilan bogʻliq xarajatlarni kamaytirishi bilan turtki boʻldi. Shunday qilib, hozirda 1, 2, 5, 10, 20 va 50 krona nominalidagi tangalar, 100, 200, 500, 1000, 2000 va 5000 krona nominalidagi banknotalar muomalada.

 Qoʻshimcha faktlar 
Chexiya Respublikasidagi barcha tangalar turli shakl va oʻlchamlarga ega. Ular asosan poʻlatdan yoki poʻlat va nikel aralashmasidan tayyorlanadi. „Kumush“ rang tangalarga nikel galvanizatsiyasi, „oltin“ va „mis“ — mis yoki mis va rux aralashmasi yordamida beriladi.
Rasm Denominatsiya Chiqarilgan yili Orqa tarafdagi rasm Old tomondagi rasm Chiqib ketish yililink=Fayl:10h_CZK.png|256x256px 10 heller 1993-yil „10“ raqami va „h“ harfi, daryo „Česká republika“ yozuvi () sher atrofida. 2003-yillink=Fayl:20h_CZK.png|256x256px 20 heller „20“ raqami va „h“ harfi, joʻka yaprogʻi. „Česká republika“ yozuvi () sher atrofida.link=Fayl:50h_CZK.png|256x256px 50 heller „50“ raqami va „h“ harfi. „Česká republika“ yozuvi () sher atrofida. 2008-yillink=Fayl:1_CZK.png|256x256px 1 krona Avliyo Wenceslas toji, „1“ raqami, shuningdek, „Chexiya kronasi“ (koruna česká) yozuvi. „Česká republika“ yozuvi () sher atrofida. muomaladalink=Fayl:2_CZK.png|256x256px 2 ta krona qush motifi bilan Buyuk Moraviya tamgʻasi yonida katta „2“ raqam - gombik, shuningdek, Chexiya kronasining belgisi Kč. sher atrofida „Česká republika“ yozuvilink=Fayl:5_CZK.png|256x256px 5 krona Vltava daryosi bilan Karl koʻprigining tasviri fonida katta „5“ raqami, Chexiya kronasining belgisi Kč. Charlz koʻprigidagi haykallar sher ostidagi „Česká republika“ yozuvi.link=Fayl:10_CZK.pnglink=Fayl:10_Korun_(2000)_avers.png|128x128pxlink=Fayl:10_Korun_(2000)_revers.png|128x128px 10 krona 1-variant (1993-yildan beri ishlab chiqarilgan): „10“ raqami va Chexiya kronasining belgisi Kč Brno shahridagi Petrov sobori fonida, chap burchakda „Brno“ yozuvi (Brno); 2-variant (yangi ming yillikning boshiga bagʻishlangan 2000-yil tangasi): soat moslamasining parchasi, uning ostida „10“ raqami va Chexiya kronasining belgisi Kč, tashqi chetida „2000-yil“ yozuvi lotin, chex va brayl alifbosida. sher atrofida „Česká republika“ yozuvi.link=Fayl:20_CZK.pnglink=Fayl:20_Korun_(2000)_avers.png|128x128pxlink=Fayl:20_Korun_(2000)_revers.png|128x128px 20 krona 1-variant: Pragadagi Vatslav maydonidagi Avliyo Vatslav otliq haykali tasvirining chap tomonida „20“ raqami va krona belgisi, haykal orqasida xuddi shu haykaldan olingan matn; 2-variant: Astrolyabiyaning boʻlagi fonida „20“ raqami va krona belgisi, tashqi chetida „2000-yil“ yozuvi takrorlangan sher atrofida „Česká republika“ yozuvi.link=Fayl:50_CZK.png|312x312px 50 krona Pragaga xos boʻlgan uylarning tasviri, tashqi chetida lotin tilida „Praga Mater Urbium“ (Praga — shaharlarning onasi) yozuvi mavjud. „Česká republika“ yozuvi, „50“ raqami va tashqi chetida krona belgisi, ichkarida sher tasviri.+

 Banknotalar 
Barcha zamonaviy banknotalar chexiyalik illyustrator Oldřich Kulganek tomonidan ishlab chiqilgan.

2018 -yil iyun oyida Chexiya Respublikasi Milliy banki birinchi milliy banknotalar — Chexoslovakiya kronalari muomalaga chiqarilganining 100 yilligiga bag‘ishlangan har birining nominal qiymati 100 krona bo‘lgan ikkita esdalik pul belgilarining chiqarilishini eʼlon qildi. Banknotlar chexiyalik rassom  tomonidan ishlab chiqilgan. Birinchi banknotning muomalaga chiqarilishi 2019-yilning 25-fevralida, ikkinchi banknotaning chiqarilishi 2019-yilning 6-martida boshlangan. Chiqarish uchun „Výročí měnové odluky“  ustki bosmasi boʻlgan 100 kronalik standart banknotlardan foydalanilgan.

2022-yil 1-iyulda Chexiya Milliy banki 2021-yil 1-iyulda birinchi marta eʼlon qilingan 5000 krondan tashqari barcha eski chex kronalari to‘plamini qaytarib oldi.

Ushbu chora har bir banknotning faqat bitta zamonaviy namunasi muomalada qolishiga imkon beradi, bu esa kassirlarga soxta narsalarni yaxshiroq aniqlashga yordam beradi va xorijlik sayyohlarning harakatlanishini osonlashtiradi. 1995-1999-yillardagi 100 dan 2000 kronagacha boʻlgan barcha banknotalar muomaladan chiqariladi. Eski toʻplamlarni Chexiya Respublikasidagi istalgan bankda 2024-yil 30-iyungacha yoki cheksiz muddatga Markaziy bankning istalgan filialida yangilariga almashtirish mumkin.
Rasm Denominatsiya (kronalar) Oʻlchamlari (mm) Asosiy ranglar Tavsif Bosib chiqarish yillari Muomaladan chiqarish Old tomoni Orqa tomon Old tomoni Orqa tomonlink=Fayl:20_Czech_koruna_Obverse.jpg|128x128pxlink=Fayl:20_Czech_koruna_Reverse.jpg|128x128px 20 128x64 koʻk Premysl Otakar I portreti qadimiy qirollik gerbi: geraldik qalqonda trident va xoch 1994-yil 2008-yil 1-sentyabrlink=Fayl:50_Czech_koruna_Obverse.jpg|134x134pxlink=Fayl:50_Czech_koruna_Reverse.jpg|134x134px 50 134×64 pushti Anezka chex portreti stilize qilingan naqsh, uning markazida „A“ harfi va Chexiya gerbi 1993-yil 1994-yil 1997-yil 2011-yil 1-aprellink=Fayl:100CZK_obverse.jpg|140x140pxlink=Fayl:100_cheshskix_kron_avers_-_100_Czech_korunas,_reverse.jpg|140x140px 100 140x69 yashil Charlz IV portreti davlat gerbi tasvirlangan medalyon koʻrinishidagi stilize qilingan naqsh 1993—1995—1997—2004—2012—2018-yillar muomaladalink=Fayl:200CZK_obverse.jpg|146x146pxlink=Fayl:200_cheshskix_kron_avers_-_200_Czech_korunas_(reverse).jpg|146x146px 200 146x69 sariq Yan Amos Komenskiy portreti kattalar va bolaning qoʻllari 1993-yil 1996-yil 1998-yil 2004-yil 2012-yillink=Fayl:500_Tschechische_Kronen_Vorderseite.jpg|152x152pxlink=Fayl:500_Tschechische_Kronen_Rückseite.jpg|152x152px 500 152×69 jigarrang Bozena Nemtsova portreti gul kiygan ayolning boshi 1993—1995—1997—2002—2009—2012—yillarlink=Fayl:1000CZK_obverse.jpg|158x158pxlink=Fayl:CZK1000r.jpg|158x158px 1000 158×74 binafsha František Palacky portreti gotika sobori va milliy gerb 1993-yil, 1996-yil, 2008-yillarlink=Fayl:2000CZK_obverse.jpg|164x164pxlink=Fayl:2000_CZK_reverse.jpg|164x164px 2000 164x74 kulrang XIX asr oxiri — XX asr boshlaridagi chex qoʻshiqchisi Emma Destinovaning portreti Euterpe tasviri 1996-yil 1999-yil 2007-yil 2012-yillink=Fayl:5000CZK_obverse.jpg|170x170pxlink=Fayl:5000CZK_reverse.jpg|170x170px 5000 170x74 binafsha Tomas Masaryk portreti gotika sobori va milliy gerb 1993-yil, 1999-yil, 2009-yil Rasm shkalasi millimetr uchun 1,0 piksel.+

 Esdalik banknotalari 
Rasm Denominatsiya(kronalar) Oʻlchamlari (mm) Asosiy ranglar Tavsif Bosib chiqarish yillari Old tomoni Orqa tomon Old tomoni Orqa tomonlink=Fayl:100_CZK_obverse_2019.jpg|150x150pxlink=Fayl:100_CZK_reverse_2019.jpg|150x150px100 150×65 sariq Alois Rashin portreti Chexiya Respublikasi Milliy banki 2019-yillink=Fayl:Sto. Korun. Ceskych. S.Pretiskem.100.let.1919-2019.S.jpg|140x140px 100 140x69 yashil, pushti Charlz IV portreti davlat gerbi tasvirlangan medalyon koʻrinishidagi stilize qilingan naqsh 2018-yil+

 Qoʻshimcha faktlar 
Eng keng tarqalgan chex banknotasi 1000 kronadir. Banknotning old tomonidagi Frantisek Palacky tasviri tufayli uni kundalik hayotda koʻpincha „Palacky“ deb atashadi. 127 millionga yaqin bunday banknotlar mavjud.

2008-yilda Chexiya kronasi qisqa vaqt ichida dunyodagi ikkinchi eng zaif valyutaga aylandi.

Oʻsha yili yangi himoya xususiyatlariga ega 1000 ta kronadan iborat banknot dunyoda eng yaxshisi deb topildi.

 Valyuta kursi rejimi 
Chexiya Respublikasida hozirda erkin valyuta kursi rejimi mavjud. Valyuta siyosati samaradorligining mezoni (valyuta langari) inflyatsiya koʻrsatkichlari hisoblanadi.

 Manbalar 

 Havolalar 

 Chexiya banknotasi — www.currencymuseum.net (Kirish mumkin: 30 dekabr 2009)
 Chexiya Respublikasi tangalar katalogi va galereyasi (Kirish mumkin: 30 dekabr 2009)
 Chexiya banknotlari va tangalari Chexiya Xalq banki veb-saytida (chex. )
 Muomaladagi Chexiya banknotlari va turli nominaldagi tangalar sonining statistikasi )
 Chexiya va Chexoslovakiya banknotlari galereyasi ) ) )
 Chexiyada qanday pul bor — „Chexiya toji“ valyutasi
Turkum:Valyutalar
Turkum:Pul islohotlari