Dilara bikech dyurbesi

Dilara bikech dyurbesi () — XVIII asrdagi Boqchasaroy Xon saroyining janubiy darvozasida joylashgan. Afsona boʻyicha, dyurbede Qrim xoni Qrim Gereyning muhabbati va saroy boshqaruvchisi Dilara bikech dafn etilgan. Dilara Bikeshning shaxsiyati hali ham kam oʻrganilgan. Rivoyatlarga koʻra, oʻlimidan oldin Yashil Jomiy koʻrinadigan Bakshasaroyga dafn etilishini soʻragan. Tog‘ning qarama-qarshi tomonida, o‘z maqbarasi yonida Xon mashhur Ko‘z yoshi chashmasini qurdirdi.

Sakkiz burchakli bino 1764-yili bogʻcha terrasalarining uzoq burchagida solingan. U yarim oyi bor yarim sharsimon gumbaz bilan qoplangan. Devorlarni boʻylab ikki qator arkasimon nishlar bor. Bungacha maqbara kiraverishi tepasiga „Marhum Dilera qiz ruhiga duo“ yozuvi tushirilgan lavha o‘rnatildi. „ Koʻz yoshi favvorasi“ dastlab gumbazda joylashgan boʻlsa, keyin 1783-yili favvora hovlisiga koʻchirildi.

2007-yili restavratsiya qilinganidan soʻng dyurbe gumbazi boshlangʻish tuzilmadek qoʻrgʻoshin bilan qoplangan.

Adabiyotda bu haqda birinchi eslatmalarni Qrim xonligi Rossiyaga qoʻshilgandan soʻng darhol chet ellik sayohatchilar qoldirdi: ingliz ayol Kreyven 1786-yili maqbarasi haqida „Qrim orqali Konstantinopolga sayohat“, rus xizmatidagi nemis Pallas 1793-yili „Bemerkungen auf einer Reise in die südlichen Statthalterschaften des Rußischen Reichs in Den Jahren“ 1793 va 1794-yillar yozgan.
Federik Dyubua de Montper „Kavkazni aylanib, cherkeslarga va abxazlarga, Gruziyag, Armanistonga va Qrimga sayohat“ nomli asarida shunday deb yozdi:

 Adabiyot 

 Fadeeva T. M., Sokolova M. V. Bakshasaroy va uning atrofi: Zolbaschy. Akmeshit: Biznes-Inform, 2000-yil.

 Havolalar 

 Dilera bokira durbin
 Bakshasaroy tarixiy-madaniy va arxeologiya muzey-qo‘riqxonasi — Dilera qiz minorasi
 Qrim xonining sevimli rafiqasi Dileraning siri
 Dilera Bikesh maqbarasi _ Yodgorliklar va tarixiy joylar _ Qrimning diqqatga sazovor joylari 
 Xon saroyi
 Bokira Dilera maqbarasi

 Manbalar 

Turkum:Rossiya