Chabaxan Basiyeva

Chabaxan Mixaylovna Basiyeva (1912-1942) - sovet oʻqituvchisi, Ulugʻ Vatan urushi davrida — bosib olingan hudud Shimoliy Osetiyaning Alagir shahridan. 1942-yilda hamkorlik qilishdan bosh tortgani uchun nemislar tomonidan qatl etilgan. U vafotidan keyin 1-darajali Vatan urushi ordeni bilan taqdirlangan.

 Biografiyasi 
1912-yilda Tsey shahrida tugʻilgan, toʻrt aka-ukaning opasi, oilada yolgʻiz qiz boʻlgan.

Orjonikidze nomidagi pedagogika institutining rus tili va adabiyoti fakultetini tamomlagan.

Alagir shahridagi 1-son maktabda rus tili va adabiyoti oʻqituvchisi boʻlib ishlagan, shu bilan birga 1941-yildan Olagir tuman komsomol qoʻmitasi byurosi aʼzosi, KPSS aʼzosi edi.

Maʼlumki, 1941-yil 11-oktyabrda maktab oʻqituvchilari va oʻquvchilari Mudofaa jamgʻarmasiga oʻtkazilgan 21,4 ming rubl puldan 1070 rubli Chabaxon Basiyevaning hissasi boʻlgan1941—1945: Severnaya Osetiya v Velikoy Otechestvennoy voyne / T. T Xudalov. — Severo-Osetinskiy in-t gumanitarnix issledovaniy, 1992. — 317 s. — str. 51.

Odatda berilgan maʼlumotlarga koʻra, 1942-yil noyabr oyida Alagir nemislar tomonidan bosib olingandan soʻng, unga mintaqaviy „Razdzog“ gazetasining yarim kunlik jurnalisti sifatida bosqinchilar tomonidan nashr etilgan gazetada ishlash taklif qilindi, ammo u rad etdi. 1942-yil dekabr oyida Sovet qoʻshinlarining Kavkazga qarshi hujumidan biroz oldin u qatl qilindi.

U Alagir shahri va Tsrau qishlogʻi chegarasidagi ommaviy qabrga dafn etilgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1965-yil 10-maydagi farmoni bilan 1-darajali Vatan urushi ordeni bilan taqdirlangan:" Ulug 'Vatan urushi davrida fashist bosqinchilariga qarshi kurashda koʻrsatgan jasorati uchun "

 Xotira 
Alagir shahridagi koʻchaga uning nomi berildi. Oʻzi ishlagan 1-oʻrta maktabga haykal-byust oʻrnatildi.

 Madaniyatda 
1970-yilda suratga olingan " Posledniy sneg " (Soʻnggi qor) badiiy filmi Chabaxan Basiyevaning jasoratiga bagʻishlangan boʻlib, bosh rolni Zemfira Tsaxilova ijro etgan.

Osetin shoiri David Darchievning „Chabaxan“ sheʼri unga bagʻishlanganZvenit chinara: Stixi i poemi / Daut Darchiev; Avtoriz. per. s oset. M. Maksimova. — Ordjonikidze: Ir, 1971. — 128 s.Pisateli Severnoy Osetii: biobibliograficheskiy spravochnik. — IR, 1992. — 344 s. — str. 175.

 Manbalar 

 Adabiyot 

 Jenщini gor / Gagieva M. A. — Ordjonikidze: Severo-Osetinskoe knijnoe izdatelstvo, 1966. — 229 s.-str. 117
 Boris Fardzinov — Mujestvennaya doch Alagira" // Gazeta „Zarya“ (Alagir), 6 avgusta 2002
 Valeriy Gasanov — K 100-LYeTIYu SO DNYa ROJDYeNIYa ChABAXAN BASIYeVOY // Jurnal „Daryal“, № 5, 2017
 Basieva Chabaxan Mixaylovna // Severo-Osetinskaya respublikanskaya yunosheskaya biblioteka, 2022
 Litsa Pobedi  // Gazeta „Severnaya Osetiya“, 27 maya 2021

Turkum:1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
Turkum:1912-yilda tugʻilganlar
Turkum:SSSR pedagoglari