Turgʻisin (qishloq)

Turgʻisin () — Qozogʻistonning Sharqiy Qozogʻiston viloyati Ziryanov tumanidagi qishloq. Turgʻisin (qishloq) QFYning maʼmuriy markazidagi punkti.

 Geografik joylashuvi 
Tuman markazi Ziryanov shahridan 28 km gʻarbda, daryo yaqinada joylashgan. Buqtirma.

 Tarixi 
Chor hukumati Buqtirma viloyatidagi qochqin dehqonlar haqida 1740-yillarning oʻrtalarida ma'lum boʻlgan. Ammo ularning yashash joylarini topishning iloji boʻlmagan. Faqat 1761-yilda praporshik Grin Buqtirmaning irmogʻi boʻlmish Turg'isin daryosi yaqinida Eski imonlilarning yashirin manzilgohini (Buqtirma masonlar) topilgan. 1781-yilda Eski imonlilar qishlogʻi rasmiy hokimiyat tomonidan tan olingan. Qishloqdan oqib turgan daryo – Turg‘isin nomini olgan. Ziryanov konining oʻzlashtirilishi qishloqning ahamiyatini ancha oshirdi. Dehqonlar ham qishloq xoʻjaligi bilan band boʻlgan (ruda eksport qilish, yogʻoch kesish va boshqa ishlar) bilan shugʻullangan.

1897-yilgi aholini roʻyxatga olish ma'lumotlariga koʻra, qishloqda 944 kishi istiqomat qilgan. Qishloqda namozxona, savodxonlik maktabi, do‘kon, non do‘konlari bor edi. Qishloq Buqtirma volostidagi eng yirik qishloqlardan biriga aylangan. 1918-yilda Turgʻisinda qishloq soveti tashkil etilgan.

1902-yil mart oyida Turgʻisin daryosida GES quriladi. Ammo o'sha yilning may oyida suv toshqini tufayli elektr stantsiyasini yuvib ketgan. GES 1935-yil sentyabr oyida qayta tiklandi. Turgʻisin GESi Ziryanov tumanini elektr energiyasi bilan ta'minlash muammosini hal qilib berdi. Qudratli Ust-Kamenogorsk GESi va Buqtirma GESi ishga tushirilgandan keyin Turg'isin GESini ahamiyati sezilarli darajada pasayadi. 1957-yil 15-yildga kelib Turgʻisin GESi tugatildi.

Qishloqda yogʻoch sanoati korxonasi, “1-may”, “Qizil bayroq” kolxozlari, “Turgʻisin” sovxozlari tashkil etildi. SSSR parchalanishi bilan  qishloqda iqtisodiyot tizimi toʻxtildi.

 Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1677 kishini (844 erkak va 833 ayol) tashkil etdi. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish ma'lumotlariga koʻra, qishloqda 1256 kishi (620 erkak va 636 ayol) istiqomat qilgan.

 Iqtisodiyoti 
Hozirda qishloqda “Mirit” va “Turgeo” mas’uliyati cheklangan jamiyatlari asosan asalarichilik, o‘simlikchilik va chorvachilik bilan shug‘ullanib keladi.

Xususiy tomorqadan foydalanishda aholi qoramol, qoʻy, choʻchqa, parrandachilik bilan shugʻullanadi.Qishloqda asalarichilik rivojlangan.

 Ijtimoiy sohasi 
Qishloqda o‘rta maktab, oilaviy vrachlik punkti, pochta bo‘limlari mavjud.

 Manbalar 

 Havolalar 

 Buqtirma eski imonlilari: Ekspeditsiya tadqiqot komissiyasi materiallari. L., 1930-yil
 Ingovatov V.Yu., Staruxin N.A. Altay jamoalari misolida qadimgi imonlilarning davlat hokimiyati bilan munosabatlari tarixi masalasiga // Qadimgi imonlilar: tarix, madaniyat, zamonaviylik. M., 1998-yil.
 Ziryanov, Komp.: S.E. Chernix, V.A. Gorbunov. - Olma-Ota : Qozog‘iston, 1991. 192 b. - ISBN 5-615-00857-1
  1899 -yilda Tomsk viloyatining aholi punktlari roʻyxatiga kiritilgan
  Ziryanov tumani hokimining veb-saytida

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari  Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
Turkum:Ziryanov tumani aholi punktlari