Menaechmus

Menaxmus ( , miloddan avvalgi 380-320-yillar) qadimgi yunon matematiki, geometriyachisi va faylasufiSuda, § mu.140 Frakiya chersonezidagi Alopekonnes yoki Prokonnesda tugʻilgan, taniqli faylasuf Platon bilan doʻstligi hamda konus kesmalarini aniq kashf etishi va uning yechimi bilan mashhur boʻlgan. Parabola va giperbola yordamida kubni ikki barobarga oshirish masalasini yechgan.

 Hayoti va ish faoliyati 
Menaxm konus kesimlarini kashf etgani va kubni ikki barobarga oshirish masalasini yechigani uchun matematiklar xotirasida qoladi .Menexmus, ehtimol, Delian muammosini hal qilish yoʻlini izlashning qoʻshimcha mahsuloti sifatida konusning kesmalarini, yaʼni ellips, parabola va giperbolani kashf qilgan. Menaxmus parabolada y 2 = L x ekanligini bilar edi, bu yerda L doimiy latus rektum deb ataladi, ammo u ikkita nomaʼlumdagi har qanday tenglama egri chiziqni aniqlashini bilmagan. Koʻrinishidan, u konusning bu xususiyatlarini va boshqalarni ham yecha olgan. Ushbu maʼlumotlardan foydalanib, endi ikkita parabola kesishgan nuqtalar uchun echish yoʻli bilan kubni takrorlash masalasiga yechim topish mumkin edi, bu yechim kub tenglamani yechishga teng edi.

Menaxm ijodi uchun bevosita manbalar kam; Uning konus kesimlari boʻyicha ishi, birinchi navbatda, Eratosthenes epigrammasidan maʼlum va uning ukasi (kvadratrix yordamida berilgan doiraga teng kvadrat hosil qilish usulini ishlab chiqqan) Dinostratning yutugʻi faqat uning Proclus yozuvlaridan ham maʼlum .Proclus, shuningdek, Menaxmusga Evdoks tomonidan oʻrgatganini eslatib oʻtadi. Plutarxning hayratlanarli bayonoti bor, Platon Menaxmusning mexanik qurilmalar yordamida oʻzining ikki baravar kubli yechimiga erishganini maʼqullamagan; Hozirda maʼlum boʻlgan dalil faqat algebraik koʻrinadi.

Menaxmus Makedoniyalik Iskandarning tarbiyachisi boʻlgan; Bu eʼtiqod quyidagi latifadan kelib chiqadi: goʻyoki, bir kuni Iskandar undan geometriyani tushuntirishi uchun yordam soʻraganida, u shunday javob berdi: „Ey podshoh, mamlakat boʻylab sayohat qilish uchun qirollik yoʻli va oddiy fuqarolar uchun yoʻllar bor, lekin geometriyada hamma uchun bitta yoʻl bor“. (Bekmann, Pi tarixi, 1989, p. 34) Biroq, bu iqtibos birinchi boʻlib miloddan avvalgi 500-yillarda Stobaeus tomonidan tasdiqlangan va shuning uchun Menaxmus haqiqatan ham Iskandarga oʻrgatganmi yoki yoʻqmi, noaniq.

Uning qayerda vafot etgani ham nomaʼlum, ammo zamonaviy olimlar u oxir-oqibatCyzicus vafot etgan deb hisoblashadi.

 Manbalar 




Turkum:Qadimgi Yunoniston matematiklari