Hisor (Tojikiston)

Hisar (    ,    ,    , Hisor ) — Tojikiston gʻarbidagi shahar,  Dushanbedan taxminan 15km g'arbda joylashgan . Shahar sobiq Hisor tumanining markazi boʻlib, Respublikaga boʻysunuvchi tumanlar tarkibiga kiradi. U 799–824m balandlikda, baland togʻlar bilan oʻralgan (shimoldan Hisor tizmasi, janubdan Bobotogʻ va Oqtov tizmalari)Atlas of Soviet Republics of Central Asia, Moscow, 1988, in Russian, p. 48.. Shahardan Kofarnihonning irmog'i bo'lgan Xonaqa daryosi oqib o'tadi. Uning aholisi shahar uchun 29,100 va chekka hududdagi aholi bilan shahar uchun 308,100 (2020) deb hisoblanadi. 2002-yil holatiga ko'ra, uning aholisi 81,6% tojiklar, 12,3% o'zbeklar, 3,6% ruslar va 2,5% boshqalar tashkil etadi.

 Tarixi 
Buxoro xonining qarorgohi boʻlgan Hisor qalʼasi Buyuk Kirsh davriga oid boʻlib, yigirma bir marta bosib olingani aytiladi.

1504-yilda bu hudud Muhammad Shayboniy tomonidan bosib olindi. Bobur 1511-yilda Hisorni qisqa muddat bosib oldi, biroq oradan ko‘p vaqt o‘tmay o‘zbeklar qo‘liga qaytib kelgan. Hisor keyingi bir necha oʻn yilliklarda yarim mustaqil xonlikka aylangan va sulton tomonidan boshqarilib, Buxoroning harbiy yurishlari uchun qoʻshinlar yetkazib bergan.XVII asrda oʻzbek yuzlar qabilasi Hisor hokimligini qoʻlga kiritib, mintaqada hukmron kuchga aylangan. Bu davrda Buxoro xonligi Buxorodagi xon va Balxdagi hukmdor (odatda uning qarindoshlaridan biri) oʻrtasida boʻlinib ketgan, Hisor esa umuman olganda ikkinchisiga boʻysungan. 1711-yilda Ubaydulloxon o‘ldirilganidan keyin Buxoro qudratining pasayishi Hisorning o‘z mustaqilligini ta’minlashiga olib kelgan.

Hisor 1993-yil 26 iyunda shaharga aylantirilgan.

 Bo'limlari 
Taxminan oldin. 2018-yilda Hisor hozirgi Hisor shahrining qishloq qismini qamrab olgan Hisor tumanining markazi edi. Hisor shahri Hisorni, Sharora shahrini va oʻnta mahallani oʻz ichiga olgan. Bular quyidagilardirJamoat-level basic indicators, United Nations Development Programme in Tajikistan, accessed 8 October 2020:
Jamoat Aholi (2015-yil yanvar)  Sharora (shahar) 12 700 Olmosi 21,261 Dehqonobod 20 686 Durbat 20 052 Hisor 32 912 Xonaqohikuhi 27 624 Mirzo Rizo 25 971 Mirzo Tursunzoda 20 303 Oriyon Navobod 26 321 Somon 28 691

 Geografiyasi 

 Iqlim 
Hisor issiq-yoz O'rta yer dengizi iqlimiga ega ( Köppen iqlim tasnifi Csa ). Oʻrtacha yillik harorat  . Eng issiq oy iyul oyidir, oʻrtacha harorat  va eng sovuq yanvar o'rtacha harorati  . O'rtacha yillik yog'ingarchilik  tashkil etadi va yog'ingarchilik bilan o'rtacha 90,5 kun bor. Eng yomg'irli oy mart oyi bo'lib, o'rtacha  yog'ingarchilik, eng quruq oy esa o'rtacha  bilan avgust. 

 Manbalar 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Turkum:Hisor tumani aholi punktlari
Turkum:Tojikiston shaharlari