Tagetes lucida

Tagetes lucidaframelessBotanischer Garten Erlangen, GermanyIlmiy tasniflashO'simliklarYuksak oʻsimliklarGulli oʻsimliklarIkki urugʻpallalilarAsteridsAsteralesAsteraceaeTagetesT. lucidaBinar nomiTagetes lucidaCav.Synonyms„Tagetes lucida“. Germplasm Resources Information Network (GRIN). Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA). Retrieved 2011-10-09.The Plant List, Tagetes lucida Cav.  Tagetes anethina Sessé & Moc.
 Tagetes florida Sweet
 Tagetes gilletii De Wild.
 Tagetes lucida f. florida (Sweet) Voss
 Tagetes pineda La Llave
 Tagetes schiedeana Less
 Tagetes seleri Rydb.
Tagetes lucida – Meksika va Markaziy Amerikadan kelib chiqqan koʻp yillik oʻsimlik. Dorivor oʻsimlik va oshpazlikda ziravor sifatida ishlatiladi. Barglari arpabodiyonga oʻxshash hidga ega va u Shimoliy Amerikadagi pitomnik savdosiga sherolgʻin oʻrnini bosuvchi vosita sifatida kirdi. Umumiy nomlar orasida shirin marigold, Meksika marigoldi, Meksika yalpiz marigoldi, Meksika sherolgʻoni, Texas sherolgʻini, pericon va yerbaniz kiradi.
 Tavsif 
Tagetes lucida boʻyi  gacha oʻsadi va toʻliq quyosh nurini talab qiladi. Naviga yoki tuproq turiga qarab, oʻsimlik juda tik boʻlishi mumkin, boshqa shakllar esa koʻplab shoxlanmagan poyalari bilan buta koʻrinishida boʻladi. Barglari chiziqsimon choʻzinchoq, uzunligi taxminan  rangi porloq yashil, fransuz sherolgʻini kabi koʻk-yashil emas (Artemisia dracunculus var. sativa). Yozning oxirida u poyalarning uchlarida kichik oltin sariq gul boshlari toʻdalarini hosil qiladi. Gullari ikki jinsli (erkak va urgʻochi organlarga ega) va hasharotlar tomonidan changlanadi.

 Anʼanaviy foydalanish 
Tagetes lucida atsteklar tomonidan Yauhtli deb nomlanuvchi tutatqi va yomgʻir xudosi  bagʻishlangan qurbonlikda ishlatilgan. Tagetes lucida bugungi kunda ham asosan sovuqni, ichakdagi gazni va diareyani davolash uchun choy sifatida qoʻllanadi.

Arxeologlar mayyalar Tagetes lucidadan tamaki aralashmalariga qoʻshimcha sifatida foydalanganliklarini aniqladilar.

Tagetes lucida, shuningdek, Azteklar tomonidan koʻplab taomlarda qoʻllangan, shu jumladan shokoladli ichimlikni tayyorlash uchun qoʻshilgan ingredientlardan biri boʻlib, unga achchiq taʼm bergan. Yangi yoki quritilgan barglar shoʻrvalar va souslarni xushboʻylash uchun sherolgʻin oʻrnini bosuvchi sifatida ham ishlatiladi. Quritilgan barglar va gul boshlari yordamida yoqimli qizilmiyaning taʼmli choy tayyorlanadi. Bu asosan Meksika va Markaziy Amerikada tibbiy maqsadlarda qoʻllanadiLaferrière, Joseph E., Charles W. Weber and Edwin A. Kohlhepp. 1991b. .

Gullardan sariq boʻyoq ham olinishi mumkin. Oʻsimlik quritilgan tutatqi sifatida va hasharotlarni haydash uchun ishlatiladi.

Bir tadqiqotda guldan olingan metanol ekstrakti Staphylococcus aureus, E. coli va Candida albicans kulturalarining oʻsishiga toʻsqinlik qildi. Bu taʼsir ultrabinafsha nurlar taʼsirida kuchaygan. Ildizlari, poyasi va barglari ultrabinafsha nurlar bilan nurlantirilganda ham xuddi shunday taʼsir koʻrsatdi.

 Fitokimyo 
Oʻsimlik quyidagi birikmalarni oʻz ichiga oladi:

 Anethole
 Chavikol
 Kumarin
 Estragol
 Isorhamnetin
 Metileugenol
 Quercetin

 Manbalar 

Turkum:O‘simlik choyi
S