UEFA ayollar chempionati

UEFA ayollar oʻrtasidagi Yevropa chempionati, shuningdek, UEFA ayollar chempionati deb ataladi, har toʻrt yilda bir marta oʻtkaziladigan UEFA konfederatsiyasining milliy terma jamoalari oʻrtasidagi ayollar assotsiatsiyasi futbolidagi asosiy musobaqadir. Musobaqa ayollar oʻrtasidagi UEFA Yevropa chempionatiga tenglashtirilgan.
 Tarixi 
Ayollar futboli dastlab Yevropaning koʻplab mamlakatlarida futbol assotsiatsiyalari tomonidan taqiqlangan yoki cheklangan, ayollar oʻyini esa UEFA tomonidan tan olinmagan. 1957-yilda Gʻarbiy Berlinda Xalqaro ayollar futbol assotsiatsiyasi tomonidan birinchi Yevropa chempionati oʻtkazildi. Gʻarbiy Germaniya, Niderlandiya, Avstriya va yakunda gʻolib boʻlgan Angliya terma jamoalarini oʻz ichiga olgan chempionat Poststadionda oʻynaldi. Germaniya futbol assotsiatsiyasi tomonidan ayollar futbol jamoalari rasman taqiqlangan bir paytda bu turnir koʻpchilik tomonidan rad etildi.

Oxir-oqibat Italiya futbol federatsiyasi 1969-yilda Itada ayollar terma jamoalari uchun Yevropa turnirini tashkil etdi. Bu turnir finalida Daniyani 3:1 hisobida magʻlub etgan mezbon jamoasi Italiya ayollar milliy futbol terma jamoasi gʻalaba qozondi. Shu ikki davlat 1970-yilda Italiyada oʻtkazilgan ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatining finalchisi ham boʻlgan.

Italiya oʻn yil oʻtgach, yana bir Yevropa ayollar turniriga mezbonlik qildi: 1979-yilda ayollar futboli boʻyicha Yevropa musobaqasi finalida yana Daniya ustidan gʻalaba qozondi.

1980-yil 19-fevraldagi UEFA konferensiyasi UEFA ayollar terma jamoalari uchun oʻz musobaqalarini oʻtkazishga qaror qildi. Uchrashuv protokolida 1979-yilgi musobaqa „yangi turnir uchun sabab“ sifatida qayd etilgan. UEFA tomonidan oʻtkazilgan birinchi xalqaro ayollar turniri faqat 1984-yilda, 1982-yilda ayollar futboli boʻyicha Yevropa musobaqasi boshlangandan soʻng boshlandi. 1984-yilgi UEFA ayollar chempionati finalida Shvetsiya ayollar terma jamoasi gʻalaba qozondi. 1987-yilgi UEFA ayollar chempionati finalida esa Norvegiya gʻolib chiqdi. Oʻshandan beri UEFA ayollar chempionatida oʻnta musobaqadan sakkiztasida gʻalaba qozongan Germaniya ayollar terma jamoasi ustunlik qilmoqda. 1993-yilgi UEFA ayollar chempionatida Norvegiya, 2017-yilgi UEFA ayollar chempionatida Gollandiya gʻalaba qozondi. Germaniyaning 2013-yilgi UEFA ayollar chempionati ushbu turnirdagi gʻalabasi qatorasiga oltinchi gʻalaba boʻldi. 2022-yilgi UEFA ayollar chempionati finalida Angliya terma jamoasi Germaniyani 2:1 hisobida magʻlub etib, 1966-yilgi FIFA Jahon chempionatidan keyin 2022-yilgi UEFA ayollar chempionati chempionligini qoʻlga kiritgan birinchi katta yoshli ayol futbol jamoasi boʻldi.

UEFA ayollar chempionati dastlab toʻrtta jamoa ishtirokida oʻtkazilar edi. 1997-yilgi UEFA ayollar chempionati sakkizta jamoa bilan oʻynagan birinchi turir boʻldi. Keyingi kengayish 2009-yilgi UEFA ayollar chempionati jami 12 ta jamoa ishtirok etganida sodir boʻldi. 2017-yildan boshlab UEFA ayollar chempionatida chempionlik uchun 16 ta jamoa kurash olib boradi.

 Hozirgi koʻrinishi 
1980-yillarda UEFA ayollar chempionatining dastlabki uchta turniri „Ayollar vakillik jamoalari uchun Yevropa musobaqasi“ deb nomlangan. UEFA tomonidan ayollar futbolini qabul qilish kuchayib borayotganligi sababli, bu musobaqa 1990-yilda UEFA tomonidan Yevropa chempionati maqomini oldi. Ushbu turnir faqatgina 1991-yilgi UEFA ayollar chempionati va 1995-yilgi UEFA ayollar chempionatida FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati uchun Yevropa saralash oʻyinlari sifatida ishlatilgan. 1999-yildan boshlab ayollar terma jamoalari alohida Jahon chempionati saralash musobaqasini va erkaklar oʻrtasidagi saralashda qoʻllaniladigan guruh tizimini qabul qildilar.

 UEFA ayollar chempionati natijalari 
TurnirYilHostsFinalsUchinchi oʻrin va bronza medali sohiblariJamoalar soniChempionFinal oʻyin (lar)i hisobiIkkinchi oʻrinUchinchi oʻrinHisobToʻrtinchi oʻrin11984Mezbon davlatsiz oʻtkazilgan1-00-1 va 4219872-12-14319894-12-1 4419913-1 2-1 4519931-03-1461995Mezbon davlatsiz oʻtkazilgan3-2 va 471997 2-0 va 8820011-0  va 8920053-1 va 81020096-2 va 121120131-0 va 121220174-2 va 161320222-1  va 16142025 - - - - -16

 UEFA ayollar chempionati reytingi 
Jamoa Chempionlik Ikkinchi oʻrin 1 8 1989*, 1991, 1995, 1997, 2001*, 2005, 2009, 2013) 1 (2022) 2 (1987*, 1993) 4 (1989, 1991, 2005, 2013) 1 (1984) 3 (1987, 1995, 2001) 1 (2022*) 2 (1984, 2009) 1 (2017*) - -2 (1993*, 1997)1 (2017)
* Oʻsha yilgi UEFA ayollar chempionatida mezbon davlat boʻlgan. 1 1990-yilgacha Gʻarbiy Germaniya deb nomlangan

 UEFA ayollar chempionati medal stoli 
1987, 1989, 1991 va 1993-yilgi turnirlarda uchinchi oʻrin uchun pley-off oʻtkazilgan. 1995-yilgi UEFA ayollar chempionatidan beri har ikkala magʻlubiyatga uchragan yarim finalchilar ham bronza medali sohiblari hisoblanadi.

 UEFA ayollar chempionati jamoalarning debyuti 
 Yil Debyut jamoalari Voris jamoalar Jamoalar Debyutant jamoalari soni Oldingi UEFA ayollar chempionatida qatnashgan jamoalar soni 1984-yil, , ,  4 4 1987-yil 1 5 1989-yil 1 6 1991-yil 0 6 1993-yil 0 6 1995-yil 0 6 1997-yil, ,  3 9 2001-yil 0 9 2005-yil 1 10 2009-yil, ,  3 13 2013-yil 0 13 2017-yil, , , ,  5 18 2022 1 19

 Jamoalarning UEFA ayollar chempionatida umumiy natijalari 
UEFA ayollar chempionatidagi ushbu reytingda gʻalaba uchun 3 ochko, durang uchun 1 va magʻlubiyat uchun 0 ochko beriladi. Futbol boʻyicha statistik konventsiyaga koʻra, qoʻshimcha vaqtda hal qilingan oʻyinlar gʻalaba va magʻlubiyat, penaltilar seriyasi bilan hal qilingan oʻyinlar esa durang deb hisoblanadi. Jamoalar jami ochkolar boʻyicha, soʻngra toʻplar farqi boʻyicha, keyin esa urilgan gollar boʻyicha tartiblanadi.
ReytingTerma jamoalarOʻtkazgan turnirlar soniOʻtkazgan oʻyinlar
soniGʻalabaDurarngMagʻlubiyatUrilgan gollarOʻtkazib yuborilgan gollarGollar farqiToʻplagan jami ochkolari11146366410727 +8011421142226147247 +257231239167165158−7554934173146253 +954572611873934 +54161033108153346−1338741810352715 +12338123587203863−253194165381619−318102943284 +415114143381227−1512122721467−1713413148722−1571451513111031−2161526123711−451626114715−84171310224−23181310228−631913003111−100

 Turnir boʻyicha barcha jamoalarning natijalari 
Shartli belgilar

  — Chempion
  — Ikkinchi oʻrin
  — Uchinchi oʻrin (1993-yildan keyin aniqlanmagan)
  — Toʻrtinchi oʻrin (1993-yildan keyin aniqlanmagan)
  — Yarim finalist (1995-yildan beri)
  — Chorak finalist (since 2009)
 GS — Guruh bosqichi
 Q — Keyingi UEFA ayollar chempionatiga yoʻllanma oldi
  — Saralashdan oʻta olmadi
  — Qatnashmadi / Chiqiqb ketdi/ Kiritilmadi
  — Mezbon davlat

Har bir UEFA ayollar chempionatining yakuniy turniridagi jamoalar soni (qavs ichida) koʻrsatilgan.
Terma jamoalar1984 (4)1987  (4)1989  (4)1991  (4)1993  (4)1995 (4)1997  (8)2001  (8)2005  (8)2009  (12)2013  (12)2017  (16)2022  (16)Jami oʻtkazgan
chempionatlar soni××××××•••••SFQF2•••••••••••GSQF2SF••3rd3rd•GSSFGSGSSF2ndGS102nd4th•••SF•GSGS2ndGSSF1st9••••••••SFQFGS•GS4••••••GSGSGSQFQFQFSF7••1st1st4th1st1st1st1st1st1stQF2nd11•×××•••••GSQFGSGS4SF3rd4th4th2nd•2ndGSGSQFQFGSGS12•••••••••SFGS1stQF4••×•×××××•••GS1•1st2nd2nd1stSFGSSF2ndSF2ndGSGS12•••••••••••GSGS2××××••GSGS•GSGSGS×5•••×•••••••GS•1×•••••SF•••QFQFQF41st2nd3rd••2ndSF2ndSFQFSFQFSF11•••••••••••GSGS2 terma jamoasining
bir qismi edi×••••GS•••1

 UEFA ayollar chempionati mezbon davlatlari 
+Mezbon davlatlar natijalari Yil Mezbon davlat Natijasi 1984-yil Mezbon davlatsiz oʻtkazilgan - 1987-yil Chempion 1989-yil Chempion 1991-yil Uchinchi oʻrin 1993-yil Ikkinchi oʻrin 1995-yil Mezbon davlatsiz oʻtkazilgan - 1997-yil Guruh bosqichi Yarim final 2001-yil Chempion 2005-yil Guruh bosqichi 2009-yil Chorak final 2013-yil Yarim final 2017-yil Chempion 2022 Chempion 2025 Aniqlanmoqda Aniqlanmoqda

 UEFA ayollar chempionati finalchilarining keyingi turnirdagi natijalari 
Yil Chempionni himoya qiluvchi jamoa Natijasi Ikkinchi oʻrinni himoya qiluvchi jamoa Natijasi 1987-yil Ikkinchi oʻrin Toʻrtinchi oʻrin 1989-yil Ikkinchi oʻrin Uchinchi oʻrin 1991-yil Chempion Ikkinchi oʻrin 1993-yil Toʻrtinchi oʻrin Chempion 1995-yil Yarim final Saralashdan oʻtmagan 1997-yil Chempion Yarim final 2001-yil Chempion Guruh bosqichi 2005-yil Chempion Yarim final 2009-yil Chempion Yarim final 2013-yil Chempion Guruh bosqichi 2017-yil Chorak final Guruh bosqichi 2022 Chorak final Guruh bosqichi 2025 Aniqlanmoqda Aniqlanmoqda

 UEFA ayollar chempionati statistikasi 

 Barcha davrlarning eng yaxshi toʻpurarlari 
ReytingFutbolchiUEFA ayollar chempionatiJami1984 1987 1989 1991 19931995 1997 2001 200520092013 2017 20221 Inka Grings4610 Birgit Prinz22132103 Carolina Morace2100148 Heidi Mohr14128 Lotta Schelin015286 Hanna Ljungberg1236 Beth Mead66 Alexandra Popp669 Melania Gabbiadini21205 Solveig Gulbrandsen03025 Maren Meinert11125 Patrizia Panico120205 Pia Sundhage40105 Jodie Taylor55 Lena Videkull01135 Bettina Wiegmann002125

 Har bir UEFA ayollar chempionati boʻyicha eng yaxshi toʻpurarlar 
Yil Futbolchi Gollar soni 1984-yil Pia Sundhage 4 4 1987-yil Trude Stendal 2 3 1989-yil Sissel GrudeUrsula Lohn 2 2 1991-yil Heidi Mohr 2 4 1993-yil Syuzan Makkensi 2 2 1995-yil Lena Videkull 3 3 1997-yil Karolina MoraceMarianne PettersenAnjelik Rujas 5 4 2001-yilKlaudiya MyullerSandra Smisek 5 3 2005-yilInka Grings 5 4 2009-yilInka Grings 6 6 2013-yilLotta Shelin 6 5 2017-yilJodie Taylor 6 5 2022-yilBet MeadAleksandra Popp 6 6

 UEFA.com sayti boʻyicha UEFA ayollar chempionati Oltin oʻyinchilari 
Yil Futbolchi 1984-yil Pia Sundxage 1987-yil Heidi Store 1989-yil Doris Fitschen 1991-yil Silvia Neid 1993-yil Hege Riise 1995-yil Birgit Prinz 1997-yil Karolina Morace 2001-yil Hanna Ljungberg 2005-yil Anne Makinen 2009-yil Inka Grings 2013-yil Nadin Angerer 2017-yil Lieke Martens 2022 Bet Mead

 UEFA ayollar chempionatida eng tomoshabinbop oʻyinlar 
Bunda dastlab tomoshabinlar soni, keyin ayni qaysi terma jamoalari oʻyini boʻlganligi, undan keyin qaysi stadionda va qaysi shaharda oʻtkazilganligi berilgan. Oxirida () ichida ushbu oʻyin turnirning qaysi mavsumida va qaysi bosqichida boʻlganligi keltirilgan.
 87,192: Angliya — Germaniya, Wembley, London (2022-yil, finali)
 68 871: Angliya — Avstriya, Old Trafford, Manchester (2022-yilgi guruh bosqichi)
 41 301: Germaniya — Norvegiya, „Friend Arena“, Solna (2013-yil, finali)
 30 785: Angliya — Shimoliy Irlandiya, Sent-Meri Stadium, Sautgempton (2022-yil, guruh bosqichi)
 29 092: Angliya — Finlandiya, Etihad Stadium, Manchester (2005-yilgi guruh bosqichi)
 28 994: Angliya — Ispaniya, Falmer Stadium, Brighton va Hove (2022-yil, chorak final)
 28,847: Angliya — Norvegiya, Falmer Stadium, Brighton va Hove (2022-yil, guruh bosqichi)
 28 624: Angliya — Shvetsiya, Bramall Leyn, Sheffild (2022-yil, yarim final)
 28 182: Niderlandiya — Daniya, De Grolsh Veste, Enschede (2017-yil, finali)
 27,445: Germaniya — Fransiya, Stadium MK, Milton Keyns (2022-yil, yarim final)

 Yana qarang 

 FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati

 Manbalar 

 Havolalar 

 UEFA ayollar chempionati
 BBC Sport — „Ayollar evrosi qanday rivojlangan“

 Izohlar 
Turkum:UEFA ayollar chempionati
Turkum:Futbol boʻyicha Yevropa chempionatlari