Magnolia virginiana

Magnolia virginiana, koʻpincha shirin magnoliya yoki shunchaki shirin bay (shuningdek, dafna magnoliya, botqoq, botqoq magnoliya, oq bay yoki qunduz daraxti) Magnoliyadoshlar oilasining aʼzosidir. Bu botanika nomenklaturasining zamonaviy qoidalari boʻyicha ilmiy jihatdan tavsiflangan birinchi magnoliya. Magnoliya barcha gulli oʻsimliklarning (magnoliofitlarning) turi boʻlgani sababli, bu tur maʼlum maʼnoda barcha gulli oʻsimliklarni ifodalaydi.

 Taksonomiya 
Magnolia virginiana Carl Linnaeus tomonidan tasvirlangan koʻplab turlardan biri.

 Tavsif 
Magnolia virginiana — doimiy yashil, bargli daraxt boʻyi 30 m ga yetadi, Amerika Qoʻshma Shtatlarining sharqiy qismidagi Atlantika qirgʻogʻining pasttekisliklari va botqoqliklarida, Floridadan Long-Aylendgacha, Nyu-Yorkda oʻsadi. Bargining doim yashil boʻlishi iqlimga bogʻliq. Janubda qishi yumshoqroq boʻlgan hududlarda doim yashil, shimolda esa yarim doim yashil boʻladi. Barglari navbatma-navbat joylashgan, oddiy (boʻlaksimon yoki pinnatsiz), uzunligi 6-12 sm va kengligi 3-5 sm. Poʻstlogʻi silliq va kulrang, ichki qobigʻi yengil xushboʻy hidli. Hidi xushboʻy dafna ziravorlarini eslatadi.

Gullari kremsimon oq rangda. Gullari juda kuchli vanil hidiga ega boʻlib, uni baʼzan bir necha yuz metr uzoqlikda sezish mumkin. Meva follikullarning birlashgan yigʻindisi, 3-5 sm uzunlikdagi, yetuk boʻlganda pushti-qizil, follikulalar yorilib, 1 sm uzunlikdagi urugʻlar tashqariga chiqadi. Urugʻlar qora, lekin yupqa qizil qobiq bilan qoplangan. Mevalar baʼzi qushlarni oʻziga jalb qiladi. Qushlar urugʻlarni yutadi, qizil qoplamani hazm qiladi va urugʻlarni tarqatadi.

 Kultivatsiya 
Magnolia virginiana koʻpincha bogʻlarda manzarali daraxt sifatida oʻstiriladi. Bu parklar va katta bogʻlar uchun jozibali daraxt boʻlib, katta, koʻzga tashlanadigan, xushboʻy gullari, toza, jozibali barglari va tez oʻsishi uchun oʻstiriladi. Issiq joylarda Magnolia virginiana oʻzining doimiy yashil barglari uchun qadrlanadi.

Ingliz botanigi va missioneri Jon Banister 1678-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlarining janubi-sharqiy qismida Magnolia virginiana oʻsimligini yigʻib, uni Angliyaga yubordi. Bu tur Angliyada yetishtirilgan birinchi magnoliya edi, garchi tez orada uning oʻrnini yashil, yirikroq gulli janubiy magnoliya (M. grandiflora) egallab olgan boʻlsa-da.

Shirin magnoliya bogʻdorchilik yoʻli bilan Magnolia turkumiga kiruvchi bir qator turlar bilan gibridlangan. Bu turlarga M. globosa, M. grandiflora, M. insignis, M. macrophylla, M. obovata, M. sieboldii va M. tripetala kiradi. Ushbu duragaylarning baʼzilariga nav nomi berilgan va Magnoliya jamiyati tomonidan roʻyxatga olingan.

 Kimyo 
Gullar tarkibida neolignanlar 3,5'-diallil-2',4-dihidroksibifenil, 4,4'-diallil-2,3'-dihidroksibifenil efir, 5,5'-diallil-2,2'-dihidroksibifenil, 3,5'-diallil-2'-gidroksi-4-metoksibifenil mavjud.

 Galereya 

 Manbalar