Sadriddin Sharifxoʻjayev

Sadriddin Sharifxoʻjayev (Sadriddin Muftiy) — (1878—1946) — Turkiston mustaqilligi uchun kurashgan yirik davlat va jamoat arbobi. Turkiston Milliy Majlisi aʼzosi.

 Tarjimayi holi 
Sadriddin Sharifxoʻjayev 1878-yilda Toshkentda Sharifxo’ja xonadoni tavallud topgan. Uning otasi Sharifxo’ja XX asr ikkinchi yarmida Toshkentning mashhur din peshvolaridan biri bo’lgan. Sadriddin Sharifxoʻjayev yoshligida mukammal dini tarbiya oladi va dastlab Toshkentdagi rus-tezem maktabida tahsil oladi. Buxoro shahridagi Miri Arab madrasasida ham tahsil olgan. U faoliyati davomida muftiy unvoni bilan Toshkentdagi qozixonada ishlagan va Ko’kaldosh madrasasida talabalarga ta’lim bergan. 

 Faoliyati 
U 1917-yilgi Turkistondagi ishtimoiy-siyosiy jarayonlarda faol qatnashadi. Sadriddin Sharifxoʻjayev “Sho’royi Islomiya” jamiyatining rahbarlaridan biri bo’lgan. 1917-yil iyul oyida Toshkentda tashkil etilgan “Turk Adami Markaziyat (Federalistlar) firqasi” tashkil etilishda, firqa nizomi va dasturini tayyorlashda faol qatnashgan. 1917-yil avgust Turkistonda  “Fuqaho” jamiyatini tashkil etib, unga o’zi rahbarlik qilgan. 1917-yil Turkiston muxtoriyati tashkil topgach, u Turkiston Milliy Majlisi a’zoligiga saylangan.  Tarixchi olim Qahramon Rajabov fikriga ko’ra  Sadriddin Sharifxoʻjayev Turkiston tarixidagi dastlabki demokratik hukumatning parlamenti — Milliy Majlis faoliyatiga 1917-yil dekabrdan rahbarlik qilgan. 
Sadriddin Sharifxoʻjayev 1921-yildan Buxoroda tashkil etilgan “Turkiston Milliy Birligi” tashkilotining Toshkentdagi raisi. 1920-yil sentyabrda Bakuda bo’lib o’tgan Sharq xalqlari qurultoyida Turkiston delegatsiyasi a’zolari bilan bir qatorda faol qatnashgan. U 1923-yil iyun oyida Turkiyalik Salim Poshsho bilan Avgʻonistonga muhojir bo’lib, jo’nab ketishga majbur bo’lgan. 1946-yilda Qandahorda Sadriddin Sharifxoʻjayev zaharlanib o’ldirilgan. 

 Manbalar 

Turkum:Turkiston muxtoriyati
Turkum:Turkiston Milliy Majlisi aʼzolari