Gagauz alifbosi

Zamonaviy gagauz alifbosi turk alifbosiga asoslangan 31 harfdan iborat lotin alifbosidir. Ilgari, Sovet hokimiyati davrida Gagauzning rasmiy yozuvi kirill alifbosi edi.

Gagauz tili birinchi marta XIX asr oxirida yunon harflarida yozilganM. Ciachir. Basarabialâ gagauzlarân istoriassi / Chișinău: 1933, p. 133Măcriș, Anatol. Găgăuzii / Bucharest: Editura PACO, 2008, p. 71..

Hozirgi 31 harfli gagauz alifbosi gagauz tili uchun ishlatiladi, turk va ozarbayjon tillaridan keyin modellashtirilgan alifbo hisoblanadi.

 Tarixi 

Tarixiy manbalarga koʻra, gagauz tili uchun birinchi qoʻllangan alifbo yunon alifbosi boʻlgan va u dastlab XIX asr oxiridan ishlatila boshlangan. Masalan, sharqshunos Otto Blau Yevripid pyesalari gagauz tiliga tarjima qilingan va yunon harflari bilan yozilgan, deb taʼkidlaydi. 

1957-yildan boshlab 1993-yilgacha kirill alifbosi qoʻllandi. 1993-yil 13-mayda Moldova Respublikasi parlamenti gagauz tili uchun lotin yozuviga asoslangan alifboni rasmiy qabul qilishni nazarda tutuvchi qaror qabul qildi. Bu qaror keyinchalik 1996-yilda oʻzgartirildi. Qabul qilingan rasmiy gagauz alifbosi zamonaviy turk alifbosidan keyin modellashtirilgan boʻlib, unga uchta harf qoʻshilgan: ⟨ä⟩ tovushini ifodalash uchun (⟨ə⟩ sifatida Ozariy), ⟨ê⟩ turk tilida mavjud boʻlmagan [ə] (schwa) tovushini va ⟨ț⟩ yoki ⟨ţ⟩ rumin tilidagi kabi [ts] tovushini ifodalash uchun. Boshqa tomondan, Qrim-tatar, turk va boshqa turkiy tillardan farqli oʻlaroq, gagauz tilida ⟨ğ⟩ harfi yoʻq. Shuningdek, turgʻunlik uchun Ç, Ş va Ţ uchun vergul oʻrniga sedillalar qoʻllanishi kerak, chunki vergulli C rumin tilida mavjud emas va turkchada Ț tez-tez koʻrinsa ham, Ç va Ş uchun sedillalardan foydalanadi.

 Lotin alifbosi 

Oddiy tartibda Gagauz alifbosidagi harflar:

A, Ä, B, C, Ç, D, E, Ê, F, G, H, I, İ, J, K, L, M, N, O, Ö, P, R, S, Ş, T, Ţ, U, Ü, V, Y, Z.

Eʼtibor bering, nuqtali va nuqtasiz I alohida harflar boʻlib, ularning har biri oʻzining katta va kichik shakliga ega. I ning bosh shakli, İ esa i ning bosh shaklidir. Gagauz alifbosida q, w va x harflari mavjud emas. Buning oʻrniga, bu belgilar gagauz tiliga mos ravishda k, v va ks sifatida transliteratsiya qilinadi.

 A a Ä ä B b C c Ç ç D d E e Ê ê [ɑ] [æ~ɛ] [b] [dʒ] [tʃ] [d] [e] [ə] F f G g H h I ı İ i J j K k L l [f] [g, ɟ] [x, h~ħ] [ɯ~ɨ] [i] [ʒ] [k, c] [l, ʎ] M m N n O o Ö ö P p R r S s Ş ş [m] [n, ɲ] [o] [ø] [p] [r] [s] [ʃ] T t Ţ ţ U u Ü ü V v Y y Z z [t] [ts] [u] [y] [w, vʲ] [j] [z]

 Kirill alifbosi  (tarixiy) 
 А а Ӓ ӓ Б б В в Г г Д д Е е Ё ё Ж ж Ӂ ӂ З з И и Й й К к Л л М м Н н О о Ӧ ӧ П п Р р С с Т т У у Ӱ ӱ Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я

 Manbalar 

Turkum:Alifbo
Turkum:Tillar
Turkum:Moldova