Yoqut Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi

Yoqut Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi (Yoqut ASSR, YASSR) — 1922—1990-yillar oraligʻida mavjud boʻlgan, poyxati Yakutsk shahri sanalgan RSFSR tarkibidagi avtonom respublika. Ushbu avtonom respublika Lena, Anabar, Olenyok, Yana, Indigirka daryolari havzasida hamda Kolimaning quyi oqimida, shimolda Laptev dengizi va Sharqiy Sibir dengizi va Nobaya Sibir orollari qirgʻoqlarigacha boʻlgan hududda joylashgan. Respublika hududining 40% dan ortigʻi Arktika doirasian tashqarida hisoblangan.

 Tarixi 
YASSR RSFSR tarkibida 1922-yilning 27-aprelida Irkutsk viloyati ning Kirenskiy tumani tarkibiga kiruvchi Quyi Tunguska tumanini oʻz tarkibida qamrab olmagan paytida Yakutsk viloyati hududida tashkil etilgan. Respublika shuningdek, Yenisey viloyatining Xatango-Anabarskiy tumani, Irkutsk viloyatining Kirenskiy tumanidagi Olekminsko-Suntarskiy volosti Shimoliy Muz okeanining 84° va 140½ sharqiy uzunlik meridianlari orasida joylashgan barcha orollarini oʻz ichiga olgan. Yoqut Avtonom Respublikasining shakllanishida Maksim Ammosov, Platon Oyunskiy va Isidor Baraxov kabi shaxslar katta rol oʻynagan. Ikkinchi jahon urushi yillarida YASSRning 50 mingdan ortiq aholisi frontda jang qilishgan. Ulardan 25 nafari Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoniga sazovor boʻlgan. Frontda asosi respublika aholisidan iborat boʻlgan boʻlinmalar ham boʻlgan. Masalan, Staraya Russa koʻchalaridan biri shunday birlik — yoqut miltiqlari xotirasiga nomlangan.

1990-yil 27-sentyabrda Yoqut ASSR Oliy Kengashi RSFSR tarkibida avtonom respublikadan Yoqut-Saxa Sovet Sotsialistik Respublikasiga oʻzgarganligini eʼlon qildi. 1991-yilning 24-mayda RSFSR Xalq deputatlari qurultoyi ushbu nomni tasdiqladi va 1978-yilgi RSFSR Konstitutsiyasining 71-moddasiga oʻzgartirish kiritdi.

1991-yil 27-dekabrda Yoqut-Saxa SSR Oliy Kengashi respublikani Saxa (Yakutiya) Respublikasiga oʻzgartirish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. 1992-yil 21-aprel sanasidagi qonunga asosan Rossiya Federatsiyasi Xalq deputatlari Kongressi Rossiya Konstitutsiyasiga respublikaning yangi nomini rasman kiritilishini tasdiqladiZakon Rossiyskoy Federatsii ot 21 aprelya 1992 goda № 2708-I „Ob izmeneniyax i dopolneniyax Konstitutsii (Osnovnogo Zakona) Rossiyskoy Sovetskoy Federativnoy Sotsialisticheskoy Respubliki“. Danniy zakon vstupil v silu s momenta opublikovaniya v Rossiyskoy gazete 16 мая 1992 goda..

 Aholisi 
1979-yil boshidagi aholi tarkibi

 Ruslar — 430 ming
 Saxalar — 314 ming.
 Ukrainlar — 46 ming
 Evenklar — 11,6 ming.
 Evenlar — 5,8 ming.
 boshqalar — …

Aholi soni
Yil Ah 1926-yil 289 ming 1931-yil 308,4 ming 1959-yil 488 ming 1978-yil 842 ming 1988-yil 963 ming 1989-yil 1 094 065

 Mukofotlar 

 1957-yil Lenin ordeni
 1972-yil Oktyabr inqilobi ordeni
 1972-yil Xalqlar doʻstligi ordeni
 Manbalar 

 Havolalar 
Turkum:Rossiya
Turkum:Sovet Sotsialistik Respublikalar