Myanmada turizm

Myanmada turizm (shuningdek, Birma nomi bilan ham tanilgan) rivojlanayotgan sektordir. 2023-yildan boshlab yangi turistik viza uchun arizalar qabul qilish qayta tiklangan. Myanma sayyohlik salohiyatiga ega boʻlsa-da, sanoatning katta qismi hali rivojlantirilishi kerak. Birmaga tashrif buyuruvchilar soni qoʻshni mamlakatlarga nisbatan ancha kam. Bu, asosan, mamlakatning siyosiy vaziyati bilan bogʻliq. Biroq, harbiy hukumat hokimiyatni fuqarolik hukumatiga topshirganidan soʻng, turizm sohasida sayyohlar soni ortdi va 2012-yilda birinchi marta bir milliondan oshdi. 2013-yilda turizm boʻyicha asosiy reja tuzilib, unda 2020-yilga kelib 7,5 million sayyohni jalb etish koʻzda tutilgan edi.

Turizm asosan Myanma hukumati tomonidan rivojlantirilib, u 1992-yildan buyon sohani ragʻbatlantirib kelmoqda. Myanmada turistlarning keng doirasini qamrab oluvchi xususiy korxonalar ham mavjud.

2010-yilda Myanmaga 791 505 nafar chet ellik sayyoh tashrif buyurdi, 295 174 nafar xorijiy sayyohlar Yangon xalqaro aeroporti orqali mamlakatga kirgan. 2012-yilga kelib Myanmaga 1 milliondan ortiq xorijiy sayyoh tashrif buyurdi. 2013-yilda xorijdan kelganlar soni havo va quruqlik orqali kelganlarni hisobga olgan holda 2,04 milliondan ortiqni tashkil etdi.

Turizm targʻibot guruhlari tomonidan Birma fuqarolariga iqtisodiy foyda keltirish va mamlakatni dunyoning qolgan qismidan ajratib qoʻymaslik uchun targʻib qilinmoqda. „Birma uchun ovozlar“ nomli demokratiya tarafdorlari guruhi quyidagicha fikr bildiradi: „Bizning ishonishimizcha, kichik koʻlamdagi mas’uliyatli sayyohlik zarardan koʻra koʻproq foyda keltirishi mumkin. Agar sayyohlar vaziyatdan toʻliq xabardor boʻlsalar hamda oʻzlarining ijobiy taʼsirini kuchaytirish va salbiy oqibatlarni kamaytirish choralarini koʻrsalar, ularning tashrifi umumiy jihatdan foydali boʻlishini anglaymiz. Mas’uliyatli sayyohlar Birmaga, avvalo, mahalliy jamoalar va kichik korxonalarga mablagʻ olib kelish hamda butun dunyo boʻylab vaziyat haqida xabardorlikni oshirish orqali yordam berishlari mumkin“Voices For Burmaʼs tourism policy http://www.voicesforburma.org/.

Birma sobiq turizm vazirining hisob-kitoblariga koʻra, davlat daromadlarining 12 foizi turizmdan olinadi, turizm sanoati 2007-yilda hukumatning yillik byudjetiga 182 million dollar hissa qoʻshgan.

 Statistika 
2010—2011-moliyaviy yilda xorijiy sayyohlar tashrif buyuruvchilarning 73,84 foizini (313 127 nafari) tashkil etdi, ular mamlakatga asosan havo yoʻllari orqali kirdi va havo orqali kelganlar jami sayyohlarning 69,26 foizini tashkil etdi, ikkinchi oʻrinda quruqlik va dengiz yoʻllari orqali kelganlar boʻlib, mos ravishda sayyohlarning 29,97 foiz va 0,77 foizini tashkil etdi. Qoʻshimcha 110 914 nafar tashrif buyuruvchi boshqa viza turlari orqali yetib keldi va jami sayyohlarning 26,16 foizini tashkil etdi. 2012-yilda turizmdan tushgan daromad 2011-yildagi 315 million dollardan oshgan holda 534 million dollarga yetdi.

 Umumiy tendensiyalar 
Xalqaro sayyohlarning Yangon kirish nuqtasi, Mandalay & Bagan shlyuzlari, Nay Pyi Taw shlyuzi va chegara turizmi orqali tashrifi:
YilSayyohlar soni % Oʻzgarish2022233,48778%2021130,94786%2020903,34379%20194,346,10122%20183,551,4283%20173,443,13318%20162,907,20738%20154,681,02052%20143,081,41251%20132,044,30793%20121,058,99530%2011816,3693%2010791,5054%2009762,5474%2008731,2302%

 Millati boʻyicha sayyohlar 
Hukumat statistika organi, Markaziy statistika tashkiloti 2014-yilda Myanmaga 3 000 000 nafardan ortiq sayyoh kelganini maʼlum qildi, bu koʻrsatkich 2011-yilda taxminan 816 000 nafar kishini tashkil etgan edi. Ularning 1 022 081 nafari (ijtimoiy yoki biznes vizalari kabi maxsus kirish vizalari orqali tashrif buyuruvchilar bundan mustasno) Yangon xalqaro aeroporti orqali kelgan.

Myanmaga qisqa muddatda kelgan sayyohlarning aksariyati quyidagi millat vakillari edi:
No.Mamlakat2019201820172016201520142013201220111749,719333,085212,642183,886147,977125,60990,55070,80562,0182273,157291,231273,889243,443204,539198,229139,77094,34261,6963125,706104,376101,484100,08490,31283,43468,67147,69021,3214111,79472,85265,82964,39763,71558,47254,93434,80522,524566,75765,05773,08576,50269,01562,63153,65337,58921,680657,89058,65761,85950,19845,12547,69239,14026,29615,391752,56753,32958,91948,869 - - - - -844,70347,63247,01043,93140,85246,53439,75830,49923,287948,40043,28141,62338,53734,63832,30621,04216,86812,3181042,50843,21858,36952,30447,23541,45335,46230,06419,4141133,85736,60947,71751,05145,12040,92133,20324,29611,0561229,44728,83839,95239,04435,72732,26527,71223,06314,0061325,86727,96232,62834,01030,82029,17511,72818,26110,4151419,12116,85518,24217,96914,82112,61311,72810,8309,7101517,39816,74818,14316,421 - - - - -1613,58911,31513,55812,765 - - - - -1711,05011,06514,06815,02414,05112,2688,9756,4853,685189,25710,01913,55813,69413,897 - - - -199,5009,42813,950 - - - - - -2032,0057,183 - - - - - - -2139,37435,685 - - - - - - -

 Turistik diqqatga sazovor joylar 
Myanmadagi eng mashhur sayyohlik yoʻnalishlariga Yangon va Mandalay kabi yirik shaharlar, Mon shtati, Pindaya, Bago va Hpa-Andagi diniy joylar, Inle koʻli, Kalaw, Kengtung, Putao, Pyin Oo Lwindagi tabiat yoʻlaklari, Bagan va Mrauk-U kabi qadimiy shaharlar, shuningdek, Nabule, Ngapali, Maungmagan Ngwe-Saung, Mergui kabi plyajlar mavjud.

 Kachin shtati 

 Myitkyina
 Putao
 Bamho
 Hugaung tekisligi

 Yangon 

 Yangon
 Shwedagon Pagoda

 Mandalay 

 Mandalay
 Bagan
 Ava
 Amarapura
 Pyin U Lvin
 Popa togʻi

 Mon shtati 

 Kyaiktiyo Pagoda
 Mudon (dunyodagi eng katta yotgan Budda)
 Molamyayn
 Thanbyuzayat

 Rakhine shtati 

 Mrauk U
 Ngapali plyaji

 Shan shtati 

 Inle koʻli
 Taunggi
 Kalaw
 Pindaya

 Boshqa plyajlar 

 Chaungtha
 Ngwesaung

 Ekoturizm 

 Myey arxipelagi
 Hukawng vodiysi
 Hkakabo Rozi
 Alaungdaw Kathapa milliy bogʻi
 Popa togʻi milliy bogʻi
 Victoria togʻi milliy bogʻi

 Myanmadagi UNESCOning Jahon merosi obyektlari 
Sayt Rasm Manzil Turkum Hudud
ga (akr) Yil Tavsif Manba(lar) Pyu shahar-shtatlari150x150px150x150px 150x150px  Madaniy:(ii), (iii), (iv) 5809 ga (asosiy qism); 6790 ga (bufer zonasi) 2014 Bu joy oltita asosiy Pyu shahar-shtatlaridan uchtasini, yaʼni Halin, Beikthano va Shri Ksetrani oʻz ichiga oladi.  Bagan200x200px Mandalay viloyati Madaniy 2018 Bu joy butparastlar qirolligining qadimiy poytaxtidagi barcha yodgorliklarni oʻz ichiga oladi. 

 Vaqtinchalik roʻyxatga qoʻshilgan obyektlari 
SaytRasmManzilTaklif qilingan turkumVaqtinchalik sayt sifatida roʻyxatga olingan yilTavsifManba(lar)Konbaung davrining yogʻoch monastirlari: Ohn Don, Sala, Pakhangyi, Pakhannge, Legaing, Sagu, Shve-Kyaung (Mandalay)150x150pxBir nechta manzillarMadaniy1996Bu joyda yettita yogʻoch monastirlar mavjud, xususan, Ohn Don, Sala, Pakhangyi, Pakhannge, Legaing, Sagu va Shve-Kyaung (Mandalay). Badah-lin va unga aloqador gʻorlar150x150pxShan shtatiMadaniy1996Bu yerda paleolitdan neolitgacha boʻlgan davrlarda ustaxona sifatida foydalanilgan va qoya rasmlari boʻlgan turli gʻorlar mavjud. Yuqori Myanmaning qadimiy shaharlari: Innwa, Amarapura, Sagaing, Mingun, Mandalay150x150px 150x150px 150x150px 150x150px 150x150pxBir nechta manzillarMadaniy1996Bu joy Innwa, Amarapura, Sagaing, Mingun, Mandalay tarixiy shaharlarini oʻz ichiga oladi. Myauk-U arxeologik hududi va yodgorliklari150x150pxRakhine shtatiMadaniy1996Bu joy Arakan qirolligining poytaxti tomonidan 15-16-asrlar orasida qurilgan barcha yodgorliklarni oʻz ichiga oladi. Inle koʻli150x150pxShan shtatiMadaniy1996Bu yer togʻ koʻli va uning saqlanib qolgan madaniy landshaftini oʻz ichiga oladi. Mon shaharlari: Bago, Hanthawaddy150x150pxBago viloyatiMadaniy1996Bu joyga Bagodagi barcha yodgorliklar kiradi, u ilgari Xanthavaddy deb nomlangan. Iravadi daryosi koridori150x150pxBir nechta manzillarTabiiy2014Sayt uchta asosiy qismdan iborat: Mingun va Kyauk Maung oraligʻi, Takaung va Shwegu oraligʻi hamda Shwegu va Bhamo oraligʻi. Hkakabo Razi manzilgohiKachin shtatiTabiiy2014Bu yer Xkakabo Razi milliy bogʻi va Xponkan Razi yovvoyi tabiat qoʻriqxonasini, shuningdek, Xkakabo Razi milliy bogʻining janubiy kengaytmasini oʻz ichiga oladi. Indawgyi koʻli yovvoyi tabiat qoʻriqxonasi150x150pxKachin shtatiTabiiy2014Manzil butun Indawgyi koʻlini oʻz ichiga oladi. Natma Taung milliy bogʻi150x150pxChin shtatiTabiiy2014Bu joyga Chin shtatidagi eng baland nuqta Nat Ma Taung kiradi. Myey arxipelagi150x150pxTanintharyi viloyatiTabiiy2014Bu yerda asosan ohaktosh va granitdan iborat 800 dan ortiq orollar mavjud. Arxipelagda moken xalqi yashaydi. Hukaung vodiysi yovvoyi tabiat qoʻriqxonasi150x150pxKachin shtatiTabiiy2014Manzil hind-xitoy yoʻlbarslarini saqlashda juda muhimdir. Taninthayi oʻrmoni koridori150x150pxTaninthayi viloyatiTabiiy2014Bu muhim aralash bargli oʻrmon hududida bambuk toʻplamlari hamda oʻtloqlar mavjud boʻlib, u yoʻqolib ketish xavfi ostidagi Gurney pittasi gullab-yashnayotgan makondir. 

 Tarixiy siyosat 
2011-yil may oyida Aung San Suu Kyi va uning partiyasi „Demokratiya uchun milliy liga“ Birma uchun keng miqyosdagi turizmni ragʻbatlantirish kerak degan fikrni bildirdi. Ma Thanegi kabi boshqa demokratik faollar kichik miqyosdagi turizmni qoʻllab-quvvatladilar. Sayyohlarda agar „oddiy xalq farovonligi va atrof-muhitni muhofaza qilishni targʻib qilish hamda Birmada baxtli hamda toʻlaqonli dam olish paytida mamlakatning madaniy, siyosiy va ijtimoiy hayoti haqida maʼlumotga ega boʻlish istagi bor“ boʻlsa, ular mamlakatga bemalol tashrif buyurishlari mumkin. Ular oʻzlarining rasmiy bayonotlarida nafaqat xalqning turmush tarzini rivojlantirishni, balki „xalqda oʻz-oʻzini hurmat qilish va oʻziga ishonch“ni targʻib qilishni ham soʻrashadi.

 Manbalar 

 Havolalar 

 Mehmonxonalar va turizm vazirligi 
 Myanma/Birma, Lonely Planetda
Turkum:Turizm
Turkum:Sayohat
Turkum:Myanma