Xo‘ja Bahouddin tumani, Taxor

Xoʻja Bahouddin tumani — Afgʻonistonning Taxor viloyatidagi tuman. Tuman 2005-yilda Yangi Qalʻa tumanining bir qismidan tashkil topgan. Xoʻja Bahouddinda 25 ta qishloq joylashgan.

 Geografiyasi 
Xoʻja Bahouddin 178,2 kvadrat kilometr maydonga ega, bu nisbatan Arubaga tengdir. Tumanni Yangi Qal’a tumani va Dashti Qal’a tumani bilan bogʻlaydigan yoʻl bor.

Tuman shimoldan Yangi Qalʻa, sharqdan Rustaq, janubdan Dashti Qalʼa, gʻarbdan esa Darqad tumanlari bilan chegaradosh.

 Tarixi 
2015-yilning noyabrida Tolibon tuman markaziga hujum uyushtirgan edi. Xavfsizlik kuchlari orqaga chekindi 6 km tuman markazi tomon yoʻl oldi va 2 nafar politsiyachini yoʻqotdi, 6 nafari esa yaralandi. Keyinroq, 2017-yilning mart oyida Tolibon tuman markaziga hujum uyushtirib, qaytarilguniga qadar gubernatorlik binosiga oʻt qoʻygan edi. 2016-yilning 1-sentyabridan 2017-yilning 31-mayigacha 24 ta xavfsizlik hodisasi yuz berdi, 2017-yilning may oyida 100 dan ortiq oila Xoʻja Bahouddin va Darqaddan qochib ketdi. Oʻshandan beri yana bir necha xavfsizlik hodisalari sodir boʻldi.

2020-yilning 19-may kuni Tolibon isyonchilari Xoʻja Bahouddin tumanidagi nazorat-oʻtkazish punktlariga hujum uyushtirdi, natijada toʻqqiz nafar hukumatparast militsioner halok boʻldi, yana olti nafari yaralandi.

 Demografiyasi 
Xoʻja Bahouddinda oʻzbeklar, tojiklar va pushtunlar yashaydi. Tumanda 25 852 nafar aholi istiqomat qiladi va har 50 ayolga jins nisbati 51 erkakdan toʻgʻri keladi. Aholining oʻrtacha yoshi 15,5 yoshni tashkil etadi va aholining 48,2 foizi banddir. Ishsizlarning 40 % ga yaqini ish izlamoqda. Xoʻja Bahouddindagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha kattaligi 6,9 kishini tashkil etadi, yaʼni tumanda 3750 ga yaqin xonadon bor.

 Iqtisodiyoti 
Xoʻja Bahouddinda band aholining yarmiga yaqini qishloq xoʻjaligi, ovchilik, oʻrmon xoʻjaligi yoki baliqchilik bilan shugʻullanadi. Fermer xoʻjaliklarida yiliga ikki marta qariyib 40 ming jerib yerga hosil ekiladi. Biroq qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish anʼanaviy dehqonchilik texnikasiga tayanish, zamonaviy jihozlar va sovuq omborlarning yoʻqligi hamda qurolli guruhlar tomonidan tabiiy resurslardan noqonuniy foydalanish tufayli kamdir.

Tumanda oʻrmonlar, konlar ham bor, lekin muhandislar, texnika yetishmaydi.

 Taʼlim va sogʻliqni saqlash sohasi 
Xoʻja Bahouddindagi boshlangʻich va oʻrta maktablar va bitta diniy maktabga kirish imkoniyati cheklangan. Biroq, oʻqituvchilar, binolar, byudjet va kadrlar yetishmaydi. Tumanda savodxonlik darajasi 44 foizni tashkil etadi.

Tumanda 2006-yildan boshlab baʼzi sogʻliqni saqlash klinikalari, jumladan Eron klinikasi, turk klinikasi va KAHF klinikasi mavjud. Biroq, mablagʻ yetishmasligi va oʻlim darajasi yuqori. 2020-yil 1-martdan tumandagi sogʻliqni saqlash markazi yopildi.

 Manbalar 

Turkum:Afgʻoniston tumanlari