Armstrong Vitvors qiruvchisi

Armstrong Vitvors AW38 Vitley 1930-yillarda Britaniyaning oʻrta tipdagi qiruvchi samolyoti edi. Bu Ikkinchi Jahon urushining boshlanishida Qirollik havo kuchlarida (RAF) xizmat qilgan uchta ikki dvigatelli, oʻrta tipdadi qiruvchi samolyot turlaridan biri edi. Vikkers Vellington va Handley Page Hampden bilan bir qatorda, Vitley 1930-yillarning oʻrtalarida Havo Kuchlari Vazirligininng B.3/34 qoʻllanmasiga muvofiq ishlab chiqilgan va keyinchalik u sinovdan oʻtkazish uchun tanlangan. 1937 yilda Vitley rasmiy ravishda Qirollik Havo Kuchlari(RAF) eskadron xizmatiga kirdi; u joriy qilingan uchta oʻrta tipdagi qiruvchi samolyotlardan birinchisi edi.

1939 yil sentyabr oyida I jahon urush boshlanganidan soʻng, Vitley Germaniya hududiga birinchi Havo Kuchlari qiruvchisi sifatida ishtirok etdi va yovuz ingliz qiruvchisi boʻlib qoldi. 1942 yilda u qiruvchi sifatida Avro Lancaster kabi „oʻta ogʻir“ toʻrta dvigatell bilan almashtirildi. Ushbu turdagi samolyot Britaniya Tashqi Havo Korporatsiyasi tomonidan fuqarolik yuk tashuvchi samolyot sifatida ham foydalanilgan. Samolyot Armstrong Vitvorsga tegishli boʻlib, Vitley sharafiga nomlangan.

 Takomillashuv 

 Kelib chiqishi 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/British_WW2_medium_bombers_comparison.png/220px-British_WW2_medium_bombers_comparison.png|thumb| Ikkinchi Jahon urushi boshlanishida Britaniyaning ikki dvigatelli oʻrta tipdagi qiruvchi uchligining shkalasini solishtirish chizmasi; Vitley (pushti), Vikers Vellington (koʻk) va Handley Peyj Xempden (sariq)
1934 yil iyul oyida Havo Vazirligi B.3/34 nomli yoʻriqnomani ishlab chiqdi. Bundan maqsad Handley Page Heyford ikki qanotli qiruvchisining oʻrniga katta hajmli tungi qiruvchi yoki qoʻshin tashuvchi transport qidirish edi.Moyes 1967, p. 3. Bu kabi qiruvchi yoki transport Qirollik Havo Kuchlarining Britaniya imperiyasining harbiy bazalarida urush olib borish rejasining bir qismi boʻlib, u yerda samolyot qoʻshinlarni tashish va havo hujumidan yordam koʻrsatadi.

Armstrong Vitvors qiruvchii samolyotining bosh konstruktori Jon Lloyd AW.38 qoʻllanmasiga javobgar sifatida tanladi, keyinchalik u Armstrong Vitvorsning asosiy zavodi joylashganidan keyin Vitley nomini oldi. AW.38 dizayni Armstrong Vitvors AW.23 qiruvchi-transport dizaynining rivojlanishi boʻlib, u dastlabki C.26/31 qoʻllanmasi uchun Bristol Bombeyga yutqazgan edi.Moyes 1967, p. 3.

 Keyingi rivojlanish 
Dastlabki 34 ta samolyot ishlab chiqarilgandan soʻng, dvigatellar yanada ishonchli yuqori kuchlanishli tezlikda ishlaydigan Tiger VIII bilan almashtirildi. K7243, 27-chi Vitleyning ishlab chiqarilishi modifikatsiyadan keyin prototip sifatida xizmat qilgan.Moyes 1967, p. 5. Yangi samolyot Whitley Mk II deb ataldi. Jami 46 ta ishlab chiqarish samolyotlari Vitley Mk II standartiga moslashtirildi. Bir dona Vitley Mk II, K7243, 1200hp(890kW) 21 slindrli dvigatelga ega boʻlib, sinov sifatida ishlatilgan.Moyes 1967, p. 10.

 Dizayn 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Installing_Browning_on_Whitley_June_1940_IWM_CH_246.jpg/220px-Installing_Browning_on_Whitley_June_1940_IWM_CH_246.jpg|thumb| Vitley minorasiga oʻrnatilgan Browning pulemyoti, 1940 yil
Armstrong Vitvors Vitley ikki dvigatelli ogʻir vaznli qiruvchi boʻlib, dastlab  li kuchlanishli dvigatel bilan jihozlangan. Armstrong Siddeley Tiger IX radial dvigatellari .Moyes 1967, pp. 4-5. Tiger dvigatelining yanada takomillashgan modellari boʻlib, Vitleyning baʼzi keyingi modellari bilan jihozlangan; Vitley Mk IV variantidan boshlab, Tigers kuchlanishlilRolls-Royce Merlin IV V12 dvigatellari bilan almashtirildi.Moyes 1967, pp. 5-6. Moyesning soʻzlariga koʻra, Merlin dvigatelining tadbiq etilishi Vitleyning ishlashini sezilarli darajada oshirdi.Moyes 1967, p. 6.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/46/Paratroopers_inside_the_fuselage_of_a_Whitley_aircraft_at_RAF_Ringway%2C_August_1942._H22785.jpg/220px-Paratroopers_inside_the_fuselage_of_a_Whitley_aircraft_at_RAF_Ringway%2C_August_1942._H22785.jpg|left|thumb| Vitley bordidagi parashyutchilar, 1942 yil avgust

 Koʻrinishlari 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/Armstrong_Whitworth_Whitley_prototype_c1936.jpg/220px-Armstrong_Whitworth_Whitley_prototype_c1936.jpg|thumb| Vitley prototipi, taxminan 1936 yil
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Bombing_up_502_Squadron_RAF_Whitley_Aldergrove_Nov_1940_IWM_HU_107184.jpg/220px-Bombing_up_502_Squadron_RAF_Whitley_Aldergrove_Nov_1940_IWM_HU_107184.jpg|thumb| 502-sonli eskadronning Vitley Mk V-ga 250 funt bomba yuklayotgan xodimlar, 1940 yil

 Operatorlar 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Royal_Air_Force_Bomber_Command%2C_1939-1941._CH1764.jpg/220px-Royal_Air_Force_Bomber_Command%2C_1939-1941._CH1764.jpg|thumb| 1940 yil 12-noyabrdan 13-noyabrga oʻtar kechasi Rurga bombardimon qilingan reyddan qaytgach, 102-sonli eskadronning Vitley Mk V P5005 „DY-N“ port tomonidagi shikastlangan koʻrinishi. U nemis samalyoti oʻqi tomonidan urilgan.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/46/Royal_Air_Force_Bomber_Command%2C_1939-1941._C917.jpg/220px-Royal_Air_Force_Bomber_Command%2C_1939-1941._C917.jpg|thumb| Vitliga tashviqot varaqalari yuklanmoqda, taxminan 1940 yil
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/Royal_Air_Force_Coastal_Command%2C_1939-1945._CH5831.jpg/220px-Royal_Air_Force_Coastal_Command%2C_1939-1945._CH5831.jpg|thumb| Ayollar yordamchi havo kuchlari (WAAF) xodimlari 51-sonli eskadronning Vitley Mk V-ni tozalash va boʻyash, taxminan 1942 yil

 Texnik xususiyatlari (Whitley Mk V) 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/de/Armstrong_Whitworth_Whitley.png/220px-Armstrong_Whitworth_Whitley.png|thumb| Merlin quvvatli Vitley Mk. V chizmasi Tiger tomonidan boshqariladigan Mk III ning oʻrnatilgan profili bilan tortib olinadigan „chang qutisi“ minorasi bilan.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/Armstrong_Whitworth_Whitley_rear_fuselage%2C_Midland_Air_Museum._%2812866262994%29.jpg/220px-Armstrong_Whitworth_Whitley_rear_fuselage%2C_Midland_Air_Museum._%2812866262994%29.jpg|thumb| Midlend Havo Muzeyida saqlanib qolgan orqa bord qismi, 2006 yil



Turkum:Samolyotlar