Andromeda polifolia

Andromeda polifolia, umumiy nomi bogʻli bibariya, — Shimoliy yarim sharning shimoliy qismlarida oʻsuvchi Ericaceae oilasiga mansub gulli oʻsimlik turi. Bu tur Andromeda turkumining yagona vakili boʻlib, faqat sovuq torf toʻplanadigan joylarda botqoqlarda uchraydi.

 Tavsif 
Bu oʻsimlikning boʻyi  gacha oʻsadi. Barglari doim yashil, navbatma-navbat joylashgan, lansetsimon, uzunligi  kengligi , tepasi toʻq yashil (qishda binafsha rangda) va osti oq. Gullari qoʻngʻiroq shaklida, oqdan pushti ranggacha, uzunligu , gullash bahorning oxiri va yozning boshiga toʻgʻri keladi. Mevasi koʻplab urugʻlarni oʻz ichiga olgan kichik koʻsakdir.
Baʼzi botaniklar tomonidan alohida tur sifatida koʻrsatilgan ikkita alohida nav mavjud:

 Andromeda polifolia var. polifoliya . Shimoliy Yevropa va Osiyo, shimoli-gʻarbiy Shimoliy Amerika .
 Andromeda polifolia var. latifolia Shimoliy-sharqiy Shimoliy Amerika

 Etimologiya 
Bu turkumni Karl Linney 1732-yilda Laplandiyaga ekspeditsiyasi paytida kuzatgan va oʻsimlikni yunon mifologiyasidagi Andromeda bilan taqqoslagan. „Bogʻli bibariya“ umumiy nomi barglarning bibariya barglariga oʻxshashligidan kelib chiqqan, bu turlarning genetik tuzilishi oʻzaro bogʻliq emas.

 Qazilma qoldiqlari 
Andromeda carpatica ning koʻplab qazilma urugʻlari Novy Saks havzasi, Gʻarbiy Karpat, Polshadagi Oʻrta Miosen chuchuk suv konlarini burgʻilash paytida topilgan namunalardan olinganMacroscopic plant remains from the freshwater Miocene of the Nowy Sącz Basin (West Carpathians, Poland) by Łańcucka-Środoniowa M, Acta Palaeobotanica 1979 20 (1): 3-117..

 Kultivatsiya 
Bogʻda foydalanish uchun koʻplab navlar ishlab chiqilgan, ularning barchasi soyada nam kislotali tuproqda yaxshi oʻsadi. „Compacta“ va „Macrophylla“ navlari Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining Bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻlgan. Ericaceae oilasining boshqa aʼzolari singari, ular kislotali tuproqni yaxshi koʻradigan oʻsimliklardir (kaltsifuglar) va past pH boʻlgan muhitda oʻstirilishi kerak.

 Kimyo 
Bogʻli bibariya tarkibida grayanotoksin mavjud boʻlib, u isteʼmol qilinganda nafas olish bilan bogʻliq muammolarini, bosh aylanishi, qusish yoki diareyaga sabab boʻlishi mumkin.

 Tasvirlar 

 Manbalar 

Turkum:Yevropa o'simliklari