De facto valyuta

De facto valyuta — bu mamlakatda qonuniy toʻlov vositasi boʻlmagan, lekin koʻpchilik aholi tomonidan shunday deb hisoblanadigan pul birligi. AQSh dollari va Yevropa Ittifoqi yevrosi eng keng tarqalgan de facto valyutalaridir.

 Yevro 
Andorra 2013-yilning iyuniga qadar yevroni norasmiy ravishda ishlatgan va shu vaqtga kelib yevro uning rasmiy valyutasiga aylandi. Yevro Kosovo va Chernogoriyada amaldagi valyuta boʻlib qolmoqda.

 AQSh dollari 
Amerika Qoʻshma Shtatlari dollarini oʻzlarining amaldagi valyutasi sifatida ishlatadigan mamlakatlarga Aruba va Kambodja kiradi, bu yerda koʻpchilik mehmonxonalar, restoranlar va transportlar dollarda baholanadi. Dominikan Respublikasi koʻp joylarda, jumladan, aeroportlarda AQSh/Dominikadan tashqari tashriflar uchun vaqtinchalik viza toʻlovlarini toʻlashi mumkin; Iroqdagi Amerika Qoʻshma Shtatlarining tijorat, hukumat va harbiy ishtiroki Iroq urushi tufayli va Iroq dinorining past bahosi tufayli AQSh dollarini koʻproq ishlatilishiga sabab boʻlgan;  Timor-Leste, Livan, Salvador, Ekvador va Panama davlatlarining deyarli barchasi Venesuelada hamma narsa uchun AQSh dollarini ishlatish yuqori darajada boʻlgani uchun Venesuela bolivarining oʻrnini bosuvchi pul sifatida AQSh dollarini qabul qilishadi.

 Rossiya rubli 
Abxaziyaning bahsli hududlarida, Janubiy Osetiya va Qrimda amaldagi valyuta sifatida Rossiya rubli mavjud.

 Janubiy Afrika randi va Botsvana pulasi 
Zimbabveda 2006-yildan 2008-yilgacha boʻlgan giperinflatsiya tufayli Zimbabve hukumati 2008-yil sentyabr oyidan boshlab chet el valyutasi muomalasiga ruxsat berdi va 2009-yil 12-apreldan boshlab mahalliy valyuta eskirgan. Zimbabveda Janubiy Afrika randi ham, Botsvana pulasi ham ishlatilishi mumkin.

 Kanada dollari 
Fransiyaning kichik Sen-Pyer va Mikelon orolida Kanada dollari oʻzining haqiqiy valyuta qiymatiga ega.

 Gonkong dollari 
Gonkong dollari Makaoda qonuniy toʻlov vositasi sifatida Autoridade Monetária de Makao (AMCM) tomonidan rasmiy tan olinmagan boʻlsa ham, Makaoda keng qabul qilinadi. Makao patakasi Gonkong dollariga 1.029 (sotib olish)/1.032 (sotish) darajasida bogʻlangan. Biroq, Gonkong dollarini qabul qiladigan koʻplab savdogarlar ikki valyuta oʻrtasidagi farqni toʻlashni taklif qilishlari mumkin, bunday amaliyot koʻpincha xitoy tilida „不補水“ (shīngčiči) deb ataladi. Agar patakada narxlangan tovarlar Gonkong dollarida toʻlansa va savdogarlar „不補水'“ni qoʻllasa, patakadagi narxlar Gonkong dollaridagi ekvivalentga mos qiymatda olinishi mumkin. Toʻlangan Gonkong dollarlari avtomatik ravishda patakaga aylantiriladi.

 Manbalar 

Turkum:Valyutalar