Elisabet Ney

Franzisca Bernadina Wilhelmina Elisabeth Ney (talaffuzi: Fransiska Bernadina Vilgelmina Elizabet Ney; ; 1833-yil 26-yanvar, Munster — 1907-yil 29-iyun, Ostin, Texas) — asli nemis keyinchalik Amerika fuqaroligini olgan haykaltarosh.

 Yoshligi va faoliyati 
Elisabet Vestfaliyaning Myunster shahrida, katolik diniga mansub tosh oʻymakori oilasida tugʻilgan. Bolaligidan u otasiga ustaxonada yordam bergan (oiladagi barcha bolalar, u va akasidan tashqari, erta vafot etgan), shu bilan haykaltarosh boʻlishga qaror qilgan (ota-onasi bunga faqat 7 yoshdan keyin rozi boʻlgan. Qizining ochlik eʼlon qilishi oqibatida bu qarorini qoʻllab-quvvatlashgan). 1852-yilda u Myunxen Badiiy akademiyasining haykaltaroshlik sinfida oʻqigan birinchi ayol boʻldi, u oʻsha paytgacha faqat erkaklar sinfi edi. 1854-yil 29-iyulda u akademiya diplomini olgan va Berlinga joʻnagan. U yerda haykaltarosh Kristian Daniel Rauch bilan oʻqishni davom ettiradi. 1857-yilda u Berlinda haykaltaroshlik studiyasini ochgan. Tez orada u koʻplab taniqli zamondoshlarining haykaltarosh portretlari muallifi sifatida shuhrat qozondi.

Elisabet feministik qarashlarga amal qilgan, ot minib, erkaklar kiyimini kiygan, ovqat pishirishdan bosh tortgan. Ney 1863-yildan boshlab uzoq vaqt davomida sil kasalligi bilan kasallangan. Pul ishlash maqsadida portretlar yaratish uchun mijozlar izlayotgan Elisabet Shotlandiyadan koʻchib kelgan shifokor Edmund Montgomeri bilan nikohsiz birga yashagan. 1871-yil 14-yanvarda sogʻligʻini yaxshilash umidida Ney u bilan birga AQShga, Jorjiya shtatiga koʻchdi. Amerikada u Edmunddan ikki oʻgʻil koʻrgan. 1873-yilda mahalliy gubernatorning taklifiga binoan u Texasga koʻchib oʻtdi va u yerda Montgomeri bilan birga rancho sotib oldi. Texasda u oʻzining ijodiy faoliyatini davom ettirgan va tez orada shahar madaniy hayotining markaziga aylangan Ostin shahri yaqinida Formosa nomli badiiy studiyasini tashkil etadi. Studiyada ishlab, koʻplab haykaltaroshlik asarlarini yaratdi. Elisabet umrining oxirigacha Ostinda yashadi, eri uning vaftidan keyin yana toʻrt yil yashadi.
 Ishlari 
Quyida uning asarlarining qisman roʻyxati keltirilgan.
añoObraLocalización1855Johann Adam NeyMyunster1855Anna Elisabeth Wernze NeyMyunster1855Tyras — Adam Ney’s DogMyunster1856Grave Stele ReliefBerlín1856Herman WeissBerlín1857San Sebastián Martir — gipsMyunster1857San Sebastián Martir — mármarMyunster1857San Sebastián ResucitadoMyunster1857Cristo ResucitadoMyunster1858Jacob Grimm — mármarBerlín1858Alexander von HumboldtBerlín1858Cosima von BülowBerlín1859Arthur Schopenhauer — gipsFránkfurt1859Arthur Schopenhauer — mármarFránkfurt1859Jorge V de HannoverHannover1859Jorge V de Hannover- byustHannover1859Jorge V de HannoverHannover1861Joseph JoachimHannover1861Eilhard Mitscherlich -Hannover1861Ernst Herzog von BayernMyunster1861Franz Friedrich von FurstenbergMyunster1862Walter von PlatenbergMyunster1862Walter von PlatenbergMyunster1862Conde Englebert VandermarkMyunster1861Conde Englebert VandermarkMyunster1862Justus MoserMyunster1863RicciInglaterra1863Elisabet NeyMadeira1863Thomas TaylorInglaterra1863Genii of MankindInglaterra1863AutorretratoInglaterra1863AutorretratoMadeira1863Eilhard MitscherlichHannover1864Edmund MontgomeryMadeira1864Edmund MontgomeryMadeira1864Lady Marian AlfordMadeira1864Lord BrownlowMadeira1864Genii of MankindItaliya1865Giuseppe GaribaldiItaliya1865Giuseppe GaribaldiItaliya1865Giuseppe GaribaldiItaliya1865Prometheus BoundAvstriya1867Otto von BismarckBerlín1867Otto von BismarckBerlín1867Amalie Weiss JoachimHannover1868Friedrich WoehlerMyunxen1868Friedrich WoehlerMyunxen1868Barón Justus von LiebigMyunxen1868Barón Justus von LiebigMyunxen1868MercurioMyunxen1868MercurioMyunxen1868IrisMyunxen1868Draped figuraMyunxen1868Male figuraMyunxen1868FriezeMyunxen1868FountainMyunxen1868Count Georg von WerthernMyunxen1868Luis II de BavieraMyunxen1868Luis II de Baviera- mármarMyunxen1868Luis II de BavieraMyunxen1874Lorne Ney MontgomeryTexas1885Oran M. Roberts — gipsTexas1885Oran M. Roberts — mármarTexas1886Lorne Ney MontgomeryTexas1887Johanna RungeTexas1887Julius RungeTexas1892Benedette TobinTexas1892Sam Houston as Young ManTexas1892Sam Houston as Older ManTexas1892Sam HoustonTexas1892Sam HoustonTexas1892Stephen F. Austin — estudioTexas1892Stephen F. AustinTexas1893Stephen F. AustinTexas1893Stephen F. AustinTexas1893Governor W.P. HardemanTexas1893Governor W.P. HardemanTexas1895Carrie Pease GrahamTexas1895Carrie Pease GrahamTexas1895Senator John H. ReaganTexas1895Senator John H. ReaganTexas1895Governor Francis R. LubbockTexas1895Governor Francis R. LubbockTexas1896Paula Ebers gipsBerlín1896Paula Ebers — mármarBerlín1896Unknown Female PhilanthropistBerlín1896Unknown girlBerlín1896Unknown womanBerlín1896Dancing MaenidBerlín1897Bride Neill TaylorTexas1897Margaret Runge Rose — gipsTexas1897Margaret Runge Rose — bronzaTexas1899Sir Swante Palm — gipsTexas1899Sir Swante Palm — mármarTexas1899Lilly HaynieTexas1899Steiner Burleson — gipsTexas1899Steiner Burleson — mármarTexas1899William Jennings Bryan — gipsTexas1899William Jennings Bryan — mármarTexas1900Guy M. BryanTexas1901Senator Joseph Dibrell — gipsTexas1901Senator Joseph Dibrell — mármarTexas1901Ella Dancy DibrellTexas1901Governor Joseph Sayers — gipsTexas1902Governor Joseph Sayers — mármarTexas1902Governor Sul Ross — gipsTexas1902Governor Sul Ross — mármarTexas1902Busto de CristoTexas1902Albert Sidney Johnston — byustTexas1902Albert Sidney Johnston — gipsTexas1902Albert Sidney Johnston — marmarTexas1902Jacob BicklerTexas1902Lady MacbethTexas1902Lady Macbeth gipsTexas1902Lady Macbeth — mármarTexas1903Dr. David Thomas Iglehart -gipsTexas1902Dr. David Thomas Iglehart — bronzaTexas1903Miller Baby castTexas1904Helen Marr KirbyTexas1905Dr. William Lamdin PratherTexas1906Schnerr MemorialTexas1906Schnerr Memorial — gipsTexas1906Schnerr Memorial — mármarTexas

 Galereya 

 Manbalar 

 Adabiyotlar 

 Katrer, Emili Fourmi, Ayol sanʼati: Elisabet Neyning hayoti va ishi, Nebraska universiteti matbuoti, Linkoln, Nebraska, 1988 (ISBN 0-8032-1438-3).

 Havolalar 

 Britannica entsiklopediyasi maqolasi )
Turkum:1907-yilda vafot etganlar
Turkum:29-iyunda vafot etganlar
Turkum:1833-yilda tugʻilganlar
Turkum:26-yanvarda tugʻilganlar