Racha-Lechxumi va Quyi Svanetiya

Racha-Lechxumi va Quyi Svanetiya yoki Racha-Lechxumi va Kvemo Svanetiya () – Gruziya shimolidagi oʻlka (mxare). Markazi va eng katta shahri – Ambrolauri.

Oʻlka Gruziyaning bir nechta tarixiy mintaqalari: Quyi Svaneti (Kvemo-Svaneti), Lechxumi va Racha hududlarini egallaydi. Mintaqaning bir qismi qisman tan olingan Janubiy Osetiya Respublikasi tomonidan nazorat qilinadi.

 Tarixi 
Uzoq vaqt davomida mintaqaning tarkibiy qismlari – Racha – Lechxumi va Quyi Svaneti tarixi alohida oʻtdi. XIX asrning boshlariga kelib, Quyi Svanetiya Megreliya knyazligining bir qismi edi (Yuqori Svanetiyaning haqiqiy mustaqil jamiyatlaridan farqli oʻlaroq), Racha-Lechxumi esa Imeretiya qirolligi tarkibiga kirdi. Ular bilan birgalikda 1803 va 1804-yillarda mos ravishda Rossiya imperiyasining bir qismi boʻldi.

1840-yilda Racha-Lechxumi Gruziya-Imereti guberniyasi tarkibiga kirdi, Quyi Svaneti esa maʼmuriy jihatdan alohida Megreliya knyazligining bir qismi boʻlib qoldi. 1846-yilda Gruziya-Imereti guberniyasi tarqatib yuborilganda, mintaqaning ikkala qismi ham bitta maʼmuriy birlik – Kutaisi provinsiyasiga aylandi. Bir nechta islohotlardan va Megreliya knyazligi tugatilgandan soʻng (1867-yilda), 1886-yilda oʻlka hududi taxminan Kutaisi provinsiyasining ikkita – Lechxumi (shu jumladan Quyi Svaneti) va Racha (markazi – Oni) okrugiga toʻgʻri kelardi.

 Maʼmuriy boʻlinishi 
Maʼmuriy jihatdan, Racha-Lechxumi va Quyi Svanetiya toʻrtta munitsipalitetdan iborat. 2016-yildan 2018-yilgacha Ambrolauri shahri munitsipalitetga tenglashtirildi (u mintaqaviy boʻysungan shahar edi).
{|class="wikitable"
!Munitsipalitet || maydoni,km² || 2002-yilgi aholini roʻyxatga olish boʻyichaEtnicheskiy sostav Gruzii po perepisi 2002 goda   || 2014-yilgi aholini roʻyxatga olish boʻyicha || 2018-yilgi aholini roʻyxatga olish boʻyicha || markazi
 |-	
 | Ambrolauri || align="right" | 1142 ||align="right"|  || align="right" | || align="right" | || Ambrolauri sh.
 |-
 | Lentexi || align="right" | 1344 ||align="right"|  || align="right" | || align="right" | || Lentexi sh. t. pos
 |-
 | Oni || align="right" | 1326 ||align="right"|  || align="right" | || align="right" | || Oni sh.
 |-
 | Tsageri || align="right" | 755 ||align="right"|  || align="right" | || align="right" | || Tsageri sh.
 |-
 | oʻlka, umumiy || align="right" | 4568 ||align="right"|  || align="right" | || align="right" | || Ambroulari sh.
|}

Oni munitsipalitetining sharqiy qismi Janubiy Osetiyaning Java tumanining gʻarbiy qismiga toʻgʻri keladi va uning kuchlari, shu jumladan Gruziyada Kvaisi shahar tipidagi aholi punkti deb ataladigan Kvaisa shahri tomonidan toʻliq nazorat qilinadi.Shaharlar : Oni (2656 kishi, 2014-yil), Ambrolauri (2047 kishi), Tsageri (1320 kishi).Shahar tipidagi aholi punktlari : Lentexi (947 kishi, 2014-yil), Xaristvala (1991-yilgi zilziladan keyin doimiy aholi yoʻq).

 Aholisi 
Mintaqaning milliy tarkibi (2014-yilgi aholini roʻyxatga olish)
Aholi soni % Jami 32 089 100.00 % gruzinlar 31 977 99,65 % ruslar 29 0,09 % osetinlar 28 0,09 % yahudiylar oʻn toʻrt 0,04 % armanlar 9 0,03 % ukrainlar 9 0,03 % yunonlar 7 0,02 % boshqa 16 0,05 %

2018-yil 1-yanvar holatiga koʻra viloyat aholisi 30 246 kishini tashkil etgan, 2014-yil 1-yanvar holatiga koʻra esa – 45 900 aholi yashaydi  (Janubiy Osetiyaning Java tumanining bir qismi bundan mustasno).

Oʻlka aholisi 2014-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra 32 089 kishi, 2002-yil aholi roʻyxatiga koʻra – 50 969 kishi(mamlakat aholisining 1,2 %), 2008-yil 1-yanvar holatida – 48200 kishi , 2009-yil 1-yanvar holatida esa – 47,7 ming aholiga ega.Racha-Lechxumi va Quyi Svanetiya aholisining katta qismi bir nechta etnografik guruhlar bilan ifodalangan gruzinlardir (99,65 % yoki 31 977 kishi. 2014-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra). Mintaqaning janubida rachalar, janubi-gʻarbiy qismida lechxumilar, shimolda esa alohida svan tilida gapiradigan svanlar yashaydi.

Osetinlar Gruziya tomonidan oʻz hududi deb hisoblangan, lekin aslida Janubiy Osetiyaning Java tumanining bir qismi boʻlgan Oni munitsipalitetining sharqiy qismining asosiy aholisini tashkil qiladi. Bundan tashqari, 22 osetin (yoki munitsipalitetning 0,36 %i).Racha-Lechxumi va Quyi Svanetiya va uning munitsipalitetlari aholisining milliy tarkibi (2014)''' 
Munitsipalitet Jami gruzinlar % ruslar % osetinlar % yahidiylar % armanlar % ukrainlar % greklar % boshqalar % Ambrolauri 11 186 11 152 99,70 % 13 0,12 % 4 0,04 % 1 0,01 % 2 0,02 % 6 0,05 % 5 0,04 % 3 0,03 % Lentexi 4386 4382 99,91 % 2 0,05 % 0 0,00 % 0 0,00 % 0 0,00 % 0 0,00 % 0 0,00 % 2 0,05 % Oni 6130 6073 99.07 % 6 0,10 % 22 0,36 % 12 0,20 % 6 0,10 % 1 0,02 % bitta 0,02 % 9 0,15 % Tsageri 10 387 10 370 99,84 % 8 0,08 % 2 0,02 % 1 0,01 % 1 0,01 % 2 0,02 % 1 0,01 % 2 0,02 % oʻlka, jami 32 089 31 977 99,65 % 29 0,09 % 28 0,09 % 14 0,04 % 9 0,03 % 9 0,03 % 7 0,02 % 16 0,05 %
Onida qadimdan gruzin yahudiylari jamoalari ham yashab keladi.

 Manbalar 

 Havolalar 

Turkum:Gruziya oʻlkalari