Italiya — Shvetsiya munosabatlari

Italiya — Shvetsiya munosabatlari Italiya va Shvetsiya oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlarga ishora qiladi.

Shvetsiyaning hozirgi Götaland mintaqasi ostgotlar va vestgotlar bilan bir qatorda Gʻarbiy Rim imperiyasining qulashi va uning oʻrniga Ostrogotlar qirolligi bilan chambarchas bogʻlangan. Ammo, Vizigot qirolligidan farqli oʻlaroq, u qisqa vaqt ichida Vizantiya imperiyasi tomonidan magʻlubiyatga uchradi.

1935-yil dekabr oyida Italiya Efiopiyasida shved tez yordam mashinasini bombadan portlagach norozilik namoyishlari boshlandi.

Bugungi kunda (2012-yil holatiga koʻra) aloqalarni kuchli deb taʼriflash mumkin, ayniqsa, Ikkinchi Jahon Urushidan keyin Shvetsiyaga kelgan italiyalik muhojirlar tufayli Italiyaga shved charter sayyohlari soni ortib bormoqda. 1940-yillarning oxiridan beri koʻplab shved futbolchilari Italiya klublari jamoalarida muvaffaqiyat qozonishdi.

 Mamlakatni taqqoslash 
Rasmiy nomi Shvetsiya Italiya Respublikasi Bayroqcenter|thumb Gerblink=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2b/Coat_of_arms_of_the_Swedish_Riksmarskalk.svg/220px-Coat_of_arms_of_the_Swedish_Riksmarskalk.svg.png|center|thumbalt=Emblem of Italy|239x239px|Italiya gerbi Madhiya Kungssången Il Canto degli Italiani Poytaxt shahar Stokgolm Rim Eng katta shahar Stokgolm Rim Hukumat parlament tizimi konstitutsiyaviy monarxiya Unitar davlat Parlament konstitutsiyaviy respublika Davlat rahbari Karl XVI Gustav Serxio Mattarella Hukumat rahbari Magdalena Andersson Mario Dragi Rasmiy til shvedcha italyancha Hudud 450 295 km 2 (173 860 kv mi)  Vaqt zonalari 1 UTC+01:00 (CET) 1 UTC+01:00 (CET) Aholi 10 402 070 60 317 116 Aholi zichligi 25/km 2 201,3/km 2 YaIM (nominal) 528,929 milliard dollar 2,106 trillion dollar Aholi jon boshiga YaIM (nominal). $50 339 $34 997 YaIM (PPP) 563,882 milliard dollar 2,610 trillion dollar Aholi jon boshiga YaIM (PPP). $52 477 $43 376 HDI 0,945  0,892 Valyuta Shved kronasi (SEK) yevro

 Tarixi 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/Gustavo_Bernadotte_con_il_re_Umberto_I_all%27ippodromo_Tor_di_Quinto.jpg/220px-Gustavo_Bernadotte_con_il_re_Umberto_I_all%27ippodromo_Tor_di_Quinto.jpg|thumb| Gustav Bernadot Umberto I bilan XIX asr oxirida
Tarixiy dalillar ikki mamlakat Davlat rahbarlarining o‘tgan yillardagi rasmiy uchrashuvlarini ko‘rsatadi.

1890-yillarda Shvetsiya va Norvegiya valiahd shahzodasi Gustav Bernadot qirol Umberto I bilan uchrashish uchun Italiyaga tashrif buyurdi.

1933-yilda qirol Vittorio Emanuele III qirol Gustav V bilan uchrashdi.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/King_Gustaf_VI_Adolf_of_Sweden_and_the_President_of_Italy%2C_Giuseppe_Saragat_AMA.0008954.jpg/220px-King_Gustaf_VI_Adolf_of_Sweden_and_the_President_of_Italy%2C_Giuseppe_Saragat_AMA.0008954.jpg|thumb| Shvetsiya qiroli Gustaf VI Adolf va Italiya prezidenti Juzeppe Saragat
1966-yilda Shvetsiya qiroli Gustaf VI Adolf va Italiya prezidenti Juzeppe Saragat furgonda suratga tushishgan..

Italiya va Shvetsiya Yevropa Ittifoqining bir qismidir. Italiya 1951-yilda Yevropa koʻmir va poʻlat hamjamiyatini yaratgan Parij shartnomasini imzolash orqali unga asos solgan oltita davlatdan biri edi. Shvetsiya 1995-yil 1-yanvarda Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻldi, bunda mamlakat Yevropa Iqtisodiy Hamjamiyatiga qoʻshildi.

Shvetsiya va Italiya 1946- va 1955-yillarda mos ravishda Birlashgan Millatlar Tashkilotiga aʼzo boʻlishdi.

Italiya va Shvetsiya koʻrfaz urushida (1990-1991) Iroqqa qarshi kurashgan 35 mamlakat koalitsiyasi tarkibida boʻlgan. Koalitsiyaga Birlashgan Millatlar Tashkiloti, aniqrogʻi, Amerika Qoʻshma Shtatlari boshchilik qildi. Koʻrfaz urushi oldidan Quvayt mintaqasi Iroq tomonidan ishgʻol qilingan va Xavfsizlik Kengashi Iroqqa qarshi embargo eʼlon qildi. Italiya havo kuchlari orqali mojaroga hissa qoʻshdi. Urush yakunlangan 225 missiyaga birgalikda Operazione Locusta nomi berildi. Shvetsiyaning dala kasalxonasi urushdan keyin (1991-2003) Iroqni qurolsizlantirishda rol oʻynagan.

Italiya Shvetsiyaning 2022-yil may oyida NATOga aʼzo boʻlish taklifini qoʻllab-quvvatladi.

 Iqtisodiy hamkorlik 
Italiya va Shvetsiya savdo sheriklardir.

Italiya Shvetsiyaning 12-eng muhim savdo hamkoridir. Shvetsiyaning Italiyaga eksporti 4,24 milliard dollarga yetgan, bu 2020-yilda uning umumiy summasining 2,78 foizi deganidir. Oʻsha yili Italiya Shvetsiyaning umumiy import qiymatining 3,71 foizini, 5,19 milliard dollarni tashkil etdi.

2020-yilda Shvetsiya jami Italiya eksportining 1,08 foizini, 5,19 milliard dollarni va jami Italiya importining 0,99 foizini, qiymati 4,24 milliard dollarni tashkil etdi. 2021-yilda Shvetsiya Italiya eksporti boʻyicha Italiyaning 18-tijoriy hamkori va import boʻyicha 23-oʻrinni egalladi.

Shvetsiyaning Italiyadan import qilinadigan asosiy tarmoqlari mashinasozlik, avtotransport va tirkamalar, oziq-ovqat va metallurgiya mahsulotlari hisoblanadi. 2018-yilda Italiyaning Shvetsiyadan importi uchun eng muhim tarmoqlar qogʻoz va qogʻoz mahsulotlari boʻlgan.

2016-yil holatiga koʻra, Shvetsiyada 5153 kishi ishlaydigan 145 ta italyan kompaniyasi mavjud. Bular asosan tijorat filiallaridir. Baʼzi italyan kompaniyalari, masalan, Shvetsiya temir yoʻli bilan bogʻliq infratuzilma loyihalariga ham qiziqish bildirishgan. Oʻsha yili Italiya hududida 300 ga yaqin shved kompaniyasi faoliyat yuritdi va ularda deyarli 36000 kishi ishlagan. Bularga Erikson, Volvo, H&M va IKEA kiradi.

 Xalqaro majburiyatlar 
1980-yilda Shvetsiya va Italiya oʻrtasida ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olish hamda daromad va kapitalga soliq toʻlashdan boʻyin tovlashning oldini olish toʻgʻrisida shartnoma tuzildi . Italiya 1980 yil 6 martda shartnomani imzoladi va 1982 yil 4 iyunda ratifikatsiya qildi. Italiyada shartnoma 1983 yil 5 iyulda kuchga kirdi 

 Madaniy hamkorlik 
Italiya va Shvetsiya oʻrtasidagi madaniy aloqalar, asosan, taʼlim va sanʼat sohalarida amal qiladi.

1941-yilda ikki davlat oʻrtasida ikki tomonlama shartnoma tuzilgandan soʻng Stokgolmda birinchi italyan tilini rivojlantirish instituti tashkil etildi. 1954-yilda u ikki madaniyatni oʻzaro uzatish va almashish uchun „Stokgolmdagi Italiya madaniyat instituti“ga oʻzgartirildi. Ushbu institutning tashkil etilishi kelajakdagi badiiy va madaniy hamkorliklar uchun boshlangʻich nuqta boʻldi. Italiya va Shvetsiya oʻrta maktabdan doktorlik darajasiga va stipendiyalarga qadar bir qator taʼlim almashinuviga ega. Italiya madaniyat instituti va Stokgolmdagi Italiya elchixonasi Italiya va Shvetsiya madaniyati, tashkilotlari oʻrtasidagi madaniy aloqalarni targʻib qiladi va osonlashtiradi.

Madaniy hamkorlik Shvetsiya va Italiyadagi sanʼat koʻrgazmalari kabi tadbirlar orqali ham rivojlanadi. Shvetsiya 1962-yilda qurilgan Venetsiya Biennalesining Shimoliy pavilyonida sanʼat asarlarini namoyish etadi.

 Ilmiy hamkorlik 
2014-yilda Italiya-Shvetsiya qoʻshma qoʻmitasi 2014-2017-yillarga moʻljallangan Ilmiy va texnologik hamkorlikning Ijroiya dasturini imzoladi. Dastur ikki mamlakat iqtisodiyoti, jamiyati va madaniyati bilan bogʻliq fan va texnologiya sohasida Italiya-Shvetsiya hamkorligini nazarda tutadi. Qoʻmita umumiy manfaatlarga ega boʻlgan madaniy meros, nanofan va nevrologiya kabi beshta moliyalashtirilgan loyihani maʼqullagan.

2017-yilda Italiya MAECI (Tashqi ishlar va xalqaro hamkorlik vazirligi) MIUR (Taʼlim, universitet va tadqiqot vazirligi) bilan hamkorlikda 2018-2020-yillar fan va texnologiyaning bir qismi sifatida Italiya va Shvetsiya oʻrtasida qoʻshma tadqiqot loyihalari uchun chaqiruvni boshladi. Tadqiqotning ustuvor yoʻnalishlari orasida tabiiy xavf, nanofan, nevrologiya va onkologiyaga qoʻllaniladigan texnologiya, qayta tiklanadigan energiya, kiberxavfsizlik, shuningdek, madaniy merosga qoʻllaniladigan texnologiya va tadqiqotlar bor.

 Sport 
2017-yilning 13-noyabr kuni futbol bo‘yicha Italiya va Shvetsiya erkaklar terma jamoalari FIFA Jahon chempionati saralash bosqichi uchun maydonga tushishdi. Yakuniy natija 0:0, Shvetsiya Italiya terma jamoasini magʻlub etdi. Bu tarixda ikkinchi marta italiyaliklarning musobaqada ishtirok etmagani bo‘ldi.

 Doimiy diplomatik vakolatxonalar 
Italiyaning Stokgolmda elchixonasi bor.

Shvetsiyaning Rimda elchixonasi bor.Italiyada Rim elchixonasidan tashqari Shvetsiyaning yana 13 ta vakolatxonasi bor. Anakapri, Bari, Bolonya, Kalyari, Castiglione della Pescaia, Florensiya, Genuya, Milan, Neapol, Palermo, Turin, Trieste va Venetsiyadagi konsulliklar shular jumlasidandir.

Italiyaning Shvetsiyada yana 7 ta vakolatxonasi bor, ular orasida Malmyo, Umea, Sundsvall, Gothenburgdagi konsulliklar va Lulea, Karlstad, Visbidagi vitse-konsulliklar mavjud.

 Manbalar 

Turkum:Italiyaning ikki tomonlama aloqalari
Turkum:Xalqaro munosabatlar
Turkum:Shvetsiyaning ikki tomonlama aloqalari
Turkum:Shvetsiyaning tashqi siyosati
Turkum:Italiyaning tashqi siyosati