NATOning harbiy texnikalari ro'yxati

Bu maqolada NATOning harbiy texnikasi va kuchlari, umuman, armiyalar, havo kuchlari va dengiz flotiga boʻlinganligi haqida umumiy maʼlumot beriladi. 2022-yil 12-maydan boshlab Shvetsiya va Finlandiya yaqin orada NATOga qoʻshilish ehtimoli katta.

 Armiyalar va kichik qurollar, transport vositalari, artilleriya va havo mudofaa tizimlari 

 Armiyalar 
NATOdagi eng katta armiya 2021-yil holatiga koʻra 485 000 nafar muntazam harbiy xizmatchi bilan AQSh armiyasi, undan keyin esa 260 200 kishi bilan Turkiya armiyasi turadi. NATOning aksariyat Yevropa aʼzolari oʻz qoʻshinlari uchun oʻn minglab faol xodimlarga ega. Istisnolar mos ravishda 100 000 va taxminan 118 000 boʻlgan Gretsiya va Fransiya armiyalari boʻladi. Italiya armiyasi 100 000 dan sal kamroq va Britaniya armiyasi nisbatan katta 82 040 kishi. 8500 kishilik Albaniya armiyasi, 7300 nafar Sloveniya quruqlik kuchlari, 6100 nafar Shimoliy Makedoniya armiyasi, 1500 nafar Chernogoriya armiyasi va 950 nafar Lyuksemburg qurolli kuchlarga ega. Islandiyada armiya yoʻq va uning yagona mudofaa kuchi 3 ta kema va 4 ta samolyotga ega Islandiya qirgʻoq qoʻriqlash xizmatidir .

 Oʻq-dori 
Bugungi kunda NATOning standart oʻqotar qurollari 5,56 mm NATO boʻlib, 7,62 mm NATO hali ham pulemyotlar va snayper miltiqlari bilan qoʻllanadi. Biroq, NATOga aʼzo boʻlgan baʼzi sobiq Varshava shartnomasi davlatlari hali ham oʻzlarining Kalashnikov avtomatlari uchun 7,62 × 39 mm oʻlchamdagi standart rus avtomatlaridan foydalanadilar. 9 mm Parabellum oʻq-dorisi Sidearms uchun hali ham qoʻllanadi. 12,7 mm NATO patroni, shuningdek, 50 BMG sifatida ham tanilgan, ogʻir pulemyotlar uchun standart hisoblanadi, chunki NATOning asosiy ogʻir pulemyoti M2 Browning boʻlib, u NATO tashkil etilishidan ancha oldin 50 BMG uchun yaratilgan. Tank oʻq-dorilari ham NATO boʻylab standartlashtirilgan boʻlib, 120 × 570 mm NATO oʻq-dorilari Challenger 2dan tashqari barcha NATO tanklarida qoʻllanadi, ammo kelajakda Challenger 3 NATOning standart tank oʻq-dorilaridan foydalanishi mumkin. Bir xil oʻlchamlarga ega boʻlgan barcha NATO tank oʻq-dorilari NATO mamlakatidan istalgan oʻq NATO tankida oʻq uzilishi mumkinligini anglatadi. Shunday qilib, Leopard 2 Amerika M829 tankining oʻq-dorilarini oʻqqa tuta oladi va aksincha . Isroil, Yaponiya va Janubiy Koreya kabi gʻarbiy ittifoqdosh davlatlar ham NATOning standart oʻlchamlariga mos keladigan oʻq-dorilar ishlab chiqaradi, shuning uchun u NATO tankida ham ishlatilishi mumkin.

 Kichik qurollar 
Nisbatan katta miqdordagi NATO standart xizmat qurollari M4 karabina, Colt Canada C7 va Heckler &amp; Koch HK416 kabilar M16 hujum miltiqlari oilasiga tegishlidir. Ularning barchasi M16 dizaynining variantlari hisoblanadi. Bundan tashqari, sobiq Varshava shartnomasi mamlakatlari hali ham AK oilasiga mansub miltiqlardan foydalanadilar. NATO xizmatidagi boshqa hujum miltiqlari Steyr AUG, Heckler &amp; Koch G36, FN SCAR, SA 80, Beretta AR70/90, Beretta ARX160, CZ 805 BREN va HS Produkt VHSdir.FAMAS Fransiya tomonidan 2022-yilda ham foydalanilayotgan boʻlsa-da, u tez orada HK 416 bilan almashtiriladi. NATO qurollari Beretta 92 bilan Beretta, SIG Sauer M17 bilan SIG Sauer, Glock toʻpponchasi bilan Glock, Heckler &amp; Koch USP bilan Heckler &amp; Koch va CZ 75 bilan CZUB boʻlgan yirik tijorat toʻpponcha ishlab chiqaruvchilaridan. Pulemyotlar odatda FN Herstal tomonidan ishlab chiqarilgan 5.56 FN Minimi yoki 7.62 FN MAGlardir . Biroq Germaniya oʻzining 5.56 da MG4 va 7.62 da MG5 pulemyotlarini ishlab chiqaradi va Daniya Sovuq urush davridagi US M60ning modernizatsiya qilingan versiyasidan foydalanadi. Eski MG 3 pulemyoti Bundesverda va NATOning boshqa aʼzolarining qoʻshinlarida foydalanilmoqda, garchi u Bundesver tomonidan bosqichma-bosqich toʻxtatilgan va 2022-yildan boshlab MG4 va MG 5 bilan almashtirilishi kerak boʻlsa-da. Piyodalarning tankga qarshi qurollariga NATO FGM-148 Javelin, M72 LAW, NLAW, Panzerfaust 3, MATADOR, Karl Gustaf, AT4, Spike, C90-CR (M3), Eryx, MILAN, raketalar, Moyenne Portee, RPG-75, RPG-7 va 9K111 Fagotkabilar kiradi. Piyoda zenit qurollari uchun FIM-92 Stinger, Starstreak, Mistral (raketa) va Piorun (raketa) mavjud. Stinger NATOda, shuningdek, Mistralda keng qoʻllanadi.

 Zirhli jangovar mashinalar 
MBT nuqtai nazaridan, NATOda Rossiya bilan raqobatlasha oladigan, zamonaviy zirhli jangovar mashinalarning 5 turi mavjud. NATO aʼzolarining aksariyati „Leopard 2“ dan asosiy tank sifatida foydalanadi, masalan, Ispaniya va Polsha kabi baʼzi mamlakatlarda oʻz variantlari mavjud. Leopard 2A4 eng koʻp qoʻllanadigan variant boʻlsa-da, bu hozirgi foydalanishdagi eng kam zamonaviy variant va NATO 2A4 2A5, 2A6 va 2A7kabi nisbatan keyin ishlab chiqilgan variantlardan foydalanadi. AQShning M1 Abrams tanki, asosan, AQSh tomonidan qoʻllanadi, ammo Polsha ularni Leopard 2’S bilan birga ishlatadi, bu Abramsni AQShdan tashqari boshqaradigan NATOning boshqa bir aʼzosidir. M1 Abrams koʻp sonli AQSh armiyasida xizmat qiladi va Leopard 2 NATOning deyarli barcha davlatlari tomonidan foydalaniladi.Bu esa uni NATO zirhli kuchining asosiy qismiga aylantiradi.NATO xizmatida taxminan 1500 ta Leopard 2 va taxminan 2500 M1 Abrams(aksariyati M1A2 va qolganlari M1A1) mavjud.Bu tanklar NATOning asosiy tank kuchlari boʻlsa-da, boshqa NATO aʼzolari ham Gʻarb, ham Sovet Ittifoqining Sovuq urush davridagi eskirgan tanklarini ishlatadilar. Sovet tanklarining baʼzilari asl sovet dizaynining mahalliy variantlaridir. Ushbu tanklarni ishlatadigan mamlakatlar ham ularni chet elda joylashtirish imkoniyatiga ega emaslar, shuning uchun ular hali ham yomon qurollangan raqiblarga qarshi NATO operatsiyalarida foydalanilmaydi. Piyoda jangovar transport vositalarining xilma-xilligi hamda tank bilan solishtirganda arzonligi sababli bir oz koʻproq. AQSh M2 Bradley NATOdagi piyoda jangovar transport vositalarining katta qismini tashkil qiladi, AQSh esa taxminan 6000 taga egalik qiladi NATOdagi boshqa IFVlar NATOda qaysi biri mavjudligiga qarab har bir turdagi yuzlab turlarga ega. Bu IFV’lar Puma, Warrior, Dardo, Freccia, ASCOD, Combat Vehicle 90, VBCI, LAV III, BMP-1 va BMP-2kabilardir.Barcha IFVlarning umumiy soni taxminan 5000 tani tashkil etadi, yaʼni AQSh NATO IFVlarining qariyb yarmiga ega.NATOdagi zamonaviy gʻildirakli AFVlarning aksariyati taxminan 4500 ga yaqin Strykerlardir. Keyingi eng keng tarqalgan gʻildirakli BTR — bu Patria AMV boʻlib, Polshada koʻp miqdorda (taxminan 1000 ta mashina) va NATOning boshqa aʼzolaridan kamroq miqdorda mavjud. Ikkinchi, eng kam ishlatiladigan mashina MOWAG Piranha boʻlib, taxminan 500 tasi NATOda foydalaniladi. NATOdagi eng kam sonli zamonaviy gʻildirakli AFV bu Pandur II boʻlib, NATO aʼzolarida 250 tasi (Portugaliyada koʻp, Chexiyada esa kamroq) mavjud.

 Artilleriya 
NATO xizmatidagi asosiy oʻziyurar artilleriya vositalari M109 gaubitsasi va Panzerhaubitze 2000lardir . 2022-yil holatiga koʻra NATOda faqat bitta davlat AS-90, AMX-30 AuF1, K9 Thunder, T-155 Fırtına va AHS Krab oʻziyurar artilleriyalarini boshqaradi. Norvegiya tomonidan boshqariladi, ammo bu oʻzgarishi mumkin. CAESAR oʻziyurar gaubitsa oʻziyurar artilleriya mashinasi uchun odatiy emas, chunki u zirhsiz. SEZAR 2022-yildan boshlab yaqin orada NATOning bir nechta aʼzolari tomonidan qoʻllanadi. Chexiyaning 152 mm SpGH DANA oʻziyurar artilleriyasi ham NATOning bir nechta aʼzolari tomonidan qoʻllanadi. NATO xizmatiga tortilgan artilleriya nuqtai nazaridan, baʼzi mamlakatlar hali ham Sovuq urush davridagi AQSh va Sovet Ittifoqi yoki hatto Ikkinchi Jahon urushi davridagi AQShning tortma artilleriya qismlarini, shuningdek, Sovuq Urush davridagi AQShning eski oʻziyurar artilleriya qismlarini ishlatadilar. L118 yengil avtomati, shuningdek, NATOning koʻplab davlatlari tomonidan ishlatiladigan FH70 va M777 gaubitsasi faqat AQSh va Kanada tomonidan qoʻllanadi. Faqat Polsha WR-40 Langustadan foydalanadi.

 Havo mudofaa tizimlari 
2022-yildan boshlab NATOning asosiy havo mudofaa tizimi MIM-104 Patriot hisoblanadi. Boshqa koʻpgina davlatlarda NASAMS, CAMM va Sharqiy Yevropada Sovuq urush davridagi Sovet 2K12 Kub ishlatiladi. THAAD faqat ballistik raketalarni tutib olish uchun moʻljallangan tizim boʻlib, NATOda faqat AQSh tomonidan qoʻllanadi.

 Shvetsiya va Finlandiya NATOga kirsa 

 Armiya 
Finlandiya armiyasida bugungi kunda taxminan 21,000 va Shvetsiya armiyasida 24,000 kishi bor. Shunday qilib, agar ular NATOga qoʻshilishsa, tashkilotda taxminan 45,000 koʻproq xodimlar boʻlar edi, ularning bir qismi askarlar, bu NATOdagi professional armiya xodimlari sonining sezilarli oʻsishidir. Shvetsiyaning asosiy xizmat miltigʻi Ak 5, Finlandiya uchun esa RK 62. Finlandiyada ham, Shvetsiyada ham NATO qo‘llanilayotgan ko‘plab zenit va tankga qarshi qurollar mavjud. Shvetsiyada Leopard 2ning shved varianti boʻlgan 120 ta Stridsvagn 122 tank, Finlandiyada esa taxminan 200 ta Leopard 2 tanki ishlaydi, ularning yarmi eski Leopard 2A4, qolgan yarmi zamonaviy Leopard 2A6lardir. Shunday qilib, Finlandiya va Shvetsiya NATOga qoʻshilsa, bu NATOdagi Leopard 2 tanklarining taxminiy sonini 1500 tadan 1800 tagacha oshiradi, bu katta oʻsishdir. Finlandiya va Shvetsiyada jami 450 ga yaqin jangovar avtomobil, 90 ta piyoda jangovar texnikasi va Finlandiyada shuningdek, 100 ga yaqin BMP-2MD avtomobilni modernizatsiya qiluvchi BMP-2ning Finlandiya varianti mavjud. Bu shuni anglatadiki, Finlandiya va Shvetsiya birgalikda NATOga qoʻshimcha 550 ta piyoda jangovar texnikasini qoʻshishi mumkin, bu juda koʻp degani. Shvetsiyada, shuningdek, 113 ta va Finlandiya 62 ta Patria AMV mavjud boʻlib, ular NATOdagi sonini 175 taga koʻpaytirdi, bu esa allaqachon xizmatda boʻlgan 1000 ga yaqin mashinaga qoʻshildi. Shvetsiyada 48 ta Archer artilleriya tizimi va Finlandiyada 100 ga yaqin oʻziyurar artilleriya mavjud boʻlib, ularning chorak qismi K9 Thunder va qolgan uch qismi 2S1 Gvozdikalardir .

 Havo kuchlari 
Shvetsiyada 73 ta Saab JAS 39 Gripen qiruvchi samolyotlari mavjud boʻlib (ulardan 68 tasi buyurtma asosida), transport samolyotlari, oʻquv samolyotlari va vertolyotlar kabi 100 dan ortiq turli xil samolyotlar mavjud. Finlandiyada 55 ta McDonnell Douglas F/A-18 Hornets qiruvchi samolyoti (buyurtma asosida 64 ta F-35A qiruvchi samolyoti) mavjud. Finlandiyada shuningdek, qiruvchi samolyotlarga aylantirilishi mumkin bo‘lgan 37 ta BAE Systems Hawk trenajyorlari kabi 120 dan ortiq boshqa samolyotlar mavjud.

 Dengiz floti 
Shvetsiyada korvetlar va suv osti kemalari bor, Finlandiya esa Korvetlarni olish jarayonida va hozirda raketa kemalariga ega. Shvetsiya va Finlandiya dengiz kuchlarining NATOga qoʻshilishi NATOning Boltiqboʻyida yoki yaqinida faoliyat yuritayotgan Norvegiya, Daniya, Germaniya va Polsha dengiz kuchlariga Finlandiya va Shvetsiya flotlarini qoʻshish bilan NATO dengiz kuchlarining Rossiya Boltiq flotiga nisbatan mahalliy ustunligini yanada oshiradi. Shvetsiyaning Gotland sinfidagi suv osti kemalari diqqatga sazovordir.

 Manbalar 

Turkum:Harbiy texnika
Turkum:Harbiy-siyosiy bloklar