Kachimsimon yetmak

Kachimsimon yetmakRedkie rasteniya RK, yoki kachimsimon tikanak () – chinnigullar (Caryophyllaceae) oilasiga mansub kamyob oʻsimlik, soni jihatidan juda kamaygan.

 Tarqalishi 
Pomir-Oloy va Gʻarbiy Tyan-Shanning endemiki. Qozogʻistonning Janubiy Qozogʻiston va Jambil viloyatlarining togʻ oldi va togʻlarida uchraydi.

Dengiz sathidan 400–1400 m balandlikda toshli va shagʻalli yonbagʻirlarda va baʼzan tashlandiq yerlarda oʻsadi.

Toshkent, Namangan, Jizzax, Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlari: Qurama, Chotqol, Molguzar, Nurota, Hisor, Koʻhitang tizmalarida tarqalgan.

 Tavsifi 
Oq mayda gullari, deyarli sharsimon poyada poyaning tepasida yoyiq roʻvaksimon toʻpgul hosil qiladi.

Turning uzoq umr koʻrish muddati (200 yilgacha) va ogʻirligi 2-3 kg gacha boʻlgan kuchli ildiz ildizi bilan ajralib turadi.

 Oʻsimlilar soni va arealining oʻzgarish sabablari 
Mahalliy aholi tomonidan sanoat xomashyosi va dorivor oʻsimlik sifatida koʻplab yigʻib olinadi. Yetmakdan toʻqimachilik, moʻynachilik, qandolatchilik sanoatida, tabobatda va kundalik hayotda keng qoʻllanadi. Shu bois ham bu oʻsimlik kamayib ketmoqda.

 Himoya choralari 
Surxon, Kitob, Chotqol qoʻriqxonalari va Ugom-Chotqol milliy bogʻida muhofaza etiladi. Sanoat ehtiyoji uchun ekiladigan maydonlarni kengaytirish kerak. Tabiatda yetmakzorlar tiklanganidan soʻng ham uni mas’ul idoralar ijozati bilan yigʻish lozim.

 Manbalar 

 Adabiyot 


   Arxivnaya kopiya ot 2 aprelya 2017 na Wayback Machine
Turkum:O‘zbekiston Qizil kitobi