Alba okrugi

Alba okrugi () Ruminiyaning Transilvaniya mintaqasida joylashgan okrug (județ)dir. Markazi – Alba Iulia, aholisi 63 536 kishi.

 Etimologiyasi 
Lotin va rumin tillarida „oq“ degan maʼnoni anglatuvchi „Alba“ Alba Iulia shahri nomidan olingan. Vengriyada okrug nomi Fehér megye (fehér, shuningdek, oq degan maʼnoni anglatadi) va nemis tilida Kreis Karlsburg oʻlaroq tanilgan.

 Demografiyasi 
2011-yil 31-oktabrda 327,224 nafar aholi istiqomat qiladi, aholi zichligi esa  nafar edi.

 Ruminlar – 89,9 % 
 Vengerlar – 4,8 %
 Roman loʻlilar- 4,7 %
 Nemislar (Transilvaniya sakslari) – 0,2 %

Yil Okrug aholisi National Institute of Statistics, „Populaţia la recensămintele din anii 1948, 1956, 1966, 1977, 1992, 2002 şi 2011“ 1948 361 062 1956 370 800 1966 382 786 1977 409 634 1992 414 227 2002 382 747 2011 327 224 2022 Toʻliq hisoblanmagan

 Geografiyasi 
Bu okrugning umumiy maydoni 6242 ni tashkil qiladi km 2, togʻlar uning yuzasining taxminan 59 % ni egallaydi.

Shimoli-gʻarbda Apuseni togʻlari; janubdaParang tizmasi shimoli-sharqiy guruhi – Řureanu va Cindrel togʻlari, sharqda chuqur, lekin keng vodiylarga ega Transilvaniya platosi joylashgan. Bu ich asosiy tarkibni Mureş daryosi vodiysi ajratib turadi.

Asosiy daryolari – Mureş daryosi va uning irmoqlari Tarnava, Sebeş va Arieşlardir.

 Tutash hududlar 

 Sharqda Sibiu va Mureș okrugi.
 Gʻarbda Bihor va Arad okrugi.
 Shimolda Kluj okrugi.
 Janubi-gʻarbda Hunedoara okrugi.
 Janubda Valcea okrugi.

 Iqtisodiyoti 
Okrugda sanoatning asosiy tarmoqlari quyidagilardir:

 Oziq-ovqat
 Toʻqimachilik
 Yogʻoch
 Mexanik
 Qogʻoz va qadoqlash materiallari
 Kimyo

Alba okrugida minerallar (oltin, kumush, mis), tuz va qurilish materiallari, shu jumladan marmar va granit qazib olinadi.

 Turistik diqqatga sazovor joylar 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/78/Gold-Quartz-mm11a.jpg/220px-Gold-Quartz-mm11a.jpg|thumb| Kvarsdagi oltin, Roșia Montanâ. Hajmi 4,3 × 2,7 × 1,3 sm.
Okrugn

ning asosiy diqqatga sazovor joylari:

 Alba Iulia shahri
 Apuseni togʻlari
 Scărisoara karst majmuasi
 Găina togʻi
 Dealul cu melci („Salyangoz tepaligi“) Vidra gʻarbida
 Barren Detunata va Shaggy Detunata (Detunatele)
 Câlnic va Gârbova qal’asi
 Sebeş va Aiud shaharlari va cherkovlari
 Ocna Mureş kurorti
 Taara Moților etnografik hududi. Apuseni togʻlarida joylashgan Țara Moților Ruminiyaning kuchli va oʻziga xos anʼanalariga ega mintaqadir.
 Roșia Montană konchilik madaniy landshafti – yaxshi saqlangan Rim galereyalari mavjud va Kirnik (Cârnic) togʻida qazib olish ishlari 2000 yil oldin boshlangan. Kanada kompaniyasi ochiq usulda kon ochishga urinadi, ammo 2007-yilda loyihadan voz kechadi. Roșia Montană – noyob oltin namunalari mineral kollektorlari orasida mashhur joy hisoblanadi

 Siyosatda 
2020-yilgi mahalliy saylovlarda yangilangan Alba okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibga ega 32 okrug maslahatchisidan iborat:
     Partiya Oʻrinlar Hozirgi okrug kengashi    Milliy Liberal Partiya (MLP) 19                                                             Sotsial Demokratik Partiya  (SDP) 6                                                Save Romania Union (USR) 4                                              Xalq Harakati Partiyasi (XHP) 3                                         

 Maʼmuriy boʻlinmalari 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Cetatea_Alba_Iulia_din_aer_toamna.jpg/220px-Cetatea_Alba_Iulia_din_aer_toamna.jpg|thumb| Alba Iulia ()
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Vista_de_Blaj2.jpg/220px-Vista_de_Blaj2.jpg|thumb| Blaj
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/Kirche_mit_Markthallen. JPG/220px-Kirche_mit_Markthallen. JPG|thumb| Sebeş ()
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Abrud.seara.jpg/220px-Abrud.seara.jpg|thumb| Abrud
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Baia_de_Arie%C8 %991.jpg/220px-Baia_de_Arie%C8 %991.jpg|thumb| Baia de Aries
Alba okrugida 4 ta munitsipalitet, 7 ta shahar va 67 ta kommuna mavjud.

 Munitsipalitetlari:
 Aiud
 Alba Iulia – okrug markazi; 58 761 kishi (2011-yil)
 Blaj
 Sebeş

 Shaharlari:
 Abrud
 Baia de Aries
 Campeni
 Cugir
 Ocna Mures
 Teius
 Zlatna


 Tarixiy okrugi 
Tarixiy jihatdan, Alba de Jos okrugi Buyuk Ruminiyaning markaziy-gʻarbiy, Transilvaniyaning janubi-gʻarbiy, Vengriyaning eski Alsó-Feher okrugi bilan bir xil hududda joylashgan. 1925-yilda maʼmuriy birlashish toʻgʻrisidagi qonun qabul qilingandan soʻng okrug nomi Alba okrugiga oʻzgartirildi va hudud qayta tashkil etildi. Gʻarbda Xunedoara okrugi, shimolda Turda okrugi, sharqda Sibiu va Târnava-Mică okruglari bilan chegaradosh boʻlgan. Uning hududiga hozirgi Alba okrugining markaziy qismi kirgan.

 Maʼmuriyati 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/1938_map_of_interwar_county_Alba.jpg/310px-1938_map_of_interwar_county_Alba.jpg|right|thumb|310x310px| 1938-yilda tuzilgan Alba okrugining xaritasi.
Okrug dastlab etti tumandan (plăși) iborat edi : Portretul României Interbelice – Județul Alba

 Abrud (markazi – Abrudda)
 Aiud (markazi – Aiudda)
 Ighiu (markazi – Ighiuda)
 Ocna Mureş (markazi – Ocna Mureş)
 Sebeş (markazi – Sebeş)
 Teiuș (markazi – Teiushda)
 Vintu de Jos (markazi – Vintu de Josda)

Keyinchalik, Plasa Ighiu tugatildi va yana ikkita tuman tashkil etildi, ulardan:

 Abrud (yetti qishloq, markazi – Abrudda)
 Aiud (oʻttiz uchta qishloq, markazi – Aiud)
 Alba Iulia (oʻn sakkiz qishloq, markazi – Alba Iulia)
 Ocna Mureş (yigirma bir qishloq, markazi – Ocna Mureş)
 Sebeş (yigirma bir qishloq, markazi – Sebeşda)
 Teiush (yigirmata qishloq, markazi – Teiushda)
 Vintu de Jos (oʻn uchta qishloq, markazi – Vintu de Josda)
 Zlatna (oʻn sakkiz qishloq, markazi -Zlatna)

Okrugda toʻrtta shahar boʻlgan: Alba-Iulia, Abrud, Aiud va Sebeş.

 Aholisi 
1930-yildagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, okrug aholisi 212 749 kishi boʻlib, ulardan 81,5 % ruminlar, 11,3 % vengerlar, 3,6 % nemislar, 1,8 % ruminlar, 1,4 % yahudiylar, shuningdek, boshqa ozchiliklar. Diniy jihatdan aholining 50,1 % sharqiy pravoslavlar, 31,6 % yunon katoliklari, 7,5 % kalvinistlar, 3,4 % rim katoliklari, 3,3 % yevangelistlar (lyuteranlar), 1,2 % unitarlar va boshqa ozchiliklardan iborat ediRecensământul general al populației României din 29 decemvrie 1930, Vol. II, pp. 522-524.

 Shahar aholisi 
1930-yilda okrugning shahar aholisi 33 365 kishini tashkil etdi, shundan 58,8 % ruminlar, 23,0 % vengerlar, 8,2 % nemislar, 6,2 % yahudiylar, 1,6 % ruminlar, shuningdek, boshqa ozchiliklar. Diniy nuqtai nazardan shahar aholisi 38,3 % sharqiy pravoslav, 21,4 % yunon katolik, 14,7 % kalvinist, 7,2 % yevangelist (lyuteran), 6,5 % yahudiy, shuningdek, boshqa ozchiliklardan tashkil topganRecensământul general al populației României din 29 decemvrie 1930, Vol. II, pp. 522-524.

 1938-yildan keyin 
1938-yildagi maʼmuriy va konstitutsiyaviy islohotdan soʻng bu okrug Ciuc, Odorhei, Sibiu, Târnava Mare, Târnava Micǎ okruglari bilan birlashib, Ținutul Mureșni tashkil qildi. Okrug 1940-yilda qayta tashkil etilgan, ammo 1950-yilda yana tarqatib yuborilgan. 1968-yilda hozirgi chegaralarida qayta tashkil etilgan.

 Taniqli shaxslari 
Mashhur mahalliy aholi vakillariga quyidagi kishilar kiradi:

 Ion Agarbiceanu
 Lucian Blaga
 Avram Ianku
 Cioaralik Sofroni
 Ioan Suciu

 Manbalar 
<div class="reflist">

 Havolalar 
 Alba okrugi memoria.ro da 

Turkum:Ruminiya okruglari