Xonchorbogʻ

Xonchorbogʻ – Samarqand viloyati Pastdargʻom tumanidagi qadimiy qishloq. Tumanning janubiy qismida, Zarafshon togʻ tizmasining shimoliy etagida, Eski Anhor kanali boʻyida joylashgan. Aholisi 6 ming kishi. Bogʻdorchilik, sabzavotchilik va chorvachilik bilan shugʻullanadi. Dehqonchilikda Eski Anhor kanali suvidan foydalaniladiManba1Manba2.

 Tarixi 
 Tashkil topishi 

Xonchorbogʻ toponimi Xon va Chorbogʻ soʻzlari birlashmasidan hosil boʻlgan. Xon turkiy va moʻgʻul xalqlari unvoni. Chorbogʻ shahardan tashqaridagi hovli joyli qoʻrgʻonli bogʻ. Buxoro xoni Abdullaxon II tomonidan chorbogʻ qurdirgan. Xalq ogʻizda aytilishida Xonchorbogʻ yerida juda katta bogʻ barpo qilingan. Undagi mevalar shigʻil pishib moʻl-kul hosil bergan. Bogʻ yonidan katta savdo yoʻli oʻtar, karvon yoʻl yurib Xonchorbogʻga kelganda tuyalar mevali daraxtlarga osilib shoxlarini, hosilini yeb qoʻymasin deb ularning ogʻizini toʻrva xaltalar bilan bogʻlab oʻtilgan. Abdullaxon II ning saroy tarixchisi Hofiz Tanish Buxoriy asarida Abdullaxon II ni Xonchorbogʻ yaqinidagi Qo‘riqi Qoqlik mavzesiga qoʻnib oʻtganligi yozilgan. Abdullaxon II qurdirgan Chorbogʻ yoʻnalishidan miyonkol shamoli esib turgan va hozir ham shunday. Chorbogʻning maydoni 19 gektarni tashkil qilgan.

 Abdullaxoja Ibn Darvesh qabri 
Chorbogʻdan janubda 1554-yilda vafot etgan Abdulla Ibn Darvesh va Xitoy podshohi qizining qabri mavjud. Chorbogʻ atrofi aholisi 10 ming kishilik katta mahalla boʻlgan. Kasallik tarqalishi natijasida aholining koʻpchilik qismi vafot etgan, qolgan qismi atrofdagi qishloqlarga koʻchib oʻtgan.

 Arxeologik tatqiqotlar 
Arxeolog Ivan Aleksandrovich Suxarev (1909-1941) 1936-yilda Chorbogʻ xarobalarini oʻrganadi. Chorbogʻ maydoni 19 gektar ekkanligini hisobotida yozib qoldirgan.

 XX asr 
1937-1938-yillarda Qozogʻistondan ziyolilar, ruhoniylar, boylar qatagʻon qilingan. Ular Xonchorbogʻ yerlariga koʻchirib keltirilgan. 1942-yilda Mesxetiy turklar, 1943-yilda polyaklar, 1944-yilda qirim-tatarlarni Juma temir yoʻl stansiyasidan Xonchorbogʻga koʻchirib keltirilgan. Birinchilardan boʻlib 1938-yilda Chiroqchi tumanidan Jumayev Qoʻshoq (1906-1986) va Boyirov Qurbon (1909-1991) koʻchib kelgan. Xonchorbogʻ OSHP yonida shamol quduq boʻlgan. Uni mahalliy aholi metrogen quduq deyishgan.

 Mahalla 
1991-yil mart oyida Turgʻun Normurodov mahalla raisi etib saylangan. Dastlab mahalla raisi shtat birligi boʻlsada, oylik ish haqqi ajratilmagan, keyinchalik bir necha yildan keyin oylik ish haqqi ajratilgan. Xonchorbogʻ mahallasi raislari (oqsoqollari):
 1940-1965-yillar Boyirov Qurbon (1909-1991)
 1965-1980-yillar Mayinov Qurbon (1934-1983)
 1980-1991-yillar Jumayev Rahmat (1930-2015)
 1991-1992-yillar Normurodov Turgʻun (1957-yil tugʻilgan.)
 1992-1995-yillar Qiyamov Erka  (1941-2020)
 1995-1996-yillar Mayinov Qoʻchqor  (1950-yil tugʻilgan.)
 1998-1999-yillar Aymatov Eshmamat  (1967-yil tugʻilgan)
 1999-2000-yillar Normurodov Turgʻun  (1957-yil tugʻilgan.)
 2000-2002-yillar Xushvaqtov Boyboʻri  (1959-yil tugʻilgan.)
 2002-2007-yillar Aznarova Nodira (1970-2010.)
 2007-2013-yillar Sulaymanov Zarif (1969-yil tugʻilgan.)
 2013-2016-yillar Eshonqulov Xurram (1961-yil tugʻilgan.)
 2016-2019-yillar Ochilov Jahongir (1982-yil tugʻilgan.)
 2019-2021-yillar Ahmedov Joʻrabek (1985-yil tugʻilgan.)
 2021-2022 Ochilov Jahongir (1982-yil tugʻilgan.)
 2022- hozirgacha Zarif Sulaymonov (1969-yil tugʻilgan)

 Maktab 
Mahallada 1947-0yilda Holbekov Dunyo (1912-1984) uyida boshlangʻich maktab ochilgan. Bu maktab toʻrt yillik, darslar rus tilida oʻqitiladigan 35-sonli maktab boʻlgan.4-sinfni bitirgan oʻquvchilar tumandagi 11-maktabga kunlik qatnab, 21,31-maktablarga yotoq bilan borib oʻqishni davom ettirgan. Oʻquvchilarni Sanchiquldagi 11-maktabga Arziyev Xudoynazar (1916-2010), Aliyev Saʼdin (1934-2003)lar ot-aravada kunlik olib borib, olib kelishgan. Aravani qora va qizil rangli otlarga qoʻshgan. Qora rangli otning laqabi „karik“, qizil rangli otning laqabi „qovoq“ boʻlgan. Bu ot-arava mahalliy xalq tilida „Furgon“ deyilgan. 1956-yilda maktab oʻzbek tilida oʻqitiladigan maktabga aylantirilgan. 1964-yilda Hamid Olimjon nomli sakkiz yillik 70-son maktab, 1970-yil Yuriy Gagarin nomli 70-oʻrta maktab, 1986-yil Abdulla Qodiriy nomli 9-oʻrta maktab, 2004-yildan 9-umumiy oʻrta taʼlim maktabi maqomida faoliyat yuritib kelyapti. Maktab direktorlari:
 1947-1956-yillar Gonanenko
 1956-1964-yillar Hayitov Abruy
 1964-1965-yillar Abdunazarov Baxtiyor
 1966-1967-yillar E.Rajabov
 1967-1969-yillar Abdunazarov Baxtiyor
 1969-1973-yillar Haqberdiyev Nurmamat (1944-yil tugʻilgan)
 1973-1974-yillar Nafasov Koʻchar (1941-yil tugʻilgan)
 1974-1977-yillar Mamatov Rahmon (1926-2012)
 1977-1999-yillar Sulaymonov Ergash (1942-yil tugʻilgan)
 1999-2000-yillar Eshonqulov Xurram (1961-yil tugʻilgan)
 2000-2003-yillar Saxatov Xasan (1961-yil tugʻilgan)
 2003-2009-yillar Usmonov Asliddin (1972-yil tugʻilgan)
 2009-2012-yillar Mamatov Baxriddin (1967-yil tugʻilgan)
 2012-2014-yillar Saxatov Sharifjon (1987-yil tugʻilgan)
 2014-2015-yillar Mamatov Absalim (1962-yil tugʻilgan)
 2015-2019-yillar Barotova Zulfiya (1972-yil tugʻilgan)
 2019-yil hozirgacha Raximov Mamarasul (1961-yil tugʻilgan)

 Fermir Xoʻjalik oʻyushmasi 
Xonchorbogʻ yerlarida Belarus millatiga mansub Petrushkevichning oʻgʻli Fyodor XX-asrning 30-yillarida Zarafshon vohasiga Amerikadan keltirilgan ilk(Markiz Osiyoda) temir gʻildirakli "Fordzon" traktorlarini haydaganlardan biri boʻlgan. Qishloqda yashovchi otaxonlar oʻsha traktorlarni yaxshi eslashadi.Xonchorbogʻ Fermerlar uyushmasi xoʻjaligi faoliyat yuritib kelmoqda. Xoʻjalik raislari:
 1930-yillar Rozen 
 1964-1969-yillar Akbar Rahimov
 1969-1973-yillar  Nassrullo Latipov
 1973-1977-yillar  Norbek Xasanov
 1977-1978-yillar Sattor Xamidov
 1978-1984-yillar Halim Xakimov
 1984-1987-yillar Razzoq Jabbarov
 1987-1988-yillar Ismoil Rahimov
 1988-1990-yillar Narziqul Eshonqulov
 1990-1993-yillar Baxtiyor Sulaymanov
 1993-1996-yillar Xolmamat Boʻriyev
 1996-1997-yillar Nurmamat Raxmatov
 1997-2000-yillar Yoʻldosh Nahangov
 2000-2001-yillar Ilhom Mavlonov
 2001-2003-yillar Meyli Mustayev
 2003-2003-yillar Turgʻun Normurodov
 2003-2007-yillar Bahodir Nurmuhammedov
 2007-2013-yillar Abdunosir Ashurov
 2013-2014-yillar Alisher Tojiyev
 2014-2015-yillar Umar Rayimov
 2015-2017-yillar Zarif Sulaymanov
 2017-2017-yillar Bahodir Nurmuhammedov
 2017-2019-yillar Abdunosir Ashurov
 2019-2021-yillar Xurshid Jovboʻriyev
 2021-yildan hozirgacha Saydalim Kalonov

 Urush qatnashchilari 
1938-yilda Xonchorbogʻga koʻchib kelgan Jumayev Qushoq (1906-1986) Pastdargʻom tuman harbiy boʻlimidan harbiy xizmatga safarbar etiladi.1942-yilda dushman qurshovida qolib ogʻir tan jarohati oladi. Bu haqdagi xabar oʻsha yili Jumayev Qushoqning oilasiga yetib keladi. Biroz harbiy shifoxonada davolanib chiqib yana urushga qaytgan. 1943-yil 14-sentyabrda koʻzidan jarohat oladi va yana harbiy shifoxonaga yotqiziladi. Sogʻayib harbiy xizmatni davom ettirib, yurtga yorugʻ-nurli yuz bilan, zafar quchib qaytadi.
Mahallada yashab oʻtgan ikkinchi jahon urushi qatnashchilari:
 Arziyev Xudoynazar (1916-2010)
 Valiyev Mirxoz (1911-1998)
 Yoqubov Moʻmin 
 Jumayev Qushoq (1906-1986)
 Isxoqov Ibrohim (1922-2012)
 Mirzayev Qoraxon (1922-1993)
 Nazarov Mirzan (1918-2002)
 Nazarov Bekmurod (1909-1991)
 Poʻlatov Rabbim (1924-2003)
 Rasulov Tilov (1921-1977)
 Rahimov Haydar (1917-1994)
 Saidov Umarxoʻja kapitan
 Saidov Xolmurod (1925-1944)
 Sattarov Farrux (1913-1988)
 Saxatov Sattor (1912-1987)
 Saʼdinov Koʻchak (1924-2010)
 Xoldarov Xolmirza (1916-1997)
 Shamsiddinov Mirza (1920-1990)
 Elmanov Boymurod (1921-2000)
 Yusupov Xolxoʻja (1918-1994)
 Gʻafforov Hamra (1921-1998)
 Hamroyev Joʻra (1917-1994)

 Adabiyotlar 





 Manbalar 

Turkum:Samarqand viloyati qishloqlari
Turkum:Pastdargʻom tumani