Kvemo-Kartli

Kvemo-Kartli () yoki Quyi Kartli – Gruziyadagi oʻlka (mxare)lardan biri.

Markazi – Rustavi shahri.

Samtsxe-Javaxeti, Shida-Kartli, Mtsxeta-Mtianeti, Kaxeti va Tbilisining boshqa qismlari bilan chegaradosh. Janubi-sharqda Ozarbayjon, janubda Armaniston bilan davlat chegarasi mavjud.

 Maʼmuriy boʻlinishi 
Maʼmuriy-hududiy jihatdan unga 1 ta viloyatga boʻysunuvchi shahar va 6 ta munitsipalitet (2006-yilgacha tuman) kiradi:
 Munitsipalitet  maydoni,km² 2002-yilgi aholini roʻyxatga oʻlish boʻyichaЭтнический состав Грузии по переписи 2002 года   2014-yilgi aholini roʻyxatga oʻlish boʻyicha 2018-yilgi aholini roʻyxatga oʻlish boʻyicha  markazi
   Rustavi, ahahar  60        Rustavi ah.
   Bolnisi  804        Bolnisi sh.
   Gardabani  1304        Gardabani sh.
   Dmanisi  1199        Dmanisi sh.
   Marneuli  935        Marneuli sh.
   Tetri-Tskaro  1174        Tetri-Tskaro sh.
   Tsalka  1051        Tsalka sh.
   umumiy  6528       

Shaharlar : Rustavi (125 103 kishi, 2014-yil aholini roʻyxatga olish boʻyicha), Marneuli (20 211 kishi), Gardabani (10 753 kishi), Bolnisi (8 967 kishi), Tetritskaro (3 093 kishi), Dmanisi (2 661 kishi), Tsalka (232 kishi).

Shahar tipidagi aholi punktlari : Kazreti (4340 kishi, 2014 yil aholi roʻyxati), Manglisi (1441 kishi), Trialeti (565 kishi), Tamarisi (510 kishi), Bediani (148 kishi).

 Aholisi 
Mintaqaning milliy tarkibi (2014 yil aholini roʻyxatga olish boʻyicha) 
Aholi soni % Jami 423 986 100.00% gruzinlar 217 305 51,25% ozarbayjonlar 177 032 41,75% armanlar 21 500 5,07% ruslar 2631 0,62% yunonlar 2113 0,50% osetinlar 810 0,19% ukrainlar 510 0,12% ossuriyaliklar 362 0,09% yezidiylar 305 0,07% boshqa 993 0,23% ishora qilinmagan 425 0,10%

2018-yil 1-yanvar holatiga viloyat aholisi 432 264 nafar, 2014-yil 1-yanvar holatiga 513 100 nafar, 2009-yil 1-yanvar holatiga 488 800 nafar aholi ni tashkil etdi.

Oʻlka aholisi 2014-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra 423 986 kishi, 2002-yil aholini roʻyxatga olish manʼlumotlariga koʻra – 497 530 kishi.

2014-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, mintaqaning 423,986 aholisidan 217 305 nafar yoki 51,3% ini gruzinlar tashkil etgan. ozarbayjonlar – 41,8% yoki 177 032 kishi, armanlar – 5,1% yoki 21500 kishi, ruslar – 0,6%, yunonlar – 0,5%, osetinlar – 0,2% .

2002-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, mintaqadagi 497 530 nafar aholidan 222 450 nafar yoki 44,7% ini gruzinlar tashkil etgan. Ozarbayjonlar – 45,1% yoki 224 606 kishi, armanlar – 6,4% (31 777 kishi), greklar – 1,5% (7 415 kishi), ruslar – 1,3% (6 464 kishi), osetinlar – 0,4% (2184 kishi), ukrainlar – 0,1% (527 kishi).

2014-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Rustavi shahri (gruzinlar 91,8%, ozarbayjonlar – 1,6%, armanlar – 1,2%, ruslar va osetinlar – 0,4%) va Tetritskaro munitsipalitetida (gruzinlar 82,5%, ozarbayjonlar 7,3% armanlar 1,3%, ruslar va yunonlar 0,9%) koʻpchilikni tashkil etgan.

2014-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Marneuli munitsipalitetida ozarbayjonlar mutlaq koʻpchilikni tashkil qilgan (83,8%, ularga nisbatan gruzinlar 8,6% va armanlar 7,0%), Dmanisi (ozarbayjonlar 65,5%, ularga nisbatan gruzinlar 33,2%) va Bolnisi (ozarbayjonlar 63,4%, ularga nisbatan gruzinlar 30,9% va armanlar 5,0%) munitsipalitetlarida yuqoridagi millat vakillari istiqomat qiladi.

2014-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Gardabani munitsipalitetida (54,2% gruzinlar, ularga nisbatan ozarbayjonlar 43,5%) va Tsalka munitsipalitetida (46,7% gruzinlar, ularga nisbatan armanlar 38,8%, ozarbayjonlar 7,0% va yunonlar 6,9%) yuqoridagi millat vakillari istiqomat qiladi.

Mintaqa va uning munitsipalitetlarining milliy tarkibi (2014-yilgi aholini roʻyxatga olish boʻyicha) 
 munitsipalitet umumiy  gruzinlar</small>  %  ozarbayjonlar  %  armanlar  %  ruslar  %  greklar  %  osetinlar  %  ukrainlar  %  assuriylar  %  yezidiylar  %  bpshqalar  %
   oʻlka, umumiy  423 986  217 305  51,25 %  177 032  41,75 %  21 500  5,07 %  2631  0,62 %  2113 	0,50 %  810  0,19 %  510  0,12 %  362  0,09 %	 305  0,07 %  1418  0,33 %
   Rustavi, shahar  125 103  114 819  91,78 %  4661  3,73 %	 1965  1,57 %  1459  1,17 %  166  0,13 %  545  0,43 %  315  0,25 %  55  0,04 %  239  0,19 %  879  0,70 %
   Bolnisi  53 590  16 565  30,91 %  33 964  63,38 %  2690  5,02 %  135  0,25 %  125  0,23 %  28  0,05 %  41  0,08 %  1  0,00 %  1  0,00 %  40  0,07 %
   Gardabani  81 876  44 398  54,23 %  35 642  43,53 %  602  0,74 %  414  0,51 %  63  0,08 %  91 0,11 %  74  0,09 %  281  0,34 %  49  0,06 %  262  0,32 %
   Dmanisi  19 141  6345  33,15 %  12 530  65,46 %  87  0,45 %  67  0,35 %  87  0,45 %  5  0,03 %  5  0,03 %  0  0,00 %  0  0,00 %  15  0,08 %
   Marneuli  104 300  8952  8,58 %  87 371  83,77 %  7291  6,99 %  230  0,22 %  182  0,17 %  43  0,04 %  49  0,05 %  24  0,02 %  7  0,01 %  151  0,15 %
   Tetrit-Tskaro  21 127  17 424  82,47 %  1548  7,33 %  1544  7,31 %  277  1,31 %  186  0,88 %  85  0,40 %  18  0,09 %  1  0,01 %  5  0,02 %  39  0,18 %
   Tsalka  18 849  8802  46,70 %  1316  6,98 %  7321  38,84 %  49  0,26 %  1304  6,92 %  13  0,07 %  8  0,04 %  0  0,00 %  4  0,02 %  32  0,17 %

 Diqqatga sazovor joylari 

 Tserakvi monastiri

 Paleoantropologik topilmalar 

 Dmanisi shahridan taxminan 30 km uzoqlikda joylashgan Kvemo-Orozmani qishlogʻi yaqinida 1,8 million yoshli odam tishi topildi (pastki jagʻning toʻrtinchi premolyarlari, tahminlarga koʻra Homo erectus vakilidir)1.8m-year-old tooth of early human found on dig in Georgia | Archaeology, The Guardian, 2022The History Blog " Blog Archive " 1.8 million-year-old human tooth found in Georgia, 2022.

 Manbalar 

 Havolalar 

 Ingliz tilida Gruziya aholisi statistikasi

Turkum:Gruziya oʻlkalari