Agidel

Agidel ( ) – Boshqirdiston Respublikasi (Rossiya)dagi shahar (1991-yildan). Respublika ahamiyatiga ega, Agidel bir vaqtda shahar okrigi hamdirUstav gorodskogo okruga g. Agidel Respubliki Bashkortostan.

 Etimologiyasi 

Shahar Oq Idil daryosining Kama bilan qoʻshilish qismida joylashgan boʻlib (Aq idel – „Oq daryo“), boshqird va tatarcha nomi ishlatilgan.

 Geografiyasi 

Respublikaning shimoli-gʻarbiy qismida, Neftekamsk shahridan 45 km uzoqlikda joylashgan.

 Tarixi 
Boʻlajak shahar hududida Yangi Taktalachuk, Starokabanovo qishloqlari boʻlgan.

1980-yil iyun oyida Boshqird AES qurilishi munosabati bilan aholi punkti sifatida vujudga kelgan, 1991-yildan buyon shahar maqomiga ega-Bolshaya Rossiyskaya ensiklopediya: V 30 t. / Predsedatel nauch.-red. soveta Yu. S. Osipov. Otv. red S. L. Kraves. T. 1. A – Anketirovanie. – M.: Bolshaya Rossiyskaya ensiklopediya, 2005. – 766 s.: il.: kart.. Qurilayotgan atom elektr stantsiyasining ehtiyojlarini qondirish uchun „PRIUVO“ Harbiy qurilish boʻlinmalari direksiyasining 2 ta 455 va 748 VSO 171 harbiy qismlari qishloqqa qayta joylashtirildi. 1990-yilda birliklar 455 VSO raqami ostida bitta harbiy qismga birlashtirilgan. 1990-yilda harbiy qism Kovrov shahriga koʻchirildi va tarqatib yuborilgan.

1990-yilda yashillar bosimi ostida Agideldagi AES qurilishi toʻxtatiladi, buning natijasida koʻplab mahalliy aholi ishsiz qoladi. 1993-yil 2-sentyabrda Boshqirdiston Oliy Kengashi Prezidiumining 6-2/408-sonli „Agidel shahrida ish oʻrinlarini ragʻbatlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“ gi Farmoni qabul qilingan, bu esa aholining farovonligini sezilarli darajada taʼminlashga imkon bergan.

 Aholisi 
Rossiya Iqtisodiy rivojlanish vazirligining prognoziga koʻra, aholi soni:

 2024-yil – 13,94 ming
 2035-yil – 11,36 ming
kishigacha yetadi

 Milliy tarkibi

2010-yilgi Butunrossiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra: tatarlar – 53,6%, boshqirdlar – 22,2%, ruslar – 16,2%, marislar – 4,3%, udmurtlar – 1,5%, boshqa millat vakillari – 2,2% .

 Mahalliy hukumati 
Shahar okrugi mahalliy hokimiyat organlarining tuzilmasi :

 Kengash deb ataladigan shahar tumanining vakillik organi;
 Kengash raisini chaqirgan shahar tuman hokimi;
 Boshqarma deb ataladigan shahar tumani maʼmuriyati.

Agidel shahar okrugi Kengashi raisi: Sineva Rasima Axsanovna;

Agidel shahar okrugi maʼmuriyati boshligʻi: 
Gilvanov Fanis Yafasovich.

 Taʼlimi 
Shaharda 1, 2-sonli umumtaʼlim maktablari va gimnaziya, shuningdek, Ufa yoqilgʻi-energetika kollejining filiali mavjud.

 Transporti 
Shahardan 100 km uzoqlikda Gorkiy temir yoʻlining Yanaul temir yoʻl stansiyasi joylashgan boʻlib, Moskva-Yekaterinburg avtomagistralida joylashgan. Eng yaqin temir yoʻl stansiyasi Neftekamsk shahardan 50 km uzoqlikda joylashgan"Vse elektrichki Rossii": . Agidelda yoʻlovchi tashish imkoniyati boʻlmagan idoraviy temir yoʻl stansiyasi ham mavjud.

Neftekamsk – Dyurtyuli mintaqaviy avtomobil yoʻli shahardan 20 km sharqda oʻtadi.

Hozirda shahar pristani tashlandiq holdadir. Oq idil va Kama daryolari orqali Agidel Kaspiy, Qora va Boltiq dengizlariga chiqish imkoniyatiga ega, suv oʻtkazuvchanligi 5000 tonnagacha boʻlgan daryo-dengiz kemalarini qabul qilish mumkin.

 Manbalar 

Turkum:Sovet Ittifoqida qurilgan shaharlar va shaharchalar