Kerria japonica

Kerria japonicaframelessYovvoyi turframelessPeniflora naviIlmiy tasniflashOʻsimliklarYuksak oʻsimliklarGulli oʻsimliklarIkki urugʻpallalilarRosidsRosalesRaʼnodoshlarAmygdaloideaeKerrieaeKerriaDC.K. japonicaBinar nomiKerria japonica(L.) DC.

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Afbeelding-063-Kerria_japonica.tif/lossy-page1-220px-Afbeelding-063-Kerria_japonica.tif.jpg|thumb| Kerria japonica, Avraam Yakobus Vendel tomonidan, 1868 yil
Kerria japonica, odatda yapon kerriyasi yoki yapon guli deb nomlanuvchi, raʼnodoshlar oilasiga mansub, sariq gulli buta (Rosaceae), vatani Xitoy, Yaponiya va Koreya. Bu Kerria turkumiga kiruvchi yagona tur. Yovvoyi holatda togʻ yonbagʻirlarida chakalakzorlarda oʻsadi. Yapon kerriasi xalq tabobatida foydalaniladi. Ikki gulli navi K. japonica 'Plenifloraʼ odatda bakalavr tugmalari deb ataladi.

Kerria nomi ham tur va turkum uchun umumiy nomidir. Tur shotlandiyalik bogʻbon Willian Kerr sharafiga nomlangan.

U Yangi Angliyaning shimolida (AQSh) yapon marigold butasi yoki moʻjizaviy marigold butasi nomi bilan ham tanilgan. 

 Tavsif 
Kerria japonica boʻyi gacha yetadi, poyalari bilan koʻpincha boshqa oʻsimliklar yoki toshlar ustida tayanib oʻsadi. Yovvoyi tabiatda togʻ yonbagʻirlarida chakalakzorlarda oʻsadi. Barglari muqobil, oddiy, 3-10 sm uzunlikda. Gullar oltin sariq rangli, beshta gulbargli. Mevasi quruq bir urugʻli 4-4,5 mm uzunlikda.

 Kultivatsiya 
Kerria bahorda gullaydi. Oltin sariq rangli gullari uchun bogʻdorchilikda qadrlanadi. Gullarning rangi oqartirmasligi uchun toʻliq quyosh nuri ostida bir oz soyada oʻstirilgani yaxshi. Ikki nav Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining Bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻlgan, K. japonica „Oltin Gvineya“ va ikki gulli K. japonica „Pleniflora“, odatda bakalavr tugmalari sifatida tanilgan.

 Zararkunandalar va kasalliklar 
2014-yildan beri Buyuk Britaniya Qirollik bogʻdorchilik jamiyati bogʻbonlari bogʻlardagi Kerria japonica butasining zararlana boshlagani haqida maʼlumot ber boshladilar. Simptomlar barglardagi koʻplab qizil dogʻlar va poyadagi jarohatlarni oʻz ichiga oladi, natijada defoliatsiya va oxir-oqibat oʻsimlikning qurishiga olib keladi. Ushbu infeksiyani kerria uchun xos boʻlgan Blumeriella kerriae qoʻziqorini keltirib chiqarishi aniqlandi. Ingliz tilida kerria novdasi va barglarning kuyishi deb nomlanuvchi ushbu oʻta yuqumli kasallik AQShda maʼlum boʻlgan, ammo ilgari Britaniya oʻsimliklarida kuzatilmagan. Bu infeksiya kerria oʻsimliklari uchun jiddiy tahdid hisoblanadi.

 Dorivor foydalanish 
Oʻsimlik yalligʻlanishga qarshi xususiyatga ega. Asal bilan gullaydigan kurtaklaridan tayyorlangan aralashma Xitoyda yoʻtal va ginekologik kasalliklarni davolashda ishlatilganQuattrocchi, Umberto (2012). CRC World dictionary of medicinal and poisonous plants: common names, scientific names, eponyms, synonyms and etymology, CRC Press Taylor and Francis Group, vol III E-L, pps. 661-2.Duke, A. and Ayensu, Edward S., Medicinal Plants of China, pub. Reference Publications, inc. 1985 vol. II  p.546..

Barglari va ildizlari tarkibida 0,002 % vodorod sianid mavjud, nozik kurtaklar esa S vitamini (200) ning boy manbaidir, urugʻlarida 44,9 % protein va 45,3 % yogʻ mavjud. Gul barglarida O-metillangan flavonoid pektolinarin (5,7-dihidroksi-4,6-dimetoksiflavon-7-rutinosid) borBlunt, John W. and Munro, Murray H. G. Dictionary of Marine Natural Products pub. Chapman & Hall/CRC Taylor and Francis Group 2007 page 614..

 Madaniyatda 
 #FFA400https://www.color-name.com/%E5%B1%B1%E5%90%B9%E8%89%B2-yamabuki-iro.color
 #FFBF00
 #F8B500
Kerria japonica eramizning birinchi ming yillikdagi yapon sheʼriyatining eng qadimgi toʻplami boʻlgan Manʼyōshūda tez-tez tilga olinadi.

Qing sulolasi shoiri Chen Xao () oʻzining „ Flower Mirror“ qishloq xoʻjaligi traktatida Kerria yaponikaning goʻzalligini taʼkidlagan.

 Manbalar