Domino effekti

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/Domino_01.jpg/220px-Domino_01.jpg|thumb| Domino shou
Domino effekti yoki zanjir reaksiyasi – bir hodisa oʻziga oʻxshash hodisalar bilan birgalikda butun zanjir hosil qiliuvchi yigʻma effekt. Ushbu atama eng yaxshi mexanik taʼsir sifatida tanilgan hamda domino toshlarining bir-biriga ulab yiqilishiga oʻxshashlik sifatida qoʻllanadi. Bu odatda ketma-ket hodisalar orasidagi vaqt nisbatan kichik boʻlgan voqealar ketma-ketligini anglatadi. U soʻzma-soʻz (kuzatilgan haqiqiy toʻqnashuvlar seriyasi) yoki metafora (global moliya yoki siyosat kabi tizimlar ichidagi sabab-oqibat aloqalari) ishlatilishi ham mumkin. Domino effekti atamasidan, shuningdek, hodisaning muqarrar yoki yuqori ehtimoli borligini bildirish uchun ham (allaqachon sodir boʻlgani sababli) va aksincha, hodisaning imkonsiz yoki juda dargumon (bitta domino) ekanligini bildirish uchun foydalaniladi.

 Effektning namoyon boʻlishi 
Domino effektini har biri kichik masofa bilan ajratilgan bir qator domino toshlarini tik qoʻyish orqali osongina tasavvur qilish mumkin. Birinchi domino harakatga kelgandan soʻng, navbatdagi dominoni agʻdaradi. Ushbu ketma-ketlik orqali chiziqli zanjir paydo boʻladi. Bunda har bir dominoning tushishi darhol oldingi dominoga taʼsir qiladi. Taʼsir zanjir uzunligidan qatʼiy nazar doimo bir xil natijaga ega boʻladi. Ushbu zanjir reaksiyasida foydalaniladigan energiya dominolarning meta-barqaror holatda boʻlgani sababli potentsial energiya hisoblanadi. Dastlabki domino agʻdarilganda, yiqilish orqali uzatiladigan energiya keyingi dominoni agʻdarish uchun zarur boʻlgan energiyadan kattaroq boʻladi. Domino effekti Rube Goldberg mashinalarida qoʻllanadi.

 Mediada 
Domino kuni – domino toshlarining eng koʻp qulashi boʻyicha jahon rekordi.

 Yana qarang 
 Bogʻliq atamalar 
 Domino effekti halokati
 Rippl effekti
 Rube Goldberg mashinasi
 Ablatsiya kaskadi

 Tegishli fizik nazariyalar 
 Kapalak effekti
 Kaskadli nosozlik
 Sabablilik
 Zanjirli reaksiya
 Qor to'pi effekti

 Matematik nazariyalar 
 Matematik induksiya

 Siyosiy 
 Domino nazariyasi

 Ijtimoiy 
 Xitoy pichirlashlari
 Xulq-atvor infeksiyasi
 Takroriy jinoyat

 Manbalar 

Turkum:Effektlar haqidagi maqolalar
Turkum:Sabab