Koʻp tarmoqli texnik va iqtisodiy hamkorlik uchun Bengal koʻrfazi tashabbusi

EmblemasiEmblema:150x150pxKoʻp tarmoqli texnik va iqtisodiy hamkorlik uchun Bengal koʻrfazi tashabbusi200x200pxAtamasi:Koʻp tarmoqli texnik va iqtisodiy hamkorlik uchun Bengal koʻrfazi tashabbusiAsl atamasi:Rasmiy tili:inglizchaAʼzo mamlakatlar:     Kotibiyat:Dakka, BangladeshTahkilot Bosh kotibi:Tenzin LekphellRaislik: (2018-yil sentabrdan buyon)Asos solingan:Maydoni:4,876,941Aholisi:1,723,388,648Zichligi:353.37YIM:US$15.08 trillionYIM:2022-yil nominal-$4.64 trillionVeb Sayt:
Koʻp tarmoqli texnik va iqtisodiy hamkorlik uchun Bengal koʻrfazi tashabbusi (KTTIHBKT; ) Janubiy Osiyo va Janubi-Sharqiy Osiyoning yetti davlatidan iborat xalqaro tashkilot boʻlib, ushbu tashkilot mamlakatlarida umumiy hisobda 1,73 milliard kishi istiqomat qiladi. Umumiy yalpi ichki mahsuloti 4,4 trillion AQSH dollarini tashkil etadi (2022-yil)BIMSTEC. KTTIHBKT aʼzo davlatlar — Bangladesh, Butan, Hindiston, Myanma, Nepal, Shri-Lanka va Tailand — Bengal koʻrfaziga qaram davlatlar qatoriga kiradi.

Hamkorlikning oʻn toʻrtta ustuvor sektori aniqlandi va ushbu sektorlarga eʼtibor qaratish uchun bir nechta KTTIHBKT markazlari tashkil etildi. KTTIHBKTda erkin savdo shartnomasi muzokaralari olib borilmoqda (taxminan 2018-yil).

Rahbarlik mamlakat nomlari alifbo tartibida almashtiriladi. Doimiy kotibiyat Bangladeshning Dakka shahrida joylashgan.

 Tarixi 
1997-yil 6-iyunda Bangkokda BHShT-IH (Bangladesh, Hindiston, Shri-Lanka va Tailand iqtisodiy hamkorligi) nomi ostida yangi submintaqaviy guruh tashkil etildi. 1997-yil 22-dekabrda Bangkokda boʻlib oʻtgan maxsus vazirlar yigʻilishiga Myanma qoʻshilganidan soʻng, guruh „BHMShT-IH“ (Bangladesh, Hindiston, Myanma, Shri-Lanka va Tailand Iqtisodiy Hamkorligi) deb oʻzgartirildi. 1998-yilda Nepal kuzatuvchiga aylandi. 2004-yil fevral oyida Nepal va Butan toʻliq aʼzo boʻlishdi.

2004-yil 31-iyulda boʻlib oʻtgan birinchi sammitda guruh KTTIHBKT yoki „Koʻp tarmoqli texnik va iqtisodiy hamkorlik uchun Bengal koʻrfazi tashabbusi“ deb oʻzgartirildiSee for a detailed historical account of the founding and evolution of BIST-EC and BIMST-EC e.g. .

 Maqsad 
Bengal koʻrfazi qirgʻoqlari boʻylab Janubiy Osiyo va Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari oʻrtasida texnologik va iqtisodiy hamkorlik boʻyicha KTTIHBKTning 16 ta asosiy sektori mavjud.

 Savdo va investitsiyalar;
 Transport va aloqa;
 Energiya;
 Turizm;
 Texnologiya;
 Baliqchilik;
 Qishloq xoʻjaligi;
 Jamoat salomatligi;
 Qashshoqlikni yumshatish;
 Terrorizm va transmilliy jinoyatchilikka qarshi kurash;
 Atrof-muhit va tabiiy ofatlarni boshqarish;
 Odamlar oʻrtasidagi aloqa;
 Madaniy hamkorlik;
 Iqlim oʻzgarishi.

2005-yilda Dakkada boʻlib oʻtgan 8-Vazirlar yigʻilishida 7 dan 13 gacha sektorlar qoʻshilgan boʻlsa, 2008-yilda Nyu Delida boʻlib oʻtgan 11-Vazirlar yigʻilishida 14-sektor qoʻshilgan.

Aʼzo davlatlar har bir sektor boʻyicha yetakchi davlatlar sifatida belgilangan.

 Taʼlim kasbiy va texnik sohalarda oʻquv va ilmiy-tadqiqot vositalari bilan taʼminlash uchun bir-birlari bilan hamkorlikni taʼminlaydi
 Umumiy manfaatlarga ega boʻlgan iqtisodiy, ijtimoiy, texnik va ilmiy sohalarda faol hamkorlik va oʻzaro yordamni ragʻbatlantirish
 Aʼzo mamlakatlarning ijtimoiy-iqtisodiy oʻsishini oshirishga yordam beradi.

 Doimiy kotibiyat 
Dakkadagi KTTIHBKT Doimiy Kotibiyati 2014-yilda ochilgan va Hindiston uning xarajatlarining 32 foizini tashkil qiladi. KTTIHBKTning hozirgi Bosh kotibi butanlik elchi Tenzin Lekphell va sobiq Bosh kotib bangladeshlik M Shahidul Islom edi. Birinchi Bosh kotib shri-lankalik Sumit Nakandala edi.

 Raislik 
KTTIHBKT raislik uchun alifbo tartibidan foydalanadi. KTTIHBKT raisligi Bangladeshdan (1997—1999) boshlab almashildi.

 Aʼzo davlatlar 
Mamlakatlar Davlat rahbari Hukumat rahbari Bosh ijrochi Aholi Nominal YaIM / milliard  Jahon banki SAARC Abdul Hamid, Bangladesh Prezidenti Sheikh Hasina, Bangladesh Bosh vaziri Bosh Vazir 169,356,251 396.543 Jigme Khesar Namgyel Wangchuk, Butan qiroli Lotay Tshering, Butan Bosh vaziri Bosh Vazir 777,486 2.653 Droupadi Murmu, Hindiston Prezidenti Narendra Modi, Hindiston Bosh vaziri Bosh Vazir 1,407,563,842 3,534,743 Myint Sve, Myanma prezidenti vazifasini bajaruvchi Min Aung Xlaing, Myanma Bosh vaziri Bosh vazir 53,798,084 69.262 Bidhya Devi Bhandari, Nepal Prezidenti Sher Bahadur Deuba, Nepal Bosh vaziri Bosh Vazir 30,034,989 36.315 Ranil Wickremesinghe, Shri-Lanka Prezidenti Dinesh Gunawardena, Shri-Lanka Bosh vaziri Prezident 21,773,441 81.934 Vajiralongkorn (Rama X), Tailand qiroli Prayut Chan-o-cha, Tailand Bosh vaziri Bosh Vazir 71,601,103 522.012

 Aʼzo davlatlar rahbarlari 
Liderlar davlat yoki hukumat boshliqlari boʻlib, ular konstitutsiyaga koʻra mamlakat hukumatining bosh ijrochi organi hisoblanadi.

 KTTIHBKT ustuvor tarmoqlari 
Saʼy-harakatlarga yetakchilik qilish uchun tayinlangan yetakchi davlatlar bilan 14 ta ustuvor yoʻnalish belgilandi: Tashkilot hamkorlikning 15 ta ustuvor yoʻnalishiga ega, jumladan:

 Savdo va investitsiyalar;
 Transport va aloqa;
 Energetika;
 Turizm;
 Texnologiya;
 Baliqchilik;
 Qishloq xoʻjaligi;
 Sogʻliqni saqlash;
 Qashshoqlikka qarshi kurash;
 Terrorizm va transmilliy jinoyatchilikka qarshi kurash;
 Atrof-muhit va tabiiy ofatlarni boshqarish;
 Odamlar oʻrtasidagi aloqa;
 Madaniy hamkorlik;
 Iqlim oʻzgarishi;
 Moviy iqtisodiyot.

Ustuvor hudud Yetakchi mamlakat Markaz Izohlar Transport va aloqa Turizm KTTIHBKT turizm axborot markazi, Dehli Terrorizmga qarshi kurash va transmilliy jinoyat Toʻrt kichik guruh: razvedka almashish — Shri-Lanka (yetakchi),Terrorni moliyalashtirish — Tailand,Yuridik — Myanma,Huquqni muhofaza qilish va giyohvandlik —  Atrof-muhit va tabiiy ofatlarni boshqarish KTTIHBKT ob-havo va iqlim markazi, Noida Energiya KTTIHBKT energiya markazi, Bangaluru KTTIHBKT Grid Interconnection Memorandumi 2014-yilda imzolangan. Jamoat salomatligi Hindistondagi KTTIHBKT anʼanaviy tibbiyot tarmogʻi Qishloq xoʻjaligi Savdo va investitsiyalar Texnologiya Baliqchilik Odamlar oʻrtasidagi aloqa Qashshoqlikni yumshatish Iqlim oʻzgarishi Madaniy hamkorlik Hindiston tomonidan 1200 ITEC stipendiyalari
2022-yil 30-martda boʻlib oʻtgan virtual KTTIHBKT Kolombo sammitida hamkorlik tarmoqlari sonini noqulay 14 tadan boshqariladigan 7 tagacha qisqartirish, qayta tashkil etish va rekonstruksiya qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi.

 Savdo, investitsiyalar va rivojlanish — Bangladesh;
 Atrof-muhit va iqlim oʻzgarishi — Butan;
 Xavfsizlik va energiya — Hindiston;
 Qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat xavfsizligi — Myanma;
 Odamlar bilan aloqa — Nepal;
 Fan, texnologiya va innovatsiyalar — Shri-Lanka;
 Ulanish — Tailand.

 KTTIHBKT erkin savdo shartnomasi (KESHDSh) 
KTTIHBKT Erkin Savdo Hududi Doimiy Shartnomasi (KESHDSh; ) barcha aʼzo davlatlar tomonidan tomonlarga savdo va investitsiyalarni ragʻbatlantirish, KTTIHBKT mamlakatlari bilan savdo qilish va ularga yuqori darajada sarmoya kiritish uchun investitorlarni jalb qilish maqsadida imzolangan. Keyinchalik, tovarlar va xizmatlar savdosi, investitsiyalar, iqtisodiy hamkorlik, savdoni osonlashtirish va kam rivojlangan mamlakatlarga texnik yordam koʻrsatish sohalarida muzokaralar olib borish maqsadida doimiy rais sifatida Tailandda "Savdo muzokaralari qoʻmitasi" (SMQ; ) tuzildi. Tovarlar savdosi boʻyicha muzokaralar yakunlangach, SMQ xizmatlar savdosi va investitsiyalar boʻyicha muzokaralarni davom ettiradi.

2019-yil 7 va 8-noyabr kunlari Hindistonning Visakxapatnam shahrida birinchi KTTIHBKT portlar konklavi sammiti boʻlib oʻtdi. Ushbu sammitning asosiy maqsadi dengiz oʻzaro taʼsirini kuchaytirish, port orqali ulanish tashabbuslari va aʼzo mamlakatlar oʻrtasida ilgʻor tajriba almashish uchun platforma yaratishdir.

2022-yilda sammitda mintaqaviy va ichki aloqalar uchun asos boʻladigan transport aloqasi bosh rejasi deklaratsiyasi qabul qilindi.

 Osiyo taraqqiyot banki (OTB) bilan hamkorlik 
Osiyo taraqqiyot banki (OTB) 2005-yilda 2014-yilda yakunlangan „KTTIHBKT Transport infratuzilmasi va logistika tadqiqotlari“ (KTILT) boʻyicha hamkor boʻladiBIMSTEC Transport Infrastructure and Logistic Study.

 KTTIHBKT sammitlari 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/The_Prime_Minister%2C_Dr._Manmohan_Singh_alongwith_the_other_Heads_of_State_attending_the_BIMST-EC_Summit_pose_for_a_group_photograph%2C_in_New_Delhi_on_November_13%2C_2008.jpg/220px-thumbnail.jpg|thumb| Hindistonning Nyu Deli shahridagi ikkinchi sammit
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/The_Prime_Minister%2C_Dr._Manmohan_Singh_at_the_third_Summit_of_the_Bay_of_Bengal_Initiative_for_Multi-Sectoral_Technical_and_Economic_Cooperation_%28BIMSTEC%29%2C_at_Nay_Pyi_Taw%2C_Myanmar_on_March_04%2C_2014_%281%29.jpg/220px-thumbnail.jpg|thumb| Myanmaning Neypido shahrida uchinchi sammit
Son Sana Mezbon mamlakat Mehmon shahar 1 2004-yil 31-iyul Bangkok 2 2008-yil 13-noyabr Nyu Deli 3 2014-yil 4-mart Neypido 4 2018-yil 30-31-avgust Katmandu 5 2022-yil 30-mart Kolombo (Virtual uchrashuv)

 Loyihalar 

 Sohilda tashish
 Elektr tarmoqlarini oʻzaro bogʻlash
 Mintaqaviy ofatlar monitoringi va ogohlantirish tizimi
 Yoʻl va temir yoʻl — Sharqqa ulanish loyihalari.

 Yana qarang 

 Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlari uyushmasi
 Osiyo hamkorlik muloqoti
 Osiyo taraqqiyot banki

 Manbalar 

 Havolalar 

 KTTIHBKT erkin savdo shartnomasi
 2018-yildagi KTTIHBKT Sammiti
Turkum:Hindistonning tashqi siyosati
Turkum:Bangladeshning tashqi siyosati
Turkum:Xalqaro tashkilotlar