Julius Nyerere

Julius Kambarage Nyerereʻ (1922-yil 13-aprel - 1999-yil 14-oktyabr), Mvalimu (oʻqituvchi) nomi bilan ham tanilgan, 1964-yildan 1985-yilgacha Tanzaniya prezidenti boʻlgan. Tanganikaning Butiama shahrida tugʻilgan.

Mara shtatining Butiama shahrida, keyin Britaniyaning Tanganika koloniyasida tugʻilgan Nyerere Zanaki boshligʻining oʻgʻli edi. Maktabni tamomlagach, Ugandadagi Makerere kollejida, keyin esa Shotlandiyadagi Edinburg universitetida tahsil oldi. 1952-yilda u Tanganikaga qaytib keldi, turmushga chiqdi va maktab oʻqituvchisi boʻlib ishladi. 1954-yilda u TANUning shakllanishiga yordam berdi va u orqali Tanganyikanning Britaniya imperiyasidan mustaqilligi uchun kampaniya olib bordi. Hindiston mustaqilligi yetakchisi Mahatma Gandi taʼsirida Nyerere bu maqsadga erishish uchun zoʻravonliksiz norozilikni targʻib qildi.

Nyerere 1961-yilda Tanganikani Buyuk Britaniyadan mustaqillikka olib keldi. U yangi mamlakatning birinchi Bosh vaziri boʻldi. Mamlakat 1962-yilda respublikaga aylandi. Nyerere mamlakatning birinchi prezidenti edi. 1964-yilda Tanganika Zanzibar bilan siyosiy birlashdi va Tanzaniya deb oʻzgartirildi. Nyerere yangi mamlakatning birinchi prezidenti sifatida raqib boʻlmagan.

Nyerere munozarali shaxs edi. Butun Afrikada u mustamlakachilikka qarshi kurashuvchi sifatida keng hurmatga sazovor boʻldi va hokimiyatda koʻplab qoʻshnilaridan farqli oʻlaroq, Tanzaniya mustaqillikka erishgandan keyingi oʻn yilliklarda barqaror va birlashganligini taʼminlagani uchun maqtovga sazovor boʻldi. Uning bir partiyaviy davlat qurishi va hibsdan sudsiz foydalanishi diktatura boshqaruvida ayblanishiga olib keldi, shu bilan birga u iqtisodiy notoʻgʻri boshqaruvda ayblangan. Nyerere muxoliflarga qarshi siyosiy repressiyadan foydalangan. Uning Ujamaa haqidagi sotsialistik gʻoyalarini ishlatishga urinishi muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Bu Tanzaniyani juda kambagʻal qildi va keng tarqalgan ochlikka olib keldi. Ugandada Idi Amin rejimining agʻdarilishiga rahbarlik qilgan.

Nyerere Angliyaning London shahrida leykemiyadan vafot etdi.

 Manbalar 

Turkum:1999-yilda vafot etganlar
Turkum:1922-yilda tugʻilganlar