Surin provinsiyasi

Surin (tailandcha talaffuzi: [sù.rīn]; Shimoliy Kxmer: , talaffuzi: [sren]; Kuy: hụẖk̀n) — Tailandning yetmish yetti provinsiyalaridan biri. Tailandning pastki shimoli-sharqida joylashgan boʻlib, Isan deb ham nomlanadi. Qoʻshni provinsiyalari (gʻarbdan soat yoʻnalishi boʻyicha) — Buriram, Maxa Saraxam, Roi Et va Sisaket. Janubda Kambodjaning Oddar Meancheay provinsiyasi bilan chegaradosh. Surin umumiy maydoni 8,124 kvadrat kilometrni tashkil qiladi (shimolda Mun daryosidan janubda Dongrek togʻlarigacha). Markaziy viloyat provinsiyasidagi poytaxt Surin shahri Bangkokdan gʻarbda  uzoqlikda joylashgan.
Tarixan, mintaqa turli xil kuchli qirolliklar, jumladan, Angkorian, Kxmer imperiyasi, Lao qirolligi, Lan Xang va Tailand qirolligi Ayutthaya tomonidan boshqarilgan. Tarixga nazar solsak, Tailandning Isan deb nomlanuvchi yirik geo-madaniy hududning bir qismi sifatida aks ettirilgan Surin provinsiyasi etnik jihatdan xilma-xildir. Asosiy tili — Laosning Isan dialekti. Markaziy Tailand tilida soʻzlashuvchilar ozchilikni tashkil qiladi, aholining deyarli 50 % etnik xmerlardir. Qolganlari turli laos tillarida soʻzlashuvchilar va Kuy, Nyah Kur kabi kichik qabila guruhlaridir.

Shimoli-sharqiy viloyatlar anʼanaviy ravishda moddiy va madaniy jihatdan Tailandning qolgan qismidan ajratilgan va Surin bundan mustasno emas. Viloyatning katta qismi kambagʻal va qishloq aholisidir. Sanoat kam rivojlangan, asosiy sanoat — sholichilik hisoblanadi. Guruch yetishtiradigan fermerlar oʻz daromadlarini shakarqamishni kesish, qurilish ishchilari sifatida yoki mahalliy ipak toʻqish savdosida ishlash orqali toʻldiradilar. Fillarni tutish va boqish ham Surinda muhim sanoat hisoblanadi. Qirollikdagi barcha fillarning taxminan 25 foizi Surinda, asosan, etnik Kuy xalqi tomonidan boqiladi.

Turizm Surin iqtisodiyotida ham juda muhimdir. Surinni xalqaro ekoturizm uchun mashhur maskanga aylantirishga urinayotgan provinsiya hukumati tomonidan fillar va manzaralar potentsial daromadli deb qaraladi. Mahalliy Surin oʻzining Xwao Sinaring qoʻl sanʼati qishlogʻi kabi sayyohlarga yoʻnaltirilgan yerlarda ishlab chiqarilgan nozik ipak va kumush munchoqli bezaklari bilan obroʻga ega. Shuningdek, mahalliy savdogarlar Surin shahridan 70km janubda joylashgan Chong Chom chegarasi orqali kambodjaliklar bilan transchegaraviy savdoni amalga oshiradilar.

 Nomi 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Surin_elephant_breakfast.jpg/180px-Surin_elephant_breakfast.jpg|right|thumb|272x272px| Fillarni ovqatlantirish
Afsonalarga koʻra, viloyat oʻzining hozirgi nomini 1786-yilda qirollik unvoni Luang Surin Phakdi boʻlgan gubernator Chiangpum sharafiga berilgan. provinsiyaning Surin tilidagi qismi ikki soʻzdan iborat boʻlib, hạh va hẖhản, sanskrit tilidagi sura va Intar (Devanagari: इन्द्र), Indra (Devanagari: सुर) soʻzidan olingan boʻlib, „xudo“ degan maʼnoni anglatadi.

XIV asrgacha bu hudud Kok Xon provinsiyasidagi Kxmer imperiyasining bir qismi edi.Nath, Chuon.  Mintaqaning nomi Kxmer imperiyasi qulagandan keyin hozirgi nomiga ega boʻlgunga qadar tarixda yoʻqoladi.

 Geografiyasi 
Surin Xorat platosining janubiy qirgʻogʻining markazida joylashgan boʻlib, togʻ tizmalarini oʻrab turgan nisbatan past joylashgan ichki hudud. Provinsiyaning janubida Dongrek togʻ tizmasi ustunlik qiladi, uning choʻqqisi suv chegaralarini belgilaydi va Kambodja bilan xalqaro chegarani tashkil qiladi. Oʻrtacha balandligi taxminan 500 m boʻlgan togʻlar unchalik baland emas, lekin janubiy tomonlari tik qoyalar boʻlib, har qanday narsani oʻtishiga toʻsqinlik qiladi. Mintaqadagi asosiy dovon Surinda boʻlib, Chong Chom va O Smach, Kambodja oʻrtasidagi togʻlarni kesib oʻtadi.
Qoʻshni viloyatlarMahasarakhamRoyetBuriram200px|center|Shamol atirgulSisaket Oddarmeanchey provinsiyasi
Togʻ tizmasining shimoliy yuzi Surinning markaziy va shimoliy hududlarini tashkil etuvchi tekisliklariga qarab sekin pastga egiladi. Bu hududlar janubdan shimolga oqib Mun daryosiga oʻtadigan kichik oqimlar bilan quritiladi, u provinsiyaning shimoliy qirgʻogʻini kesib oʻtib, sharqdan Mekongga quyiladi. Tailanddagi uchinchi eng uzun daryo va suv hajmi boʻyicha ikkinchi eng katta daryo boʻlgan Mun tarixdan oldingi davrlardan beri mintaqada muhim ahamiyatga ega boʻlgan.Oʻrmonlarning umumiy maydoni 748 kvadrat kilometr yoki provinsiya hududining 8,4 foizini tashkil etadi.

 Maʼmuriy boʻlinishi 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Amphoe_Surin.svg/220px-Amphoe_Surin.svg.png|right|thumb| Surinning 17 ta tumani
Provinsiya 17 tumanga (amfoga) boʻlingan. Tumanlar yana 158 ta sobiq tuman (tambon) va 2011 qishloq (muban) ga boʻlingan.
 Mueang Surin
 Chumphon Buri
 Tha Tum
 Chom Phra
 Prasat
 Kap Choeng
 Rattanaburi
 Sanom
 Sixoraphum10. Sangkha 11. Lamduan 12. Samrong Thap 13. Buachet 14. Phanom Dong Rak 15. Si Narong 16. Khwao Sinarin 17. Non Narai

 Mahalliy hukumati 
2019-yil 26-noyabr holatiga koʻra, bitta Surin viloyati maʼmuriyati tashkiloti va provinsiyadagi 28 ta hudud shaharga qarashli hisoblanadi. Surin shahar maqomiga ega. Yana 27 ta tuman ham shahar maqomiga ega. Munitsipal (shahar) boʻlmagan hududlarni 144 ta Tuman Maʼmuriy Tashkilotlari — TMT (ongkan borihan suan tambon) boshqaradi.

 Iqlimi 
Xorat platosida joylashganligi sababli Surin iqlimiga atrofdagi togʻlar taʼsir koʻrsatadi, bu esa mussonlar provinsiyaga olib keladigan yomgʻirning katta qismini toʻsib qoʻyadi. Bu platodan tashqaridagi hududlarga qaraganda yomgʻirli va quruq fasl oʻrtasidagi farqlarning koʻproq boʻlishiga va yillik yogʻingarchilik miqdorining kamayishiga olib keladi.

 Tarixi 

 Qadimda 
Xorat platosidagi arxeologik yodgorliklar Janubi-Sharqiy Osiyoda kulolchilik, metallurgiya va nam sholi yetishtirish rivojlanganining dastlabki dalillarini keltiradi. Mun daryosi vodiysi va uning atrofidagi koʻrfaz tarixdan oldingi davrlardan beri sholi yetishtirish madaniyatini kuchaytirgan. Mintaqadagi eng qadimgi koʻchmanchilar- ovchilar boʻlgan. Dehqonchilik kirib kelgan neolit davri miloddan avvalgi 2500—1500-yillarga toʻgʻri keladi. Bronza davri miloddan avvalgi 1500-yildan 500-yilgacha, temir davri esa miloddan avvalgi 500-yildan eramizning 500-yilgacha davom etadi. Surinda odamlarning oʻtroqlashishining birinchi dalillari taxminan 60 ga yaqin Temir davri ob’ektlari maʼlum boʻlgan temir asriga toʻgʻri keladi. Bu tarixdan maʼlum koʻchmanchilar bugungi kunda ushbu hududda keng tarqalgan Mon-kxmer xalqlarining ajdodlari deb taxmin qilinadi.

 Tarixiy davrda 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/Prasat_Sikhoraphum_-_Sikhoraphum_edit1.jpg/250px-Prasat_Sikhoraphum_-_Sikhoraphum_edit1.jpg|left|thumb|250x250px| Prasat Sixoraphum ibodatxonasi
Maʼlum boʻlgan eng qadimgi tarixiy davr — Dvaravati hisoblanib, u hozirgi Tailandning shimoliy-sharqiy mintaqasi orqali taralgan hind madaniyati edi. Surin mintaqasida miloddan avvalgi VII-XI asrlarga oid madaniyat qoldiqlari topilgan. Aynan shu davrda buddizm mintaqada hukmron dinga aylanadi.

Dvaravati davridan keyin qudratli Xmer imperiyasi hozirgi Tailandning janubiy Isan mintaqasi boʻylab oʻz taʼsirini kengaytirdi. Bu davr milodiy VII-XIII asrlarni qamrab oladi. Surin qadimgi Xmer imperiyasining muhim qismi edi. Xmer tosh yozuvlari miloddan avvalgi 600-yil davrga toʻgʻri keladi. Keyingi bir necha asrlar davomida provinsiyada koʻpayib borayotgan Kxmer joylari (xususan, Prasat Sixoraphum) qurilgan. Ushbu joylar Prasat Phanom Rung markazida joylashgan Kxmer infratuzilmasi tarmogʻining bir qismini tashkil qilar edi.

XV asrda Kxmer imperiyasining qulashi bilan Surin XVIII asrgacha qayta paydo boʻlmay tarixdan oʻchib ketdi. Afsonaga koʻra, Chiangpum ismli mahalliy Kuay rahbari Chao Phaya Chakri boʻlajak qirol Rama I ga noyob oq filni sovgʻa qilgan. Minnatdorchilik sifatida u Chiangpumga Luang Surin Phakdi qirollik unvonini beradi va uni qishloq boshligʻi etib tayinlaydi. U monarx boʻlgach, Rama I Luang Surin Phakdini provinsiya gubernatori etib tayinlaydi. 1763-yilda Chiangpum qishlogʻi hozirgi joyiga koʻchib oʻtadi va Muang Prathai Saman nomli shaharga koʻtariladi. Anʼanaga koʻra, koʻchib oʻtishiga yangi uchastkada yaxshi suv taʼminoti boʻlganligi sabab boʻlgan. 1786-yilda uning nomi qirol gubernator sharafiga Surin deb oʻzgartiriladi. Odamlar hududga qaytib kelgani sababli provinsiya aholisi asta-sekin oʻsib bordi. Atrofdagi hududlardan doimiy ravishda odamlar oqimi kelib turgan boʻlsa ham, Surin asosan oʻzini-oʻzi taʼminlagan va 1922-yilda temir yoʻl kelguniga qadar biroz markazdan ajralib qolingan edi. Xitoy va hind savdogarlari shaharga joylashuvi bilan ishlab chiqarish koʻpaydi va Surin asta-sekin zamonaviy metropolisga aylandi.

 Madaniyati 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Surin_City_Pillar_Shrine_-_Surin.jpg/250px-Surin_City_Pillar_Shrine_-_Surin.jpg|right|thumb|250x250px| Surin shahar ustunlari ibodatxonasi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/Surin_round_up.jpg/180px-Surin_round_up.jpg|left|thumb|271x271px| Fillar yurishi
Isanda boʻlgani kabi, Surinning asosiy madaniyati mintaqada yashovchi etnik laos xalqiga tegishlidir.Vail, Peter.  Taylandda nomenklatura madaniyati sanalgan „Tai-Isan“ ularning Tailand fuqarolari sifatida oʻziga xosligini taʼminlash va ularni Laos Laolaridan farqlash uchun ahamiyatga ega, ammo mintaqa madaniyati markaziy tailandliklarnikidan sezilarli darajada farq qiladi. Isan tili laos lahjasi sanalib, markaziy Tailand tili bilan oʻzaro aloqador. Surinning Tai-Isan madaniyati laos liboslari, laos taʼsiridagi musiqa (masalan, khene va mor lam) va yopishqoq guruchni oʻz ichiga olgan laos uslubidagi oshxona bilan bogʻliq.

Surinning Kxmer aholisi orqali Shimoliy Kxmer madaniyatining ayirim jihatlari provinsiyada ham keng tarqalgan, shu jumladan Shimoliy Kxmer tili va ularning kantrum va chrieng brunh musiqa shakllari ham. Kxmerlarning mintaqa madaniyatiga tarixiy taʼsiri Surin landshaftini oʻrab turgan koʻplab Kxmer ibodatxonalari va xarobalarida yaqqol namoyon boʻladi. Kxmerlar yasemin guruchini afzal koʻrganligi sababli, Surin guruchining koʻp qismi ushbu hosilga moʻljallangan.

Surin madaniyatiga, shuningdek, Kuy xalqining bu provinsiyada juda mashhur boʻlgan fillar bilan bogʻliq taʼsiri juda kuchli boʻlgan. Surin Taylanddagi barcha xonaki fillarning qariyb toʻrtdan birining asosiy istiqomad qiladigan yeri boʻlib, bu fillarni tutish, boqish va tarbiyalash bilan Kuy millatiga mansub odamlar shugʻullanadi. Bu Surin uchun juda muhim faoliyat va Kuy xalqi uchun gʻurur manbai boʻlib, „Fillar kuni“ bayram sifatida nishonlanadi va bu kunni oʻtkazish har yili mos ravishda noyabr oyining ikkinchi va uchinchi haftalariga toʻgʻri keladi. Festivallar orasiga Tailand fillari haqidagi afsonalarni tasvirlaydigan yorugʻlik va ovozli shoular va Si Narong stadionida paradlar, suzuvchilar, fillar va erkaklar oʻrtasidagi arqon tortish kabi musobaqalar va jangovar fillarning namoyishlari boʻlgan yarmarkalar kiradi.

 Belgilari 
Provinsiya nishoni Indraning oʻzining osmondagi oq fili Airavata tepasidagi tasviri boʻlib, u provinsiyadagi mashhur Kxmerlar ibodatxonasida topilgan dizaynga asoslangan. Kxmer ibodatxonalari ham, fillar ham Surinda uchraydi. Mayda sazan (Cirrhinus microlepis) provinsiya baliqlaridan biridir.Suraset Meesin (story) and Editorial Team (photos), ปลาเด็ด 77 จังหวัด #6 (Cool fish in 77 provinces #6), Aquarium Biz, Vol. 4 Issue 43 (January 2014) 

 Iqtisodi 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e0/Tha_Sawang_Silk.jpg/180px-Tha_Sawang_Silk.jpg|right|thumb|240x240px| Surinlarning mashhur hunarmandchiligi — Sawang ipagi
Surin provinsiyasida yuqori sifatli yasemin guruchi ishlab chiqariladi. U oʻzining ipaklari bilan ham mashhur. Bunaqa sifatlar uning toʻqiluv jarayoni, shuningdek, naqshlari va boʻyoqlari bilan bogʻliq.

 Aholisi 
Tailandda 2000-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, provinsiya aholisining 99,5 foizi Tailand fuqarolari; 29,3 foizi 0-14 yosh, 60,9 foizi 15 yoshdan 59 yoshgacha, 9,8 foizi 60 va undan katta yoshdagilardir. 

Surin shimoliy kxmer aholisi koʻp boʻlgan provinsiyadir. Xabar qilinishicha, aholining 47,2 foizi kxmer tilida gaplasha oladi. Bu koʻrsatgich 1990-yildagi aholini roʻyxatga olishdan pastroq boʻlib, unda aholining 63,4 foizi kxmer tilida soʻzlasha olardi."(Surin) Key indicators of the population and household, population and housing census 1990 and 2000." 

 Inson yutuqlari indeksi 2017 
Salomatlik Taʼlim Bandlik Daromad95x95px100x100px100x100px100x100px 77 63 50 64 Uy-joy Oila Transport Ishtirok etish100x100pxlink=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/Parents%2C_enfants%2C_famille.png/85px-Parents%2C_enfants%2C_famille.png|center|85x85px100x100px96x96px 17 21 71 44 Surin viloyati, HAI 2017-yilgi qiymati 0,5203 „past“ boʻlib, reytingda 71-oʻrinni egallaydi.
2003-yildan beri Birlashgan Millatlar Tashkilotining Tailanddagi Taraqqiyot Dasturi (BMTTD) inson taraqqiyotining sakkiz asosiy yoʻnalishini qamrab oluvchi Inson yutuqlari indeksidan (HAI) foydalangan holda milliy darajada inson taraqqiyotini kuzatib boradi. Milliy, iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish Kengashi 2017-yildan buyon bu vazifani oʻz zimmasiga oldi.
Daraja Tasniflash1 — 15 „yuqori“ 16 — 30 „biroz baland“ 31 — 45 „oʻrtacha“ 45 — 60 „biroz past“ 61 — 77 „past“
Viloyatlar va HAI 2017-yilgi reytinglari bilan xarita1320x1320px
 Seal Name Name(in Thai) Population (2019) Area (km2) Population density Namesake town/city HS ISO FIPS 20px  (special administrative area) 5,666,2641,5643,623 Bangkok BKK TH-10 TH40 20px  378,4383,290115 Amnat Charoen ACR TH-37 TH77 20px  279,654950294 Ang Thong ATG TH-15 TH35 20px  424,0914,003106 Bueng Kan BKN TH-38 TH81 20px  1,595,74710,080159 Buriram BRM TH-31 TH28 20px  720,1135,169139 Chachoengsao CCO TH-24 TH44 20px  326,6112,506131 Chai Nat CNT TH-18 TH32 20px  1,137,35712,69891 Chaiyaphum CPM TH-36 TH26 20px  537,6986,41584 Chanthaburi CTI TH-22 TH48 20px  1,779,25422,13579 Chiang Mai CMI TH-50 TH02 20px  1,298,30411,503113 Chiang Rai CRI TH-57 TH03 20px  1,558,3014,508346 Chonburi CBI TH-20 TH46 20px  511,3045,99885 Chumphon CPN TH-86 TH58 20px  983,4186,936142 Kalasin KSN TH-46 TH23 20px  725,8678,51286 Kamphaeng Phet KPT TH-62 TH11 20px  895,52519,38546 Kanchanaburi KRI TH-71 TH50 20px  1,802,87210,659169 Khon Kaen KKN TH-40 TH22 20px  476,7395,32390 Krabi KBI TH-81 TH63 20px  738,31612,48859 Lampang LPG TH-52 TH06 20px  405,0754,47892 Lamphun LPN TH-51 TH05 20px  642,95010,50061 Loei LEI TH-42 TH18 20px  755,5566,493116 Lopburi LRI TH-16 TH34 20px  284,13812,76523 Mae Hong Son MSN TH-58 TH01 20px  962,6655,607172 Maha Sarakham MKM TH-44 TH24 20px  353,1744,12687 Mukdahan MDH TH-49 TH78 20px  260,7512,141122 Nakhon Nayok NYK TH-26 TH43 20px  920,0302,142430 Nakhon Pathom NPT TH-73 TH53 20px  719,1365,637127 Nakhon Phanom NPM TH-48 TH73 20px  2,648,92720,736128 Nakhon Ratchasima NMA TH-30 TH27 20px  1,059,8879,526111 Nakhon Sawan NSN TH-60 TH16 20px  1,561,9279,885158 Nakhon Si Thammarat NRT TH-80 TH64 20px  478,22712,13040 NanNAN TH-55 TH04 20px  808,0204,491180 Narathiwat NWT TH-96 TH31 20px  512,7804,099125 Nong Bua Lam Phu NBP TH-39 TH79 20px  522,3113,275160 Nong Khai NKI TH-43 TH17 20px  1,265,3876371,986 Nonthaburi NBI TH-12 TH38 20px  1,163,6041,520766 Pathum Thani PTE TH-13 TH39 20px  725,1041,977367 Pattani PTN TH-94 TH69 20px  268,7885,49549 Phang Nga PNA TH-82 TH61 20px  524,8653,861135 Phatthalung PLG TH-93 TH66 20px  472,3566,18976 Phayao PYO TH-56 TH41 20px  992,45112,34080 Phetchabun PNB TH-67 TH14 20px  485,1916,17277 Phetchaburi PBI TH-76 TH56 20px  536,3114,319124 Phichit PCT TH-66 TH13 20px  865,24710,58982 Phitsanulok PLK TH-65 TH12 20px  820,1882,548322 Phra Nakhon Si Ayutthaya AYA TH-14 TH36 20px  441,7266,48368 Phrae PRE TH-54 TH07 20px  416,582547762 Phuket PKT TH-83 TH62 20px  494,6805,02699 Prachinburi PRI TH-25 TH74 20px  554,1166,41488 Prachuap Khiri Khan PKN TH-77 TH57 20px  193,3703,23060 Ranong RNG TH-85 TH59 20px  873,1015,189168 Ratchaburi RBR TH-70 TH52 20px  734,7533,666201 Rayong RYG TH-21 TH47 20px  1,305,2117,873166 Roi Et RET TH-45 TH25 20px  566,3036,83183 Sa Kaeo SKW TH-27 TH80 20px  1,153,3909,580121 Sakon Nakhon SNK TH-47 TH20 20px  1,344,8759471,420 Samut Prakan SPK TH-11 TH42 20px  584,703866675 Samut Sakhon SKN TH-74 TH55 20px  193,305414467 Samut Songkhram SKM TH-75 TH54 20px  645,9113,499185 Saraburi SRI TH-19 TH37 20x20px  323,5863,019107 Satun STN TH-91 TH67 20px  208,446817255 Sing Buri SBR TH-17 TH33 20px  1,472,8598,936165 Sisaket SSK TH-33 TH30 20x20px  1,435,9687,741186 Songkhla SKA TH-90 TH68 20px  595,0726,67189 Sukhothai (Sukhothai Thani) STI TH-64 TH09 20px  846,3345,410156 Suphan Buri SPB TH-72 TH51 20x20px  1,068,01013,07981 Surat Thani SNI TH-84 TH60 20px  1,396,8318,854157 Surin SRN TH-32 TH29 20px  665,62017,30339 Tak TAK TH-63 TH08 20px  643,1644,726136 Trang TRG TH-92 TH65 20px  229,9582,86678 Trat TRT TH-23 TH49 20px  1,878,14615,626120 Ubon Ratchathani UBN TH-34 TH75 20px  1,586,64611,072143 Udon Thani UDN TH-41 TH76 20px  328,6186,64750 Uthai Thani UTI TH-61 TH15 20px  453,1037,90658 Uttaradit UTD TH-53 TH10 20px  536,3304,476119 Yala YLA TH-95 TH70 20px  537,2994,131130 Yasothon YST TH-35 TH72
 The total population of Thailand is 66,558,935 on 31 December 2019.
 The total land area of Thailand is 517,646 km2 in 2013.
 HS — Harmonized Commodity Description and Coding System.
 FIPS code is replaced on 31 December 2014 with ISO 3166.

 Taniqli kishilari 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Picbuakaw.jpg/180px-Picbuakaw.jpg|right|thumb|220x220px| Buakaw tailandlik oʻrta vazndagi muaytay kikbokschisi Samrong Thap tumanida tugʻilgan.

 Toni Jaa: Kuy naslidagi jang sanʼatlari kino yulduzi
 Buakaw Banchamek: Muaytay boʻyicha jahon darajasidagi kikbokschi
 Tammanun Niyomtrong: dunyo miqyosidagi professional bokschi

 Manbalar 

 Adabiyotlar 

 Childress, Vance Rey. Taklif: Tailand, Surin viloyati, Prasat Ban Pluang Prasat tumanini toʻliq qazish . Tulsa: Soday tadqiqot jamgʻarmasi, 1975-yil.
 Surin milliy muzeyi uchun qoʻllanma . Milliy muzeylar boshqarmasi, Madaniyat vazirligi Tasviriy sanʼat boshqarmasi. 2009-yil.

 Havolalar 
 Surin Vikigidda

Turkum:Provinsiyalar
Turkum:Tailand provinsiyalari