Sayaqbay Karalayev

Sayaqbay Karalayev (; 1984—1971-yil 7-may, Frunze) sovet va qirgʻiz shoiri va buyuk manaschisi . Qirgʻiziston SSR xalq artisti (1939).

 Hayoti 
U 1894-yilda Ak-Olyon shaharchasida (hozirgi Ton tumani Issiqkoʻl viloyatida) Bugʻu qabilasining Ariq urugʻidan boʻlgan kambagʻal Karala oilasida dunyoga keldi. Yoshlik yillarida yollanma ishchi boʻlib ishladi. 1916-yilda qirgʻizlarning Rossiya imperiyasiga qarshi qoʻzgʻolonida qatnashdi. 1918-yilda u Qizil Armiya safiga koʻngilli sifatida yozildi. Fuqarolar urushi davridan 1922-yilgacha Turkiston frontida Oq gvardiyachilar va Bosmachilar bilan jang qildi. Urushdan keyin taxminan olti yil Prjeval shahri yaqinidagi qishloqlarda qishloq soveti raisi boʻlib ishladi.

Sayaqbay Karalayev 1971-yil 7-mayda Frunze shahrida vafot etdi va Ala-Archa qabristoniga dafn qilindi.

 Ijodi 
Sayaqbayning ijodiy qobiliyati bolalikdanoq namoyon boʻla boshladi. Sayaqbay Qizil Armiya safida xizmat qilgan yillarda buvisidan eshitgan qirgʻiz xalq eposi "Manas"dan parchalar ijro etdi.

Sayaqbay 1920-yillarning oxirlarida Maman qishloq soveti raisi boʻlib ishlayotganida, oʻsha qishloqda istiqomat qiluvchi mashhur manaschi Choyuk Omurov bilan tanishganidan keyin u professional "Manas" ijrochisiga aylanadi. U bir necha yillar davomida Omurov xonadonida "Manas" ijro qilish sanʼatini oʻrganadi. 1930-yilda u Frunzega professional manaschi sifatida taklif qilinadi.

Sayaqbay Karalayev ajoyib xotira egasi edi va qirgʻiz milliy folkloridan juda yaxshi xabardor edi. U „Manas“ eposi trilogiyasiga anʼanaviy epik syujetlar yaratdi va ularni mukammal darajada ijro qildi. 1930-1940-yillarda folklorshunoslar Ibraim Abdirahmanov, Djunus Irisov, Kerim Djumabayev, Kurman Kidirbayev va Sayaqbay Karalayev hamkorlikda „Semetey“ va „Seytek“ asarlarini hamda „Tyoshtuk“ qahramonlik dostonlarini yozishdi. Chingiz Aytmatov manaschi Sayaqbay Karalayevni „XX asr Gomeri“ deb atagan.

 Mukofotlari 

 Qirgʻiziston SSR xalq artisti (1939)
 3 marta  Mehnat Qizil Bayroq ordeni (shuningdek 07.06.1939  va 01.11.1958)
 Hurmat Belgisi ordeni (24.10.1964)
 medallar
 Qirg'iziston SSR Oliy boshqaruvning fahriy yorliqlari

 Xotirasi 
Qirgʻiziston hududida Sayaqbay Karalayev surati tushirilgan 500 soʻmlik banknota muomalaga kiritilgan.

 U haqida yaratilgan filmlar 

 2017-yilda Sayaqbay Karalaev haqida „Sayaqbay Gomer 20 veka“ nomli film suratga olindi. Filmda bosh rolni aktyor — Marat Jantaliyev ijro etdi. Film rejissyori Ernest Abdijaparov. Bosh prodyuser-Samat Ibrayev.

 Manbalar 

 Havolalar 

 Sayaqbay Karalaevning tarjimai holi

Turkum:1971-yilda vafot etganlar
Turkum:7-mayda vafot etganlar
Turkum:1894-yilda tugʻilganlar
Turkum:Hurmat Belgisi ordeni sohiblari
Turkum:Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Turkum:Qirg'iz shoirlari
Turkum:Qirg'iz manaschilari