Ummu Iso binti Muso Al-Hadiy

Ummu Iso bintu Muso Al-Hadiy () — Abbosiylar sulolasining toʻrtinchi hukmdori xalifa Al-Hadiyning qizi, xalifa Horun ar-Rashidning jiyani va yettinchi Abbosiy xalifasi Al-Maʼmunning bosh xotini boʻlgan Abbosiylar malikasi.

Ummu Iso Al-Hadiyning (hukmronligi 785-786-yillar) kanizaklaridan birining qizi edi. U 783 yoki 785-yillarda tugʻilgan. Bolaligi Bag'dodda oʻtgan. Otasi 786-yilda vafot etganida u yosh bola edi. Uni otasining oʻrniga amakisi Horun ar-Rashid tarbiya qildi. Al-Hadiy vafotidan keyin amakisi unga va ukasiga gʻamxoʻrlik qildi.

Al-Maʼmun birinchi xotini sifatida amakisi Al-Hadiyning qizi boʻlgan Ummu Isoga uylandi, u oʻn sakkiz yoshida unga uylandi. Ularning Muhammad Al-Asgʻar va Abdulloh ismli ikki oʻgʻli bor edi. Ular xalifa Horun ar-Rashid hukmronligi davrida nikohdan oʻtishgan. Shuningdek, Al-Hadiyning Ismoil va Jaʼfar ismli ikki oʻgʻli Horun ar-Rashidning qizlari Hamduna va Fotimaga uylanishdi. Shunday qilib, Horunning ikki qizi Ummu Isoning ham amakivachchalari, ham kelinoyilari edi. Uning hayoti haramida tanho hayot kechganligi sababli u haqida faqat bir necha narsalargina maʼlum.

Ummu Iso eri Al-Maʼmundan bir-ikki yosh katta edi. Uning eri otasi vafot etgan va amakisi xalifalikka taxtiga oʻtirgan kunning oʻzida tugʻilgan edi.

Uning amakisi, xalifa Horun ar-Rashid ikki katta oʻgʻli Al-Amin va Al-Maʼmunni taxt vorisligiga nomzodini ilgari surgan edi. 792-yilda Horun Muhammadga Al-Amin („Ishonchli“) nomi bilan sodiqlik qasamyodini (bayʼat) qabul qildirib, uni amalda taxt vorisi etib belgilab qoʻydi. Abdulloh ikkinchi merosxoʻr deb atalmadi va 799-yilgacha Al-Maʼmun („Ishonchli shaxs“) nomi bilan atalgan. Ummu Isoning eri Al-Maʼmun amakivachchasi va qayin ogʻasi Al-Amin vafotidan keyin xalifa boʻldi. 813-yilda Al-Aminning boshi tanasidan judo qilindi va Al-Maʼmun soʻzsiz xalifalik taxtiga oʻtirdi.

 Oila 
Ummu Iso Abbosiylar hukmron xonadoniga ham ota, ham ona tomonidan qarindosh edi. U bir qancha Abbosiy xalifalari, Abbosiy shahzodasi va malikalari bilan zamondosh boʻlgan.
T/r.Abbosiylar Qarindoshligi 1 Musa al-Hadiy Otasi2 Horun ar-Rashid Amakisi va qaynatasi 3 Al-Amin Amakivachchasi va qayin ogʻasi 4 Al-Ma'mun Turmush oʻrtogʻi 5 Muhammad Al-Asgʻar  Toʻngʻich oʻgʻli6 Abdallah ibn al-Maʼmun Ikkinchi oʻgʻli7 Hamdunah bint Horun ar-Rashid Amakivachchasi va kelinoyisi8 Fotima bint Horun ar-Rashid Amakivachchasi va kelinoyisi 9 Jafar ibn Musa al-Hadi Akasi10 Al-Abbas ibn Musa al-Hadi Akasi11 Abdallah ibn Musa al-Hadi Akasi12 Ishaq ibn Musa al-Hadi Akasi13 Ismaʼil ibn Musa al-Hadi Akasi14 Sulayman ibn Musa al-Hadi Akasi15 Musa ibn Musa al-Hadi Ukasi16 Umm al-Abbas bint Musa al-Hadi Singlisi

 Manbalar 

 Adabiyotlar 


 Ibn al-Sāʿī (2017). Consorts of the Caliphs: Women and the Court of Baghdad


Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr shaxslari
Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr ayollari