Oy daraxti

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/MoonTreeArk.jpg/170px-MoonTreeArk.jpg|thumb| Arkanzas shtatining Fort Smit shahridagi Sebastyan okrugi sud binosi oldidagi oy daraxti
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/MoonTreePlaque.jpg/170px-MoonTreePlaque.jpg|thumb| Fort Smit, Arkanzas, Oy daraxti tagidagi plaket.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Moon_tree_plaque%2C_Waycross%2C_GA.jpg/170px-Moon_tree_plaque%2C_Waycross%2C_GA.jpg|thumb| Oy daraxti, Waycross, Jorjiya
Oy daraxtlari 1971-yilda Apollon 14 missiyasining qoʻmondonlik moduli uchuvchisi Stuart Roosa tomonidan Oy atrofidagi orbitaga olingan 500 ta urugʻdan oʻstirilgan daraxtlardir. Bu gʻoyani oʻsha paytdagi Amerika Qoʻshma Shtatlar oʻrmon xizmati boshligʻi Ed Cliff tutundan sakrab chiqqan Ruzaga taklif qilgan. Tajriba uchun urugʻlar besh turdagi daraxtdan tanlab olindi: loblolli qaragʻay, chinor, saqich, qizil daraxt va Duglas archasi We Almost Forgot About the Moon Trees: A collection of tree seeds that went round and round the moon was scattered far and wide back home, by Marina Koren. The seeds orbited the Moon, but were not landed on it. The Atlantic, January 31, 2022.  The Mystery of the Missing Moon Trees: 15 years after NASA astronomer David Williams started searching for them, hundreds of trees grown from space-faring seeds are still missing. The "moon trees, " whose seeds circled the moon 34 times in Apollo 14 astronaut Stuart Roosa‘s pocket, were welcomed back to Earth with great fanfare in 1971. February 10, 2011, wired.com..

 Tarixi 
Parvozdan soʻng urugʻlar unib chiqishi uchun Missisipi shtatining Gulfport shahridagi janubiy Forest xizmat stantsiyasiga va Kaliforniyaning Pleyservil shahridagi gʻarbiy stantsiyaga yuboriladi. Deyarli barcha urugʻlar muvaffaqiyatli unib chiqadi va bir necha yil oʻtgach, oʻrmon xizmati 420 ga yaqin koʻchatlarga ega boʻladi. Ulardan baʼzilari yerga ekilib maxsus nazorat sifatida ajratilgan. 40 yildan koʻproq vaqt oʻtgach, ikki toifadagi daraxtlarni oʻrtasida sezilarli farq yoʻq edi. „Oy daraxtlari“ ning aksariyati 1975-1976-yillarda davlat oʻrmon xoʻjaligi tashkilotlariga mamlakatning ikki yuz yillik bayrami doirasida ekish uchun berilgan. Daraxtlar janubiy yoki gʻarbiy turlarga tegishli boʻlgani sababli, barcha shtatlar daraxtlarni olmagan. Oq uyda Loblolli qaragʻayi ekilgan va daraxtlar Braziliyada, Shveysariyada ekilib, hattoki imperator Xiroxitoga va boshqalarga sovgʻa qilingan.

Bu urugʻlardan ekilgan koʻplab daraxtlarning joylashuvi oʻnlab yillar davomida nomaʼlum boʻlib kelgan. 1996-yilda uchinchi sinf oʻqituvchisi Joan Goble va uning oʻquvchilari oʻz hududlarida oy daraxti ekanligini koʻrsatadigan taxtali daraxtni topdilar. Ular Gobl NASAga elektron xat yuborib xodim Dave Williamsga murojaat qildi. Uilyams NASAdagi ko‘pchilik hamkasblari qatori ana shu daraxtlarning mavjudligidan bexabar boʻlgan. Williams baʼzi tadqiqotlarni amalga oshirganidan soʻng, bu urugʻlarni kosmosga va uyga ekish uchun Roosa tomonidan amalga oshirilgan dastlabki harakatlar tasvirlangan eski gazetadan baʼzi parchalarini topdi.

 Jamoatchilik hissasi 
Williams NASAning rasmiy veb-saytiga oʻzining sahifasini joylashtirib, daraxtlarni topishda jamoatchilikdan yordam so‘radi. Sahifada, shuningdek, oy daraxtlarining maʼlum boʻlgan joylashuvi va turlari roʻyxati keltirilgan jadval ham boʻlgan. Williams Amerika Qoʻshma Shtatlari boʻylab odamlardan oy daraxtlari ekanligini tasdiqlovchi plitalar bilan daraxtlarni koʻrganli haqida xabarlarni eshita boshladi. Williams bunday daraxtlar, jumladan, ularning joylashuvi va turlari haqida maʼlumotlar roʻyxatini koʻrsatadigan maʼlumotlar bazasini yaratishni va boshqarishni boshladi. 2011-yilda Wired jurnalida chop etilgan maqolada Williamsning elektron pochta manzili koʻrsatilib, saʼy-harakatlari tasvirlangan va oy daraxtlari haqida mavjud maʼlumotga ega boʻlgan har qanday odamni oʻz sahifasiga yozishga undagan 2022-yil holatiga koʻra, mavjud daraxtlarni aniqlash va joylashtirish boʻyicha say-harakatlar davom ettirililib NASA sahifasi faolligicha qolganThe „Moon Trees“ , official NASA website, accessed Feb 3, 2022..

2021-yil mart oyiga kelib Qirollik Astronomiya Jamiyati va Buyuk Britaniya Koinot agentligi tashrif bilan Buyuk Britaniyada o‘sishi mumkin bo‘lgan 15 tagacha Oy daraxtini aniqlash uchun jamoatchilikdan yordam so‘radi. 2021-yil aprel oyi holatiga koʻra, Buyuk Britaniyaga kelgan daraxt turlaridan hech biri aniqlanmagan.

 Hozirgi harakatlar 
Oy daraxti jamgʻarmasi — bu Roosaning qizi Rosemary tomonidan boshqariladigan tashkilot boʻlib, u dunyo boʻylab turli mintaqalarda oy daraxtlarini ekishni oʻz oldiga maqsad qiladi. Jamgʻarma homiyligi asosida va Roosa tomonidan olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra urugʻlardan unib chiqqan daraxtlarning asl avlodi orqali yetishtirilgan urugʻlar bilan yangi daraxtlar ekish ishlarini amalga oshiradi Moon tree Planting ceremony, official website of Moon Tree Foundation, accessed February 3, 2022. .

 Joylari 

 Amerika Qoʻshma Shtatlar 
ShaharShtatHududiTurlariEkilgan sanaStarkville20px MississippiDorman Xoll, Mississippi shtat universitetiChinor1975Philadelphia20px PennsylvaniaWashington Kvadrat parkiChinor*1975-yil 6-MayBethesda20px|Maryland MarylandAmerika oʻrmonchilar jamiyatiLoblolli qaragʻay1975-yil, 30-sentyabrFort Smith20px|Arkansas ArkansasSebastian okrugi sud binosiLoblolli qaragʻay1976-yil 15-MartLittle Rock20px|Arkansas ArkansasOʻrmon xoʻjaligi komissiyasi shtab-kvartirasiLoblolli qaragʻay *1976-yil 15-MartWashington20px|Arkansas ArkansasEski Washington tarixiy shtat bogʻiLoblolli qaragʻay1976-yil 15-MartAsheville20px|North Carolina North CarolinaAshevilledagi botanika bogʻlariChinor1976-yil 19-MartBirmingham20px|Alabama AlabamaBirminham botanika bogʻi, Lane Parki yaqinidaChinor1976-yil AprelMontgomery20px|Alabama AlabamaAlabama shtati Kapitoliy binosiLoblolli qaragʻay1976-yil AprelElmer20px|Louisiana LouisianaPalustris tajriba stantsiyasi, Kisatchie milliy oʻrmoniLoblolli qaragʻayApril 1976Knoxville20px|Tennessee TennesseeOʻrmon xoʻjaligi tajriba stantsiyasi, Tennessi universitetiLoblolli qaragʻay1976-yil AprelSewanee20px|Tennessee TennesseeWoods Laboratoriyalari, Janubiy universitetiChinor1976-yil AprelElizabethton20px|Tennessee TennesseeFort Watauga, Sycamore Shoals shtat tarixiy hududiChinor*1976-yil AprelTullahoma20px|Tennessee TennesseeArnold havo kuchlari bazasiLoblolli qaragʻay*1976-yil AprelOlympia20px|Washington WashingtonWashington shtati Kapitoliy binosiDouglas Fir1976-yil AprelIndianapolis20px|Indiana IndianaIndiana shtati uyiChinor1976-yil 9-AprelLansing20px|Michigan MichiganMichigan shtati kapitoliy binosiChinor*1976-yil 9-AprelFlagstaff20px|Arizona ArizonaFrances qisqa hovuzi, (ilgari Flagstaff oʻrta maktabi boʻlgan)Douglas Fir*1976-yil 30-AprelTucson20px|Arizona ArizonaKuiper kosmik fanlar binosi, Arizona universitetiChinor1976-yil 30-AprelSalem20px|Oregon OregonOregon shtati kapitoliy binosiDouglas Fir1976-yil 30-AprelMiddletown20px|Pennsylvania PennsylvaniaCore Creek ParkiChinor1976-yil 30-AprelArcata20px|California CaliforniaCalifornia Davlat Politexnika Universiteti, Humboldt3 qizil daraxt1976-yil MayAthens20px|Georgia GeorgiaAthens-Clarke okrugi rejalashtirish boʻlimiLoblolli qaragʻay1976-yil MayLincoln City20px|Indiana IndianaLincoln Davlat parkiChinor1976-yil 3-MayRoseburg20px|Oregon OregonRoseburg Veteran Ishlari Tibbiyot MarkaziDouglas Fir1976-yil 3-MayHollidaysburg20px|Pennsylvania PennsylvaniaTogʻli zaliChinor1976-yil 5-MayBoise20px|Idaho IdahoIdaho shtati Kapitoliy binosiDouglas Fir*1976-yil 7-MayCape Canaveral20px|Florida FloridaKennedy kosmik markaziChinor*1976-yil 25-may,Ebensburg20px|Pennsylvania PennsylvaniaCambria Viloyat sudi binosiChinor1976-yil 29-iyunKing of Prussia20px|Pennsylvania PennsylvaniaLockheed Martin kosmik tizimlari binosiChinor1976-yil 29-iyunAtchison20px|Kansas Kansas.svgXalqaro doʻstlik oʻrmoniChinor1976-yil 24-iyulBerkeley20px|California CaliforniaTilden tabiat zonasining shimoli-gʻarbiy hududi2 qizil daraxt1976-yil 26-iyulMonterey20px|California CaliforniaColton Hall yaqinidagi Friendly PlazaQizil daraxt1976-yil 27-iyulSteubenville20px|Ohio OhioDoʻstlik bogʻiChinor1976-yil 29-iyulSan Luis Obispo20px|California CaliforniaMission PlazaRedwood1976-yil 30-iyulTroy20px|Alabama AlabamaAlabama kashshoflar muzeyiLoblolli qaragʻay1976-yil 5-avgustTuscumbia20px|Alabama AlabamaIvy Green, tarixiy yodgorlik va Helen Kellerning tugʻilgan joyiLoblolli qaragʻay1976-yil 9-oktabrAuburn20px|Alabama AlabamaG.W. Andrews oʻrmon xoʻjaligi fanlari laboratoriyasi, Auburn universitetiLoblolli qaragʻay*1976-yil 22-oktabrSacramento20px|California CaliforniaCalifornia shtati kapitoliy binosiQizil daraxt1976-yil Turner, Robert (December 2020). „No Annexation Without Representation“. Sactown Magazine. Retrieved June 20, 2022.Tallahassee20px|Florida FloridaDoyle Conner binosi, zavod sanoati bosh qarorgohiLoblolli qaragʻay1976-yilWaycross20px|Georgia GeorgiaOkefenokee mintaqaviy taʼlim xizmati agentligiLoblolli qaragʻay1976-yilCannelton20px|Indiana IndianaCamp Koch qiz skautlar lageriChinor1976-yilZuckerman, Catherine (July 8, 2019). „Trees that traveled to space now live on Earth. Hereʼs where to find them“. National Geographic. Retrieved June 26, 2022.Tell City20px|Indiana IndianaHoosier milliy oʻrmon xizmati idorasi2 dona shirin saqich1976-yilMonmouth20px|New Jersey New JerseyMonmouth okrugi sud binosiChinor*1976-yilCorvallis20px|Oregon OregonPeavi Hall, Oregon shtati universitetiDouglas Fir1976-yilDoswell20px|Virginia VirginiaKings Dominion oʻyin parki2-chinor (1 oʻlik)1976-yilEugene20px|Oregon OregonErb Memorial ittifoqi, Oregon universitetiDouglas Fir1976-yil (1987-yilda koʻchirilgan va qayta ekilgan,)Gainesville20px|Florida FloridaFlorida UniversitetiChinor1977-yilBoise20px|Idaho IdahoLouell boshlangʻich maktabiLoblolli qaragʻay1977-yilGreenbelt20px|Maryland MarylandGoddard kosmik parvozlar markaziChinor1977-yil 9-iyunPerry20px|Florida FloridaOʻrmon poytaxti muzeyi davlat bogʻiLoblolli qaragʻay1978-yil 29-AprelLockeford20px|California CaliforniaLockeford oʻsimlik materiallari markaziQizil daraxt1979-yilNew Orleans20px|Louisiana LouisianaYangi Orlean daryo oqimiLoblolli qaragʻay*1983-yil IyunHolliston20px|Massachusetts MassachusettsHolliston Politsiya mahkamasiChinor1982-yilKeystone Heights20px|Florida FloridaKeystone Heights kutubxonasiChinor1984-yilTallahassee20px|Florida FloridaKaskadlar bogʻiChinorNomaʼlumMoscow20px|Idaho IdahoIdaho universitetining maʼmuriyat binosi,Chinor*NomaʼlumWaynesboro20px|Mississippi AlabamaOʻrmon xoʻjaligi komissiyasi bolalar bogʻchasiChinorNomaʼlumDeSoto20px|Missouri MissouriWalthers ParkiChinorNomaʼlumBrevard20px|North Carolina North CarolinaOʻrmon xoʻjaligi beshigi, Pisgah milliy o'rmoniChinorUnknownSalem20px|Oregon OregonXususiy turar joy2 Douglas Firs1973-yilHuntsville20px|Alabama AlabamaAQSh kosmik va raketa markazi5 ta chinor, 2 ta qarag‘ay *1976-yil 29-OktabrTuskegee20px|Alabama AlabamaV.A. kasalxonasi (CAVHCS)Loblolli qaragʻay *1976-yilMonticello20px|Arkansas ArkansasMonticellodagi Arkansas universitetiLoblolli qaragʻay *1977-yil?New Orleans20px|Louisiana LouisianaNASA Michoud yigʻish moslamasiLoblolli qaragʻay (2?) *1976-yil IyulNorth Pembroke20px|Massachusetts MassachusettsAQSH tarixiy jamiyatiChinor? *1976-yil AprilHester, Jessica Leigh (February 1, 2019). „Whatever Happened to All the Moon Trees?“. Atlas Obscura. Retrieved June 26, 2022. In New Orleans, for instance, a Moon pine was removed after sustaining damage in Hurricane Katrina.Albuquerque20px|New Mexico New MexicoCivic PlazaDouglas Fir *1976-yil, 7-aprelIllinois Valley20px|Oregon OregonSiskiyou Smoke Jumper bazasi1976-yil 7-aprelWashington, D.C.20px|District of Columbia District of ColumbiaWhite HouseLoblolli qaragʻay *1977-yil, 19-YanvarPlano20px|Texas TexasPlano oʻrta maktabiChinor *2009-yil 4-NoyabrHouston20px|Texas TexasNASA Johnson kosmik markaziLoblolli qaragʻay2016-yil, FevralSilver City20px|New Mexico New MexicoGough ParkiChinor1976-yil 14-AvgustBracey20px|Virginia VirginiaRiver Ridge golf va lager klubiChinor1971-yil 31-Yanvar

 Boshqa mamlakatlarda 
Shahar Mamlakat Manzil Turlar Ekilgan sana  Braziliya Braziliya Ibama markaziy binosining bogʻi saqich 1980 yil 14 noyabr Correio Braziliense, November 15, 1980 Santa Rosa Braziliya Parque Municipal de Exposições Qizil daraxt 1981 yil 18 avgustCorreio Braziliense, November 15, 1980 Savdo Italiya Appiano Gentile Park Loblolli qaragʻay 2011 yil 10 oktyabr Lucerne Shveysariya Shveysariya transport muzeyi chinor 1976 yil 15 avgust (keyinroq ekilgan)

 Yana qarang 
 Oy tosh
 Astrobotanika
 Alohida daraxtlar roʻyxati

 Manbalar 

 Havolalar 
 Oy daraxtlari, NASA. 
 Oy daraxtlari, NASA: Goddard kosmik parvozlar markazi
 Oy daraxti fondi. 
 https://foresthistory.org/houston-we-have-moon-trees/ „Xyuston, bizda oy daraxtlari bor“. Peeling Back the Bark blogi, The Forest History Society.

Turkum:Botanika    Turkum:Biologiya  Turkum:Amerika o'simliklari