The Queen's Gambit

Qirolicha gambiti — 2020-yilda amerikalik yozuvchi Uolter Tevisning 1983-yildagi shu nomli romani asosida strimli televizion mini-serial. Sarlavha nomi shaxmat ochilishiga ishora qiladi. Serialni Skott Frank kitob huquqiga egalik qiluvchi Allan Skott bilan birga yaratgan. Kitobda 1950-yillarning oʻrtalaridan boshlanib, 1960-yillargacha davom etayotgan voqealar- giyohvandlik va alkogolga qaramlik bilan kurashib, shaxmat olamining eng yuqori pogʻonasiga koʻtarilgan xayoliy qahramon, shaxmat vunderkindisi Bet Harmonning (Anya Teylor-Joy) hayoti haqida hikoya qiladi.

Netflix 2020-yil 23-oktabrda "Qirolichaning gambiti" filmini ishlab chiqdi. Toʻrt haftadan soʻng film Netflixning eng koʻp tomosha qilingan ssenariyli mini-serialiga aylandi. Bu Netflixning 63 mamlakatda eng yaxshi dasturi boʻldi. Serial tanqidchilarning olqishiga sazovor boʻldi, ayniqsa Teylor-Joyning ijrosi, kinematografiyasi maqtovga sazovor boʻlgan edi. U shaxmatni yuqori saviyada toʻgʻri tasvirlagani uchun shaxmat jamoatchiligidan ijobiy javob oldi va maʼlumotlar shuni koʻrsatadiki, bu ijro orqali shaxmatga jamoatchilik qiziqishi ortgan.

 Mukofotlari 
Qirolichaning gambiti oʻn bitta Primetime Emmy mukofotini qoʻlga kiritdi. Jumladan, Outstanding Limited yoki Anthology Series, bu toifani yutib olgan oqim xizmatidagi birinchi shou boʻldi. Serial shuningdek, ikkita Oltin globus mukofotini qoʻlga kiritdi. Bu Teylor-Joy uchun eng yaxshi cheklangan seriali va eng yaxshi aktrisa — miniserial yoki televidenie filmi mukofotlarini olib keldi. Bundan tashqari filmdagi ayol aktyorning ajoyib ijrosi uchun Ekran aktyorlari gildiyasi mukofotini qoʻlga kiritdi.

 Umumiy koʻrinish 
Qirolicha gambiti filmi ruxiyatdagi hissiy muammolar, giyohvandlik va spirtli ichimliklarga qaramlik bilan kurashgan, shaxmat dunyosida oʻrnini topa olgan yetim shaxmatchi Elizabeth Harmonning hayoti haqida. Seriyaning sarlavhasi shu nomdagi shaxmat ochilishiga (Shaxmat debyuti) ishora qiladi. Hikoya 1950—1960-yillar oʻrtalarida boʻladi.

1950-yillarda Leksington, Kentukkida sakkiz yoshli Bet, avtohalokatda onasini yoʻqotib, bolalar uyiga olib ketiladi va u yerda bino qoʻriqchisi janob Shaybeldan shaxmat oʻynashni oʻrganadi. Oʻsha paytlarda odatiy hol boʻlganidek, bolalar uyi „oʻz kayfiyatini muvozanatlash“ uchun qizlarga har kuni tinchlantiruvchi (Trankvilizator) tabletkalar tarqatadi. Bu dorilarning koʻp isteʼmoli Bet uchun giyohvandlikka aylanadi. U vizualizatsiya qobiliyati sabab tezda kuchli shaxmatchiga aylanadi. Bir necha yil oʻtgach, Betni shahar yaqinidagi farzandsiz er-xotin Alma va Allston Uitli asrab oladi. Bet yangi uyiga moslashgach, shaxmat oʻynashni hohlashini bildiriadi. Alma dastlab Betning shaxmatga boʻlgan qiziqishiga qarshilik koʻrsatdi, lekin Bet oʻzi mustaqil birinchi turnirida gʻalaba qozonganidan soʻng, Alma oʻz asrab olgan qizini turli shaxmat musobaqalarida qatnashishini qoʻllab-quvvatlaydi. Bet shaxmat turniriga kiradi va shaxmatda ilgari hech qanday tajribaga ega boʻlmasada gʻalaba qozonadi. Uning bir necha kishilar, jumladan Kentukki shtatining sobiq chempioni Garri Beltik, Amerika Qoʻshma Shtatlari milliy chempioni Benni Uotts va jurnalist va oʻyinchi DL Taunes bilan doʻstlikni rivojlantirishida Alma sabab boʻladi.

Bet juda koʻp turnirlarda ishtirok etib, shaxmat olamining eng yuqori pogʻonasiga koʻtarilib boradi. Muvaffaqiyatidan moliyaviy foyda koʻra boshlagan Betning giyohvandlik va spirtli ichimliklarga qaramligi yomonlashadi. U mehribonlik uyida birga oʻsgan eng yaqin doʻsti Jolenning yordami bilan u oʻzining eng katta sinoviga, Moskvada dunyoning eng yaxshi oʻyinchilariga qarshi yirik xalqaro shaxmat turniriga tayyorlanadi va gʻalaba qiladi.

 Aktyorlar va qahramonlar 

 Asosiy 

 Anya Teylor-Joy — Bet Harmon rolida
 Isla Jonston- toʻqqiz yoshli Bet rolida
 Annabet Kelli- besh yoshli Bet sifatida
 Bill Kamp- janob Uilyam Shaybel rolida
 Methuen- Qizlar uyining qoʻriqchisi, Betga oʻyin oʻynashni oʻrgatuvchi tajribali shaxmatchi.
 Muso Ingram- Jolen rolida. Betning bolalikdagi eng yaqin doʻstiga aylanadi.
 Xelen Dirdorf- Methuen qizlar uyi direktori rolida
 Rebekka Root- Miss Lonsdeyl rolida Methuendagi ruhoniy va xor direktori.
 Chloe Pirrie- Elis Harmon rolida, Betning vafot etgan onasi (faqat esdaliklarda koʻrilgan).
 Akemnji Ndifornyen- janob Fergusson rolida, Methuendagi tartibli, u boshqa rollar qatorida qizlarga davlat tomonidan buyurilgan tabletkalarni yuboradi.
 Mariel Xeller- Alma Uitli rolida, u eri Allston bilan Betni yoshligida asrab oladi va keyinchalik Bethning shaxmat faoliyati uchun menejer sifatida ishlaydi.
 Garri Melling- Garri Beltik rolida, Kentukki shtati chempioni, Bet oʻzining birinchi turnirida magʻlub boʻlgan va keyinroq doʻstlashgan.
 Patrik Kennedi- Olston Uitli rolida, Almaning eri va Betning asrab oluvchi otasi.
 Jeykob Fortyun-Lloyd- DL Taunes rolida, Bet bilan doʻst boʻlgan shaxmatchi va jurnalist.
 Tomas Brodi-Sangster- shaxmat boʻyicha AQShning amaldagi chempioni, keyinchalik Betning ustozi va doʻsti boʻlgan jasur yosh Nyu-Yorklik Benni Uotts rolida.
 Marcin Dorociński- Vasiliy Borgov rolida, Sovet Jahon chempioni va Betning eng katta raqibi.

 Ishlab chiqarish 

 Rivojlanish 
Netflix 2019-yil 19-martda olti seriyadan iborat filmni suratga olib boshladi. Serial Allan Scott bilan birga yaratilgan, jarayonlarni Scott Frank yozgan va boshqargan. Ikkalasi Uilyam Xorberg bilan birga ijrochi prodyuser sifatida ishlagan. Allan Skott 1992-yilda Uolter Tevisning beva ayolidan ssenariy huquqini sotib olganidan keyin kitobni ekranga namoyish eta boshlaydi.

Serial 2020-yil 23-oktabrda chiqariladi. Asl olti epizodli buyurtma oʻrniga yetti qism namoyish etilgan.

 Yozish 
Shaxmat oʻyinlari jarayonida maslahatchi sifatida shaxmat boʻyicha sobiq jahon chempioni Garri Kasparov va shaxmat boʻyicha murabbiy Bryus Pandolfini ishtirok etishdi.

 Kasting 
Seriyaga buyurtma eʼlon qilinishi bilan Anya Teylor-Joy bosh rolni ijro etishi eʼlon qilindi. 2020-yil yanvar oyida Moses Ingram serialning aktyorlar tarkibiga qoʻshilganligi haqida xabar berilgan edi. Mini-serial premyerasi sanasi eʼlon qilingandan soʻng, Bill Kamp, Tomas Brodi-Sangster, Garri Melling va Mariel Xeller bosh rollarni ijro etishi eʼlon qilindi. Suratga olish ishlarining aksariyati Berlinda olib borilganligi sababli, kichik rollarni asosan ingliz va nemis aktyorlari ijro etgan.

 Ishlab chiqarish dizayni va suratga olish 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/Rathaus_B-Spandau_07-2017.jpg/170px-Rathaus_B-Spandau_07-2017.jpg|thumb| Spandau Rathausning ichki qismi Ogayo shtatining Cincinnati shahridagi mehmonxona
Ishlab chiqarish dizayneri Uli Xanish 1950—1960-yillardagi estetikani uygʻotish uchun seriya toʻplamlarini ishlab chiqdi. Serialning katta qismi u yerda topilgan interyerlar shou joylariga mos kelishi sababli Berlinda suratga olingan. Jumladan, Las-Vegas, Cincinnati, Mexiko, Moskva va Parij.
 Musiqasi 
Musiqiy yozuv Karlos Rafael Rivera tomonidan yozilgan. Frank dastlab musiqa faqat pianinoga asoslangan boʻlishini xohladi, lekin oxirida Rivera bilan „instrumental chuqurlik va rang“ toʻliq orkestr yozishga qaror qildi. Shu bilan birga orkestr qismlariga nay boʻlimlarini ham qoʻshdi. Rivera shaxmatda gol urishni qiyin vazifa deb topdi, chunki Frenk „musiqa juda koʻp ogʻirliklarni koʻtarishi mumkin“ deb ogohlantirgan. U vaqt oʻtishi bilan koʻproq asbob-uskunalar qoʻshib, Betning shaxs va shaxmatchi sifatida oʻsishini aks ettirishni amalga oshirdi.link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Anya_Taylor-Joy_by_Gage_Skidmore.jpg/170px-Anya_Taylor-Joy_by_Gage_Skidmore.jpg|thumb| Anya Teylor-Joyning Bet Xarmon rolidagi ijrosi koʻpchilikning eʼtirofiga sazovor boʻldi va unga Cheklangan serial yoki filmdagi eng yaxshi bosh rol aktrisasi uchun Primetime Emmy mukofotiga nomzod boʻldi.
MukofotMarosim sanasiTurkumQabul qiluvchi(lar)NatijalarIGN mukofotlari21-Dekabr
2020Yilning eng yaxshi teleserialiThe Queenʼs Gambit  Yilning eng yaxshi dramatik seriali Yilning eng yaxshi yangi seriali Eng yaxshi dramatik Televirozda ishlangan seriaAnya Taylor-Joy Media mukofotlarida Hollywood musiqasi27-yanvar
2021Eng yaxshi original ball koʻrsatuvchi/cheklangan seriaCarlos Rafael Rivera  Eng yaxshi miniserial Sunʼiy yoʻldosh mukofotlari15-fevral
2021Mini serialThe Queenʼs Gambit  Mini serialdagi eng yaxshi aktrisaAnya Taylor-Joy Oltin globus mukofotlari28-fevral
2021Eng yaxshi cheklangan serial yoki televideniye filmiThe Queenʼs Gambit  Eng yaxshi aktrisaAnya Taylor-Joy AACTA xalqaro mukofotlar6-mart
2021Eng yaxshi drama serialThe Queenʼs Gambit  Eng yaxshi serial aktrisasiAnya Taylor-Joy Tanqidchilar tanlovi televizion mukofotlar7-mart
2021eng yaxshi cheklangan seriaThe Queenʼs Gambit  Cheklangan serial yoki televideniye uchun yaratilgan filmdagi eng yaxshi aktrisaAnya Taylor-Joy Cheklangan serial yoki televideniye uchun yaratilgan plandagi ikkinchi eng yaxshi aktrisaMarielle Heller USC Scripter mukofotlar13-mart 2021Eng yaxshi televizorScott Frank  Jnubiy-gʻarbiy janubi19-mart
2021Sarlavha dizayn tanloviSaskia Marka  Amerika mukofotlari yozuvchilar uyushmasi21-mart 2021Uzoq shakga moslashtirilganScott Frank va Allan Scott;Tevis Valter romani asosida  Amerika produserlar mukofotlari24-mart 2021Cheklangan seriali televizori uchun Devid L. Vulperning eng yaxshi produser mukofotiWilliam Horberg, Allan Scott, Scott Frank, Marcus Loges va Mick Aniceto  Aktyorlar makiyaji va soch stillari mukofoti3-aprel
2021Eng yaxshi cheklangan teleseriallar yoki miniseriallar, yangi media seriallar- eng yaxshi davr/personajlar boʻyanishiDaniel Parker  Eng yaxshi cheklangan teleseriallar yoki miniseriallar, yangi media seriallar qahramon soch turmagi Screen Actors Guild Awards4-aprel
2021Eng yaxshi Televizion film yoki cheklangan serialdagi erkak aktyorning ijrosiBill Camp  Eng yaxshi Televizion film yoki cheklangan serialdagi ayol aktyorning ijrosiAnya Taylor-Joy Sanʼat direktorlar gildiyasi mukofotlari10-aprel 2021Televizion film yoki cheklangan serialar uchun ishlab chiqarilgan dizayn boʻyicha mukammallikUli Hanisch  Amerika rejissiorlar gildiyasi mukofotlari10-aprel
2021Ajoyib rejissorTelevideniye va Limited senes uchun filmlardagi muvaffaqqiyatScott Frank  Kostum dizaynerlari gildiyasi mukofotlari13-aprel 2021Davr televideniyesi aʼlochisiGabriele Binder  MPSE oltin gʻaltak mukofotlari17-aprel 2021Ovozni tahrirlash, ovoz effektlaridagi yutuq va radioeshittirish uchun epizodik uzoq shaklEric Hirsch, Gregg Swiatlowski (nazorat qiluvchi ovoz muharriri); Wylie Stateman (ovoz dizayneri); Patrick Cicero, Eric Hoehn, Leo Marcil, James David Redding III (ovoz effektlari muharriri) Rachel Chancey (rassom/ tahrirchi)  Ovozni tahrirlash- dialog va epizotik uzoq formatli radioeshittirish vositalari uchun ADR boʻyicha yutiqGregg Swiatlowski (nazorat qiluvchi ovoz muharriri); Eric Hirsch (dialog muharrir); Eric Hoehn, Leo Marcel, Wylie Stateman (ADRmuharrir) Ovozni tahrirlash uchun yutuq- uzun formatdagi epizotik translatsiya uchun musiqa va musiqiy filmTom Kramer (musiqa muharriri) („tanaffus uchun“) ACE Eddie mukofotlari17-aprel
2021Televizion uchun eng yaxshi tahrirlangan, cheklangan serial yoki kinofilmMichelle Tesoro („Birjalar uchun“)  Cinema Audio Society mukofotlari17-aprel 2021Televizion filmlar yoki cheklangan serialar uchun ovoz miksatsiyasidagi yutuqRoland Winke, Eric Hirsch, Eric Hoehn, Leo Marcil and Lawrence Manchester („Oʻrta oʻyin uchun“)  Amerika kinomotograflar jamiyati mukofotlari18-aprel 2021Televizion uchun yaratilgan kinofil, mini-serial yoki kinomotografiyadagi yutuqSteven Meizler  MTV Movie &amp; TV mukofotlari16-may
2021Shoudagi eng yaxshi ijroAnya Taylor-Joy  ADC mukofotlari9-iyun
2021Asosiy nom dizayni uchun bronza kub mukofotiSaskia Marka  Hollywood Critics Association TV Awards29-avgust 2021Eng yaxshi striming cheklangan seriyasi, Senes antologiyasi yoki Jonli harakat televizion filmiThe Queenʼs Gambit  Best Actress in a Limited Series, Anthology Series or Television MovieAnya Taylor-Joy Cheklangan seriali antologiya yoki televideniye filmidagi eng yaxshi aktrisaBill Camp Cheklangan seriali antologiya yoki televideniye filmidagi eng ikkinchi darajali aktyorMarielle Heller Primetime Creative Arts Emmy mukofotlari11-12- Sentabr 2021Cheklangan yoki antologiyali serial yoki film uchun ajoyib kastingEllen Lyuis, Keyt Sprens, Oliviya Skott-Veb, Tina Gerussi, Anna-Lena Sleyter, Tatyana Mutchnik va Stefani Meyl  Cheklangan yoki antologiya seriyasi yoki filmi uchun ajoyib kinematografiyaSteven Meizler Ajoyib davr kostyumlariGabriele Binder, Gina Krauss, Katrin Hoffmann, Nanrose Buchmann va Sparka Lee Hall Muvaffaqiyatsiz davr/yoki personaj boʻyanishi (protezsiz)Daniel Parker Asosiy sarlavhaning ajoyib dizayniSaskia Marka and David Whyte Cheklangan yoki antologiya seriyasi, film uchun ajoyib musiqa kompozitsiyasiCarlos Rafael Rivera Ajoyib original musiqa va qoʻshiqlar"Men sevgini eslay olmayman" — Anna Xauss, Robert Vaynryoder va Uilyam Xorberg („Korxona“ uchun) Ajoyib musiqa nazoratiRandall Poster Cheklangan yoki antologiya seriyasi uchun ajoyib yagona kamerali rasmni tahrirlashMishel Tesoro („Birjalar“ uchun) Hikoya davri yoki fantaziya dasturi uchun ajoyib ishlab chiqarish dizayni (bir soat yoki undan koʻproq)Uli Hanisch, Kai Karla Koch va Sabine Schaaf Cheklangan yoki antologiya seriyasi, film yoki maxsus uchun ajoyib ovoz tahririGregg Swiatlowski, Eric Hirsch, Wylie Stateman, Leo Marcil, Mary-Ellen Porto, Patrick Cicero, James David Redding III, Eric Hoehn, Tom Kramer and Rachel Chancey Cheklangan yoki antologiya seriyasi yoki filmi uchun ajoyib ovoz aralashtirishEric Hirsch, Eric Hoehn, Roland Winke va Lawrence Manchester TCA yutuqlari15-sentabr 2021Yil dasturiThe Queenʼs Gambit  Filmlar, miniseriallar va maxsus filmlardagi ajoyib yutuq Dramadagi shaxsiy yutuqlarAnya Taylor-Joy Primetime Emmy mukofotlari19-sentabr 2021Ajoyib cheklangan yoki antologiya seriyasiWilliam Horberg, Allan Scott, Scott Frank, Marcus Loges va Mick Aniceto  Cheklangan yoki antologiyali serial yoki film uchun ajoyib rejissyorlikScott Frank Cheklangan yoki antologiya seriyasi yoki filmi uchun ajoyib yozuv Cheklangan yoki antologiya seriali yoki filmidagi eng yaxshi aktrisaAnya Taylor-Joy Cheklangan yoki antologiyali serial yoki filmda ikkinchi plandagi eng yaxshi aktyorThomas Brodie-Sangster Moses Ingram Gotham mukofotlari29-Noyabr 2021Yangi seriyadagi ajoyib ijroAnya Taylor-Joy  Grammy mukofotlari3-aprel 2022Vizual media uchun eng yaxshi ovozli musiqaCarlos Rafael Rivera  

 Manbalar 

 Izohlar 

Turkum:Ingliz tilidagi televizion shoular