Kol Lafiragogusi

Kol Lafiragogusi  (lat. Laphyragogus kohlii) — Yerkovlov (Crabronidae) arilar oilasiga mansub qum arining kam uchraydigan turi. Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.

 Tarqalishi 
Markaziy Osiyo: Tojikiston, Oʻzbekiston va Pokiston. Choʻllarning qumli joylarida, ayniqsa, suv bosadigan joylarda yashaydi. Oʻzbekistonda Buxoro, Qashqadaryo, Surxondaryo viloyatlarida qayd etilgan.

 Tavsif 
Bunday arilarning oʻrtacha kattaligi (taxminan 1 sm)ni tashkil etadi, sargʻish rang boʻladi.

Yuqori old jagʻlarida  tashqi ventral chetida tirqish yoki toʻsiq bor. Ayollarning moʻylovlarii 12 segmentli, erkaklariniki 13 segmentli boʻladi. Pastki jagʻlarida 6 boʻlakli, pastki lab qismi esa 4 boʻlakdan iborat (ogʻiz boʻlaklari kalta). Koʻzlari katta. Oldingi qanotlari uchta yopiq kubital hujayradan iborat. Oʻrtadagi oyoq qismi 1 ta apikal nayzali. Qorin boʻshligʻi turgʻun.

Kam oʻrganilgan. Yiliga bir marta nasl beradi. Ilk uchishi va tuxum qoʻyishi iyun-avgust oylarida. Urgʻochilari tangaqanotlilarni (Lepidoptera) ovlaydi, ularni vaqtincha falaj qilib, uyalari tomon sudrab, bir nechtasini bitta inga yigʻadi. Inlarini yumshoq qumloq tuproqqa qoʻyadi. 

 Cheklovchi omillar 
Xoʻjalik maqsadlarida choʻl zonasidagi qoʻriqlarning oʻzlashtirilishi, xususan, haydash, chorvachilikda yaylovdan haddan tashqari koʻp foydalanish ufayli soni kamayib bormoqda.

 Adabiyotlar 


 Beaumont J. de, 1959. Le genre Laphyragogus Kohl (Hym. Sphecid.). — Rev. Suisse zool., 66 (4):723-734.
 Казенас В. Л. Роющие осы Казахстана и Средней Азии (Hymenoptera, Sphecidae). Определитель. — Алма-Ата: Наука, 1978. — 172 с. (с.138)

 Havolalar 

 Laphyragogus eol.org )
 Kaliforniya Fanlar Akademiyasida Laphyragogus turlarining izohli katalogi.
Turkum:Oʻzbekiston Qizil kitobi