Autoimmun kasalliklar

Autoimmun kasalliklar ( [autos] " oʻzi; u eng " + " immun " — immun sistemasiga oid) — klinikada geterogen boʻlgan, autoimmunning patologik ishlab chiqarilishi natijasida rivojlanadigan kasalliklarning keng tarqalgan guruhi. antikorlar yoki sogʻlom, normal toʻqimalarga qarshi qotil hujayralarning avtoagressiv klonlarini koʻpaytirish, bu normal toʻqimalarning shikastlanishi va yoʻq qilinishiga va autoimmün yalligʻlanishning rivojlanishiga olib keladi B. S. Belov, M. S. Sergeeva, G. M. Tarasova. Vaccination in rheumatology: Evolution of views on the problem // Terapevticheskii arkhiv. — 2017-05-15. — Т. 89, вып. 5. — С. 83–89. — ISSN 2309-5342. — doi:10.17116/terarkh201789583-89. Архивировано 6 мая 2021 года..

 Sabablari 
Patologik antitelalar yoki patologik kiler hujayralarni ishlab chiqarish tananing bunday yuqumli agenti bilan infektsiyasi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin, eng muhim oqsillarning antigenik determinantlari (epitoplar) oddiy toʻqimalarining antigenik determinantlariga oʻxshaydi. Aynan shu mexanizm tufayli autoimmun glomerulonefrit streptokokk infektsiyasidan keyin yoki gonoreyadan soʻng autoimmun reaktiv artritdan keyin rivojlanadi.
Emlash, ayniqsa, immunosupressantlar bilan davolanadigan autoimmun revmatologik kasalliklarga chalingan bemorlar uchun muhimdir.
 Turlari 
 Organga xos autoimmun kasalliklar — immun tizimidan ajratilgan organlarning gistogematik toʻsiqlarini yoʻq qilish oqibatlda rivojlanadi. Natijada, immunitet tizimi ushbu organlarning oʻzgarmagan antienlariga taʼsir qilib, antigenlar va sensibilizatsiyalangan limfotsitlarni ishlab chiqaradi, organlardagi oʻzgarishlar kechikilgan turdagi yuqori sezuvchanlik turiga qarab rivojlanibi: toʻqimalarning limfotsitlar bilan infiltratsiyasi, parenximasining oʻlimi va oxirida skleroz . rivojlanadi. Bularga autoimmun tiroidit (Hasimoto kasalligi), ensefalomielit, polinevrit, koʻp skleroz, idiopatik Addison kasalligi, aspermatogeniya, simpatik oftalmiya va boshqalar kiradi.
 Organ — nospesifik autoimmun kasalliklar — asosiy omillar immunobiologik kuzatuv sistemasidagi buzilishlardir. Autoimmunizatsiya koʻplab organlar va toʻqimalarning antigenlariga nisbatan rivojlanib, ularda ham kechiktirilgan, ham tezkor sezuvchanlik turlariga xos oʻzgarishlar boʻladi. Ushbu guruhga tizimli qizil yuguruk, revmatoid artrit, tizimli skleroderma, dermatomiyozit, ikkilamchi trombotik trombotsitopenik purpura (Moshkovich kasalligi) va boshqalar kiradi.
 Oʻrta darajadagi autoimmun kasalliklar — miyasteniya gravis, I turdagi qandli diabet, tireotoksikoz, Shergen sindromi, Gudpaschera sindromi va boshqalar

 Asoratlari 
Autoimmun tiroidit shunga oʻxshash mexanizm boʻyicha rivojlanib, qalqonsimon bezning kolloidi ham qonga chiqarilmaydi (gemato-qalqonsimon toʻsiq), qonga faqat T3 va T4 bilan bogʻliq boʻlgan tiroglobulin chiqariladi.
Autoimmun shikastlanganda hosil boʻlgan antispermal antitelalari tufayli bepushtlik qon-moyak toʻsigʻi yuzaga keladi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, himoyalanmagan anal jinsiy aloqada boʻlgan gomoseksuallarda antisperm antikorlari koʻproq tarqalgan, boshqa maʼlumotlarga koʻra, gomoseksuallik ASA shakllanishi uchun xavf omili emas.

 Organga xos oʻzgarishlar 
+ Autoimmun sababli yuzaga keluvchi kasalliklar   Hashimoto tiroiditi  Miller-Fisher sindromi  uveit Gudpasture sindromi  pemfigus vulgaris  simpatik oftalmiya neyropatiyalar  narkolepsiya  birlamchi miksedema miyasteniya gravis  idiopatik granulomatoz mastit  Lambert-Eaton miyasteniyasi Autoimmun gepatit  qabr kasalligi  Kron kasalligi 1-toifa diabet mellitus  yarali kolit  imfotsitik kolit mikroskopik kolit  birlamchi sklerozan xolangit  asosiy biliar siroz atrofik gastrit  zararli anemiya 

 Davolash 
Immunosupressantlar : azatioprin, prednizolon, timodepressin, siklofosfamid, siklosporin .

Biologik faol moddalardan: TNF-a blokatorlari (infliximab, adalimumab, etanersept), CD40 retseptorlari blokatorlari : rituksimab (mabthera), T-limfotsitlar differentsiatsiyasi blokatorlari (halofuginon) kabi vositalar qoʻllanadi.

1970-yillarda AQSh Milliy grippga qarshi emlash dasturi faol boʻlmagan tizimli qizil yuguruk bilan kasallangan bemorlarda mono va bivalent vaktsinalarning samaradorligi va xavfsizligini tasdiqladilar. Revmatoid artriti bilan ogʻrigan bemorlar shunga oʻxshash tadqiqotlari keyinchalik Yaponiya, AQSh, Shvetsiya kabi davlatlarida oʻtkazildi.

Shuningdek, autoimmun kasalliklarning chastotasini oshiradimi yoki yoʻqmi, emlash rejimlarining koʻpayishi va turli yoshdagi emlashlar bunga qanday taʼsir qilishi hali ham munozarali.

 Yana qarang 

 Autoimmunitet
 Immunologik tolerantlik

 Manbalar 

 Adabiyotlar 
Adrianova H. V., Piskiy V. I., Serov V. V. Autoallergicheskie bolezni // Bolshaya meditsinskaya ensiklopediya : v 30 t. / gl. red. B. V. Petrovskiy. — 3-e izd. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1975. — T. 2 : Antibiotiki — Bekkerel. — 608 s. : il.
 Havolalar 
 https://www.youtube.com/watch?v=aYyMN7VxxD4
 https://www.youtube.com/watch?v=VEY5tfJZuXg
 https://www.youtube.com/watch?v=hlzNpEHych8

Turkum:Immunologiya Turkum:Kasalliklar