Giagin tumani

Giagin tumani () – Rossiya Federatsiyasining Adigey Respublikasi tarkibidagi maʼmuriy-hududiy birlik va munitsipalitet (munitsipal okrug).

Maʼmuriy markazi – Giagin qishlogʻi.

 Geografiya 
Hudud Adigeya Respublikasining markaziy qismida, Kubanorti tekisligining etaklarida joylashgan.

Tumanning umumiy maydoni 796,63 km².

Shimolda Shovgenov, sharqda Koshexabl va Mostov tumanlari, janubda Maykop tumani va Maykop shahri, gʻarbda Krasnodar oʻlkasining Belorechensk tumanlarii yerlari bilan chegaradosh.

Respublikaning togʻ oldi zonasida joylashgan. Hududning relyefi adirli boʻlib, toʻsinlar va chuqurliklar bilan oʻralgan. Mintaqaning oʻrtacha balandligi dengiz sathidan taxminan 180 metrga tengdir. Mintaqaning tuproq qoplamida yuvilgan qoratuproqlar keng tarqalgan.

Gidrografik tarmogʻida asosan buloq daryolari asosiy oʻrinni egallaydi. Ulardan eng kattasi va eng muhimlari Giaga, Fars, Chexrak, Ulka, Ayyum (pastki), Ayyum (yuqori), Kelermes, Qalmiz, Zakalyayka va boshqa daryolardir. Shuningdek, tumanda 50 ga yaqin sunʼiy suv omborlari mavjud=.

Tuman hududidagi iqlim nam moʻtadil, Qora dengizning yaqinligi sezilarli taʼsir koʻrsatadi. Oʻrtacha havo harorati iyulda +23° dan yanvarda 0° gacha. Eng yuqori havo harorati avgust oyining boshlarida, eng pasti esa yanvar oyining oxiri yoki fevral oyining boshlarida kuzatiladi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 750 mm. Eng koʻp yogʻingarchilik yozda tushadi. Nisbiy namlikning qiymati beqaror.

 Tarixi 
 Giagin okrugi 1934-yil 31-dekabrda Azov-Chernomor oʻlkasi tarkibida Maykop tumanidan ajratib tashkil etilgan.
 Dastlab tuman tarkibiga Ayryumov, Giagin, Dondukov, Zakal , Kelermes, Krasnoul, Sergiyev, Suxobalkov, Tambov (markazi – Tapexin xoʻj.) kiritilgan.
 1936-yil 10-aprelda Giagin okrugi tugatilgan Maykop okrugi tarkibiga Xan qishlogʻi kengashi kiritilib, Adigey avtonom viloyati tarkibiga kiritilgan.
 1940-yil 21-fevralda Krasnoul va Xan qishloq kengashlari qayta tiklangan – Maykop tumaniga koʻchirilgan.
 1956-yil 7-dekabrdan 1958-yil 21-martgacha tuman tugatilgan Shovgenov tumani hududining bir qismini oʻz ichiga olgan.
 1963-yil 1-fevraldan 1965-yil 12-yanvargacha tugatilgan Maykop viloyati hududining bir qismi tuman tarkibiga kiritiladi.
 1993-yilda qishloq kengashlari faoliyati tugatildi, qishloq kengashlari hududlari qishloq okruglariga aylantirilgan.
 2004-yilda viloyatda qishloq tumanlari hokimliklari tugatilib, qishloq aholi punkti maqomiga ega 5 ta munitsipalitet tashkil etilgan.

 Aholi 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%93%D0%B8%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B3%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%2C_%D0%9A%D0%BE%D1%88%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%B1%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%B8_%D0%A8%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2.png/400px-%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%93%D0%B8%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B3%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%2C_%D0%9A%D0%BE%D1%88%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%B1%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%B8_%D0%A8%D0%BE%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2.png|thumb|631x631px| Giagin, Koshexab va Shovgenov tumanlarining etnik xaritasi, 2010-yil aholini roʻyxatga olish payti

Etnik tarkib

2010-yilgi Butunrossiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra:
MillatAholi soniButun aholining qismi % ruslar 27 458 86,44 % armanlar 1 218 3,83 % cherkeslar 900 2,83 % loʻlilar 483 1,52 % ukrainlar 428 1,35 % boshqa 1 157 3,64 % millati koʻrsatilmagan 122 0,38 % jami 31 766 100 %

Jins va yosh tarkibi

YoshErkaklarAyollarUmumiy aholi soniUmumiy aholi hisobidan egallagan qismi % 0-14 yosh 2896 2666 5 562 17,51 % 15-59 yosh 9 602 9 953 19 555 61,56 % 60 yoshdan boshlab 2311 4 338 6 649 20,93 % Jami 14 809 16 957 31 766 100,0 %
 Mahalliy hukumati 
Munitsipalitetning mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish organlarining tuzilmasi:

 Giagin munitsipal okrugi kengashi – tumanning saylangan vakillik organi;
 Giagin munitsipal okrugi mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish kengashining raisi – tumanning eng yuqori mansabdor shaxsi;
 Giagin munitsipal okrugi maʼmuriyati – tumanning ijro etuvchi va maʼmuriy organi;
 Giagin munitsipal okrugi maʼmuriyati boshligʻi – tumandagi ijro etuvchi hokimiyat boshligʻi.

 Tuman hokimligi rahbari

 Butusov Aleksandr Vladimirovich (2017-yil 22-martdan beri).

 Samoxvalova Alla Gavrilovna (2017-yil 28-sentyabrdan beri).

 Aleksandrin Igor Alekseevich Anisimov Vadim Sergeevich Viklenko Irina Anatolevna Vorobeva Yelena Vladimirovna Grechka Vladimir Vasilevich

 Gusarova Klavdiya Viktorovna Derkachev Konstantin Anatolevich Kotov Sergey Alekseevich Kupin Aleksandr Anatolevich Krilov Sergey Borisovich

 Medvedeva Yekaterina Vladimirovna Paxol Anatoliy Vasilevich Samoxvalova Alla Gavrilovna Statsyukov Sergey Vladimirovich Cherkova Tatyana Yurevna

 Iqtisodiyoti 
Qishloq xoʻjaligi hudud iqtisodiyotining asosiy yoʻnalishlaridan biridir.

Tuman agrosanoat majmuasi 3 ta qishloq xoʻjaligi arteli, 3 ta davlat aksiyadorlik jamiyati, 1 ta nodavlat aksiyadorlik jamiyati, 19 ta masʼuliyati cheklangan jamiyat va 1 ta qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarish kooperativi, 206 ta dehqon xoʻjaligi va 11 ming 65 ta shaxsiy fermer xoʻjaligidan iborat.

Eng yirik byudjet tuzuvchi korxonalar: „Giagin sut zavodi“ YoAJ, „Dondukov elevator“ YoAJ, „Adige yem zavodi“ MChJ, „Rainbow“ SHA, „Vosxod“ SHA, „Molzavod New“ MChJ, „South-Agrobiznes“ MChJ ", MChJ „Tambov“

 Transporti 
Viloyat hududidan Shimoliy Kavkaz temir yoʻlining temir yoʻl liniyasi oʻtadi: Armavir – Tuapse, ularda Dondukov va Giagin temir yoʻl stantsiyalari, shuningdek, Volno-Veselaya, Nazarov, Progress va Goncharka toʻxtash punktlari ishlaydi.

Viloyat hududidan bir qator tuman yoʻllari oʻtadi. Barcha aholi punktlarida tuman markazi va Maykop va Belorechen shaharlariga muntazam avtobus qatnovi mavjud. Tuman markazi Giaginskayadan Maykop shahrigacha boʻlgan masofa taxminan 25 km.

 Ommaviy axborot vositalari 
 Tumanda roʻy berayotgan voqealarni yorituvchi „Krasnoye znamya“ tuman gazetasi nashr etilmoqda. Haftada ikki marta chiqariladi.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 



 Havolalar 

 Giagin tumani munitsipalitetining rasmiy sayti
 Giagin tumani Adigeya rasmiy veb-saytida 

 „Qizil bayroq“ gazetasi, Adigeyaning Giagin tumani

Turkum:Alifbo boʻyicha maʼmuriy birliklar