Qanish Satboev

Qanish Imantayuli Satboev, asl ismi — G‘abdulgani ( 1899-yil 12-aprel, Pavlodar viloyati Bayanaul tumani — 31-yanvar 1964-yil, Moskva ) — geolog-olim, mineralogiya fanlari doktori, professor, akademik.

Qozog'iston SSR Fanlar akademiyasining tashkilotchisi va uning birinchi prezidenti, Qozog'iston SSR akademiyasi akademigi, Sovet Ittifoqi va Qozog'iston metallurgiya maktabining asoschisi, birinchi qozoq akademigi.

2014 yilda Qozog‘iston Milliy Texnika Universitetiga Qanish Satpayev nomi berilgan. 2017 yilda universitetning rebrendingi bo‘lib o‘tgan va uning nomi Satbayev University deb o‘zgartirilgan.

 Biografiyasi 

 Bolalik va ta'lim 
Qanish Imantayuli 1899-yil 12-aprelda Pavlodar viloyatining Bayanaul tumanida (sobiq Semipalatinsk viloyati Pavlodar tumanidagi Aqkelin boʻyi) Imantoy oilasida tugʻilgan. Chaqaloqqa G‘abdul-G‘ani deb ism qo‘yishdi. To‘ng‘ich o‘g‘li G‘abdul-G‘azizni Bokesh deb mehr bilan atashganidek, onasi Alima ham G‘abdul-G‘ani “G‘onim, G‘anishim” deb atagan. Bola viloyat maktabiga borganida jurnalda uning ismi Qanish deb yozilgan. Argʻin qabilasi Qarjas boʻlimining Suyindiqk urugʻidanhttps://adebiportal.kz/upload/iblock/444/4441c0b93a6e7e908b363b7e87f7a6e6.pdf kelib chiqqan.

Qishloq mullasidan ta’lim olgan bo‘lajak olim keyinchalik Sho‘rman qishlog‘ida joylashgan maktabda o‘qiy boshlaydi. To'rt yillik dasturni uch yil ichida yakunlaydi. 1911-yildan Pavlodardagi 2-sinf rus-qozoq maktabida oʻqidi. U ushbu ta’lim muassasasini muddatidan bir yil oldin tamomlaydi.

1914-yilda Semey o'qituvchilari seminariyasiga o'qishga kirdi va uni to'rt yil ichida tugatdi va boshlang'ich maktablarda rus tilidan dars berish huquqini beruvchi sertifikat oldi.

1918-yilning kuzida Zemstvo boshqarmasi mablag‘lari bilan Alash shahrida ochilgan qishloq qozoq maktablarida o‘qituvchilik faoliyatini boshlagan. Kurs rahbari Troitsk madrasasini tamomlagan Mannan Turganboyev, o‘quv bo‘limi boshlig‘i uning Pavlodar va Semipalatinskdagi kursdoshi Jusipbek Aymautovdir.

Tomsk texnologiya institutining matematika fakultetiga o‘qishga tayyorlana boshlaydi. O'qishga kirish uchun u matematika va ingliz tilidan imtihon topshirishi kerak edi. Shu maqsadda Tomsk universitetining matematika fakultetini tamomlab, Semipalatinskda ishlayotgan G‘arifolla qishda Nigmetulindan matematikadan qo‘shimcha saboq oladi.

1919-yilda og'ir kasal bo'lib, shifoxonaga yotqizilgan. Shifoxonada davolangan shifokor S.N.Razumovskiy bemorga endi Semipalatinskda qola olmasligini aytdi.

 Qanish Satbaev nomi bilan 

 Qozog‘iston Fanlar akademiyasining Geologiya fanlari instituti
 Satboev shahri
 Satboev Koinot
 Qanish Satpaev nomidagi Qozoq milliy texnika universiteti
 Akademik Q.Satpaev nomidagi Ekibastuz muhandislik-texnika instituti
 Satboev muzligi
 Qoratovdagi vanadiy konida topilgan "Satbaevit" minerali
 "Akademik Satbaev" gladiolus guli
 Satbaev ko'chasi (Olmaota)
 Satbaev ko'chasi (Ostona)

 Bibliografiya 

 Medeu Sarseke. ZL. Satpaev. Moskva, Molodaya Gvardiya, 2003, ISBN 5-235-02625-X
 “Qanish” ensiklopediyasi, Olmaota, “Qozoq ensiklopediyasi” nashri, 2011-yil.

 Manbalar 

Turkum:Vatan urushi 2-darajali ordeni sohiblari
Turkum:Lenin ordeni sohiblari
Turkum:Moskvada vafot etganlar
Turkum:1964-yilda vafot etganlar
Turkum:31-yanvarda vafot etganlar
Turkum:1899-yilda tugʻilganlar
Turkum:12-aprelda tugʻilganlar
Turkum:Qozogʻiston kishilari