Anal canal

Anal kanal — tos diafragmasi sathidan pastda joylashgan toʻgʻri ichakni anus bilan bogʻlaydigan qism. Perineumning anal uchburchagi ichida, oʻng va chap ischioanal fossa oʻrtasida joylashgan. Ichakning oxirgi funktsional segmenti boʻlib, u ikkita mushak sfinkter kompleks najasning chiqarilishini tartibga solish vazifasini bajaradi. Anus — bu anus kanalining terminal qismidagi teshik hisoblanadi.

 Tuzilishi 
Odamlarda anal kanal taxminan 2.5 cmdan 4 cmgacha uzunlikda, anorektal birikmadan anusgacha. U pastga va orqaga yoʻnaltirilgan. U ichki ixtiyorsiz va tashqi ixtiyoriy sfinkterlar bilan oʻralgan boʻlib, ular lumenni anteroposterior yoriq shaklida yopiq holda ushlab turadi.

Kanal ichki yuzasi boʻylab endodermaldan teriga oʻxshash ektodermal toʻqimalarga oʻtish orqali toʻgʻri ichakdan farqlanadi. Anal teshigi inson organizmida ayirish mahsulotlarini chiqarishda muhim ahamiyatga ega hisoblanadi. Bundan tashqari bu muhim kanal dorilarni qabul qilishda ham ishtirok etadi. Bu kanal proksimal tomonlama to'g'ri ichak bilan bog'langandir. Hozirgi kunda anal teshigiga doir bir qancha kasalliklar ham mavjud. Bularga misol qilib gemaroyni keltirsak bo'ladi. Anal kanalaning proksimal uchdan ikki qismi avtonom nerv sistemasi orqali boshqariladi, qolgan distal qismi somatik nerv sistemasi orqali boshqariladi.   

Anal kanal anʼanaviy ravishda pektinat chizigʻi (shuningdek, dentat chizigʻi deb ham ataladi) bilan ajratilgan yuqori va pastki ikki segmentga boʻlinadi:

 yuqori zona (zona columnaris)
 shilliq qavat oddiy ustunli epiteliy bilan qoplangan
 Tunika shilliq qavatining boʻylama burmalari yoki koʻtarilishlari mavjud boʻlib, ular pastki tomondan anal klapanlar deb ataladigan shilliq qavatning burmalari bilan birlashtiriladi.
 yuqori toʻgʻri ichak arteriyasi (pastki tutqich arteriyasining bir tarmogʻi) tomonidan taʼminlanadi.
 pastki zona
 Xilton chizigʻi deb nomlanuvchi oq chiziq bilan ajratilgan ikkita kichik zonaga boʻlingan:
 gemorragik zona — qatlamli skuamoz keratinlanmagan epiteliya bilan qoplangan.
 zona kutanea — atrofdagi perianal teri bilan aralashadigan qatlamli skuamoz keratinlashtirilgan epiteliy .
 pastki toʻgʻri ichak arteriyasi (ichki pudendal arteriya filiali) tomonidan taʼminlanadi.

 Organlar bilan munosabati 

 Anal kanalning har ikki tomonida ischioanal chuqurchalar joylashgan.
 Perianal boʻshliq oq chiziq ostidagi anal kanalni oʻrab oladi.
 Kanalning shilliq osti boʻshligʻi shilliq qavat va ichki anal sfinkter mushaklari orasidagi oq chiziq ustida joylashgan.

 Funksiyasi 
Anal sfinkterning tashqi muskuli anus kanalining pastki chetida anusni oʻrab turgan va unga yopishib turadigan ixtiyoriy mushakdir. Ushbu mushak tonik kasılma holatidadir, lekin deffektsiyon paytida, najasning chiqishi uchun yoʻldir.

 Manbalar 

Turkum:Anatomiya
Turkum:Tibbiyot
Turkum:Jinsiy hayot