Gollandiya kasalligi

Iqtisodiyotda Gollandiya kasalligi maʼlum bir sektorning iqtisodiy rivojlanishining oʻsishi (masalan, tabiiy resurslar) va boshqa tarmoqlar (masalan, ishlab chiqarish sektori yoki qishloq xoʻjaligi)dagi pasayish oʻrtasidagi aniq sababiy bogʻliqlikdir.

Bu atama 1977-yilda The Economist tomonidan 1959-yilda yirik Groningen tabiiy gaz konining tashkil etilishidan so‘ng Niderlandiyada ishlab chiqarish sektorining pasayishini tasvirlash uchun kiritilgan 

Taxmin qilingan mexanizm shundan iboratki, oʻsib borayotgan sektorda (yoki chet el yordami oqimi) daromadlar koʻpayganligi sababli, ushbu davlat valyutasi boshqa davlatlar valyutalariga nisbatan mustahkamlanadi (batarlanadi) (valyuta kursida namoyon boʻladi). Bu mamlakatning boshqa eksporti boshqa mamlakatlar uchun qimmatroq boʻlishiga va importning arzonlashishiga olib keladi va bu sektorlarni raqobatbardoshligini kamaytiradi.

Bu koʻpincha tabiiy resurslarni topishga ishora qilsa-da, " chet el valyutasining katta oqimiga olib keladigan har qanday rivojlanish, jumladan, tabiiy resurslar narxlarining keskin oʻsishi, xorijiy yordam va toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar " ni ham nazarda tutishi mumkin.

 Model 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Natural_gas_NL.png/220px-Natural_gas_NL.png|thumb| Niderlandiyadagi tabiiy gaz imtiyozlari. Bugungi kunda Niderlandiya Yevropa Ittifoqidagi barcha tabiiy gaz zaxiralarining 25 % dan ortigʻini tashkil qiladi.
Gollandiya kasalligini tavsiflovchi klassik iqtisodiy model 1982-yilda iqtisodchilar V. Maks Korden va J. Piter Neari tomonidan ishlab chiqilgan. Modelda sotilmaydigan sektor (xizmatlarni oʻz ichiga oladi) va ikkita savdo sektoridan iborat : rivojlanayotgan sektor va orqada qolgan (yoki rivojlanmagan) savdo sektori. Rivojlanayotgan sektor, odatda, neft, tabiiy gaz, oltin, mis, olmos yoki boksit kabi tabiiy resurslarni qazib olish yoki qahva yoki kakao kabi ekinlarni ishlab chiqarishdir. Qolgan sektor odatda ishlab chiqarish yoki qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullanadi.

 Taʼsiri 
Savdoning oddiy modellari mamlakatning qiyosiy ustunlikka ega boʻlgan sohalarga ixtisoslashishi kerakligini koʻrsatadi; shuning uchun baʼzi tabiiy resurslarga boy mamlakat ushbu tabiiy resurslarni qazib olishga ixtisoslashgani yaxshiroqdir.

Biroq, boshqa nazariyalar, bu, masalan, tabiiy resurslar tugashi bilan, zararli ekanligini koʻrsatadi. Bundan tashqari, narxlar pasayishi mumkin va raqobatbardosh ishlab chiqarish tezda qaytib kela olmaydi. Bu sodir boʻlishi mumkin, chunki texnologik oʻsish rivojlanayotgan sektorda va savdo boʻlmagan sektorda rivojlanmagan savdo sektoriga qaraganda kichikroq. Ushbu iqtisod boshqa mamlakatlarga qaraganda kichikroq texnologik oʻsishga ega boʻlganligi sababli, uning rivojlanmagan savdo tovarlari boʻyicha qiyosiy ustunligi qisqaradi, shuning uchun firmalar savdo sektoriga sarmoya kiritmaslikka olib keladi.

Shuningdek, tabiiy resurslar narxining oʻzgaruvchanligi va shu tariqa real ayirboshlash kursi xususiy firmalarning investitsiyalarini cheklaydi, chunki firmalar kelajakdagi iqtisodiy sharoitlar qanday boʻlishini bilmasalar, sarmoya kiritmaydilar. Xomashyo kabi tovar eksporti valyuta qiymatini oshiradi. Bu iqtisodiyotning boshqa tarmoqlarida raqobatning yoʻqligiga olib keladi. Tabiiy resurslarni qazib olish ham juda katta kapital talab qiladi, buning natijasida bir nechta yangi ish oʻrinlari yaratiladi.