Delikvent

Delikvent — (lot . delinquens — ayb sodir etuvchi) huquqbuzar, huquqda ijtimoiy qoidalardan ogʻuvchi xulqli shaxs (jinoyatchi) va b.ni ifodalash uchun ishlatiladigan atama.

Jinoyatchi shaxsi, avvalo jinoyat subyektining shaxsidir. Jinoyat qonunchiligiga binoan jinoyat subyekti uni aynan subyekt deb topish uchun zarur koʻrsatkichlarga ega boʻlishi lozim. Bunday koʻrsatkichlar uchta: jismoniy shaxs (jahonning baʼzi bir mamlakatlarida yuridik shaxslarni xam jinoyat subyekti deb topish imkoniyati nazarda tutilganki, bunga qoʻshilish qiyin), shaxsning muayyan yoshga toʻlganligi va aqli rasolik. Ammo jinoyatchi shaxsini tavsiflash uchun jinoyat subyektining faqat jinoyat huquqiy belgilari yetarli emas.

Muayyan subyektning jinoyat sodir etishi faqat jinoyat sodir etgan odam shaxsi mavjudligini eʼtirof etish uchun asos boʻlib xizmat qiladi. Jinoyat subyektining shaxsi odamning asosan jinoiy xulq-atvor xususiyatlari bilan bogʻliq boʻlgan boshqa xar xil koʻrsatkichlarini ham qamrab oladi. Jinoiy xulq-atvor, eng avvalo, odamni qurshagan borliq, muhit bilan belgilanadi. Lekin, ayni vaqtda, u shaxsning muayyan mayllari, intilishlari, xulq-atvor motivlari va maqsadlarini ham aks ettiradi. Tabiiyki, odam qanday salbiy xususiyatlarga ega boʻlmasin, agar u jinoyat sodir etmagan boʻlsa, uni jinoyatchi deb hisoblash mumkin emas.

Jinoyat sodir etganlik holati muayyan odamni gʻayriijtimoiy shaxs sifatida tavsiflaydi, lekin uning mazmun — mohiyatini toʻliq tushuntirib bermaydi. Jinoyatchi shaxsini toʻlaqonli tavsiflash va baholash uchun uning ham ijobiy, xam salbiy xulq-atvorini belgilovchi barcha xislatlari xam oʻz aksini topadi. Jinoyat subyektining shaxsi uch darajada : jinoyatchi shaxsi umumiy tushunchasi nuqtai nazaridan, xar xil toifaga mansub jinoyatchilarning belgilarini aniqlash nuqtai nazaridan va muayyan jinoyat sodir etgan shaxs (masalan, oʻgʻirlik, odam oʻldirish, nomusga tegish, avtomobilni olib qochish va x.k. jinoyatlar sodir etuvchi shaxslar) darajasida oʻrganilishi lozimOʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi.
 Manbalar 

Turkum:Oʻzbekiston yuridik ensiklopediyasi maqolalari
Turkum:Huquqshunoslik
Turkum:Huquqiy atamalar