Gibraltar geografiyasi

Britaniyaning Gibraltar dengizi hududi Pireney yarim orolining janubida joylashgan boʻlib, Oʻrta yer dengizini Atlantika okeani bilan bogʻlaydigan Gibraltar boʻgʻozi oldida joylashgan.
Gibraltar 6,8431 km kvadrat maydonga ega hisoblanadi va Ispaniya bilan 1,2 km quruqlik chegarasiga ega. Ispaniya tomonida La Linea de la Concepción shahri chegaraga yaqin joylashgan. Ispaniyaning qolgan qoʻshni hududlari bilan birgalikda u Campo de Gibraltar komarkasining bir qismidir.

Gibraltar qirgʻoq chizigʻi uzunligi 12 kmni tashkil etadi. Sharqiy qirgʻoqda Sandi-Bay kichik shaharchalari (inglizcha Sandy Bay ) va Kataloniya koʻrfazi mavjud. Aholining asosiy qismi gʻarbiy sohilda isteʼqomat qiladi. Rasmiy ravishda Gibraltarda maʼmuriy boʻlinma mavjud emas, ammo yetita tumanga ajratilgan:

 Yuqori shahar ( yuqori shahar)
 shahar ( shahar)
 Sharqiy tomon ( sharqiy tomoni)
 Quritilgan hududlar ( meliorativ hududlar)
 shimoliy mintaqa ( Shimoliy tuman)
 Qum chuqurlari ( Qum chuqurliklari maydoni)
 Janubiy mintaqa ( Janubiy tuman)

 Tabiiy geografiyasi 
Gibraltar yarim oroli Gibraltarning ohaktosh qoyasidan hosil boʻlib, qirgʻoq bilan tor qumli sohil hududlari bilan bogʻlangan. Toshning gʻarbiy yonbagʻirlari sharqiyga qaraganda yumshoqroq, maksimal balandligi 426 metrni tashkil etadi. Yarim orol boʻgʻozga taxminan 5 km chiqib turadi. Sharqdan Oʻrta yer dengizi suvlari, gʻarbdan Algeciras koʻrfazlari bilan yuviladi. Yarim orol hududidagi Gibraltar boʻgʻozining kengligi taxminan 21 km ni tashkil etadi.

 Iqlimi 
Gibraltar odatda Oʻrta yer dengizi iqlimiga ega, yozi issiq, quruq va qishi yumshoq, yomgʻirli boʻladi. Eng issiq oy — avgust oyi hisoblanib, oʻrtacha harorat  ga teng boʻladi; eng sovuq yanvar oyi hisoblanadi, oʻrtacha harorat  ni tashkil etadi. Gʻarbiy shamollar ustunlik qiladi, yozda sharqiy va janubiy, qishda shimoldan shamol esadi, bu esa keskin sovishini keltirib chiqaradi. Yogʻingarchilik miqdori yiliga 810 mm gacha, ularning koʻp qismi qish oylariga toʻgʻri keladi.

 Biogeografiyasi 
Gibraltar iqlimining oʻziga xos xususiyati namlikning yetishmasligidir: yogʻingarchilik faqat yarim orol ehtiyojlarining 15 % ni beradi. Shu bilan birga, suv sirtda qolmaydi, tezda toshlar orasidan shimilib ketadi. Shu sababli yarim orolning oʻsimlik va hayvonot dunyosi juda kam va kamvbagʻal hisoblanadi. Gibraltar qoyasi yon bagʻirlarida qaragʻay daraxtlari va yovvoyi zaytun oʻsadi. Gibraltarda milliy qoʻriqxona tashkil etilgan boʻlib hayvonot dunyosi muhofaza qilinadi. Cape Yevropagi nisbatan qulay sharoitlar bu yerda oʻtlar va butalar, jumladan shaftoli palmasi, timyan va iberiya oʻsimliklarini oʻstirishga qulay muhit sanaladi. Madaniy chinorlar, anjir, bodom, sitrus mevalar, kaktuslar ham ushbu hududlarda yetishtiriladi.

Hayvonot dunyosi shaharlarda yashovchi mayda kemiruvchilar, qushlarning bir nechta turlari (jumladan, Gibraltarning ramzi boʻlgan Barbar tosh kakliklari) bilan ajralib turadi va qirgʻoq suvlari — baliq (skumbriya, skumbriya) keng tarqalgan.

 Manbalar 

Turkum:Gibraltar
Turkum:Pages with unreviewed translations