Pozvol shartnomasi

Pozvol, Pasvalys yoki Pozvol shartnomasi yoki tinchlik shartnomasi 1557-yil 5-14-sentabrda Livoniya Konfederatsiyasi va Polsha-Litva ittifoqi oʻrtasida tuzilgan tinchlik shartnomasi boʻlib, birinchisi oʻz hududlarini Polsha-Litva himoyasiga oldiDe Madariaga (2006), p. 127. Shartnomadan oldin Livoniya Konfederatsiyasi aʼzolari oʻrtasidagi kelishmovchiliklar va Polsha qiroli va Litva Buyuk Gersogi Sigismund II Avgust tomonidan harbiy bosim paydo boʻldi va rus podshosi Ivan IV ni Livoniya urushini boshlash uchun qoʻzgʻatdiFrost (2000), pp. 4-5.

 Tarixi 

Tevtonik ritsarlarning buyuk ustasi Albert (Albrecht) protestant islohotini joriy qildi va Tevton ordeni davlatining janubiy qismini sekulyarizatsiya qildi, 1525-yilda Polsha himoyasi ostida Prussiya gersogligida Yevropadagi birinchi protestant davlatini yaratdiFrost (2000), p. 2. Uning Livoniya ordenlariga protestantizmni joriy qilish harakatlari qarshilikka uchradi va Livoniya Konfederatsiyasini ikkiga boʻldiFrost (2000), p. 4.

Riga arxiyepiskopi sifatida oʻz yepiskopligida lyuteran cherkovi buyrugʻini amalga oshirishga uringan Albertning ukasi Vilgelm Meklenburg gersogi protestant Kristoferni yepiskop yordamchisi etib tayinlaganida, katolik mulklari isyon koʻtarib, Vilgelm va Kristoferni hibsga olishdiFrost (2000), p. 4.

Ushbu mojaroda davom etayotgan Daniya vositachiligi Polsha qiroli va Litva Buyuk Gersogi Sigismund II Avgustning aralashuvi va Vilgelmning ukasi Albertning Krakov himoyachisining shartlari bilan bekor boʻldiFrost (2000), p. 4. Albert Vilgelm va Kristoferni ozod qilishni va Livoniya Konfederatsiyasi uning himoyasini qabul qilishni talab qildi. U urush eʼlon qilganTiberg (1984), p. 86 va oʻz talablarini taʼkidlash uchun qoʻshin toʻplagan, 1557-yil iyulda Livoniyaga joʻnab ketgachReddaway (1978), p. 353, livoniyaliklar taslim boʻlib, 14-sentabrdaLubieniecki (1995), p. 798 uchta tegishli shartnomaMacinnes et al. (2000), p. 67 imzoladilar. Sigismund II Avgust armiyasining Pozvol (Pasvalis, Podzvol, Pozvol) yaqinidagi qarorgohda kelishuv boʻlib oʻtdiKiaupa (2005), p. 107.

Uchala shartnoma ham Livoniya mulklari va Sigismund oʻrtasidagi munosabatlarga tegishli ediTiberg (1984), p. 90. Dastlabki ikkita shartnoma Muqaddas Rim imperiyasi elchilarining vositachiligi natijasi boʻlib, 5-sentabrda tuzilganTiberg (1984), p. 86. Vilgelm arxiyepiskop lavozimiga qayta tiklandi, uning erkinligi va barcha avvalgi huquqlari tasdiqlandiReddaway (1978), p. 353. Livoniya Litva bilan munosabatlarini tikladi va ikkala qirollik ham mudofaa va hujum shartnomasini tuzdilarMacinnes et al. (2000), p. 67. Yangi grand master Vilgelm fon Fyurstenberg buyurtma uchun ittifoqni imzoladi va boshqa ikkita shartnomani 14-sentabrda buyruqning boshqa aʼzolari bilan birga ratifikatsiya qildi.

 Oqibatlari 
Ittifoq Rossiya podsholigiga qarshi qaratilgan edi, keyin bu hududda gegemonlikka intildi va shartnomani casus belli deb hisobladiDe Madariaga (2006), p. 127. Mart oyida Podshoh Ivan IV „Dahshatli“ Novgorod shartnomasi bilan rus-shved urushini tugatgan va oʻsha paytdan boshlab Dorpat (Tartu) ning boʻysunishini daʼvo qilib, Livoniyaga eʼtibor qaratganFrost (2000), p. 4.

Livoniya urushi (1558-1583) boshlanishidan oldin podshoh Livoniyaga bostirib kirish orqali Pozvolga munosabat bildirdiDe Madariaga (2006), p. 127. Natijada, Reval (Tallin) himoya qilish uchun Shvetsiyaga murojaat qildi, Ösel (Saaremaa) Daniya-Norvegiya tomonidan bosib olindi va ordenning egasi Gottar fon Kettler Rossiya tomonidan bosib olingan tartib davlatidan qolgan narsalarni dunyoviylashtirib, uni rasman Sigismundga boʻysundirdi.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 

Turkum:Shartnomalar
Turkum:Diplomatiya
Turkum:Rossiya tarixi
Turkum:Polsha tarixi
Turkum:Litva tarixi