Kurd millati

Kurdlar soni 30 dan 45 million gacha ekani taxmin qilinmoqda.The Kurdish Population by the Kurdish Institute of Paris, 2017 estimate. The Kurdish population is estimated at 15–20 million in Turkey, 10–12 million in Iran, 8–8.5 million in Iraq, 3–3.6 million in Syria, 1.2–1.5 million in the European diaspora, and 400k–500k in the former USSR—for a total of 36.4 million to 45.6 million globally.Based on arithmetic from World Factbook and other sources cited herein: A Near Eastern population of 28–30 million, plus approximately a 2 million diaspora gives 30–32 million. If the highest (25%) estimate for the Kurdish population of Turkey, in Mackey (2002), proves correct, this would raise the total to around 37 million. Kurdlarning aksariyati bugungi kunda Eron Kurdistoni, Iroq Kurdistoni, Turkiya Kurdistoni va Suriya Kurdistoni o'rtasida bo'lingan Kurdistonda yashaydi .

Kurd diasporasi va Qizil Kurdistonda ham ko'plab kurdlar bor.Ismet Chériff Vanly, “The Kurds in the Soviet Union”, in: Philip G. Kreyenbroek & S. Sperl (eds.), The Kurds: A Contemporary Overview (London: Routledge, 1992), p. 164: Table based on 1990 estimates: 
Azerbaijan (180,000), Armenia (50,000), Georgia (40,000), Kazakhstan (30,000), Kyrgyzstan (20,000), Uzbekistan (10,000), Tajikistan (3,000), Turkmenistan (50,000), Siberia (35,000), Krasnodar (20,000), Other (12,000) (total 410,000).

 Kurdiston 
Kurdistondagi kurd guruhlarining asosiy qismi sunniylar (asosan Shofiiylar maktabi), ammo shia islom (ayniqsa alaviylar), yazidizm, yarsanlik, nasroniylik va iudaizmni qabul qiluvchi muhim ozchiliklar mavjud.

 Turkiya 
Turkiyaning KONDA agentligi hisobotiga ko'ra, 2006 - yilda Turkiyadagi 73 million aholidan 11,4 millioni kurdlar va zazalar (jami aholining 15,68 foiziga yaqin) istiqomat qilgan.. Turkiyaning “ Milliyet ” gazetasi 2008 - yilda Turkiyadagi kurdlar soni 12,6 million kishini tashkil qilgani haqida xabar bergan; garchi bunga 3 million zaza ham kiradi. World Factbook ma'lumotlariga ko'ra, kurdlar Turkiya aholisining 18 foizini tashkil qiladi (77,8 million kishidan 14 millionga yaqin). Kurd manbalari bu raqamni Turkiyadagi 10 dan 15 milliongacha kurdlar deb hisoblaydi.

 Eron 
Eronlik 7 million kurddan, aksariyati sunniylar . Shia kurdlari Kirmonshoh viloyatida istiqomat qiladi, aholisi Jaff va Ilom viloyati bo'lgan hududlar bundan mustasno; shuningdek, Kurdiston, Hamadon va Zanjon viloyatlarining ayrim qismlari. Eron shimoli-sharqidagi Xuroson viloyati kurdlari ham shia islomiga e’tiqod qiladi. Erondagi shia inqilobi paytida asosiy kurd siyosiy partiyalari o'sha davrda avtonomiyadan manfaatdor bo'lmagan shia kurdlarini o'zlashtira olmadi. Biroq, 1990-yillardan beri kurd millatchiligi shia kurdlari hududiga qisman hukumatning shimoldagi kurdlarni zo'ravonlik bilan bostirishiga qarshi g'azab tufayli kirib keldi.

 Iroq 
Kurdlar Iroq aholisining taxminan 17 foizini tashkil qiladi. Ular birgalikda Iroq Kurdistoni deb nomlanuvchi Shimoliy Iroqdagi kamida uchta viloyatda ko'pchilikni tashkil qiladi. Kurdlar ham Kirkuk, Mosul, Xonaqin va Bag'dodda mavjud . Iroq poytaxti Bagʻdodda 300 mingga yaqin kurd, Mosul shahrida 50 ming va janubiy Iroqning boshqa joylarida 100 mingga yaqin kurd istiqomat qiladi.

 Suriya 
Kurdlar Suriyadagi eng yirik etnik ozchilik boʻlib, mamlakat aholisining toʻqqiz foizini tashkil qiladi.Background Note: Syria U.S. Department of State Suriya kurdlari hukumat tomonidan muntazam diskriminatsiya va tazyiqlarga duch kelishgan.Ian Black. Syrian human rights record unchanged under Assad, report says, The Guardian, 16 July 2010.

Suriya Kurdistoni - bu ba'zilar tomonidan Suriya shimoli va shimoli-sharqidagi kurdlar yashaydigan hududlarni tasvirlash uchun ishlatiladigan norasmiy nom. Kurdlar yashaydigan shimoli-sharqiy hudud Xasaka gubernatorligining katta qismini qamrab oladi. Bu mintaqadagi asosiy shaharlar Qamishli va Xasakadir . Kurdlar soni ko'p bo'lgan yana bir mintaqa Suriyaning shimolidagi Jarabulus shahri yaqinidagi Kobane (Ayn al-Arab), shuningdek, Turkiya chegarasidagi Afrin shahri va uning atrofidir.

 Transkavkaz 

 Armaniston 
2011 - yilgi Armaniston aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, Armanistonda 37 470 kurd istiqomat qiladi. Ular asosan Armanistonning gʻarbiy qismlarida yashaydilar. Sobiq Ittifoqdagi kurdlar 1920-yillarda kurd tilini arman alifbosida, 1927-yilda lotin alifbosida, 1945-yilda kirill alifbosida, hozir esa ham kirill, ham lotin alifbosida yozishni boshlagan. Armanistondagi kurdlar Yerevandan kurd radiosi va birinchi kurd gazetasi Riya Tezeni yaratdilar. Yerevan davlat sharqshunoslik institutida kurd tili boʻlimi mavjud. Armaniston kurdlari oʻz ona tillarida radio, taʼlim va matbuot kabi ommaviy axborot vositalaridan foydalanish imkoniyatiga ega boʻlgan birinchi surgun davlat ediThe Peoples of the USSR: An Ethnographic Handbook – P. 117. by Ronald Wixman, ammo 1939—1959-yillarda koʻplab kurdlar ozarbayjonlar yoki hatto armanlar roʻyxatiga kiritilgan.Mannerheim: Marshal of Finland – P. 210. by Alexandre Bennigsen, Stig Jägerskiöld, S. Enders Wimbush

 Gruziya 
2002 - yilgi Gruziya aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, Gruziyada 20 843 kurd istiqomat qiladi. Gruziyadagi kurdlar asosan Tbilisi va Rustavi poytaxtlarida yashaydi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Qochqinlar bo'yicha Oliy komissarligining 1998 - yildagi hisobotiga ko'ra, Gruziyadagi kurdlar aholisining qariyb 80 foizi assimilyatsiya qilingan kurdlardir.

 Diaspora 

 Rossiya 
2010 - yilgi Rossiya aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, Rossiyada 63 818 kurd istiqomat qiladi. Rossiya uzoq vaqt davomida kurdlar bilan iliq munosabatlarni saqlab kelmoqda, 19-asr boshlarida Rossiya imperiyasining asosiy maqsadi Fors va Usmonli imperiyasiga qarshi urushlarda kurdlarning betarafligini ta'minlash edi. 19-asr boshlarida Zaqafqaziya Rossiya imperiyasi tarkibiga kirgan, bir paytda kurdlar Zaqafqaziyaga joylashdilar. 20-asrda kurdlar turklar va forslar tomonidan quvgʻin qilinib, yoʻq qilindi, bu esa kurdlarning Rossiyaga koʻchib ketishiga sabab boʻldi.

 Livan 
Kamida 125 000 kurddan iborat jamoa mavjudligi bir necha muhojirlar toʻlqinining mahsulidir, birinchi yirik toʻlqin 1925–1950-yillarda minglab kurdlar Turkiyadagi zoʻravonlik va qashshoqlikdan qochgan davrda boʻlgan.A Modern History of the Kurds – Page 485 by David MacDowall Livandagi kurdlar eramizning XII asriga, Ayyubiylar u yerga kelgan paytga borib taqaladilar. Keyingi bir necha asrlar davomida boshqa bir necha kurd oilalari bir qator kuchlar tomonidan ushbu mintaqalarda hukmronlikni saqlab qolish uchun Livanga yuborildi, boshqalari esa Kurdistondagi qashshoqlik va zo'ravonlik natijasida ko'chib o'tdi. Bu kurd guruhlari uzoq vaqt davomida Livanning koʻplab hududlarida joylashdilar va hukmronlik qildilar. Livan kurdlari Livanning plyuralistik jamiyati tufayli Livanga joylashdilar.Lebanon a Country Study – Page 83 by Federal Research Division

 Yevropa Ittifoqi 
Yevropa Ittifoqidagi kurd diasporasi Germaniya, Fransiya, Shvetsiya, Belgiya va Niderlandiyada eng muhim hisoblanadi. Turkiyadan kurdlar 1960-yillarda Germaniya va Fransiyaga mehnat muhojirlari sifatida borishgan. Minglab kurd qochqinlar va siyosiy qochqinlar 1970 - va undan keyingi yillarda Turkiyadan Shvetsiyaga, 1980 - va 1990 - yillarda Iroqdan qochib ketishgan.

 Shimoliy Amerika 
Qo'shma Shtatlarda kurdlar soni 15 000 dan 20 000The Kurdish Diaspora gacha, deb ishoniladi, boshqa manbalarga ko'ra, taxminan 58 000, ularning katta qismi Erondan keladi.. Taxminlarga koʻra, AQShda 23 mingga yaqin eronlik kurd istiqomat qiladi. 1991 - yil Fors ko'rfazi urushi paytida 10 000 ga yaqin iroqlik qochqinlar Qo'shma Shtatlarga qabul qilindi, ularning aksariyati AQSh boshchiligidagi urushga yordam bergan yoki unga xayrixoh bo'lgan kurdlar va shialar edi.. Nashvill (Tennessi) shtatida kurdlar soni boʻyicha mamlakatda birinchi oʻrinda turadi, tahminan 8000–11.000 kishi. Janubiy Kaliforniya, Los-Anjeles, San-Diego va Dallas, Texasda ham kurdlar bor.

 Amerika va Okeaniya 
Avstraliyaga kurd muhojirlari birinchi marta 1960-yillarning ikkinchi yarmida, asosan Turkiyadan kelgan.. Biroq, 1970-yillarning oxirlarida Avstraliyada Suriya va Livandan kelgan oilalar ham bo'lgan. 1980-yillarning ikkinchi yarmidan boshlab, Avstraliyaga kelgan kurdlarning aksariyati Iroq va Erondan; ularning ko'pchiligi Gumanitar dastur doirasida qabul qilingan. Biroq, Livan, Armaniston va Gruziyadan kurdlar ham Avstraliyaga koʻchib kelgan. Ko'pchiligi Melburn va Sidneyda yashaydi.

 Yaponiya 
Yaponiya hukumati qochqin maqomini bermagan. Hozirgacha 3415 nafar kurd qochqinlik maqomini soʻrab murojaat qilgan boʻlsa, hozircha hech kim qochqinlik maqomini olgani yoʻq.

 Mamlakatlar bo'yicha statistika 

 Transkavkaz 
CountryOfficial figuresOfficial figures in %Further information (1989 census) (2011 census)Kurds in Armenia
Provinces(2011)Armavir Province17,063Aragatsotn Province7,090Ararat Province5,001Yerevan3,361Kotayk Province3,305Shirak Province763Lori Province663Gegharkunik Province144Tavush Province44Syunik Province26Vayots Dzor Province10 (1926 census) (2009 census)Kurds in Azerbaijan
Administrative Divisions(2009)Lachin District1,194Nakhchivan Autonomous Republic1,321Samukh District753Khachmaz District603Ismailli District498Yevlakh District210Baku185Goranboy District102Qazakh District100Agstafa District68Kalbajar District38Goygol District34Ganja31Absheron District27Tartar District27Shaki District26Shamkir District22Oghuz District21Aghjabadi District18Lankaran District14Zangilan District14Salyan District9Sumqayit9Dashkasan District8Mingachevir7Shusha District3Gadabay District1 (1989 census) (2002 census) (2014 census)Kurds in Georgia
Administrative divisions(2014)Tbilisi12,570Kakheti528Kvemo Kartli453Adjara81Mtskheta-Mtianeti74Guria17Imereti6Shida Kartli4Samegrelo-Zemo Svaneti1Samtskhe-Javakheti1 (2015 census, ethnicity) (2015 census, mother tongue)  (1989 census) (1989 census) (2015 census)

 Yevropa 

 Yaqin Sharq 
Mamlakat Est. aholi Qo'shimcha ma'lumot taxminan.  000 (2017-yil hisobi) Livandagi kurdlar taxminan.  (Kurdistondan yahudiylar) Isroildagi kurdlar taxminan.  — taxminan.  (2012-yil hisobi) Iordaniyadagi kurdlar taxminan.  (1991-yil hisobi) —

 Osiyo 
CountryOfficial figuresOfficial figures in %Est. populationFurther information (2021 annual statistics)—Kurds in Kazakhstan
Regions(2019)Jambyl Region15,474Almaty Region15,028South Kazakhstan Region6,706Almaty3,941Shymkent3,023Akmola Region658Astana509North Kazakhstan Region427Karaganda Region392Pavlodar Region61East Kazakhstan Region51Kostanay Region29Atyrau Region17Mangystau Region11Kyzylorda Region10Aktobe Region10West Kazakhstan Region1 (2009 census)—Regions(2009)Talas Region5,547Chüy Region4,544Jalal-Abad Region1,902Bishkek city489Osh Region287Osh city203Batken Region194Naryn RegionNot statedIssyk-Kul RegionNot stated (1989 census) (1995 census)—Kurds in Turkmenistan
Regions(1989)Districts of Republican Subordination2,272Ashgabat1,480Mary Region570Daşoguz Region36Lebap Region29      approx. "For more than four hundred years, the small Kurd community in Afghanistan has been far removed from its traditional homeland in northwestern Iran. During Persian rule in the 1500s, these Kurd were moved to their present location to serve as border guards against Turk and Mongol invaders. They have been there ever since. " — (1989 census)——       approx. —       approx. Kurds in Japan      approx. Kurds in Pakistan (2010 census)——

 Amerika va Okeaniya 
Mamlakat Rasmiy raqamlar Rasmiy raqamlar % Qo'shimcha ma'lumot  (2011–2015 ACS) Qo'shma Shtatlardagi kurdlar
 Shtatlar (2011–2015) 3874 3,196 2510 2061 1390  (2016-yil aholini ro'yxatga olish)  (2016-yilgi aholi ro'yxati, kurd tilida so'zlashuvchilar) Kanadadagi kurdlar
 Viloyatlar va hududlar (2016) 9210 2035 2120 2135 310 230 195 75 10 10  (2016-yil aholini ro'yxatga olish)  (2016-yil aholini ro'yxatga olish, kurd tilida so'zlashuvchilar)   Davlatlar va hududlar (2016) 4269</br> 2654 3287</br> 1604 958</br> 533 946</br> 754 921</br> 592 89</br> 42 37</br> 19 21</br> -  (2018-yil aholini ro'yxatga olish)  Yangi Zelandiyadagi kurdlar



 Yana qarang 

 Kurdlashtirish  
Turkum:Pages with unreviewed translations