Yarador kiyik

Yarador kiyik — 1946-yilda Meksikalik rassom Frida Kahlo tomonidan chizilgan kartina.
Ushbu kartina shuningdek Kichik kiyik nomi bilan ham tanilgan. Yarador kiyik kartinasi orqali Kahlo oʻzining butun ijodiy faoliyatida boʻlgani kabi, oʻzining jismoniy va ruhiy azob-uqubatlarini tomoshabinlari bilan baham koʻradi.

 Umumiy nazar 
Frida Kahlo 1925-yildan 1954-yilgacha faol boʻlgan meksikalik rassom edi. U jiddiy jarohat olgan avtobus halokati tufayli toʻshakda yotgan holda rasm chizishni boshlagan. Uning aksariyat asarlari avtoportretlardan iborat boʻlib, ular bevosita uning tibbiy muammolar, bepushtlik va uning iztiroblari va ogʻrigʻini aks ettiruvchi Frida bilan kurashiga bagʻishlangan. Olimlar uning avtoportretlarini Kahlo uchun oʻz tanasini tibbiy muammolardan va gender moslashuvidan qaytarish usuli sifatida talqin qilishdi. Xususan, olimlar uning avtoportretlarini yevropalik erkak rassomlarning ayol tanasini oʻz rasmlari predmeti va istak ob’ekti sifatida ishlatish anʼanasi kontekstida talqin qilganlar. Kahlo oʻz imidjidan foydalanib, bu foydalanishni patriarxal anʼanadan qaytarib oladi. Ushbu asarlarda topilgan uning hayotining avtobiografik tafsilotlari, shuningdek, uning xarakterli qoshlari, chiroyli sochlari va jonli meksika kiyimlari uni Meksika va Qoʻshma Shtatlarda mashhur shaxsga aylantirdi.
Kahlo Meksika inqilobining katta tarafdori edi, shuning uchun u oʻz tugʻilgan sanasini 1910-yildagi inqilob boshlanishiga mos ravishda oʻzgartirishga harakat qildi. 

 Surat yaratilishida avariyaning taʼsiri 
Kahlo 18 yoshida avtobus halokatida jarohatlangan va uning butun tanasi jiddiy jarohat olgan. Ayniqsa, umurtqa pogʻonasi, qovurgʻalari, tos suyagi, oʻng oyogʻi va qorni shikastlangan. U butun umri davomida bu baxtsiz hodisadan olingan jarohatlar bilan shugʻullanadi. Kahlo bu avtoportretni umurtqa pogʻonasidagi operatsiyadan soʻng chizgan, bu operatsiya uni deyarli bir yil davomida toʻshakda qoldiradi. Sogʻayish paytida u poʻlat korset kiygan, buni uning kechki avtoportretlarida koʻrish mumkin. Oxir-oqibat uning oʻng oyogʻi gangrena natijasida tizzasigacha amputatsiya qilinadi.

1940-yilda Kahlo ikkinchi marta meksikalik rassom Diego Riveraga turmushga chiqdi. Ularning ikkinchi nikohi birinchisi kabi koʻplab muammolarni koʻrdi, ular rashk, ish va tortishuvlarga toʻla edi.
  Yarador kiyikni Kahlo yaqin do'stlari Arkadi va Lina Boytlerga to'y sovg'asi sifatida bergan.

 Tavsif 
" Yaralangan bugʻu " rasmida Kahlo oʻzini hayvon va inson gibridini tasvirlaydi. Uning boshidan choʻzilgan shoxlari bilan birga kiyikning tanasi bor. Kiyik oyoqlarini choʻzgan holda oʻrnidan turib turibdi. Uning oldingi oʻng oyogʻi jarohatlangan yoki harakatlanayotgandek yerdan koʻtarilgan. Kiyikning tanasida qon oqadigan yaralarni yaratadigan toʻqqizta oʻq bor. Kiyik oʻrmonda; toʻqqizta daraxt kiyikning oʻng tomonida, singan novdasi esa oldingi planda. Rasm tekisligida faqat daraxt tanasi koʻrinadi; yuqoridagi barglarning hech biri koʻrinmaydi. Oldingi oʻngdagi daraxtning shoxlaridan biri kesilgan. Ajratilgan aʼzo kiyikdan oldin erda joylashgan shox boʻlishi mumkin. Buzilgan novda koʻzga tashlanadi, chunki u butun oʻrmon zaminidan koʻra rassom tomonidan batafsilroq berilgan. Kahloning yuzi tomoshabinga qattiq tikiladi va ogʻriq belgisini koʻrsatmaydi. Uning boʻyni va boshi tik va hushyor. Kahloning orqasidan kiyik quloqlari toʻplami chiqadi. Orqa fonda suv havzasi mavjud boʻlib, uni daraxtlar orasidan koʻrish mumkin. Osmon yorugʻ boʻlsa-da, oq bulutdan chaqmoq chaqadi.

 Sharh va tahlil 
Ushbu rasmda Kahlo oʻzining umr boʻyi ogʻir dardini tomoshabinlari bilan baham koʻradi. U ifodalagan ogʻriq nafaqat jismoniy, balki Rivera bilan boʻlgan munosabatlaridan kelib chiqqan ruhiy azobdir. Rivera, David Alfaro Siqueiros va Xose Klemente Orozko kabi boshqa meksikalik zamondoshlarining buyuk devoriy rasmlari bilan solishtirganda , Kahloning rasmlari kichik edi. 
Singan novdani qabr ustiga qoʻyish Meksikalik anʼanadir. Bu rassomning sogʻligʻi yomonlashganini tan olish sifatida qabul qilinadi. [12] Kiyik tanasidagi yaralarga qaramay, Kahlo iztirob emas, balki kuch-quvvat yuzini chizadi.
Rasmda kiyikning oldingi oʻng oyogʻi erdan koʻtarilgan, ehtimol Kahloning oʻz zaifligini aks ettiradi. U „Yaralangan kiyik“ asarini suratga olganida , Kahlo yurishda qiynalardi va oʻsha yilning oxirida umurtqa pogʻonasi operatsiyasi orqali tuzatishga harakat qiladi.

 Manbalar