Fors mushugi

Fors mushugi ( ‎ Gorbe-ye irāni, "Eron mushuki") -  mushuklarning uzun yungli zoti. Dunyodagi eng qadimiy  mashhur zotlaridan  biri.

 Xarakter 
Fors mushuklari uydan tashqarida  yashay olmaydi.

Umuman olganda, bu zotning mushuklari juda injiq va parvarishga muhtoj. Biroq, ular juda muvozanatli. Ular  tajovvuzga moyil emaslar va ular o'zlarini himoya qila olishadi ,  lekin ko'pincha o'zlarini  yoqtirmaganlar bilan aloqa qilishdan qochishadi. Ba'zan ular qasos olishlari mumkin.

Juda sokin. Ularning ovozi kamdan-kam eshitiladi. Forslar xotirjamlik  va qat'iyat bilan sizdan  e'tibor talab qilishadi : ular egasining yonida o'tirib, uning yuziga diqqat bilan qarashadi. Ular xonadan xonaga o'tib barcha uy ishlarida egasiga  hamroh bo'lishadi. Ular bolalardan qo'rqmaydilar, lekin bolalarga muhabbat ko'rsatishmaydi.

Forslar doimo yolg'onchi "dangasa " mushuklari hisoblansa ham, ular bilan o'ynaganingizda juda chaqqon harakat qilishadi. Hatto katta yoshli mushuklar ham to'p ortidan  ishtiyoq bilan chopishadi. Shuningdek, ular tasodifan uyga uchib kirgan  hasharotlarni tutishni yaxshi ko'radilar.

Forslar tabiatan qiziquvchan musguklar. Ular  xonaning barcha yangi  notanish buyumlarini o'rganishni yaxshi ko'radilar.

 Tarix 
1933 yilda Yevropadagi eng yirik bolalar bog'chalaridan birida ekzotik zot yetishtirildi. Bu fors mushugining turi va xarakteriga mos keladi, ammo ular qisqa, qalin, junga ega.. Fors mushuklari "chaqaloq yuzini" yaxshi ko'radiganlar uchun ajoyib  variant, lekin kundalik parvarish qilish uchun juda ko'p parvarish talab qiladi.

Taxminan 1970 yilda Amerikada ko'plab fors mushuklari paydo bo'ldi, bu naslning o'zgarishiga olib keldi, yaxshi tomonga emas, chunki seleksiya nuqsonlari boʻlgan ko'plab mushuklar Yevropaga sotilgan. Taxminan 20 yil oldin Yevropadagi mutaxassislar odatdagi, zotga mos, sog'lom mushukni etishtirishga muvaffaq bo'lishdi.

Sovet Ittifoqida birinchi fors mushuklari faqat o'tgan asrning 80-yillari oxirida paydo boʻlgan. Ular Yevropadan elchilar  orqali  olib kelingan va juda kam uchragan. 90-yillarning boshlarida zot qimmatbaho buyum  bo'lib qolgan holda butun mamlakat bo'ylab tarqala boshladi.

 Tashqi ko'rinish 
alt=|thumb| Shinshilla
Endi bu mushuklarning 100 ga yaqin rangi bor. Qora, oq, kulrang, ko'k, qizil, krem, qizil, binafsha rangdagi mushuklar  mavjud. Ko'z rangi quyuq to'q sariq, ko'k, mis, yashil. Muayyan rangdagi mushuklar o'zlarining ko'z rangiga ega. Xuddi shu rangdagi mushuklarda dog'lar va soyalar bo'lmasligi kerak. Mushuklarning boshi, panjalari va dumidagi belgilar bilan belgilanishi deyiladi rang nuqtasi.

Zotning o'ziga xos xususiyati - kichik, keng  burun. Juda kichik, yuqoriga burilgan burunli mushuk turi "ekstremal", nisbatan uzun va biroz yuqoriga ko'tarilgan burun esa "klassik" deb ataladi. Qisqa va mushak oyoqlari ham ajralib turadi. Ekstremal turi asosan AQShda, klassik turi esa Yevropada yetishtiriladi.

Voyaga etgan mushukning vazni 7 kilogrammga yetishi mumkin.

Juda tekis yoki juda baland bosh suyagi, suvli ko'zlar, qiyin nafas olish, juda engil yoki cho'zilgan tananing jiddiy kamchiliklari, shuningdek, matlangan, haddan tashqari chang yoki notekis ko'ylagi. Vaziyatning eng ko'p uchraydigan kamchiliklari chalkashliklarni tarashdan keyin chalkashlik yoki kal dog'lardir.

 WCF (Jahon mushuklar federatsiyasi) standarti 

 Tana : katta va o'rta kattalikdagi, cho'zilgan, past va barqaror panjalarida. Tirnoqlar orasidan bir tutam jun maqsadga muvofiqdir. Ko'krak va elkalari keng, mushak va massivdir.
 Palto uzun, 12 sm gacha, qalin, nozik va ipaksimon tuzilishga ega, bo'yin, yelka va ko'krakda uzun yoqali. Bundan tashqari, har kuni tozalash kerak.
 Dumi yumshoq, kalta, uchi biroz yumaloq.
 Boshi yumaloq va massiv, mutanosib, juda keng bosh suyagi.
 Peshonasi qavariq.
 Yonoqlari to'la.
 Burun qisqa, keng, bir oz qirrali. Burun ko'prigi keng. Burun teshiklari yaxshi ochilgan, bu esa havoning to'siqsiz oqimini ta'minlaydi.
 Chin kuchli.
 Jag'lari keng va kuchli.
 Quloqlar kichik, juda keng va bosh suyagiga nisbatan pastda joylashgan. Maslahatlar biroz yumaloq, chiroyli jun bilan qoplangan.
 Ko'zlar katta, yumaloq va ochiq, yorqin va ifodali, keng ajratilgan. Ular ko'k, to'q sariq yoki ko'p rangli bo'lishi mumkin.

Har bir rangning o'z mezonlari bor.

 Turlari 

 Fors oq mushuk 
Jun qoplami uzun, qalin, juda yumshoq astarli. Ko'zlar yumaloq, katta, quyuq ko'k, quyuq to'q sariq, shuningdek, turli xil rangdagi ko'zlarga ega bo'lishi mumkin (bir ko'z quyuq ko'k, ikkinchisi quyuq to'q sariq boʻlgan turlar ham uchraydi). Jun qoplami  rangi toza oq, boshqa ranglar yoki naqshlar  qo'shilmagan. Burun va panja yostiqchalari pushti rangga ega. Voyaga etmaganlarning boshida qora, ko'k, qizil yoki krem rangli dog'lar bo'lishi mumkin, bu dog'lar mushuk  voyaga yetishi  bilan yo'qoladi.

Moviy ko'zli oq Fors mushuklari odatda  kar bo'lib tug'ilishi  mumkin. Bu kamchilik egalariga juda ko'p muammolarni tug'diradi. Kar mushukning egasi bo'lish uni yo'l-transport hodisalari va boshqa kutilmagan vaziyatlardan himoya qilish kerakligini  anglatadi, shuning uchun bunday mushukni doimo uyda saqlash lozimdir. Kar mushuklar boshqa mushuklar bilan aloqa qilishda qiynaladilar va ular ogohlantiruvchi yoki tahdidli tovushlarni eshitmaganliklari  sababli  mimika va imo-ishoralar bilan harakat qilishga majbur bo'lishadi. Agar ona karlikdan azob chekayotgan bo'lsa, unda siz mushukchalarining tovushlaridan tebranishlarni his qilishi uchun uni qattiq yuzaga qo'yishingiz kerak. Shuni ta'kidlash kerakki, kar mushukchalar oddiy eshitish qobiliyatiga ega boʻlgan ikkita ota-onadan tug'ilishi mumkin, ammo kar ota onadan tug'ilgan mushukchalar o'sib ulg'ayganlarida eshitish qobiliyatiga ega bo'ladilar (ayniqsa, tug'ilish paytida ularning boshida qora nuqta bo'lsa). Kar urg'ochi mushukni  kar erkak bilan qo'shmaslik kerak. Bunday  mushuklar zaif nasl  dunyoga keltirishadi. 

FIFe va WCF fors mushuk zotining oq navini tan oladi, lekin uni alohida zot sifatida ajratmaydi.

 Fors qora 
Jun qoplami  rangi qora, qarg'aning qanotiga o'xshab, yunglarning uchidan ildizlarigacha kulrang astarsiz va alohida oq tuklarsiz. Jigarrang rang yoki palto rangining zanglagan soyasi - bu xato. Burun va panja yostiqchalari qora yoki kulrang-qora. Ko'z rangi - silliq mis yoki quyuq to'q sariq. Olti oygacha boʻlgan yosh hayvonlarning paltosi ko'pincha juda yomon rangga ega. Yuqoridagi palto rangidagi kamchiliklar paydo bo'lishi mumkin. Biroq, bu yoshlarni yo'q qilish uchun sabab bo'lmasligi kerak: qoida tariqasida, yosh bilan rang yaxshilanadi.

Quyosh nurlari palto rangiga salbiy ta'sir qiladi, shuning uchun uni derazalarga qo'ymaslik va u bilan tashqariga chiqmaslik tavsiya etiladi.

 Xizmat va parvarish 
Bu g'amxo'rlik qilish eng qiyin zotlardan biridir. Mushukning yungini  har kuni ehtiyotkorlik bilan tarash  kerak, aks holda u chigallashib ketadi , pastki junlari ko'p to'kiladi   va ko'plab chigallar hosil qiladi. Jun qoplami  har kuni talk kukuni yoki bo'rli  maxsus kukun bilan tozalanishi kerak, so'ngra ehtiyotkorlik bilan taroq yoki cho'tka bilan taralishi kerak. Bundan tashqari, muntazam ravishda yuvintirishga muhtoj.

Junga qo'shimcha ravishda, bu mushuklar tanlov natijasida paydo boʻlgan ikkita muhim kamchilikka ega. Bu yassilangan burun tufayli burun septumidagi nuqson, shuning uchun mushuklar doimo xirillaydilar   va ko'z yosh bezlarining bir-birining ustiga chiqishi tufayli ko'z  doimo suvlanib turadi.

Mushuk har doim yaxshi parvarishlangan bo'lishi uchun sizga quyidagi  buyumlar zarur  bo'ladi: qalin tishlari boʻlgan taroq, metall  cho'tka, tish cho'tkasi, zamsh matodan tozalovchi qo'lqop, to'mtoq uchli qaychi, kauchuk cho'tka. Qisqa sochli mushuklar uchun qo'lqop, zamsh mato va taroqlar alohida olinadi.

 Manbalar 

https://web.archive.org/web/20110506041507/http://www.wcf-online.de/ru/Standarty/index.html2.http://www.wcf-online.de/ru/Standarty/index.html
https://web.archive.org/web/20071014011409/http://www.fifeweb.org/wp/breeds/breeds_prf_stn.html

 Adabiyotlar 

 Bessan K. Mushuklar: To'liq qo'llanma // Per. ingliz tilidan. - M.: Niola nashriyoti XXI asr, 2004. - 256 b.: kasal. - ISBN 5-322-00333-9 (rus.)

Turkum:Mushuk zotlari