Fosfor (mifologiya)

Fosfor (qadimgi yunoncha ωωφόros — „yorugʻlik olib yuruvchi“), Eosfor (qadimgi yunoncha ἑōsphosros — „nur tashuvchi“), qadimgi yunonlar orasida — „tong yulduzning“ timsoli (Venera) Gesiod. Teogoniya 381—382 / per. V. V. Veresaeva. — Veresaev, V. V. Polnoe sobranie sochineniy : v 16 t. — M. : Nedra, 1929. — T. 10 : Ellinskie poeti.; grecheskiy tekst (grech.).

Qadimgi Rimda fosforga Lutsifer mos keladiFosfor // Bolshoy ensiklopedicheskiy slovar; slavyanlarda-DennitsaLyutsifer // Ensiklopediya mifologiiNonn Panopolitanskiy. Deyaniya Dionisa VI 18. ssilka.

 Tong yulduzi 
Tsitseronning soʻzlariga koʻra, qadimgi yunonlar tong yulduzi Quyosh oldidaVeysman A. D.. Grechesko-russkiy slovar. — D._Grechesko-russkiy_slovar.djvu&page=272 stlb. 528, 266 koʻtarilganda uni fosfor deb atashgan va Eosfor (ἑωσφόρος — „yorugʻlikdan keyin“). Yunonlarning kechki yulduzni Gesper deb atashgan Gigin Yuliy. Astronomiya / Per. s latin. i komment. A. I. Rubana. Vstup. st. A. V. Petrova. — M.: Aleteyya, 1997. — 220 s. — (Antichnaya biblioteka. Antichnaya istoriya). — ISBN 5-89329-017-8..

Qadimgi yunonlar Venera sayorasini shu nom bilan atashgan, bu Quyoshning yorqinligi tufayli faqat tong otganda va quyosh botishida koʻrinadi, qadim zamonlarda u turli sayyoralar deb hisoblanar edi Gomer. Iliada XXIII 226 ssilka (Eosfor).

Kechki va ertalabki yulduzlar bir xil yorugʻlik ekanligi aniqlanganda (Pliniy va Aristoksenning fikriga koʻra, bu kashfiyot Pifagorga, boshqa manbalarga koʻra — ParmenidgaVeysman A. D.. Grechesko-russkiy slovar. — D._Grechesko-russkiy_slovar.djvu&page=272 stlb. 528, 266 tegishli), fosfor Gesperga oʻxshatilgan.

 Personifikatsiya 
Afroditaning sevimlisi hisoblanib, uni oʻz maʼbadining qoʻriqchisiga aylantirdi.

Gesiodning soʻzlariga koʻra, yulduz Zarenosets (Eosphorus) Astreyadan tong maʼbudasi Eos tomonidan tugʻilgan. „Teogonia“ ning asl nusxasida EOS „Erigeneya“ epitenti deb ataladi, ρριγένεια — „eng koʻp tugʻilish“Veysman A. D.. Grechesko-russkiy slovar. — D._Grechesko-russkiy_slovar.djvu&page=272 stlb. 528, 266 yoki „tugʻilishdan oldin“Veysman A. D.. Grechesko-russkiy slovar. — D._Grechesko-russkiy_slovar.djvu&page=272 stlb. 528, 266Veysman A. D.. Grechesko-russkiy slovar. — D._Grechesko-russkiy_slovar.djvu&page=272 stlb. 528, 266, baʼzan boshqa Xudolar bilan adashtirishadi.

Ovidga koʻra, Keik, Dadalion va Gesperidning otasi hisoblangan. V. G. Boruxovich uni Telavganing otasi deb hisoblaydi. Shuni taʼkidlash kerakki, Eosfor va Gesper tasvirlari „Tongi“ va „Kechki yulduz“ bir Sayyora ekanligini tushunib yetgach, ularning nasl — nasablari kabi birlashtirildi.

Rim mifologiyasida, nomaʼlum manbalarga murojaat qilgan Psevdo-Giginga koʻra, Gesper (va u bilan aniqlangan Eosfor) Avrora (yunon. EOS) va Kefalaning oʻgʻli.

 Boshqa 
Ramziy ravishda, Eosfzor Sharqni, Gesper gʻarbini (Sharqiy lokrlarda Eosfor tasviri bilan, Gʻarbiy lokrlarda — Gesper tasviri bilan muhr bor edi) koʻrsatdi Jmud L. Ya. Grecheskaya astronomiya i Vostok // Nauka, filosofiya i religiya v rannem pifagoreizme. — SPb.: VGK-Aleteyya, 1994. — S. 250—252. — ISBN 5-86050-066-1..

Shuningdek, „Fosfor“ mash’alalarni olib yuruvchi va maʼbudalarga yorugʻlik keltiruvchi deb nomlangan: Artemida (Diana Lucifera), Eos, Gekatu, YunoBU, Lutsina Veysman A. D.. Grechesko-russkiy slovar. — stlb. 528, 266 Mifologicheskaya biblioteka, 1972, primechanie 11 k glave VII knigi I, s. 133..

 Yana qarang 
 Aurvandil
 Manbalar 

 Adabiyotlar 
 N. P. Obnorskiy. Fosfor, v mifologii // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1902. — T. XXXVI. — S. 390.
 Gesper, Lyutsifer, Fosfor, Eosfor // Mifologicheskiy slovar / avt.-sost. M. N. Botvinnik, M. A. Kogan, M. B. Rabinovich, B. P. Seleskiy. — 4-e izd. — M. : Prosveщenie, 1985. — S. 45—46, 83, 154, 166.
 Phosphorus // Realniy slovar klassicheskix drevnostey / avt.-sost. F. Lyubker ; Pod redaksiey chlenov Obщestva klassicheskoy filologii i pedagogiki F. Gelbke, L. Georgievskogo, F. Zelinskogo, V. Kanskogo, M. Kutorgi i P. Nikitina. — SPb., 1885.
 Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka / izd. podgot. V. G. Boruxovich. — L.: Nauka, 1972. — 215 s.
Turkum:Qadimgi yunon mifologiyasidagi personajlar
Turkum:Alfavit tartibida xudolari
Turkum:Qadimgi yunon xudolari