Barbara Cartland

Dame Meri Barbara Hamilton Kartlend, DBE, DStJ (1901-yil 9-iyul – 2000-yil 21-may) Barbara Kartlend nomi bilan ijod qilgan  ingliz yozuvchisi, zamonaviy va tarixiy sevgi  romanlarning sermahsul nashriyotchisi sifatida tanilgan, asardagi voqealarda  asosan Viktoriya yoki Edvard davri tasvirlangan.

Kartlend oʻzining zamondoshi yozuvchi Agata Kristi bilan 20-:asrda  butun dunyo boʻylab kitoblarning  sotilish  tomonidan  birinchi oʻrinda turadigan mualliflaridan biri hisoblanishadi.

Uning koʻpgina romanlari ommaviy axborot vositalari orqali namoyish etilgan,"Yuraklar xavfi" va "Yuraklar jangi  romanlari film sifatida ekran yuzini koʻrgan.

Uning ingliz tilidagi romanlari koʻplab tillarga  tarjima qilingan va Kartlend dunyo boʻylab eng koʻp tarjima qilingan beshinchi muallifdir uning 723 ga yaqin romani roman yozgan va  Ginnesning rekordlar kitobiga kiritilgan. Kartend bir yilda nashr etilgan romanlarning eng koʻp soni uchun ham Giness rekordlar kitobiga kiritilgan (1977).

Garchi u oʻzining romantik asarlari bilan mashhur boʻlsa-da, u  biografiyalar, spektakllar, pyesalar, musiqa, sheʼrlar, dramalar, operalar va bir nechta sogʻliqni saqlash va oshpazlik retseptlari  kitoblarini ham yozgan. Shuningdek, u televizor tomoshabinlari va gazeta jurnallar uchun intervyular  berib borgan.

Xabarlarga koʻra, u oʻz kitoblarining 750 million nusxada sotgan, ammo boshqa manbalar uning umumiy sotilgan kitoblari sonini  ikki milliarddan ortiq deb hisoblashadi. Uning romanlarining muqovalarida odatda Frensis Marshall (1901  1980) tomonidan yaratilgan portret uslubidagi rasmlar bilan bezalgan.

Kartlend, shuningdek, Cartland Promotions kompaniyasining boshqaruvchisi  boʻlgan ishbilarmon xonim edi. U Londonning eng taniqli jamiyat arboblaridan biri hisoblangan. Koʻpincha pushti shifon koʻylakda, toʻq rangli shlyapa, sariq parik va proffesional pardoz bilan Britaniyaning eng mashhur ommaviy axborot vositalari yulduziga  aylandi.

 Yoshligi 
Birmingem, Edgbaston, 31-avgustda  Roadda tugʻilgan, Kartlend Britaniya armiyasi ofitseri mayor Jeyms Bertram „Bertie“ Folkner Kartlend (1876—1918) va uning rafiqasi Meri Hamilton Skobellning toʻngʻich farzandi va yagona qizi edi., „Polly“ nomi bilan tanilgan (1877—1976). Kartlandning ikkita ukasi bor edi: mayor Ronald Kartlend, Ikkinchi Jahon urushida (1907—1940) armiya mayori boʻlib xizmat qilgan parlament aʼzosi (deputat) va Jeyms Entoni Gamilton Kartlend  "Toni''(1912—1940). Ikkalasi ham Flandriyadagi urush paytida  halok boʻlishgan.

Garchi u yuqori  sinf qulayligida tugʻilgan boʻlsa-da, Kartlandlar oilasining moliyaviy ahvoli uning tugʻilishidan koʻp oʻtmay yomonlashgan. Keyinchalik Kartlend bu pasayishni otasi tomonidan bobosi Jeyms Kartlendning joniga qasd qilishi bilan bogʻlaydi, uning soʻzlariga koʻra, bobosi bankrotlikdan keyin oʻzini otib oʻldirgan u moliyachi edi. Biroq, probate reestridagi yozuvga koʻra, Jeyms Kartlend, mis quyish kompaniyasining egasi Jeyms Kartland & Son Ltd 92,000 funt sterlinglik mulkni qoldirib vafot etgan, Barbara Kartlendning voqealar versiyasi maʼlum darajada yolgʻon ekanligini koʻrsatadi. 

Koʻp oʻtmay, birinchi jahon urushida uning otasi Berri-o-Bakda vafot etdi. Kartlendning onasi kun kechirish  Barbara  va uning ikki ukasini boqish uchun Londonda quruq mahsulotlar doʻkonini ochdi, ukalarining ikkalasi ham 1940-yilda jangda halok boʻldi

Kartlend xususiy qizlar maktablarida taʼlim olgan: Elis Ottley maktabi, Malvern qizlar kolleji va Xempshirdagi Abbey House taʼlim muassasasi. U 1922-yildan keyin jamiyat muxbiri va romantik fantastika yozuvchisi sifatida muvaffaqiyat qozondi. U oʻzining dastlabki romani uchun  Edvardlik yozuvchi Elinor Glinning romanlaridan ilhomlanganini va u bilan doʻstlashganini aytdi.
The Daily Telegraph nashrida eʼlon qilingan maʼlumotga  koʻra, Kartlend jinsiy aloqa haqida bilgach, soqchilar zobiti bilan birinchi nikohini buzgan. Bu daʼvo uning keyingi hayotida bunday masalalar hech qachon muhokama qilinmagan avlod vakili sifatidagi tashqi koʻrinishiga  mos kelardi, lekin u 1920-yillarda jinsiy mavzuda asar yaratganidan  koʻngli boʻlib bezovta oʻtirardi. U 1927-yil 23-aprelda Shotlandiyadan boʻlgan Britaniya armiyasi ofitseri va katta  boylik egasi  kapitan Aleksandr “Sachi” Jorj Makkorkodeylga turmushga chiqishidan  oldin 49 ta nikoh taklifini rad etganini aytgan. Ular kapitan bilan 1933-yilda ajrashishdi,  va u 1964-yilda yurak yetishmovchiligidan vafot etdi

Ularning qizi Reyn Makkorkodeyl (1929-yil 9-sentabr - 2016-yil 21-oktabr), keyinchalik Kartlend Sazerlendning 5-gersogi Jorj Sazerlend-Leveson- Guerning  Kent gertsogi shahzoda Jorjning qizi boʻlgan.  1933-yilda McCorquodales xiyonat qilganlikda  va boshqa  ayblovlarni oʻz ichiga olgan mojaroli  ajrimidan soʻng, Kartland 1936-yil 28-dekabrda sobiq erining amakivachchasi Xyu Makkorkodeylga turmushga chiqqan.  Xyu Makkordeyl 1963-yilda vafot etgan. Ikkinchi eridan Kartlendning  ikki nafar  oʻgʻli bor edi: Ivan McCorquodale (1937-yil 11-oktabrda tugʻilgan), sobiq Debretts nashriyotchisi va Glen McCorquodale (1939-yilda tugʻilgan), birja brokeri.

Barbara Kartlend birma lordi Mauntbatten bilan koʻp  vaqt doʻstlikni saqlab qolgan, uning 1979-yildagi vafoti  "hayotidagi eng katta yoʻqotish " ekanligini aytgan. Mountbatten Kartlendni oʻzining turli xayriya ishlariga, xususan, Birlashgan Jahon kollejlarida jalb etgan  va hatto unga " Rossiyadagi muhabbat '' kitobini yozishda yordam berdi va dengiz haqida  tarixiy maʼlumotlarni taqdim etgan. Mountbatten Irlandiyada vafot etganidan soʻng,  lord Mountbattenning toʻngʻich  jiyani Charlz tomonidan 1980-yilda  tashkil etilgan Mountbatten Memorial Trust ushbu kitobdan tushgan mablagʻni qabul qilib oluvchisi  boʻlgan. 

Kartland yosh Diana Spenser oʻz romanlarini oʻqishni yaxshi koʻrishini bilgach, unga romanlarining  birinchi chiqqan nusxalarini yuborishni boshladi. Ammo, Diana mehmon  sifatida Kartlendni Uels shahzodasi bilan  toʻyiga taklif qilmadi. Keyinchalik Kartlend Diananing shahzoda bilan  ajrashishini ochiq tanqid qildi, lekin  ular oʻrtasidagi yomon munosabat   Diananing 1997-yilda Parijda halokatli avtohalokatidan sal  oldin yumshagan  edi.  Tina Braunning malika haqidagi biografiyasiga  koʻra, Kartlend bir marta shunday soʻzlarni aytgan : „Diana mening kitoblarimni yaxshi koʻrar edi  lekin kitoblarim  Diana  uchun unchalik yaxshi tanlov emas edi“. 

Bir yil davomida Daily Express gazetasida mish-mishlar  boʻyicha sharhlovchi sifatida ishlagandan soʻng, Kartlend oʻzining birinchi romani Jig saw (1923) ni nashr etdi, bu asar  eng koʻp sotilgan roman  boʻldi. U, shuningdek, bir oz irqiy kamsitish haqida pyesalar yozdi va nashr etishni boshladi, ulardan biri „ Qonli pul“ (1926)romani  Lord Chemberlen idorasi taqiqlagan. 1920—1930-yillarda Kartlend London jamiyatidagi taniqli yosh styuardessa boʻlib, oʻzining goʻzalligi, kuchli  jozibasi va dadil nutqlari bilan ajralib turardi. Uning moda tanlovi ham yutuqlarida muhim rol oʻynadi. U dizayner Norman Xartnelning birinchi  raqamli mijozlaridan biri edi. U 1979-yilda vafot etgunga qadar dizaynerga  mijoz boʻlib qoldi. U unga taqdimot va toʻy liboslarini tikdirardi ikkinchidan  Xartnelning xohishiga qarshi oʻzining dizayni boʻyicha qilingan liboslarni tikkan va u bu muvaffaqiyatsizl chiqqan u buni tan olgan. 

1950-yilda, oʻquvchi Kartlendning dastlabki tarixiy romanlarida yozuvchi  Heyer  obraz nomlari, xarakter xususiyatlari, dialogi va syujet nuqtalarining yaqqol oʻzlashtirilganiga eʼtibor qaratdi. Keyin, yozuvchi Jorjet Heyer tomonidan Kartlend plagiatlikda ayblandi. Xususan, A Hazard of Hearts (1949) Xeyerning Juma kuni bolasi (1944) va “Yuraklar zarrasi” (1950) dagi personajlari (shu jumladan ismlarni) aynan takrorlanardi, Heyerning taʼkidlashicha, "kontseptsiya'', asosiy qahramonlar va koʻplab voqealar toʻgʻridan-toʻgʻri 1926-yilda birinchi marta nashr etilgan " Bu eski soyalar „ nomli birinchi kitobimdan olinganini daʼvo qiladi. Kichik obrazlar  va bosh  qahramonlar uchun u mening  toʻrtta romanimdan foydalangan.“ Heyer oʻz advokatlari uchun daʼvo qilingan plagiatlarning batafsil tahlilini yakunladi, ammo ish hech qachon sudgacha bormadi.Kloester, Jennifer (2012). Georgette Heyer: Biography of a Bestseller. London: William Heinemann. . pp. 275–79.

Oʻzlarining kichik  hikoyalariga qaramay, Kartlendning keyingi romanlari unga muvaffaqiyat keltirdi. 1983-yilga kelib, u "Kim kim" jurnalidagi eng uzun maqolasini  baholadi (garchi bu maqolaning aksariyati uning kitoblari roʻyxati edi) va u Ginnesning rekordlar kitobi tomonidan dunyodagi kitoblari eng koʻp sotilgan muallif deb topildi. Bundan tashqari, 1976-yilda Kartlend 23 ta roman yozdi bu  unga bir yil ichida eng koʻp  asar yozgan yozuvchi sifatida   Ginnesning rekordlar kitobiga kiritdi. 1970 va 1980-yillar uning eng samarali davri boʻldi  u oʻsha davrda ham muntazam ravishda televizorda chiqishlar qildi.

2000-yilda  nashryotlar hisobotlariga koʻra,  1923-yilda Kartlendning  yozuvchilik faoliyati boshlanganidan buyon Barbaraning jami 723 ta romanni yozib tugatgan. 

1990-yillarning oʻrtalarida, u bir milliarddan ortiq kitob sotgan edi, Vogue jurnali  Kartlendni „haqiqiy romantika malikasi“ deb atadi. U sevgi, nikoh, siyosat, din, sogʻliq va moda masalalari boʻyicha oʻzining pushti liboslari va shlyapalari bilan mashhur ommaviy axborot vositalarining asosiy nishoniga  aylandi. U davlat maktablarida ibodatni olib tashlashga  qarshi edi. U xiyonat va ajralishlarga qarshi chiqdi, garchi u bu ikkala mavzu bilan tanishligini tan oldi. 

 Aviatsiyaga qoʻshgan hissasi 
Shaxsiy ravishda, Kartlend birinchi parvoz harakati bilan qiziqgan va 1931-yilda 200 milya (360 milya) ni  pochta tashuvchi planerda bosib oʻtdi. 1984-yilda u ushbu tajribasi uchun Bishop Rayt havo sanoati mukofotiga munosib koʻrildi.

U 1920—1930-yillarda Bruklend aerodromi  avtomobil poygalarida muntazam qatnashib kelgan  va Bruklend muzeyida oʻsha davrdagi yashagan  xonasini saqlab qolgan va uni uning nomi bilan atagan.

 Badiiy boʻlmagan kitoblar 
Kartlend 1964-yilda Metternix: Ehtirosli diplomat, 1956-yilda Shvetsiyalik Kristinaning tarjimai holi, Karl II ning shaxsiy hayoti u sevgan ayollar va Fransiya qirolichasi Jozefina kabi bir qancha yirik shaxslarning biografiyalarini  nashr etgan.  Klemens fon Metternixning tarjimai holi uning koʻplab ishqiy sarguzashtlariga bagʻishlangan boʻlib, quyidagi soʻzlarni oʻz ichiga oladi : „U jasur, tajribali va ehtirosli  oshiq  edi. Hatto eng tajribali  ayollar ham uning qoʻllarida oʻzlarini ilgari bilmagan narsalarni oʻrgangandek his qilishdi. Har bir ayol u bilan birga hissiy ekstaz choʻqqilariga koʻtarilgan, ifoda etish kuchidan tashqarida.“Barbara Cartland, Metternich: The Passionate Diplomat, London: Hutchinson of London, 1964, p. 43.

 Siyosiy taʼsir 
Parlamentning konservativ aʼzosi  boʻlgan (deputat) akasi Ronald Kartlend Ikkinchi Jahon urushi paytida vafot etganidan keyin, Kartlend uning tarjimai biografiyasini  Bosh vazir Uinston Cherchillning soʻzlari bilan birga  nashr etdi.

Urush paytida  turli xayriya ishlarida, shuningdek, Sent-Jon tez tibbiy yordam brigadasida xizmat qilgan Kartlend uchun fuqarolar  farovonligi siyosatga qiziqishning boshlanishiga sabab boʻldi. 1953-yilda u Bukingem saroyiga xizmatlari uchun Quddus Avliyo Ioann ordeni qoʻmondoni sifatida mukofot olgan.

1955-yilda Kartlend Xertfordshir okrugi kengashiga konservator sifatida saylangan va toʻqqiz yi okrugda xizmat qilgan. Bu vaqt davomida u qariyalar uyini isloh qilish, doyalarning ish haqini oshirgan  va ruminiyaliklar bolalari uchun taʼlimni qonuniylashtirish uchun muvaffaqiyatli ishlar  olib bordi.

1978-yilda Kartlendning " Muhabbat qoʻshiqlari albomi " toʻplami  Norman Nyuell tomonidan chiqarila boshlagan  State Records orqali chiqarildi. Albomda Kartlend Qirollik Filarmonik orkestri bilan bir qator mashhur standartlarni ijro etgan, jumladan, „Men sirli  yuragimni kuzatib boraman“ va " Berkli maydonida bulbul kuylagan ".

 Mukofotlar 
1988-yil yanvar oyida Barbara  Kartlend Fransiyada 25 million dona  romanni  nashr etgani uchun Parij shahrining eng oliy  mukofoti - Médaille de Vermeil de la Ville de Parijga  sazovor boʻldi.

1991-yilda Kartlend qirolicha Yelizaveta II tomonidan adibaning  deyarli 70 yillik adabiy, siyosiy va ijtimoiy xizmatlari uchun  Britaniya Imperiyasi ordeni (DBE) bilan taqdirlangan. 

Madam Tyusso muzeyida  Kartlendning mumdan yasalgan haykali  koʻrgazmaga qoʻyilgan, lekin uning oʻgʻli Ivanning soʻzlariga koʻra, Kartlend nusxasi „etarli darajada chiroyli“  chiqmagan. 

U ikki marta, 1958-yil mart oyida BBC televizion teatrida Eamonn Endryu bilan  suratga tushganida, u „ Bu sizning hayotingiz“  va 1989-yil dekabr oyida, Maykl Aspel uni Elstree Studiosda suratga tushganda hayrat qolgan. 

 Keyingi hayotdagi intervyular 
Kartlendning ruhiy salomatligi va jismoniy salomatligi masalan  koʻrish qobiliyati 90-yillarning oʻrtalarida yomonlasha boshladi. , lekin u hayotining soʻnggi oylarida ham xalqaro axborot agentliklariga intervyu bergan, umrining oxirigacha matbuotning sevimlisi boʻlib qoldi. 

 Oʻlim va meros 
Kartlend 2000-yil 21-mayda, 99 yoshga kirishiga yetti hafta qolganda, Xetfild yaqinidagi Kemfild Pleys rezidentsiyasida, Xertfordshir shtatida uyqu vaqtida  vafot etdi. U bundan olti oy oldin sogʻligʻi yomonlashgani tufayli  demansdan aziyat chekkan va keyinchalik toʻshakka mixlanib  qolgan  va sekvestr qilingan. U vafot etganida ikkala oʻgʻli Ivan va Glen Makkorkuodeyl uning yonida edilar. Koʻp oʻtmay, Kartlendning birinchi turmushidan boʻlgan qizi Reyn ham oilaviy  xilxonadan joy olgan.

U dastlab farishtalar bilan qoplangan marmar konstruktsiyali tobutga dafn etmoqchi boʻlishgan lekin  Kartlend atrof-muhit muammolaridan xavotirga tushgani uchun qogʻoz  tobutga koʻmilgan.  U Xertfordshir shtatidagi Xetfilddagi shaxsiy mulkida qirolicha Yelizaveta I tomonidan ekilgan eman daraxti ostida dafn etilgan.Alexis Parr, Barbara Cartland shock: Author’s stately home at risk – 'Itʼs costing a fortune to runʼ, Daily Express, 14 September 2019  Kartlend 1,139,123 funt sterling miqdoridagi meros qoldirgan, ammo qarzlar va soliqlardan  keyin sof summa nolga teng edi. U bir marta tan olgan edi: „Men pulni nimaga sarflaganimni  bilmayman. Gohida “qarzimiz bormi?” deb soʻrayman. Bizda har doim qarz boʻlardi.“

 Oʻlimdan keyingi nashrlar 
Kartlend oʻlimidan  keyin " Barbara Kartlend pushti toʻplami " deb nomlanuvchi 160 ta nashr etilmagan romanlar qoralamasini  qoldirdi. Bu qoralamalar  uning oʻgʻli Ivan  McCorquodale tomonidan elektron kitob formatida nashr etilmoqda toʻplamdan olingan  romanlar  har oy nashr etiladi.

2010-yilda  yozuvchi vafotining  10 yilligi munosabati bilan Kartlendning birinchi romani  boʻlgan Jig-Saw (birinchi marta 1925-yilda nashrdan chiqqan) qayta nashr etildi.

“ Olmos yubileyi munosabati bilan qirolicha oliyjanoblari hurmati va Barbaraning hamma joyda romantikaga    boʻlgan muhabbati uchun noshirlar  uning “Abadiy toʻplam” nomli katalog toʻplamini qayta nashr etishdi. 2013-yil noyabr oyida chiqarilgan ushbu toʻplamda 1952-yilda qirolicha Yelizaveta II taxtga oʻtirgan paytda chop etilgan baʼzi romanlarni ham oʻz ichiga oladi

Bundan tashqari, uning elektron kitoblari toʻplamlari nemis, ispan, fransuz va golland tillarida mavjud.

 Ommaviy madaniyatda 
BBC Four telekanali " Barbaraning  oshigʻi  " (2008-yil 26-oktabr) nomli biografik  drama filmini namoyish etgan, unda aktyor  Enn Rid Kartlend rolida va Devid Uorner Lord Mauntbatten rolini oʻynagan. Filmning muallifi Jacquetta May.

Uning soʻnggi ishi film sifatida  suratga olingan  va hayotiy hikoya uchun intervyu olinishi kerak edi (rejissor Stiven Glen „Moviy qovun filmlari“ uchun). “ Bokira qiz qahramonlar ” hujjatli filmida uy kinosining dastlabki tasvirlari va Dame Barbara 2000-yil boshida kompyuterda bilan oʻz veb-saytini ishga tushirgan

Kartlend " To the Manor Born " filmining beshinchi qismida tilga olingan. U Judi Kayning 2019-yilgi Brodvey nomli “ Diana ” musiqiy filmida ham tasvirlangan.

 Arxivlar 

 Barbara Kartlendga tegishli  baʼzi  yozilgan maqolalari London Iqtisodiyot maktabi   kutubxonasidagi Ayollar boʻlimida  saqlanadi, ref 7BCA

 Manbalar 

 Havolalar 


 Interview with Barbara Cartland's son, who describes how she worked 

Turkum:2000-yilda vafot etganlar
Turkum:1901-yilda tugʻilganlar