Yirtiq teshik(foramen lacerum)

Yirtiq teshik ( teshilish) bosh suyagi tagidagi uchburchak shakldagi teshikdir. Ponasimon suyagi, chakka suyakning toshsimon qismining tepasi va ensa suyagining asos qismi oʻrtasida joylashgan.

 Tuzilishi 
Foramen ( teshilish) bosh suyagi tagidagi uchburchak shakldagi teshikdir. U 3 ta suyak orasida joylashgan:

 ponasimon suyak, oldingi chegarani hosil qiladi.

 chakka suyagining toshsimon qismining tepasi, pastki lateral chegarani tashkil qiladi.
 ensa suyagining asos qismi, orqa ichki chegarani hosil qiladi.

Bu bosh suyagining 3 ta tikuvining birikish nuqtasidir:

 toshsimon-ensa (petrooksipital).
 ponasimon-toshsimon.
 ponasimon-ensa.

U uyqu kanalining oldingi medial qismida joylashgan.

 Rivojlanish 
Tugʻilgandan keyin yirtiq teshik toʻgay bilan toʻladi.

 Funksiya 
Teshik koʻplab tuzilmalarni uzatadi, jumladan:

 qanotsimon kanalining arteriyasi.
 ichki uyqu chigali bilan taʼminlaydigan yirtiq teshigining takroriy arteriyasi.
 qanotsimon kanalining nervi.
 kalladan tashqarida qanotsimon chigalni kalla ichkarida kavernoz sinus bilan bogʻlaydigan va infeksiya uchun qarshi boʻlmagan yoʻlni taqdim etadigan baʼzi venoz drenaj.
 katta toshsimon nerv va chuqur tosh nervi birlashib, qanotsimon kanalning nervini hosil qiladi (chuqur petrosal nerv simpatik, katta petrosal nerv vegetativ nerv tizimining parasimpatik tolalarini qon tomirlariga, shilliq qavatlarga, soʻlak gʻlariga olib boradi. va koʻz-yosh bezlar).
 koʻtarilgan halqum arteriyaning terminal shoxlaridan biri (oʻzi tashqi uyqu arteriyasining filiali), bu tomirning uchta mumkin boʻlgan " meningeal shoxlari " dan biri.

Ichki uyqu arteriyasi bosh suyagining pastki qismidagi uyqu kanalidan oʻtib, uyqu kanalidan chiqib ketayotganda paydo boʻladi va yirtiq teshigidan ustun turadi. Ichki uyqu arteriyasi yirtiq teshigidan oʻtmaydi. Ichki uyqu arteriyasining yirtiq teshigidan yuqorida harakatlanadigan segmentiga yirtiq segmenti deyiladi.

 Klinik ahamiyati 
Teshik burun-halqum karsinoma, balogʻatga yetmagan angiofibroma, adenoid mukovitsidozi karsinoma, malign melanoma va limfoma kabi oʻsmalarning bosh suyagiga kirish portali sifatida tavsiflangan.

 Tarix 
Yirtiq teshik haqida birinchi eslatma 1869-yilda anatom Venzel Gruber tomonidan qayd etilgan. Teshikni oʻrganish koʻp yillar davomida kalla ichi jarrohlikda kichik rol oʻynaganligi sababli eʼtibordan chetda qoldi.

 Qoʻshimcha rasmlar 

 Manbalar 

 Havolalar 

 Anatomy figure: 22:5b-10 at Human Anatomy Online, SUNY Downstate Medical Center – „Internal view of skull.“
 Photo of model at Waynesburg College skeleton/foramenlacerum
 cranialnerves at The Anatomy Lesson by Wesley Norman (Georgetown University) (VII)

 Image at ucsd.edu 
Turkum:Odam anatomiyasi