Hans Selye

János Hugo Bruno „Hans“ Selye (; 26-yanvar 1907-yil — 16-oktabr 1982-yil) — venger-kanadalik patolog va endokrinolog.

 Hayoti 
Hans Selye 1907-yilda Vena shahrida Komarno shahrida (oʻsha paytda Komarom, Avstriya-Vengriya) oʻz jarrohlik klinikasi boʻlgan venger shifokori va rafiqasi avstriyalik. U Slovakiyadagi Venger tilida taʼlim olib boriladigan yagona universitet boʻlgan Komarno shahrida oʻsgan. Avstriya-Vengriya imperiyasi parchalanganidan soʻng, shahar Chexoslovakiya hududida tugadi va Selye aynan shu mamlakatda — Praga universitetining tibbiyot fakultetida taʼlim oldi. Keyin Rim va Parijda oʻqishni davom ettirdi.

Selye 1929-yilda Pragada tibbiyot va kimyo fanlari doktori boʻldi, 1931-yilda u Rokfeller jamgʻarmasi stipendiyasi boʻyicha Jons Xopkins universitetiga oʻqishga kirdi, soʻngra Monrealdagi MakGill universitetiga bordi va u yerda 1936-yilda stress muammosini tadqiq qila boshladi. 1945-yilda u Monreal universitetiga koʻchib oʻtdi, u yerda 40 xodim va 15 000 laboratoriya hayvonlari bor edi. 1949-yilda u Nobel mukofotiga nomzod boʻlgan.

Selye 1982-yil 16-oktabrda Kanadaning Monreal shahrida vafot etdi.

 Professional faoliyat 
Urushdan keyingi Yevropada Selye oʻzi uchun joy topolmadi va chet elga hijrat qildi, u yerda eksperimental tibbiyot va jarrohlik institutini (hozirgi Xalqaro stress instituti) boshqargan.

Pragaga qaytib, Yuqumli kasalliklar universiteti klinikasida ishlayotganda, Selye turli infeksiyalarning birinchi namoyon boʻlishi aynan bir xil ekanligiga eʼtibor qaratdi; farqlar bir necha kundan keyin paydo boʻladi va dastlabki alomatlar bir xil boʻladi.

Shu bilan birga, u umumiy moslashish sindromi haqidagi gipotezasini ishlab chiqa boshladi, unga koʻra patogen omil tetiklantiruvchi taʼsirga ega, shu jumladan evolyutsiya jarayonida ishlab chiqilgan moslashish mexanizmlari.

U fiziologik stressni tanaga qoʻyiladigan har qanday talablarga javob sifatida koʻrib chiqdi va tana qanday qiyinchilikka duch kelmasin, uni ikki turdagi reaksiyalar bilan hal qilish mumkin, deb hisobladi: faol yoki kurash va passiv, qochish shaklida. qiyinchiliklardan yoki ularga dosh berishga tayyorlikdan.

Selye stressni zararli deb hisoblamadi, balki uni organizmning omon qolishiga yordam beruvchi reaksiya sifatida qaradi. U adaptatsiya kasalliklari tushunchasini ham kiritdi. U salbiy stressni qiyinchilik va ijobiy stressni eustress deb ataydi.

Selye miyokard nekrozining rivojlanishida elektrolitlar va steroidlar muvozanatining muhim rolini oʻrnatdi va uni oldini olish usullarini taklif qildi.

 Nashrlar 
 „A Syndrome Produced by Diverse Nocuous Agents“ — 1936 article by Hans Selye from The journal of neuropsychiatry and clinical neurosciences
 The Stress of Life. New York: McGraw-Hill, 1956, 

 From Dream to Discovery: On being a scientist. New York: McGraw-Hill 1964, 
 Hormones and Resistance. Berlin; New York: Springer-Verlag, 1971, 
 Stress Without Distress. Philadelphia: J. B. Lippincott Co., c1974, 
 Manbalar 

 Adabiyotlar 


Turkum:1982-yilda vafot etganlar
Turkum:16-oktyabrda vafot etganlar
Turkum:1907-yilda tugʻilganlar
Turkum:26-yanvarda tugʻilganlar