Хutsin

Xutsin — Xitoyning kamonli cholgʻu asbobi.

 Tarixi 
Taxminlarga koʻra kamonli torli cholgʻu asboblari Xitoyda VIII asrning oʻrtalaridan boshlab mashhurlikka erisha boshladi. Xutsinning birinchi navlaridan biri oʻsha davrda Si  xalqi orasida keng tarqalgan boʻlsa kerak, asta-sekin xanlar orasida ham mashhurlikka erishdi. „Xutsin“ nomining birinchi eslatilishi Song imperiyasi davriga (miloddan avvalgi X-XIII asrlarga) tegishli. Shunday qilib XI asrda sayohatchi Shen Ko oʻz sheʼrlaridan birida Oʻrta Osiyodan kelgan xitoylik harbiy asirlar tomonidan otning dumidagi sochdan yasalgan kamon bilan oʻynaladigan xutsinning gʻamgin tovushlarini tasvirlaydi.

Bugungi kunga kelib, xutsinlar oilasining eng mashhur asboblari erhu, jinxu,  ), gaohu va banhu, Xitoyda esa bu asbobning bir necha oʻnlab turlari mavjud.

XVII asrda  kabi turli xil xutsinlar Kunshan operasiga hamrohlik qilish uchun mashhur boʻldi.

 Tavsifi 
Odatda xutsin dumaloq, olti burchakli yoki sakkiz burchakli korpusdan va unga biriktirilgan barmoq panelidan iborat. Xutsinning koʻp navlari ikkita torli (baʼzan uch yoki toʻrtta boʻlsa ham) va ikkita sozlash qoziqqa ega boʻlib, ovoz paneli ilon terisidan yoki yupqa yogʻochdan qilingan. Yoy uchun odatda otning dumidagi ot juni ishlatiladi.

Dizayni oʻxshash asboblar Xitoyning qoʻshni mamlakatlarida ham qoʻllanadi: Moʻgʻuliston, Koreya, Yaponiya, Vyetnam, Tailand, Laos va Kambodja.

XX asrda anʼanaviy ipak torlar ham neylon bilan oʻralgan poʻlat torlar bilan almashtirila boshlandi, bu esa asboblarning ovozini oʻzgartirdi.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 


Turkum:musiqa asboblari
Turkum:Chordofonlar
Turkum:Xitoy musiqa asboblari