Marc-Antoine Parseval

Mark-Antuan Parseval (Marc-Antoine Parseval des Chênes) (1755-yil 27-aprel – 1836-yil 16-avgust) fransuz matematigi boʻlib, Furye almashtirishining unitarligini oldindan bayon qilgan Parseval teoremasi bilan mashhurdir.

U Fransiyaning Rosières-aux-Salines shahrida aristokrat fransuz oilasida tugʻilgan va 1795-yilda Ursule Guerillotga uylangan, ammo koʻp oʻtmay ajrashgan. Fransuz inqilobiga qarshi boʻlgan monarxist, 1792-yilda qamoqqa olingan. Parseval keyinchalik Napoleon hukumatini tanqid qilgan sheʼrlar nashr etgani uchun mamlakatdan qochib ketgan.

Keyinchalik, u 1796-yildan 1828-yilgacha besh marta Fransiya Fanlar akademiyasiga nomzod qilib koʻrsatilgan, ammo hech qachon saylanmagan. Uning matematik nashrlari beshta maqola boʻlib, ular 1806-yilda Mémoires présentés à l'Institut des Sciences, Lettres et Arts, par divers savants, et lus dans ses assemblées. Sciences mathématiques et physiques. (Savants étrangers.) sifatida nashr etilgan. Bu memuar quyidagi oldingi monografiyalarni oʻz ichiga olgan

 "Mémoire sur la résolution des équations aux différences partielles linéaires du second ordre, " (5 May 1798).
 "Mémoire sur les séries et sur l'intégration complète d'une équation aux différences partielles linéaires du second ordre, à coefficients constants, " (5 April 1799).
 "Intégration générale et complète des équations de la propagation du son, l'air étant considéré avec ses trois dimensions, " (5 July 1801).
 "Intégration générale et complète de deux équations importantes dans la mécanique des fluides, " (16 August 1803).
 "Méthode générale pour sommer, par le moyen des intégrales définies, la suite donnée par le théorème de M. Lagrange, au moyen de laquelle il trouve une valeur qui satisfait à une équation algébrique ou transcendante, " (7 May 1804).

Ikkinchi, 1799-yilda chop etilgan memuarda u teoremani isbotsiz keltirgan (bu oʻz-oʻzidan ravshan deb daʼvo qilgan) va bu teorema hozir uning nomi bilan ataladi. U 1801-yilgi memuarda teoremani yanada kengaytiradi va undan turli xil differentsial tenglamalarni yechishda foydalanadi. Teorema birinchi marta 1800-yilda Sylvestre François Lacroix tomonidan Traité des différences et des séries ning bir qismi (sahifa: 377) sifatida nashr etilgan. 

Shuningdek, matematik tahlilda Parseval ayniyati Furye qatorlarining yigʻilishi haqidagi fundamental faktdir. Geometrik nuqtai nazardan, skalyar koʻpaytma kiritilgan fazolarda Pifagor teoremasining   umumlashmasidir. 

 Yana qarang 

 Parseval ayniyati      

 Parseval teoremasi

 Manbalar 




Turkum:No local image but image on Wikidata
Turkum:1836-yilda vafot etganlar
Turkum:1755-yilda tugʻilganlar
Turkum:Parseval
Turkum:Parseval ayniyati
Turkum:Parseval teoremasi
Turkum:XVIII asr fransuz matematiklari
Turkum:XIX asr fransuz matematiklari