Deduktiv ma’lumotlar bazasi

Deduktiv maʼlumotlar bazasi — bu (deduktiv) maʼlumotlar bazasida saqlangan qoidalar va faktlar asosida xulosalar (yaʼni, qoʻshimcha faktlarni qoʻshish) mumkin boʻlgan maʼlumotlar bazasi tizimi hisoblanadi. Datalog odatda deduktiv maʼlumotlar bazalarida faktlar, qoidalar va soʻrovlarni koʻrsatish uchun qoʻllaniladigan tildir. Deduktiv maʼlumotlar bazalari kuchli rasmiyatchilikni qoʻllab-quvvatlaydigan va hanuzgacha tezkor va juda katta maʼlumotlar toʻplamlarini boshqarishga qodir boʻlgan tizimlarni yaratish uchun mantiqiy dasturlashni relyatsion maʼlumotlar bazasi bilan birlashtirish istagidan kelib chiqqan. Deduktiv maʼlumotlar bazalari relyatsion maʼlumotlar bazalariga qaraganda koʻproq ifodali, ammo mantiqiy dasturlash tizimlariga qaraganda kamroq ifodali boʻladi. Soʻnggi yillarda Datalog kabi deduktiv maʼlumotlar bazalari maʼlumotlar integratsiyasi, maʼlumotni chiqarib olish, tarmoqlarni tashkil etish, dasturlar tahlili, xavfsizlik va bulutli hisoblashda yangi ilovalarni topdi. Deduktiv maʼlumotlar bazalari va mantiqiy dasturlash: Deduktiv maʼlumotlar bazalari mantiqiy dasturlashdan juda koʻp tushunchalardan foydalanadi; deduktiv maʼlumotlar bazalari tilida koʻrsatilgan qoidalar va faktlar. Datalog Prologdagilarga juda oʻxshaydi. Biroq, deduktiv maʼlumotlar bazalari va mantiqiy dasturlash oʻrtasidagi muhim farqlar mavjud:

 Sensitivlik va muolakalilik: Prologda dasturning bajarilishi dasturdagi qoidalar va qoidalar qismlarining tartibiga bogʻliq; bu xususiyatlar dasturchilar tomonidan samarali dasturlar yaratish uchun ishlatiladi. Biroq, maʼlumotlar bazasi tillarida (masalan, SQL yoki Datalog) dasturning bajarilishi qoidalar va faktlar tartibiga bogʻliq emas.
 Maxsus predikatlar. Prologda dasturchilar kesma kabi maxsus predikatlar yordamida dasturning protsessual baholariga bevosita taʼsir koʻrsatishi mumkin, bu deduktiv maʼlumotlar bazalarida bunday emas.
 Funktsiya belgilari: Mantiqiy dasturlash tillari funksiya belgilariga murakkab belgilar yaratish imkonini beradi. Deduktiv maʼlumotlar bazalarida bunga yoʻl qoʻyilmaydi.
 Kortejga yoʻnaltirilgan ishlov berilish: deduktiv maʼlumotlar bazalari toʻplamga yoʻnaltirilgan ishlov berishdan foydalanadi, mantiqiy dasturlash tillari esa bir vaqtning oʻzida bitta kortejga toʻplanadi.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 
 Author: Herve Gallaire, Jack Minker, Jean-Marie Nicolas: Logic and Databases: A Deductive Approach. Publisher: ACM. doi:10.1145/356924.356929
 Author: Stefano Ceri, Georg Gottlob, Letizia Tanca: Logic Programming and Databases. Publisher: Springer-Verlag. ISBN 978-0-387-51728-5
 Author: Ramez Elmasri and Shamkant Navathe: Fundamentals of Database Systems (3rd edition). Publisher: Addison-Wesley Longman. ISBN 0-201-54263-3
Turkum:ma'lumotlar bazalari