Bo‘g‘ozlar to‘g‘risidagi London konvensiyasi 1841

1841-yildagi Boʻgʻozlar toʻgʻrisidagi London konvensiyasi - 1841-yil 13-iyulda Londonda Nikolay I boshchiligidagi Rossiya, Buyuk Britaniya, Fransiya, Avstriya va Prussiya oʻrtasida tuzilgan konvensiyadir.

Usmonli imperiyasining „qadimgi hukmronligi“ tiklandi, unga koʻra Bosfor va Dardanel boʻgʻozlari tinchlik davrida barcha mamlakatlarning harbiy sudlari uchun yopiq deb eʼlon qilindi.

 Tarixga nazar 
Konvensiya 1833-yildagi Unkar-Iskelesiy shartnomasi muddati tugagandan soʻng imzolangan, bu uning qoidalarini Oʻrta yer dengizidagi taʼsiriga tahdid sifatida qabul qilgan Fransiya va Angliyada xavotirga sabab boʻlgan.

Ushbu konvensiyaning fonida Turkiya-Misr urushi (1839-1841) ham bor edi. Bu vaqtda Rossiya, Buyuk Britaniya, Fransiya, Avstriya va Prussiya Usmonlilar imperiyasini qoʻllab-quvvatlash uchun birlashgan front sifatida harakat qildilar.

 Natijasi 
Sulton doʻst mamlakatlar elchixonalari ixtiyorida boʻlgan yengil harbiy kemalarning oʻtishi uchun ruxsatnomalar berish huquqini saqlab qoldi. Konvensiyada urush davridagi boʻgʻozlar rejimi haqida hech narsa aytilmagan.

Britaniya nuqtai nazaridan London konvensiyasi kuchli Rossiya Qora dengiz flotining Oʻrta yer dengiziga kirishiga toʻsqinlik qildi va shu bilan mintaqada kuchlar muvozanatini (Angliya uchun qulay) saqlab qoldi. Rossiya nuqtai nazaridan konvensiya Buyuk Britaniyaning Oʻrta yer dengizidagi agressiv siyosatini ragʻbatlantirdi, bu Qrim urushi uchun muhim shart edi.

London konvensiyasining imzolanishi bilan Rossiya Unkar-Iskelessi shartnomasi bilan yaratilgan boʻgʻozlardagi imtiyozli mavqeini yoʻqotdi, u Turkiyani Rossiyaning iltimosiga binoan boʻgʻozlarni yopishga majbur qildi, shuningdek, boʻgʻozlarni Turkiya va Rossiya tomonidan birgalikda himoya qilishni taʼminladi.

Boʻgʻozlarning hozirgi holati 1936-yildagi Boʻgʻozlar maqomi toʻgʻrisidagi Montrö konvensiyasi bilan tartibga solinadi.

 Manbalar 

 Debidur A. Yevropaning diplomatik tarixi T. 1. Rostov-Don: Feniks, 1995-yil. ISBN 5-85880-088-2 362-366
 Londonskie konvensii o prolivax // Buyuk rus entsiklopediyasi : [35 tonnada] / Ch. ed. Yu. S. Osipov. — M. : Buyuk rus entsiklopediyasi, 2004-2017.
 Londonskaya konvensiya o prolivax (1841) // Sovet tarixiy ensiklopediya : 16 t da. / ed. E. M. Jukova. — M. : Sovet Entsiklopediyasi, 1961-1976.
 Rossiya va Turkiya oʻrtasidagi Unkiar Iskeles shartnomasi va Sharq masalasida buyuk davlatlarning qarama-qarshiliklari // Potemkin V. P. (ed.) Diplomatiya tarixi

 Shunigdek qarang 

 Ochiq dengiz
 Qora dengiz boʻgʻozlari
 Boʻgʻozlarning maqomi toʻgʻrisidagi Montre konventsiyasi
Turkum:dengiz huquqi
Turkum: Avstriya xalqaro shartnomalari
Turkum: Buyuk Britaniyaning xalqaro shartnomalari
Turkum: Prussiya xalqaro shartnomalari
Turkum: Rossiya imperiyasining xalqaro shartnomalari
Turkum: Fransiya xalqaro shartnomalari
Turkum: XIX asrning xalqaro shartnomalari
Turkum:Usmonli imperiyasining xalqaro shartnomalari
Turkum: alifbo tartibida shartnomalar
Turkum:Buyuk Britaniyada 1841-yil
Turkum:1841-yil siyosatda
Turkum: iyul 1841-yil
Turkum:Londonda 1840-lar
Turkum:qora dengiz boğazları