Andrey Borisenko

Andrey Ivanovich Borisenko (; 1964-yil 17-aprelda tugʻilgan) - rus kosmonavti. U 2003-yil may oyida kosmonavt etib saylangan va Xalqaro kosmik stansiyada ikki uzoq muddatli missiya faxriysi hisoblanadi.

Borisenko Xalqaro kosmik stansiyaga (XKS) 27-uzoq muddatli missiya boʻlgan 27-ekspeditsiyada Soyuz TMA-21 bortida bort muhandisi boʻlib ishlagan. U, shuningdek, 28-ekspeditsiya uchun Xalqaro kosmik stansiya qoʻmondoni boʻlgan. U ikkinchi marta 2016-yil oktyabr oyida Soyuz MS-02 bortida 49/50-ekspeditsiyaning bort muhandisi sifatida parvoz qildi. U 2017-yil aprel oyida Yerga qaytdi.

 Shaxsiy 
Borisenko Natalya Aleksandrovna Borisenkoga uylangan. Ularning Ivan ismli oʻgʻli va qizi bor. Uning ota-onasi Ivan Andreevich va Natalya Mixaylovna Borisenko Sankt-Peterburgda istiqomat qilishadi. Uning sevimli mashgʻulotlariga baliq ovlash, badminton va sayohatlar kiradi.

2018-yilda Rossiya boʻlimi tomonidan tashkil etilgan Litsey Xalqaro de Saint-Germain-en-Laye koʻrgazmasida u ekspozitsiyada ishtirok etish uchun kostyumini berdi.

 Taʼlim 
Borisenko 1981-yilda 30-sonli Leningrad fizika-matematika maktabini tamomlagan. Keyin u Leningrad harbiy-mexanika institutiga oʻqishga kirdi va 1987-yilda uni "Parvoz va boshqaruv dinamikasi" malakasi bilan tamomladi.

 Tajriba 
Institutni tugatgandan soʻng Borisenko 1987—1989-yillarda harbiy qismda ishladi. 1989-yilda u RSC Energia kompaniyasida ishlay boshladi. U yerda "Mir" harakatini boshqarish tizimi uchun masʼul boʻldi va Missiyalarni boshqarish markazi - Moskva (MCC-M) bort tizimlarining ishlashini tahlil qilish kengashida qatnashdi. 1999-yilda Borisenko MCC-Mda birinchi navbatda Mir kosmik stantsiyasida, keyin esa Xalqaro kosmik stansiyada (XKS) smenali parvoz direktori boʻlgan.

 Kosmonavt faoliyati 
Borisenko 2003-yil 29-mayda RSC Energia kompaniyasidan kosmonavtlikka nomzod sifatida tanlandi. U 2003-yil iyun oyida kosmik parvozlar boʻyicha asosiy tayyorgarlikni boshlagan va 2005-yil iyun oyida davlat imtihonlarini aʼlo baholarga topshirib, uni tugatgan. U 2005-yil 5-iyulda Idoralararo malaka komissiyasidan sinov-kosmonavt malakasini oldi. 2005-yil iyulidan 2008-yil avgustigacha kosmik parvozlar boʻyicha malaka oshirish kurslarida qatnashgan.

Oʻzining birinchi topshirigʻi sifatida 24/25 ekspeditsiyasi uchun zaxira ISS bort muhandisi va "Soyuz" komandiri etib tayinlangan edi. Keyichalik ekipaj oʻzgarishi sababli u ISS 23/24 ekspeditsiyasining zaxira ekipaji vazifasiga koʻchirilgan, zaxira ISS bort muhandisi va qoʻmondoni sifatida oʻqitilgan.

 Ekspeditsiya 27/28 
2010-yil aprel oyida "Soyuz TMA-18"da ISS 23/24 ekspeditsiyasi ishga tushirilgandan soʻng, Borisenko parvozning zaxira ekipajidagi vazifalaridan ozod qilindi va 27/28 ekspeditsiyasining bosh ekipajiga, 27-ekspeditsiyada bort muhandisi va Ekspeditsiya 28 komandiri lavozimiga tayinlandi. U va uning ikki hamrohi Roskosmosning “Soyuz” komandiri Aleksandr Samokutyayev va NASA astronavti Ronald Garan 2011-yil 4-aprel kuni UTC vaqti bilan soat 23:18:20da Boyqoʻngʻir kosmodromidagi Gagarin start maydonchasidan “Soyuz TMA-21 ” bortida uchdilar. "Soyuz TMA-21"ning uchirilishi Yuriy Gagarin tomonidan 1961-yilda amalga oshirilgan birinchi kosmik parvozining 50 yilligiga bagʻishlandi. Ikki kunlik avtonom parvozdan soʻng "Soyuz TMA-21" kosmik kemasi 6-aprel kuni soat 23:09da Xalqaro kosmik stansiyaga (XKS) qoʻshildi. Ekipaj rossiyalik qoʻmondon Dmitriy Kondrateev, NASA astronavti Ketrin Koulman va italiyalik astronavt Paolo Nespoli bilan birga 27-ekspeditsiya ekipajiga rasman qoʻshildi.
2011-yil 22-mayda Kondratev qoʻmondonlikni rasman Borisenkoga topshirdi. 27-ekspeditsiya 2011-yil 24-mayda Kondratev, Koulman va Nespolining “Soyuz TMA-20” bortida joʻnab ketishi bilan rasman yakunlandi. Tez orada Ekspeditsiya 28 ekipajiga rossiyalik kosmonavt Sergey Volkov, JAXA astronavti Satoshi Furukava va NASA astronavti Mayk Fossum boʻlgan Soyuz TMA-02M ekipaji qoʻshildi.

Borisenko XKS bortida boʻlishi 16-sentyabr kuni soat 00:38da “Soyuz TMA-21” kosmik kemasi Rossiya segmentining “Poisk” modulidan uzilganida yakunlandi. O'sha kuni Borisenko va uning ikki hamrohi Aleksandr Samokutyaev va Ron Garan boʻlgan "Soyuz TMA-21" kapsulasi Qozogʻistonning Jezkazgan shahridan 93 mil janubi-sharqda (UTC vaqti bilan soat3:59:39) qoʻndi. Qayta kirish vaqtida "Soyuz" kemasiga Moskva yaqinida joylashgan Korolyovdagi Rossiya missiyani nazorat qilish nuqtasidan koinot kemasiga takroriy qoʻngʻiroqlar bir necha daqiqa davomida javobsiz qoldi. Oxir-oqibat ekipaj va qoʻnish joyini aylanib yurgan samolyot oʻrtasida aloqa oʻrnatildi.

Borisenko "Soyuz" qoʻnish kapsulasidan chiqarib olinganidan soʻng "bosh barmogʻini yuqoriga koʻtarish" signalini koʻrsatib, yerdagi kayfiyatini bildirdi. U va uning hamkasblari keyingi tibbiy koʻrikdan oʻtish uchun puflanadigan oʻrindiqlarda shifoxonaga olib ketildi. Borisenko Qozogʻistonning Qaragʻanda aeroportidagi anʼanaviy kutib olish marosimida qatnashgach, Rossiyaning Star citydagi mashgʻulot bazasiga qaytish uchun samolyotga oʻtirdi.

 Ekspeditsiya 49/50 
Borisenko 2016-yil 19-oktyabrda “Soyuz MS-02” bortida parvoz muhandisi sifatida ikkinchi marta kosmosga uchgan. Uchirish dastlab 23-sentyabrga rejalashtirilgan edi, ammo kosmik kemadagi texnik muammolar tufayli kechiktirildi.
Borisenko va uning ikki ekipaj hamkori Roskosmos kosmonavti Sergey Rijikov va NASA astronavti Sheyn Kimbro 21-oktyabr kuni ikki kunlik uchishda soʻng XKSga tutashdi va rossiyalik qoʻmondon Anatoliy Ivanishin, JAXAdan On Takozi va NASAdan Ketlin Rubinslarni oʻz ichiga olgan 49-ekspeditsiyaga rasman qoʻshildi. Soyuz MS-02 uchish oylik kechikishga duch kelganligi sababli topshiriq muddati qisqa edi. 49-ekspeditsiya 2016-yil 30-oktyabrda Ivanishin, Onishi va Rubins bilan Soyuz MS-01 bortida Yerga qaytganda yakunlandi.
2016-yil 19-noyabrda rossiyalik kosmonavt Oleg Novitskiy, fransuz astronavti Tomas Pesket va NASA astronavti Peggi Uitson boʻlgan “Soyuz MS-03” stansiyaga qoʻnib, 50-ekspeditsiya ekipajining qolgan aʼzolari Borisenko va uning ikki ekipajdoshiga qoʻshildi. Ekspeditsiya davomida XKSning Rossiya orbital segmenti "Progress MS-04" ekipajsiz zaxira kemasini kutib olishi kerak edi. Biroq kosmik kema "Soyuz-U" raketasining uchinchi bosqichi bilan bogʻliq muammo tufayli XKSga etib bormagan. 2017-yil fevral oyida Progress MS-05 ishga tushirilishi bilan 50-ekspeditsiya davomidagi progress parvozlari tezda tiklandi.

Borisenko 2017-yil 10-aprelgacha Rijikov va Kimbrough bilan XKSdan chiqarilib, 50-ekspeditsiyani rasman tugatib, 51-ekspeditsiyani ishga tushirgunga qadar Ekspeditsiya 50 ekipajida bort muhandisi sifatida ishlashni davom ettirdi. Uchovlon ekspeditsiyani yakunlab, besh soatdan kamroq uchib, Qozogʻiston dashtiga eson-omon qoʻndi. Shu bilan 173 kunlik kosmik parvozni yakunladi va Borisenkoning koinotdagi umumiy vaqti 337 kunga yetdi.

 Manbalar 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1964-yilda tugʻilganlar
Turkum:Kosmonavtlar
Turkum:Pages with unreviewed translations