Reovirus

Reoviridae - ikki zanjirli RNK viruslari oilasiga mansub. Aʼzo viruslar umurtqalilar, umurtqasizlar, oʻsimliklar, protistlar va qoʻziqorinlarda parazitlik qiladi. Ularda lipid konvertlari yoʻq va ularning segmentlangan genomlari koʻp qatlamli kapsidlar ichida toʻplanadi. Lipid konvertining yoʻqligi bu yirik murakkab viruslarning uch oʻlchovli tuzilmalarini (diametri ~60-100 nm) olishga imkon berdi, bu bakteriofagning sistoviruslar oilasi bilan tizimli va ehtimol evolyutsion aloqalarni ochib berdi. Hozirgi vaqtda bu oilada 97 tur mavjud boʻlib, ular ikkita kichik oilada 15 avlodga boʻlingan. Reoviruslar oshqozon- ichak tizimiga (masalan, rotaviruslar) va nafas olish yoʻllariga taʼsir qilishi mumkin. „Reo-“ nomi "respirator enterik orfan " viruslarining qisqartmasi hisoblanadi . " Yetim virusi " atamasi ushbu viruslarning baʼzilari hech qanday  kasallik bilan aloqasi boʻlmagan holatlari  kuzatilganligini anglatadi. Reoviridae oilasidagi viruslar yaqinda boshqa kasalliklarda aniqlangan boʻlsa ham, asl nomi hali ham qoʻllanadi.

Reovirus infeksiyalari koʻpincha odamlarda uchraydi, aksariyat hollarda engil yoki subklinikdir. Rotaviruslar bolalarda ogʻir diareya va ichak ogʻrigʻiga olib kelishi mumkin va sichqonlarda oʻtkazilgan laboratoriya tadqiqotlari oldindan joylashtirilgan odamlarda coeliac kasalligining namoyon boʻlishida ortoreoviruslarni aniqladi. Virusni najasda osongina aniqlash mumkin, shuningdek, faringeal yoki burun sekretsiyasi, siydik, miya suyuqligi va qondan aniqlanishi mumkin. Klinik namunalarda reoviruslarni topish juda oson.

Ushbu oilaning baʼzi viruslari, masalan, fitoreoviruslar va oryzaviruslar oʻsimliklarni kasallantiradi. Oʻsimliklarga yuquvchi reoviruslarning aksariyati oʻsimliklar oʻrtasida hasharotlar vektorlari yuqadi. Viruslar oʻsimlikda ham, hasharotlarda ham koʻpayadi, odatda oʻsimlikda kasallik  qoʻzgʻatadi, lekin zararlangan hasharotga juda oz yoki umuman zarar etkazmaydi. 

 Tuzilishi 
Reoviruslar konvertsiz va tashqi (T = 13) va ichki (T = 2) oqsil qobigʻidan tashkil topgan ikoseadr kapsidga ega. Ultrastruktura tadqiqotlari shuni koʻrsatadiki, virion kapsidlari avlodga qarab ikki yoki uchta alohida qatlamdan iborat. Eng ichki qavat (yadro) T=1 ikosahedral simmetriyaga ega va 60 xil turdagi strukturaviy oqsillardan tashkil topgan. Yadro genom segmentlarini oʻz ichiga oladi, ularning har biri transkripsiya uchun zarur boʻlgan turli xil ferment tuzilishini kodlaydi. Yadro kapsid qavati T=13 ikosahedral simmetriya bilan qoplangan. Reoviruslar oʻziga xos tuzilishga ega boʻlib, uning yuzasida glikolizatsiyalangan boshoqli oqsil mavjud.

 Genom 
Reoviridae oilasidagi viruslarning genomlari 10-12 segmentni oʻz ichiga oladi, ular oʻzlarining oʻlchamlariga koʻra uchta toifaga birlashtirilgan: L (katta), M (oʻrta) va S (kichik). Segmentlar taxminan 0,2 dan 3 gacha kbp va har bir segment 1-3 oqsilni kodlaydi (jami 10-14 oqsil). Reoviridae oilasidagi viruslar oqsillari u tarjima qilingan segmentga mos keladigan yunoncha belgi bilan belgilanadi (L segmenti l oqsillarini, M segmenti m oqsillarini va S segmenti s oqsillarini kodlaydi).

 Hayot davrasi 
Reoviridae oilasidagi viruslar segmentlangan, ikki zanjirli RNK (dsRNK) dan iborat genomlarga ega. Shu sababli replikatsiya faqat sitoplazmada sodir boʻladi va virus replikatsiya va sRNK genomini ijobiy maʼnoli RNKlarga aylantirish uchun zarur boʻlgan bir nechta oqsillarni kodlaydi.

Virus hujayra yuzasida joylashgan retseptor orqali hujayrasiga kirishi mumkin. Retseptor nomaʼlum, ammo sialik kislota va birikma yopishish molekulalarini (JAM) oʻz ichiga oladi. Virus endolizosomadagi proteazlar bilan qisman qoplanmagan boʻlib, u yerda hujayraning keyingi kirishiga imkon berish uchun kapsid qisman hazm qilinadi. Keyin yadro zarrasi sitoplazmaga hali nomaʼlum jarayon orqali kiradi, bu yerda genom konservativ tarzda transkripsiyalanadi va bu salbiy maʼnoli iplarni sintez qilish uchun messenjer RNK shablonlari sifatida qoʻllanadigan ijobiy maʼnoli zanjirlarning ortiqcha koʻpayishiga olib keladi.

Rotavirusning genomi 11 segmentga boʻlingan. Ushbu segmentlar RNK sintezi uchun mas'ul boʻlgan VP1 molekulasi bilan bogʻliq. Dastlabki hodisalarda 11 xil RNK segmentlarining kirishi hujayraga oʻtishi uchun tanlash jarayoni sodir boʻladi. Ushbu protsedura yangi sintez qilingan RNKlar tomonidan amalga oshiriladi. Bu hodisa 11 xil RNK segmentlarining har birida bittadan olinishini taʼminlaydi. Kechki hodisalarda transkripsiya jarayoni yana sodir boʻladi, lekin bu vaqt dastlabki voqealardan farqli ravishda cheklanmaydi. Virus uchun turli xil miqdordagi RNKlar talab qilinadi, shuning uchun translatsiya bosqichida nazorat mexanizmi mavjud. RNK segmentlarining miqdori bir xil, ammo oqsillarning miqdori har xil. Buning sababi RNK segmentlarining bir xil tezlikda tarjima qilinmasligidir.

Virusli zarralar infeksiyadan 6-7 soat oʻtgach sitoplazmada toʻplana boshlaydi. Tarjima sızıntılı skanerlash, tugatishni bostirish va ribosomalarni oʻtkazib yuborish orqali amalga oshiriladi. Virus mezbon hujayradan monopartitli kanalchasiz boshqariladigan virus harakati, hujayradan hujayraga oʻtishi va hujayra oʻlganidan keyin okklyuzion tanalarda mavjud boʻlib, boshqa xost topgunga qadar yuqumli boʻlib qoladi.
GenusHost detailsTissue tropismEntry detailsRelease detailsReplication siteAssembly siteTransmissionAquareovirusAquatic vertebrates: fish; aquatic invertebrates: shellfish; aquatic invertebrates: crustaceansNoneCell receptor endocytosisCell deathCytoplasmCytoplasmPassive diffusionCardoreovirusCrustaceans: crabsNoneCell receptor endocytosisCell deathCytoplasmCytoplasmArthropod biteColtivirusHumans; rodents; ticks; mosquitoesErythrocytesCell receptor endocytosisCell deathCytoplasmCytoplasmArthropod biteCypovirusInsectsMidgut; goblet; fatCell receptor endocytosisCell deathCytoplasmCytoplasmPolyhedra: oral-fecal; vertical: eggsDinovernavirusInsects; MosquitoesNoneUnknownCell deathCytoplasmCytoplasmUnknownFijivirusPlants: gramineae; plants: liliacea; planthoppersPhloemViral movement; mechanical inoculationCell deathCytoplasmCytoplasmDelphacid plant hoppersIdnoreovirusHymenopteraGutCell receptor endocytosisCell deathCytoplasmCytoplasmUnknownMimoreovirusAlgaeNoneCell receptor endocytosisCell deathCytoplasmCytoplasmArthropod biteMycoreovirusFungiMyceliumCell death; cytoplasmic exchange, sporogenesis; hyphal anastomosisCell death; cytoplasmic exchange, sporogenesis; hyphal anastomosisCytoplasmCytoplasmCytoplasmic exchange, sporogenesis; hyphal anastomosisOrbivirusVertebrates; mosquitoes; midges; gnats; sandflies; ticksNoneCell receptor endocytosisCell deathCytoplasmCytoplasmArthropod biteOrthoreovirusVertebratesEpithelium: intestinal; epithelium:bile duct; epithelium: lung; leukocytes; endothelium: CNSClathrin-mediated endocytosisCell deathCytoplasmCytoplasmAerosol; oral-fecalOryzavirusPlants: graminae, Oryza sativa; planthoppersNoneViral movement; mechanicalCell deathCytoplasmCytoplasmDelphacid planthoppersPhytoreovirusOryza sativa; leafhoppersPhloemViral movement; mechanical inoculationCell deathCytoplasmCytoplasmLeafhoppersRotavirusHumans; vertebratesIntestinal mucosaClathrin-mediated endocytosisCell deathCytoplasmCytoplasmOral-fecalSeadornavirusHumans; cattle; pigs; mosquitoesNoneCell receptor endocytosisCell deathCytoplasmCytoplasmZoonosis; arthropod bite

 Koʻplikni qayta faollashtirish 
Koʻplikni qayta faollashtirish (MR) — bu ikki yoki undan ortiq virus genomlari, har birida inaktivatsiya qiluvchi genom shikastlanishi mavjud boʻlib, infeksiyalangan hujayra ichida tirik virus genomini hosil qilish uchun oʻzaro taʼsir qilishi mumkin. McClain va Spendlove ultrabinafsha nurlanish taʼsiridan keyin uch turdagi reovirus uchun MRni koʻrsatdi. Ularning tajribalarida reovirus zarralari bitta infeksiyada halokatli boʻlgan ultrabinafsha nurlanish dozalariga taʼsir qilishdi. Biroq, ikki yoki undan koʻp faollashtirilgan viruslarning individual xost hujayralarini yuqtirishiga ruxsat berilganda, MR paydo boʻldi va tirik nasl paydo boʻldi. Ular taʼkidlaganidek, taʼrif boʻyicha koʻplikni qayta faollashtirish qandaydir taʼmirlashni oʻz ichiga oladi. Michod va boshqalar. turli viruslardagi MRning koʻplab misollarini koʻrib chiqdi va MR viruslarda jinsiy oʻzaro taʼsirning keng tarqalgan shakli boʻlib, genom shikastlanishlarini rekombinatsion tiklash foydasini taʼminlaydi.

 Taksonomiya 
Reoviridae oilasi ichki kapsidda „turret“ oqsili mavjudligiga koʻra ikkita kichik oilaga boʻlinadi. ICTV kommunikatsiyalaridan: „ Spinareovirinae nomi tikilgan yoki turretli viruslarni oʻz ichiga olgan kichik oilani aniqlash uchun ishlatiladi va“ reovirus" va lotincha „spina“ soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, boshoq yoki minoralar mavjudligini bildiruvchi boshoq degan maʼnoni anglatadi. yadro zarralari yuzasida. „Spiked“ atamasi „turreted“ soʻziga muqobil boʻlib, u zarrachaning tuzilishini, xususan, sipoviruslarni tasvirlash uchun dastlabki tadqiqotlarda ishlatilgan. Sedoreovirinae nomi turretlanmagan virus avlodini oʻz ichiga olgan subfamilani aniqlash uchun ishlatiladi va „reovirus“ va lotincha „sedo“ soʻzidan olingan boʻlib, silliq degan maʼnoni anglatadi, bu viruslarning asosiy zarralarida tikanlar yoki minoralar yoʻqligini bildiradi., nisbatan silliq morfologiyaga ega."
Reoviridae oilasi quyidagi kenja oilalar va avlodlarga boʻlinadi:
 Sedoreovirinae
Cardoreovirus
Mimoreovirus
Orbivirus
Phytoreovirus
Rotavirus
Seadornavirus
Spinareovirinae
Aquareovirus
Coltivirus
Cypovirus
Dinovernavirus
Fijivirus
Idnoreovirus
Mycoreovirus
Orthoreovirus
Oryzavirus

 Terapevtik ilovalar 
Odamlarda reoviruslar asosan patogen boʻlmasa-da, bu viruslar virus patogenezini oʻrganish uchun juda samarali eksperimental modellar boʻlib xizmat qildi.Acheson, Nicholas H. Fundamentals of Molecular Virology. John Wiley and Sons (2011). p.234 Yangi tugʻilgan sichqonlar reovirus infeksiyalariga juda sezgir va reovirus patogenezini oʻrganish uchun afzal qilingan eksperimental tizim sifatida ishlatilgan.

Reoviruslar onkolitik (saratonni oʻldiradigan) xususiyatlarga ega ekanligi isbotlangan, bu saraton kasalligini davolash uchun reovirusga asoslangan davolash usullarini ishlab chiqishni ragʻbatlantiradi.

Reolizin - bu reovirus (Sutemizuvchilar ortoreovirusi serotipi 3-dearing shtammi) ning formulasi boʻlib, u hozirda turli xil saraton kasalliklarini davolash uchun klinik sinovlarda, jumladan, hozirda Reolizinning boshqa immunoterapiyalar bilan birgalikda rolini oʻrganish uchun ishlab chiqilgan tadqiqotlar.

 Yana qarang 

 Ikki zanjirli RNK viruslari
 Onkolitik virus
 Yetim virus1.https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC276440

2.https://en.m.wikipedia.org/wiki/Reoviridae#cite_ref-Gugliemi_2-1
3.https://doi.org/10.1016%2FS0092-8674%2801%2900231-8
4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC276440
5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5506690

 Havolalar 

 ICTV: Reoviridae
 O'simlik viruslari tavsifi: Reoviridae 
 ViPR: Reoviridae

Turkum:Pages with unreviewed translations