Amerika Qo‘shma Shtatlari va Yaponiya o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlik va xavfsizlik shartnomasi

Amerika Qoʻshma Shtatlari va Yaponiya oʻrtasidagi oʻzaro hamkorlik va xavfsizlik shartnomasi (ingliz. Treaty of Mutual Cooperation and Security between the United States and Japan, (yap. 日本国とアメリカ合衆国との間の相互協力及び安全保障条約 – Nippon-koku to America-gasshu:koku to no Aida no So:go Kyo:ryoku oyobi Anzen Xosho: Jo:yaku)) – Amerika Qoʻshma Shtatlari va Yaponiya oʻrtasidagi kelishuv, qonun chiqaruvchi organ hisoblanadi hamda ikki davlat ittifoqining asosi va Yaponiyada Amerika harbiy kontingentining mavjudligini nazarda tutadi; 1960-yil 19-yanvarda Vashingtonda imzolangan San-Fransisko tinchlik sulhini yangilaydi.

Yangi shartnoma Qoʻshma Shtatlarga Yaponiya hududida harbiy bazalar yaratish va ulardan foydalanish, shuningdek, ularga istalgan miqdordagi qurolli kuchlarni joylashtirish imkoniyatini berdi. Yaponiya, oʻz navbatida, hujum sodir boʻlgan taqdirda Amerika bazalarini himoya qilishga vaʼda berdi.

San-Fransisko shartnomasi bilan solishtirganda, 1960-yilgi shartnomada tengroq shartlar mavjud edi. Xususan, unda Qoʻshma Shtatlar armiyasining Yaponiya ichki ishlariga aralashuviga ruxsat beruvchi, shuningdek, Tokioga AQShning roziligisiz uchinchi davlatlar bilan harbiy shartnomalar tuzishni taqiqlovchi qoidalar kiritilmagan YaPONO-AMYeRIKANSKIY DOGOVOR (O VZAIMNOM SOTRUDNIChYeSTVYe I GARANTII) BYeZOPASNOSTI 1960 g. // Yaponiya ot A do Ya. Populyarnaya illyustrirovannaya ensiklopediya. (CD-ROM). – M.: Directmedia Publishing, „Yaponiya segodnya“, 2008. – ISBN 978-5-94865-190-3..

Shartnoma, shuningdek, har ikki tomon xalqaro nizolarni tinch yoʻl bilan hal qilish, har qanday davlatga qarshi „kuch qoʻllash tahdidi yoki qoʻllash“ dan voz kechish va BMT Nizomi qoidalariga qatʼiy rioya qilish majburiyatini olgan qoidalarni oʻz ichiga olgan. Shartnoma Yaponiyaga Qoʻshma Shtatlar uchinchi davlatlar bilan urushga kirgan taqdirda AQShga yordam koʻrsatish majburiyatini yuklamadi.

Shartnoma 10 yilga moʻljallangan, shundan soʻng tomonlardan biri uni denonsatsiya qilish huquqiga ega edi.

Shartnomaning imzolanishiga va xususan, ratifikatsiya qilinishiga qarshi norozilik harakati urushdan keyingi yillarda Yaponiyadagi eng yirik ijtimoiy-siyosiy harakatiga aylandi. Unda sotsialistlar, kommunistlar va " yangi chaplar " faol ishtirok etdilar.

 Yana qarang 

 Yaponiya-AQSh xavfsizlik shartnomasi
 Kishi, Nobusuke

 Manbalar 

 Havolalar 

 1967-yilda Tokio, Yaponiyadagi Racy Comic Books and Birdseed Highs  Arxivnaya kopiya  )

Turkum: Yaponiya xalqaro shartnomalari
Turkum: AQSh xalqaro shartnomalari
Turkum:Amerika-Yaponiya munosabatlari
Turkum:Yaponiyada AQSh harbiy bazalari
Turkum: AQSh tarixi (1964-1980)