Fetopatiya

Fetopatiya - homiladorlik muddatining 76-280 kunlarida yuzaga keladigan patalogiylar yigʻindisi hisoblanadi.Kautzky-Willer A, Harreiter J, Winhofer-Stöckl Y, Bancher-Todesca D, Berger A, Repa A, Lechleitner M, Weitgasser R. Gestationsdiabetes (GDM) (Update 2019) [Gestational diabetes mellitus (Update 2019)]. Wien Klin Wochenschr. 2019 May;131(Suppl 1):91-102. German. doi: 10.1007/s00508-018-1419-8. PMID 30980150. Homila rivojlanishidagi buzilish birinchi trimestrdan boshlanadi.

 Turlari 
Fetopatiyalarning erta va kech, yuqumli va yuqumli boʻlmagan turlari mavjud. Erta fetopatiyalar fetogenezning dastlabki davrida (76-180kuni) shakllanadigan fetopatiyalar boʻlsa, kech fetopatiyalar homiladorlikning 181-280 kunlariga toʻgʻri keladi. Erta fetopatiyalar organlar shakllanishidagi oʻzgarishlar bilan namoyon boʻlsa, kech fetopatiyalar toʻqimalarning malformatsiyasi bilan namoyon boʻladi. Yuqumli boʻlmagan fetopatiyalar oʻz navbatida diabetik, alkagolli, tireotoksik fetopatiyalarga boʻlinadi.

 Diabetik fetopatiya 
Diabetik fetopatiya - onada doimiy yoki davriy giperglikemiya tufayli homiladorlik muddatining 76-280 kunlarida yuzaga keladigan patalogiylar yigʻindisi hisoblanadi. Agar onada homiladorlik diabeti yuzaga kelsa, bolada rivojlanishning buzilishi yanada avj oladi yoki davolash effektivligi kamayib boradi.Severe types of fetopathy are associated with changes in the serological proteome of diabetic mothers.

Kopylov AT, Papysheva O, Gribova I, Kaysheva AL, Kotaysch G, Kharitonova L, Mayatskaya T, Nurbekov MK, Schipkova E, Terekhina O, Morozov SG

Medicine (Baltimore) 2021 Nov 12;100(45):e27829. doi: 10.1097/MD.0000000000027829. PMID 34766598 Prenatal giperglikemiya spontan abort, perinatal oʻlim va malformatsiyalarga olib kelishi mumkin. Birinchi va ikkinchi tur diabetning har ikkisi ham teratogenlik xavfini oshiradi.Balsells, Montserrat; García-Patterson, A.; Gich, I.; Corcoy, R. (2009). "Maternal and fetal outcome in women with type 2 versus type 1 diabetes mellitus: a systematic review and metaanalysis". The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism.

 Xavf omili 

 genetik moyillik
 semizlikKitzmiller, John L.; Wallerstein, Robert; Correa, Adolfo; Kwan, Saiyin (2010). "Preconception care for women with diabetes and prevention of major congenital malformations". Birth Defects Research Part A: Clinical and Molecular Teratology. (TVI≥ 25)
 birinchi yoki ikkinchi tur qandli diabet
 zararli odatlar
 tashqi muhit omillari

 Sababi 
Onaning qonidagi oshgan glukoza bola organizmiga uning ehtiyojiga nisbatan ortiqcha kirishi.

Glukoza bilan birga aminokislotalar va keton tanalari kirib borishi.

Oshqozon osti bezi garmonlari: insulin hamda glyukagon garmonlari homilaga oʻtmasligi. (Ular homila tanasida 9-12 haftadan boshlab ishlab chiqariladi. Bu muddatgacha esa homila oʻsishi va rivojlanishi uchun noqulay sharoit tugʻiladi. Homila insulin sintezini boshlagandan soʻng ham glukoza miqdori koʻpligi sababli – oshqozon osti bezining gipertrofiyalanishi kuzatiladi. Ortiqcha insulin sababli homilada – semirish kuzatiladi).Gul'kevich IuV, Min'kovich BM. Diabeticheskie feto- i émbriopatii [Diabetic feto- and embryopathies]. Arkh Patol. 1975;37(8):3-13. Russian. PMID 126677.

 Belgilari 
 Yangi tugʻilgan chaqaloqda fetopatiya yaqqol namoyon boʻladi:
 tugʻilgan chaqaloq massasi 4,5–5 kg va undan ortiq massali
 yuzi oy shaklida, boʻyni qisqa
 katta qorin, teri osti yogʻ qavati qalin
 platsenta ham gipertrofiyalangan
 oyoq-qoʻllari tanaga nisbatan qisqaroq koʻrinadi.
 petexial toshmalar
 keng yelkalar

 Kutiladigan xavf 
• Agar giperglikemiya tez-tez roʻy bersa, abort xavfi shunchalik oshadi.

• Koʻpincha erta tugʻilish kuzatiladi. 

• Oʻlik bola tugʻilish xavfi 10% ga oshadiCastori, M. (2013). "Diabetic Embryopathy: A Developmental Perspective from Fertilization to Adulthood". Molecular Syndromology. 4 (1–2): 74–86. doi:10.1159/000345205. ISSN 1661-8769. PMC 3638774. PMID 23653578

 Asoratlari 
 nafas olish buzilishi
 ichki organ anomaliyalari
 qon tomir muammolari
 suyaklardagi muammolar
 buyraklar yoʻqligi yoki rivojlanmaganligi
 yurak nuqsonlari
 miya yarimsharlarining rivojlanmasligi
 oʻpkalar yaxshi yozilmasligi sabab nafas olishning buzilishi
 jigar kasalligi belgisi sifatida – sariqlik
 ogʻir holatlarda oyoqlari notekis rivojlanishi.
 jinsiy aʼzolarda gʻayritabiiy tuzilishlar

 Diagnostikasi 
 Ona qonida giperglikemiya borligini tekshirish
 UTT (ultratovush tekshiruvi) 
 Dopplerometriya
 Exokardiografiya

 Manbalar