Sirkul X-1

Surkul X-1 () — rentgen qoʻshaloq yulduzi boʻlib, neytron yulduzini oʻz ichiga oladi. 2007-yil iyul oyida Sirkul X-1 kuzatuvlari qora tuynuk tizimlarida keng tarqalgan rentgen jetlarining mavjudligini aniqladi; tizim qora tuynukli qoʻshaloqqa oʻxshash birinchi ochiq tizimdir. Sirkul X-1 kuzatilgan eng yosh rentgen qoʻshaloqlaridan biri boʻlishi mumkin.

 Joylashuvi, masofasi 
1969-yil 14-iyunda Braziliyaning Natal shahridan uchirilgan Aerobee 150 raketasi ℓ = 321,4±0,9° b = −0,5±2° (galaktik koordinatalar) manbadan Kvadrat-Boʻri-Sirkul hududini skanerlashda rentgen maʼlumotlarini, Sirkul XR-1 (Cir XR-1) deb nomlangan, Sirkul yulduz turkumida RA Dek−57 ni oldi. Manbagacha boʻlgan masofa unchalik ishonchli emas, eng past hisoblar 13400 yorugʻlik yili, eng yuqori hisoblar esa 26000 yorugʻlik yili.

2015-yil 23-iyun kuni NASAning Chandra rasadxonasi saytida chop etilgan maqolada manbadan chiqadigan va yulduzlararo bulutlar va changdan aks ettirilgan rentgen nurlarini uchburchak qilish yoʻli bilan olingan manbagacha boʻlgan masofa 30 700 yorugʻlik yili sifatida aniqroq maʼlum qilingan.

 Oʻta yangi yulduz qoldigʻi bilan bogʻliq boʻlgan rentgen manbasi va yosh hisobi 
Rentgen nurlanishining davriyligi (16,6 kunlik davr) Kaluzinskiy va boshqalar tomonidan aniqlangan. Rentgen manbasi neytron yulduzi, past massali rentgen qoʻshaloq yulduzining bir qismi, I-turdagi rentgen nurlari deb hisoblanadi. Sirkul X-1 atrofidagi rentgen va radio tumanliklari oʻta yangi yulduzning yosh qoldigʻiga xos xususiyatlarga ega. Oʻta yangi yulduz qoldigʻi bilan bogʻliq boʻlgan bu noyob rentgen qoʻshalogʻi manba kosmologik jihatdan yosh, ehtimol 4600-yildan yoshroq ekanligini koʻrsatadi. Sirkul X-1 ning boshqa yaqin oʻta yangi yulduz qoldigʻi G321.9-0.3 bilan oʻzaro bogʻliqligi toʻgʻri emas.

 Spektrning boshqa hududlari 
Sirkul X-1 ning qoʻshaloq tabiati aniqlandi. Qoʻshaloq yulduzning radio komponenti va mumkin boʻlgan vizual komponenti Whelan va boshqalar tomonidan topilgan infraqizil komponent ham aniqlangan va chaqnash davriyligi 16,6 kundan iborat edi. Qattiq qizarib ketgan optik komponentning aniq joylashuvi (hozirda BR Compasses deb nomlanadi) Monetining ishi mobaynida olingan.

 Manbalar 

 Havolalar 

Turkum:Sirkul yulduz turkumining yulduzlari
Turkum:Rentgenli qo'shaloq yulduzlar
Turkum:Sirkul (yulduz turkumi)