Axborot ehtiyojlari

Maʼlumotlarga boʻlgan ehtiyoj () — bu shaxs,shaxslar guruhi yoki amaliyotda vazifani bajarish uchun maʼlumot olish zarurligini aks ettiruvchi tizimning mulki.

 Kontseptsiyaning mohiyati 
"Axborotga ehtiyoj" atamasi birinchi marta jurnalist Robert Teylor tomonidan "Savol berish yoʻli" maqolasida ishlatilgan. () 1962-yilda Amerika hujjatlarida nashr etilgan. Maqolada Teylor shaxs ongli ravishda yoki ongsiz ravishda axborot tizimidan qanday javob olishini tasvirlashga harakat qildi.Shuningdek, u axborot izlovchi va berilgan tizim oʻrtasidagi oʻzaro taʼsirni oʻrgangan.

Teylorning soʻzlariga koʻra, maʼlumotlarga boʻlgan ehtiyojlar soʻrovlarning aniqligining toʻrtta darajasiga ega:

 foydalanuvchi real shakllantira olmaydigan, ammo uning ongsizligida shakllanmagan shaklda mavjud boʻlgan "ideal savol";
 axborotga boʻlgan ehtiyojga ongli munosabat, lekin noaniq shaklda (shu darajada tushunish bilan shaxs unga soʻrov berishga yordam beradigan bilimdon odamga murojaat qilishi mumkin);
 tadqiqotchining savoli, u nimani qidirayotganidan va qanday shaklda xabardor ekanligi;
 savol axborot tizimida taqdim etilgan shaklda.

Teylor maʼlumot soʻrovini anglash modelini taklif qildi va u ongsiz maʼlumot soʻrovining mavjudligi mavzusiga ham toʻxtaldi. Ongsiz shakldagi maʼlumotni aniq tuzilishi mumkin emas.

Dastlab, ehtiyoj inson psixikasi darajasida paydo boʻladi, keyin u fikrlash darajasiga oʻtadi, undan keyin til darajasi keladi, unda model soʻz bilan ifodalanadi . Darajadan darajaga oʻtish, model koʻpincha deformatsiyalanadi va natijada aqliy darajada paydo boʻlgan modelga toʻliq mos kelmaydigan soʻrov boʻladi.

Ilmiy adabiyotlarda "axborot" ehtiyojlari koʻpincha shunday nomlanadi:

 materiya va energiya almashinuvi kabi tirik mavjudotlar uchun zarur boʻlgan hissiy maʼlumotlarga organik (biogen) ehtiyoj;
 ijtimoiy maʼlumotlarga maʼnaviy ehtiyoj;
 ilmiy va texnik maʼlumotlarga kasbiy ehtiyoj.

 Manbalar 

Turkum:Axborot