Oʻzbekistonda sport

Oʻzbekistonda sport — oʻzbek madaniyatining elementlaridan biri. Oʻzbekistonda sport bilan professional va havaskor tarzda shugʻullanishadi; havaskor sport turlari jismoniy tarbiya tushunchasi bilan chambarchas bogʻliq.

Oʻzbekistonda sport sohasini tartibga solish tegishli vazirlik va tashkilotlar tomonidan amalga oshiriladi
 Sport turlari 
 Futbol 

thumb
Futbol O‘zbekistonda eng ommabop sport turi hisoblanadi. Oʻzbekiston Superligasi Oʻzbekistonda oli futbol ligasi boʻlib, unda 2019-yildan buyon 14 ta jamoa ishtirok etadi. Amaldagi chempionlar Toshkentning „Paxtakor“ klubi, eng koʻp chempionlik unvoniga ega boʻlgan jamoa esa 15 ta chempionlik bilan Toshkentning „Paxtakor“ jamoasi hisoblanadi. Joriy 2023-yilning eng yaxshi futbolchisi Jamshid Iskanderov hisoblanadi.

Oʻzbekistondagi eng muvaffaqiyatli futbol klublari „Bunyodkor“, „Paxtakor“, „Neftchi“ va „Nasaf“ klublari hisoblanadi. 2011-yilda „Nasaf“ OFK kubogini qo‘lga kiritdi va xalqaro klublar kubogini qo‘lga kiritgan birinchi O‘zbekiston jamoasi bo‘ldi. Oʻzbekiston klublari hozirda tugatilgan, avvallari har yili oʻtkaziladigan MDH kubogida ishtirok etishgan.

O‘zbekiston U-16 terma jamoasi 2012-yilda U-16 Osiyo chempionatida g‘olib chiqqan. 2018-yilda Xitoy mezbonlik qilgan U-23 Osiyo chempionatida O‘zbekiston U-23 terma jamoasi chempion bo‘ldi. Oʻzbekiston terma jamoasining Osiyo Kubogidagi eng yaxshi yutugʻi 2011-yilgi Osiyo Kubogida toʻrtinchi oʻrinni egallashi boʻldi.

Ravshan Ermatov ketma-ket toʻrt yil davomida (2008, 2009, 2010, 2011 va 2014) Osiyoning eng yaxshi hakami deb topildi. 2015-yilgi Globe Soccer Awards marosimida u yilning eng yaxshi hakami sifatida taqdirlangan.

Bunyodkor stadioni 34 000 tomoshabinga moʻljallangan boʻlib, asosan futbol oʻyinlari uchun moʻljallangan.
<ref>{{cite web|url=http://www.uzdaily.com/articles-id-34679.htm|title=Ravshan Irmatov named as best referee of 2015|publisher=UzDaily|language=|date=2015-12-28|access-date=14 नवंबर 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181114141753/http://www.uzdaily.com/articles-id-34679.htm%7Carchive-date%3D14 नवंबर 2018|url-status=liberal/ref>

 Kurash 
O‘zbekistonda milliy sport turi — kurash. IKA (Xalqaro Kurash Assotsiatsiyasi) saytida yozilishicha, Kurash oʻzbekcha soʻz boʻlib, „maqsadga eng adolatli va adolatli yoʻl bilan erishish“ degan maʼnoni anglatadi. Bu ikki raqib bir-biridan ustunlik qilish uchun kurashadigan kurash sportidir. Gʻolib raqibni orqasi bilan erga uloqtirgan kishidir. Bunga faqat yuqori tanadan foydalanish orqali erishish mumkin, zarbalar va zarbalarga yoʻl qoʻyilmaydi. Oyoqlarga hujumlar ham taqiqlanadi. Bu gʻalabaga erishish uchun iroda va inson kuchidan foydalanish bilan ajralib turadigan sport turidir.

 Basketbol 
Oʻzbekiston sobiq Sovet Ittifoqining kuchli basketbol terma jamoasining bir qismi edi. Jamoa tarqatib yuborilgandan soʻng Oʻzbekiston oʻz jamoasiga asos soldi, u 90-yillarning oʻrtalari va 2000-yillarning oʻrtalari orasida oʻrtacha muvaffaqiyatga erishdi. Uning Osiyo o‘yinlaridagi eng yaxshi marrasi 9-o‘rin, Osiyo chempionatidagi eng yaxshi marrasi esa 7-o‘rin bo‘ldi.

 Beysbol 

 Muz ustida hokkey 
Oʻzbekiston xokkey boʻyicha Sovet Ittifoqi milliy terma jamoasi tarkibida boʻlgan .

„Humo Toshkent“ professional xokkey jamoasi 2019 yilda tashkil etilgan bo‘lib, kelajakda Yevroosiyo oliy ligasi bo‘lmish Kontinental Xokkey Ligasi (KHL)ga qo‘shilish maqsadini ko‘zlagan. Humo 2019-20-yilgi mavsumda ikkinchi darajali Oliy xokkey ligasiga (VHL) qoʻshiladi. Humo oʻz oʻyinlarini Humo muz gumbazida oʻynaydi, uning narxi 175 million yevrodan oshadi; jamoa ham, arena ham oʻz nomini baxt va erkinlik ramzi boʻlgan afsonaviy Huma qushidan olgan.

„Humo Tashkent“ 2019-yilning fevral oyida o‘ynay boshlagan isloh qilingan O‘zbekiston Xokkey Ligasi aʼzosi edi. UIHL yana uchta jamoadan iborat bo‘lgan „Binokor Tashkent“, „HK Tashkent“ va „Semurg Tashkent“ va barcha jamoalar Humo muz saroyida o‘ynaydi. „Semurg‘“ pley-off bosqichida chempion bo‘ldi.

Hozirda Oʻzbekistonda xokkey boʻyicha milliy terma jamoa yoʻq, ammo 1986-yilda Sovet Ittifoqi davrida xokkey boʻyicha Oʻzbekiston milliy xokkey terma jamoasi tuzilib, Latviya terma jamoasiga qarshi bitta oʻyin oʻtkazgan.

O‘zbekiston xokkey federatsiyasi (UHF) IIHFga aʼzo sifatida qo‘shilish va IIHF musobaqalarida qatnashadigan xokkey bo‘yicha milliy terma jamoani shakllantirishga tayyorgarlikni boshladi.

 Velosport 
Jamoliddin Abdujaparov (Toshkent, 1964-yil 28-fevral) 1990 va 1997-yillarda oʻz mamlakatidagi eng mashhur velosportchi boʻlib, 54 ta gʻalabaga erishgan. Professional velosportga oʻtishdan oldin, Abdujaparov quyi toifalarda yaxshi natijalarga erishdi va Sovet Ittifoqining yoʻl chempioni boʻldi. U 1988-yilgi Olimpiada o‘yinlarida yo‘l sinovida 5-o‘rinni egallagan. Ajoyib sprinter, uchta Grand Toursda bosqich g‘alabasini qo‘lga kiritgan, Ispaniya turida 7, „Jiro d' Italia“da 1 g‘alaba qozongan. Tur de Fransda esa 9 ta. Shuningdek, u Vuelta (1992), Jiro (1994) va Tur (1991, 1993 va 1994) ning ochkolar tasnifiga erishdi. U oʻzining tajovuzkor sprinting uslubi va velosipedini haddan tashqari harakatlantirishi bilan mashhur edi, buning natijasida pelotonda bir nechta dushman va bir nechta halokat sodir boʻldi.

 Regbi ittifoqi 
Oʻzbekiston regbi boʻyicha Sovet Ittifoqi milliy terma jamoasi tarkibida boʻlgan, ammo 1991 yilda mustaqillikka erishganidan beri Oʻzbekiston oʻz milliy terma jamoasini yaratdi.

 Gandbol 
Qo‘l to‘pi O‘zbekistondagi eng ommabop sport turlaridan biri bo‘lsa-da, hech qanday maxsus natijaga erishilmagan. O‘zbekistonda qo‘l to‘pi ommaviy sport turi hisoblanadi. Gandbol boʻyicha Oʻzbekiston ayollar terma jamoasi 1997-yilgi jahon chempionatida qatnashib, 21-oʻrinni egallagan.

 Suv sporti 
Suv polosi bo‘yicha 20 yoshgacha bo‘lgan O‘zbekiston ayollar terma jamoasi FINA-2021 suv polosi bo‘yicha o‘smirlar o‘rtasidagi jahon chempionatiga yo‘llanma oldi.Russia after fourth title at FINA World Womenʼs Junior Water Polo Championship Owen Lloyd (Inside the Games), 9 October 2021. Accessed 7 November 2021.

 Shaxmat 
2022-yilda Hindistonning Chennay shahrida o‘tkazilgan shaxmat olimpiadasida O‘zbekiston kutilmaganda g‘alaba qozondi.. Oʻzbekiston terma jamoasi magʻlubiyatsiz oʻynadi, yuqori oʻrindagi Armaniston va Gollandiya jamoalarini magʻlub etdi va birinchi oʻrinlarni Hindiston va AQSH bilan durang oʻynadi. O‘zbekiston jamoasi 2022-yilning noyabr oyida Quddusda bo‘lib o‘tgan jamoaviy jahon chempionatida ikkinchi o‘rinni egallab, o‘zining mustahkam kuchini isbotladi. O‘zbekistonning eng yaxshi futbolchisi, Nodirkbek Abdusattorov tezkor shaxmat bo‘yicha amaldagi jahon chempioni bo‘lib, 2021-yilgi tezkor jahon chempionatining pley-off bahsida g‘olib chiqdi. Rossiyalik grossmeyster Yan Nepomniachchi.

 Tennis 
1990-2000-yillarda faol ishtirok etgan Oleg Ogorodov „Katta Dubulgʻa“ turkumiga kiruvchi erkaklar va ayollar oʻrtasidagi birinchi yakkalik bahslarida ishtirok etgan sportchi boʻldi. 2000-yillarning oʻrtalarida Ogorodov nafaqaga chiqqanidan soʻng paydo boʻlgan mamlakatning birinchi xalqaro miqyosdagi tennischisi sifatida tanilgan Denis Istomin 2012-yilgi Uimbldon chempionatining erkaklar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida toʻrtinchi bosqichga chiqqan ilk oʻzbekistonlik boʻldi. Osiyo, u Ogorodovdan ancha oshib ketdi va faol faoliyat olib bordi. 

1994-yilda Osiyo tennis federatsiyasiga aʼzo bo‘lib, erkaklar o‘rtasidagi Devis kubogi milliy musobaqasida ishtirok eta boshlagan. „Davis Cup Uzbekistan“ milliy terma jamoasi Osiyo mintaqasida tez kuchayib, aynan mana shu ikkisiga to‘g‘ri keldi.

Ayollar o‘rtasida 1990-yillarning oxiridan 2000-yillarning boshlarigacha faol bo‘lgan Iroda Toʻlaganova WTA yakkalik reytingida 16-o‘rinni egallab, mintaqadagi birinchi to‘laqonli professional tennischi bo‘ldi. Oqgul Omonmurodova 2013-yilda Toʻlaganovadan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi.

 Yengil atletika 
Tayanch sakrashchi Radion Gataulin mamlakatda tugʻilgan va Sovet Ittifoqini himoya qilgan tarixda 6,00 metrdan oshgan ikkinchi sportchi boʻlgan.

 Olimpiada 

O‘zbekiston 1991-yilda mustaqillikka erishganidan buyon yozgi va qishki Olimpiya o‘yinlarida ishtirok etmoqda. Oʻzbekiston yozgi Olimpiya oʻyinlarida toʻrt marotaba ishtirok etib, boks boʻyicha bitta oltin va beshta bronza, kurash boʻyicha ikkita oltin va ikkita kumush, dzyudo boʻyicha kumush medalni qoʻlga kiritdi. O‘zbekistonning Qishki Olimpiya o‘yinlaridagi yagona medali 1994-yilda chang‘i yugurish bo‘yicha oltin medal edi. 2016-yilgi Rio Olimpiadasida Ruslan Nurudinov og‘ir atletika bo‘yicha erkaklar o‘rtasida 105 kilogramm vazn toifasida jami 431 kilogramm, siltab ko‘tarishda 237 kilogramm tosh ko‘tarib, Olimpiya rekordini qo‘lga kiritdi.

O‘zbekistonlik sportchilar 2021-yil Tokioda bo‘lib o‘tgan Olimpiada o‘yinlarida muvaffaqiyat qozonishdi. Taekvondo bo‘yicha Ulug‘bek Rashitov, og‘ir atletika bo‘yicha Akbar Joʻrayev va boks bo‘yicha Bahodir Jalolov.https://www.insidethegames.biz/articles/1112631/uzbekistan-noc-honours-olympic-athletes O‘zbekistonlik gimnastikachi Oksana Chusovitina ham ushbu tadbirda O‘zbekiston bayrog‘i ostida 8-Olimpiada o‘yinlarida ishtirok etdi.https://justwomenssports.com/olympics-gymnastics-oksana-chusovitina-oldest-paris-olympics/

 Milliy sport federatsiyalari 

 Federatsiya nomi  Rais  Bosh kotib  Vitse-prezident(lar)  Tashkil topgan yili Oʻzbekiston boks federatsiyasi  Ochilboy Ramatov  Jahongir Boltaboyev  Saken Poʻlatov  1992 Oʻzbekiston sport kurashlari assotsiatsiyasi  Nigʻmatilla Yoʻldoshev  Shuhrat Mamadaliyev  Shofayziev Shomurod Muhsinovich, Roʻziev Ahrol Ahmedovich, Rahimov Muxtar Nigmatovich  1998 Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi  Abdusalom Azizov  Avaz Maksumov  Ravshan Ermatov  1992 Oʻzbekiston futzal federatsiyasi  Bekzod Mamatkulov  Maʼrufjon Abdullayev  Aziz Akbarjonov  2024 Oʻzbekiston zamonaviy beshkurash federatsiyasi  Bahromjon Gʻoziyev  Kseniya Gulyamova    2017 Oʻzbekiston shaxmat federatsiyasi  Abdulla Aripov    Alisher Saʼdullayev  1992 Oʻzbekiston regbi federatsiyasi  Sodiq Safoyev  Qahramon Jalilov     Oʻzbekiston basketbol federatsiyasi  Ilhom Mahkamov    Iskov R.I, Joʻraev I.T, Yurkevskiy K.E, Qodirov R.Gʻ  1992 Oʻzbekiston velosport federatsiyasi  Tanzila Norboyeva    Kozim Oʻrinboyxoʻjayev  1991 Oʻzbekiston chim ustida xokkey federatsiyasi  Avazjon Karimov  Sunnatilla Yoʻldoʻshev     Oʻzbekiston qilichbozlik federatsiyasi  Maqsud Abdusamatov  Gulnora Saidova    1992 Oʻzbekiston ogʻir atletika federatsiyasi  Botir Zokirov  Baxtiyor Abdukarimov  Shahrillo Mahmudov  2001 Oʻzbekiston tennis federatsiyasi  Botir Rahimov  Igor Shepelev  Iroda Toʻlaganova  1999 Oʻzbekiston taekvondo federatsiyasi  Sherzod Toshmatov  Abduazim Isroilov    1992 Oʻzbekiston oʻq otish sporti federatsiyasi  Shuhrat Xolmuhammedov  Jaloliddin Atabullayev    1998 Oʻzbekiston kamondan otish federatsiyasi  Rustam Joʻrayev  Otabek Hasanboyev  Shavkat Toʻlaganov  2005 Oʻzbekiston triatlon federatsiyasi  Viktor Mahmudov  Kun Yelena  Farrux Nosirov  2019 Oʻzbekiston suv sporti federatsiyasi  Qudratullo Rafiqov  Alisher Gʻaniyev  Saidaxrol Gʻulomov  1992 Oʻzbekiston stol tennisi federatsiyasi  Sherzod Qudbiyev      1993 Oʻzbekiston yengil atletika federatsiyasi  Bahodir Siddiqov  Kamoliddin Roʻzimuhamedov  Ikramdjanov B. I., Mirtemirov B. R., Sagdiev A.  1992 Oʻzbekiston ot sporti federatsiyasi  Bahrom Gʻoziyev  Nodirbek Ibragimov  Ismatov Ulugʻbek  1997 Oʻzbekiston dzyudo federatsiyasi  Azizjon Komilov  Jamshid Nasriddinov  Armen Bagdasarov, Shavkat Moʻminov  1991 Oʻzbekiston gandbol federatsiyasi  Quvondiq Sanaqulov  Ismoiljon Matxoliqov    1992 Oʻzbekiston voleybol federatsiyasi  Poʻlat Bobojonov  Husan Nasrullayev    1991 Oʻzbekiston „rowing & canoe“ federatsiyasi  Bobir Islomov  Vyacheslav Didrix    1992 Oʻzbekiston qishki sport turlari assotsiatsiyasi  Iskandar Shodiyev  Sherzod Asatullaev    2011 Oʻzbekiston yoga federatsiyasi  Jahongir Ortiqxoʻjayev      2020 Oʻzbekiston bilyard federatsiyasi  Oʻtkir Komilov      2023 Oʻzbekiston gimnastika federatsiyasi  Ulugʻbek Roʻziqulov  Timur Abduvaliyev  Goʻzal Moʻminova  1994 Oʻzbekiston arqonda sakrash federatsiyasi  Durdona Rahimova    Hasan Xayrullayev  2025

 Sport inshootlari 

 Mashhur sportchilar 

 Manbalar 

 Havolalar 




 O‘zbekiston Olimpiya o‘yinlari sovrindorlari

Turkum:Oʻzbekiston sporti