Qasri Orifon

Qasri Orifon (ilgarigi nomi — Qasri Hinduvon) — Oʻzbekistonning qadimiy qishloqlaridan biri. Aholi punkti Buxoro viloyati Kogon tumanida joylashgan.

Qasri Hinduvon qishlogʻi XIV asrda naqshbandiya tariqatining asoschisi Bahouddin Naqshband sharafiga Qasri Orifon deb qayta nomlangan.

1920-yil sentabrda boʻlib oʻtgan Buxoro inqilobidan soʻng, shu yilning oktabrida, hozirgi Kogon tumani hududida BXSRning Bahouddin kenti tashkil etilgan va Qasri Orifon qishlogʻi shu kent hududi tarkibiga kirgan. Oʻzbekiston SSRda 1926-yil 29-sentabrda maʼmuriy-iqtisodiy rayonlashtirish amalga oshirilishi natijasida Bahouddin kenti oʻrnida markazi Yangi Buxoro qilib belgilangan Bahouddin tumani tuzilgan. Keyinchalik Bahouddin tumanining nomi Yangi Buxoroga, 1935-yilda esa Yangi Buxoro shahrining nomi Kogonga oʻzgartirilgani bois Kogon tumaniga oʻzgartirilagan.

1928-yil aprelda Qasri Orifonda Kogon Tumanidagi birinchi maktab qurilgan. Maktab zal va 3 ta sinf xonasidan iborat boʻlgan. Maktab binosi qurilishida Bahouddin Naqshband ziyoratgohida oʻtkazilgan guli surx saylida toʻplangan xayriya pulidan foydalanilgan. Maktab qurilishida Qasri Orifon qishlogʻida yashagan Odil Fozilov, Quli Bozor, Kenja Qurbonov, Roʻzi Adizov, Tosh Madadovlar faol ishtirok etishgan.

Ikkinchi Jahon urushi yillarida Qasri Orifon qishlogʻidagi hozirgi qishloq vrachlik punkti binosida 5-son bolalar uyi tashkil etilgan. Bu yerda 1941—1950-yillar davomida urush boʻlayotgan va boʻlib oʻtgan hududlardan koʻchiri keltirilgan yetim bolalar tarbiyalangan. Bolalar soni kamaygach, 1950-yilda uning tarbiyalanuvchilari Buxoro shahridagi bolalar uyiga koʻchirilgan.

1944-yilda Qasri Orifon qishlogʻida joylashgan bolalar uyida 10 oʻrinli davolash boʻlimi sifatida Kogon tumanining ilk markaziy shifoxonasi tashkil etilgan. Shifoxona tarkibida 13 ta feldsher, akusherlik punktlari, 1 ta sanitariya-epidemiologiya stansiyasi va bezgak kasalligiga qarshi «Tropik stansiyasi» boʻlgan.

1951-yilda Buxoro—Bahouddin Naqshband ziyoratgohi tor qayroq yoʻli oʻrniga asfalt yoʻl qurilgan.

1970-yilda Qasri Orifon qishlogʻida hozirga qadar faoliyat koʻrsatayotgan Kogon tumani Madaniyat va sport ishlari boʻlimi tashkil etilgan. Boʻlim tarkibida 2 ta markaziy madaniyat uyi, 2 ta xalq jamoalari (Goʻzal ashula va raqs jamoasi, Qasri Orifon folklor-etnografik jamoasi) va boshqa qishloqlarda bir nechta tomosha zallari mavjud.

SSSR qulab, Oʻzbekiston mustaqillikka erishgandan soʻng qishloqda Bahouddin Naqshband nomini abaydiylashtirish maqsadida koʻplab tadbirlar oʻtkazilib kelinmoqda.

Qishloqda Bahouddin Naqshband majmuasi, Mir Arab oliy madrasasi, 30 ta davlat himoyasidagi arxitektura yodgorliklari joylashgan.

 Qasri Orifonda davlat himoyasiga olingan arxitektura yodgorliklari 

NomiObʼyekt davriIzohBibi Orifa xazirasiXIV asrIchkari hovuzXIV asrRaravi darozXIV asrQabristonXIV asrTemuriy sultonlar daxmalariXIV—XV asrlarBahouddin Naqshband daxmasiXVI asrBahouddin Naqshband xazirasiXVI asrBobi Salom darvozasiXVI asrShayboniylar daxmasiXVI asrAbdullaxon II daxmasiXVI asrAbdulazizxon xonaqosiXVI asrQasri Orifon masjidiXVI asrHovuzXVI asrSaqoxonaXVII asrDilovar darvozasiXVIII asrToqi Miyona darvozasiXVIII asrImomqulixon daxmasiXVIII asrUbaydullaxon II daxmasiXVIII asrSubhonqulixon daxmasiXVIII asrPodsho Oyim daxmasiXVIII asrDoniyolbiy madrasasiXVIII asrMadrasa qoldiqlariXVIII asrXonaqo qoldiqlariXVIII asrTashqi hovuzXVIII asrHakim qoʻshbegi masjidiXIX asrMinoraXIX asrMinoraXIX asrMuzaffarxon masjidiXIX asrIslom darvozasi2003-yilYangi ayvon2003-yil+

 Manbalar 

 Adabiyotlar 


Turkum:Kogon tumanidagi qishloqlar