Oʻzbegim (qoʻshiq)

„Oʻzbegim“ — oʻzbekistonlik sanʼatkor Sherali Joʻrayev ijro etgan qoʻshiq. Matni oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub va 1968-yilda yozilgan qasidadan olingan qoʻshiq kuyini Joʻrayevning oʻzi bastalagan. „Oʻzbegim“ Joʻrayev repertuaridagi eng yaxshi tanilgan qoʻshiqlarning biridir.

„Oʻzbegim“ qoʻshigʻi World Music Network britan leybli 2005-yil chiqargan „Oʻrta Osiyo musiqasi boʻyicha umumiy qoʻllanma“ () albomiga kiritilgan.

 Tarixi 
Joʻrayev 1968-yil toʻyda Vohidov qalamiga mansub „Oʻzbegim“ qasidasini eshitib qolgan. Oʻsha yerda sheʼr matnini yozib olgan va kechqurun talabalar yotoqxonasida tuni bilan kuy bastalagan. Ertasi navbatdagi toʻyda qoʻshiqni ilk marotaba jonli tarzda ijro qilgan. Qoʻshiqning yozilishi haqida Joʻrayevning oʻzi bunday yozgan:

 Matni 

Originali
Tarixingdir ming asrlar
Ichra pinhon, oʻzbegim,
Senga tengdosh Pomiru
Oqsoch Tiyonshon, oʻzbegim.

Soʻylasin Afrosiyobu
Soʻylasin Oʻrxun xati,
Koʻhna tarix shodasida
Bitta marjon, oʻzbegim.

Al Beruniy, Al Xorazmiy,
Al Forob avlodidan,
Asli nasli balki Oʻzluq,
Balki Tarxon, oʻzbegim.

Oʻtdilar shoʻrlik boshingdan
Oʻynatib shamshirlarin
Necha qoon, necha sulton,
Necha ming xon, oʻzbegim.

Togʻlaring tegrangda goʻyo
Boʻgʻma ajdar boʻldi-yu,
Ikki daryo — ikki chashming,
Chashmi giryon, oʻzbegim.

Qaysari Rum nayzasidan
Bagʻrida dogʻ uzra dogʻ,
Chingizu Botu tigʻiga
Koʻksi qalqon, oʻzbegim.

Yogʻdi toʻrt yondin asrlar
Boshingta tiyri kamon,
Umri qurbon, mulki toroj,
Yurti vayron, oʻzbegim.

Davr zulmiga va lekin
Bir umr bosh egmading,
Sen — Muqanna, sarbador — sen,
Erksevar qon, oʻzbegim.

Sen na zardusht, sen na buddiy,
Senga na otash, sanam,
Odamiylik dini birla
Toza imon, oʻzbegim.

Maʼrifatning shuʼlasiga
Talpinib zulmat aro,
Koʻzlaringda okdi tunlar
Kavkabiston, oʻzbegim.

Tuzdi-yu Mirzo Ulugʻbek
Koʻragoniy jadvalin,
Sirli osmon tokiga ilk —
Qoʻydi narvon, oʻzbegim.

Mir Alisher naʼrasiga
Aks-sado berdi jahon,
Sheʼriyat mulkida boʻldi
Shohu sulton, oʻzbegim.

Ilmu sheʼrda shohu sulton,
Lek taqdiriga qul,
Oʻz elida chekdi gʻurbat,
Zoru nolon, oʻzbegim.

Mirzo Bobur — sen, figʻoning
Soldi olam uzra oʻt,
Shoh Mashrab qoni senda
Urdi tugʻyon, oʻzbegim.

Sheʼriyatning gulshanida
Soʻldi mahzun Nodira,
Siym tanni yuvdi koʻz yosh,
Koʻmdi armon, oʻzbegim.

Yigʻladi furqatda Furqat
Ham muqimliqda Muqiym,
Nolishingdan Hindu Afgʻon
Qildi afgʻon, oʻzbegim.

Tarixing bitmakka, xalqim,
Mingta Firdavsiy kerak,
Chunki bir bor chekkan ohing
Mingta doston, oʻzbegim.

Ortda qoldi koʻhna tarix,
Ortda qoldi dard, sitam,
Ketdi vahming, bitdi zahming,
Topdi darmon, oʻzbegim.

Boʻldi osmoning charogʻon
Tole xurshidi bilan,
Boʻldi asriy tiyra shoming
Shuʼla afshon, oʻzbegim.

Men Vatanni bogʻ deb aytsam,
Sensan unda bitta gul,
Men Vatanni koʻz deb aytsam,
Bitta mujgon, oʻzbegim.

Faxr etarman, ona xalqim,
Koʻkragimni togʻ qilib,
Koʻkragida togʻ koʻtargan
Tanti dehqon, oʻzbegim.

Oʻzbegim deb keng jahonga
Ne uchun madh etmayin!
Oʻzligim bilmoqqa davrim
Berdi imkon, oʻzbegim.

Men buyuk yurt oʻgʻlidurman,
Men bashar farzandiman,
Lek avval senga boʻlsam
Sodiq oʻgʻlon, oʻzbegim.

Menga Pushkin bir jahonu
Menga Bayron bir jahon,
Lek Navoiydek bobom bor,
Koʻksi osmon, oʻzbegim.

Qayga bormay boshda doʻppim,
Gʻoz yurarman, gerdayib,
Olam uzra nomi ketgan
Oʻzbekiston, oʻzbegim.

Bu qasidam senga, xalqim,
Oq sutu tuz hurmati,
Erkin oʻgʻlingman, qabul et,
Oʻzbegim, jon oʻzbegim. Qoʻshiqdagisi
1-band
Tarixingdir ming asrlar
Ichra pinhon, oʻzbegim,
Tarixingdir ming asrlar
Ichra pinhon, oʻzbegim,
Senga tengdosh Pomiru
Oqsoch Tiyonshon, oʻzbegim.
Soʻylasin Afrosiyobu
Soʻylasin Oʻrxun xati,
Koʻhna tarix shodasida
Bitta marjon, oʻzbegim.

2-band
Al Beruniy, Al Xorazmiy,
Al Forob avlodidan,
Asli nasli balki Oʻzluq,
Balki Tarxon, oʻzbegim.
Qaysari Rum nayzasidan
Bagʻrida dogʻ uzra dogʻ,
Chingizu Botu tigʻiga
Koʻksi qalqon, oʻzbegim.
Chingizu Botu tigʻiga
Koʻksi qalqon, oʻzbegim.

3-band
Tuzdi-yu Mirzo Ulugʻbek
Koʻragoniy jadvalin,
Sirli osmon tokiga ilk —
Qoʻydi narvon, oʻzbegim.
Mir Alisher naʼrasiga
Aks-sado berdi jahon,
Sheʼriyat mulkida boʻldi
Shohu sulton, oʻzbegim.
Mirzo Bobur — sen, figʻoning
Soldi olam uzra oʻt,
Shoh Mashrab qoni senda
Urdi tugʻyon, oʻzbegim.
Shoh Mashrab qoni senda
Urdi tugʻyon, oʻzbegim.

4-band
Ortda qoldi koʻhna tarix,
Ortda qoldi dard, sitam,
Ortda qoldi koʻhna tarix,
Ortda qoldi dard, sitam,
Ketdi vahming, bitdi zahming,
Topdi darmon, oʻzbegim.
Ketdi vahming, bitdi zahming,
Topdi darmon, oʻzbegim.

5-band
Qayga bormay boshda doʻppim,
Gʻoz yurarman, gerdayib,
Qayga bormay boshda doʻppim,
Gʻoz yurarman, gerdayib,
Olam uzra nomi ketgan
Oʻzbekiston, oʻzbegim.
Olam uzra nomi ketgan
Oʻzbekiston, oʻzbegim.
Menga Pushkin bir jahonu
Menga Bayron bir jahon,
Lek Navoiydek bobom bor,
Koʻksi osmon, oʻzbegim.
Lek Navoiydek bobom bor,
Koʻksi osmon, oʻzbegim.

6-band
Boʻldi osmoning charogʻon
Tole xurshidi bilan,
Boʻldi asriy tiyra shoming
Shuʼla afshon, oʻzbegim.
Faxr etarman, ona xalqim,
Koʻkragimni togʻ qilib,
Koʻkragida togʻ koʻtargan
Tanti dehqon, oʻzbegim.
Koʻkragida togʻ koʻtargan
Usta dehqon, oʻzbegim.
Oʻzbegim deb keng jahonga
Ne uchun madh etmayin!
Oʻzligim bilmoqqa davrim
Berdi imkon, oʻzbegim.
Men buyuk yurt oʻgʻlidurman,
Men bashar farzandiman,
Lek avval senga boʻlsam
Sodiq oʻgʻlon, oʻzbegim.

7-band
Bu qasidam senga, xalqim,
Oq sutu tuz hurmati,
Erkin oʻgʻlingman, qabul et,
Oʻzbegim, jon oʻzbegim.
Bu qasidam senga, xalqim,
Oq sutu tuz hurmati,
Erkin oʻgʻlingman, qabul et,
Oʻzbegim, jon oʻzbegim.
Erkin oʻgʻlingman, qabul et,
Oʻzbegim, jon oʻzbegim.

 Manbalar 

 Havolalar 



Turkum:Sherali Joʻrayev qoʻshiqlari
Turkum:1968-yil qoʻshiqlari
Turkum:Oʻzbek tilidagi qoʻshiqlar