Valiha

Valiha, shuningdek, Valia (malag. valiha) — Madagaskar xalq torli cholgʻu asbobi, ichi boʻsh bambuk tanasi uzunligi 90 dan 120 sm gacha, diametri 7—10 sm gacha boʻlgan, tashqaridan 21—24 torli tortilgan; qaragʻay yoki metalldan ham tayyorlanishi mumkin. Koʻpincha milliy Madagaskar asbobi deb ataladi . Valihaning mashhurligi bu cholgʻu yasaydiganlar kasbining izolyatsiyasiga olib keldi.

 Tarixi 
Valiha diniy maqsadlarda, yaxshi ruhlarning eʼtiborini jalb qilish uchun ishlatilgan. Faqat maʼlum bir tembrli asboblar kerakli ruhlarni uygʻotishga yordam beradi deb ishoniladi, chunki ular musiqa tovushining balandligini ajratib turadi.

Valiha Madagaskarda Malayziyalarning koʻchishidan keyin paydo boʻlgan, u bir nechta malay-indoneziya asboblari, Vyetnam togʻli xalqlarining asboblari va Hindistonning Bastar (bhuyabaja) tumani bilan bogʻliq.

 Konstruksiya va navlari 
Rulolar uchun iplar dastlab yogʻoch chiplari bilan mahkamlangan bambuk tolalar edi, XXI asrda, professional iplar yoʻqligida Bowden kabeli kabi kabellardan metall yadrolar ishlatilgan. Madagaskarning sharqiy qirgʻogʻida Tuamasina yaqinida rulolar metall tom yopish plitalaridan yasalgan, ular silindrga emas, balki parallelepipedga egilgan va iplar faqat yuzlardan biriga tortilgan va ijrochining chap va oʻng qoʻllari uchun torlar alohida joylashtiriladi. Antandroy etnik guruhi va boshqa janubiy xalqlarning qaragʻay taxtalaridan yasalgan oʻziga xos valiha „maro vani“ (soʻzma-soʻz „koʻp ip“) bor.

Valihada qatʼiy tizim yoʻq, bir nechta mahalliy, shuningdek, Yevropa teng temperamenti qoʻllanadi. Maro vani toʻrtburchaklar kesimga ega va odatdagidan koʻra qalinroq iplar sanoat simlaridan tayyorlangan.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 






Turkum:musiqa asboblari
Turkum:Afrika musiqa asboblari
Turkum:Chordofonlar