Bosna (taom)

Bosna () — Avstriya va Germaniya, oq non va oʻtkir soslar asosida mashhur boʻlgan taom. Bosna Amerika hot dogga oʻxshaydi, lekin yorqin oʻtkir va baharatlı taʼmga ega. Tilshunos Heinz Dieter Pol „bosna“ nomini Avstriyada „bosniyalik“ sifati birinchi navbatda oʻtkir va baharatlı idishlar bilan bogʻliqligini tushuntiradi.

 Tarix 
Zaltsburgda yashagan bolgariyalik Zanko Todorov retsept muallifi hisoblanadi. 1949-yilda Todorov Zaltsburgdagi Augustiner Bräu pivoxonasida pech oʻrnatdi va u yerda oʻz retsepti boʻyicha dudlangan va grilda qovurilgan sosiskali hot-dog sotishni boshladi. Bu taom Zaltsburgda tezda mashhur boʻldi va 1950-yilda Todorov Zalsburgning tarixiy xududi Getraydegasse (Getreidegasse) koʻchasida oʻzining Balkan Grill doʻkonini ochdi.

Dastlab, yangi taom „nadanitsa“ (Nadanitza) deb nomlangan. Todorov oʻzining yangi doʻkonida Bosa soʻzi yozilgan peshtaxta oʻrnatishga qaror qilgan, ammo buyurtmani bajargan rassom xatoga yoʻl qoʻyib, Bosna deb yozib qoʻygan. Taomning asl nomi avstriyaliklar uchun eslab qolish qiyin boʻlganligi va pazandachilik kontekstida bosna soʻzi oʻtkir va achchiq taʼm bilan bogʻliq boʻlganligi sababli, yangi Zaltsburg hot-dogi tez orada „bosna“ nomi bilan mashhur boʻldi .

Boshqa versiyaga koʻra, bosna 1974-yilda Lintsda paydo boʻlgan. Retsept muallifi Yugoslaviyalik Petar Radisalevich deb hisoblanadi, u Zaltsburgga tashrif buyurgan va retseptni boshqa shaharga olib oʻtgan.

 Ingredientlar 
Bosna qovurilgan bratvurst sosiska, oq non (uzunligi boʻylab kesilgan) va xantal, piyoz va karri aralashgan achchiq sousdan iborat. Koʻpincha xantal ketchup bilan almashtiriladi yoki suyultiriladi. Sousga chili yoki qayin qalampiri ham qoʻshiladi.

Non pechda yoki grilda qovuriladi, shundan soʻng kesmasiga sosiska va sous joylanadi.

 Turlari 
Bosnaning oʻlchamlari va aniq retsepti har bir sosiskaxonada oʻzgacha farq qiladi, ammo ularning barchasi bir necha turga boʻlinadi:

 kichik bosna — bitta sosiskadan tayyorlanadi;
 oʻrtacha bosna — ikkita sosiskadan tayyorlanadi;
 katta bosna — uchta kichik yoki bitta katta sosiskadan tayyorlanadi;
 Zailbosna (Seilbosna, nemis tilidan: Seil — arqon va Bosna) — sosiskaning usti jigarrang yoki qora qarsildoq boʻlguncha qovuriladi va sousga koʻproq ziravorlar qoʻshiladi.

Boshqa retsept variantlari:
 Kafka: bratvurst sosiska oʻrniga kezekrainer ishlatiladi;
 Shaytonning bosnasi (Teufelbosna): sousga yangi chili boʻlaklari qoʻshiladi;
 Sarimsoqli bosna (Knoblauchbosna): odatdagi xantal sousi oʻrniga sarimsoq sousi ishlatiladi;
 Pishloqli bosna (Käsebosna): eritilgan pishloq qoʻshiladi;
 Yaguar: qovurilgan choʻchqa goʻshti kolbasasi va tuzlangan piyoz qovurilgan bulochkaga joylashtiriladi, ustidan xamma joyiga achchiq va oʻtkir ziravorlar aralashmasi sepiladi va achchiq sous surtiladi. Bu tur, ayniqsa, Augsburgda mashhur;
 Augsburg bosnasi: yaguardan deyarli farq qilmaydi. Sous va ziravorlar achchiq boʻlmaydi va bulochka qovurilmaydi;
 Krjecek (Krecek): Bratvurst oʻrniga Bern kolbasasi ishlatiladi.

 Manbalar 

Turkum:Alifbo boʻyicha taomlar
Turkum:Kolbasali taomlar
Turkum:Nemis fast-fud taomlari
Turkum:Avstriya kolbasalari