Buluxon xotun

Buluxon xotun (yana Bulugʻan, Bologʻan, Bolgʻana, Bolgʻara; ) — XIII asrning ikkinchi yarmida yashagan, boyovut urugʻidan boʻlgan zodagon moʻgʻul ayoli, elxon Abaqaning toʻqqizinchi va bosh xotini. 1282-yilda Abaqaning vafotidan soʻng, mahalliy yesir olish (levirat) odatiga koʻra, Buluxon xotun Abaqaning oʻgʻillaridan biri, oʻgay oʻgʻli Argʻunga turmushga chiqqan.

 Tarjimayi holi 
alt=|left|thumb|378x378px| Buluxon xotun (Xitoy imlosidagi nomi) 
Buluxon xotun Abaqaning bosh xotini boʻlganligi sababli, elxonlikni boshqarishda muhim rol oʻynagan. Aynan Buluxon xotun iltimosiga koʻra Abaqaga xiyonatda ayblangan vazirning hayotini saqlab qolingan. Argʻunxon ham harbiy ishlarda xotinidan maslahat soʻrab turgan. Abaqaning ukasi Ahmad Tekuder akasi vafotidan soʻng elxon boʻlgan davrda ham Buluxon xotunga nisbatan hurmat bilan munosabatda boʻlgan.

 Oilasi va avlodi 
Buluxon xotunning qizi Malika onasining uzoq qarindoshiga turmushga chiqqan. Oʻz oʻgʻillari boʻlmaganligi sababli Buluxon xotun asrandi farzandlari Gʻozon va Uljaytuni tarbiyalashda faol qatnashgan.

 Vafoti 
Rashiduddinning yozishicha, Buluxon xotun hijriy 685-yil safar oyining 23-kunida, yaʼni 1286-yilning 20-aprelida vafot etgan. Buluxon xotunning jasadi joylangan tobut Sultoniyaning janubi-gʻarbiy qismidagi Sajasda koʻmilgan. Oradan besh yil oʻtgach, Argʻun ham shu yerga dafn etiladi. Buluxon xotun tegishli qimmatbaho taqinchqolarning bir qismini Argʻun oʻzi uchun qoldirgan boʻlsa, qolganlarini, shu jumladan Abaqa sovgʻa qilganini oʻgʻli Gʻozonga bergan.

Argʻun Buluxon xotun vafotidan soʻng Xitoyda hukmronlik qilayotgan qarindoshi xoqon Xubilayxonga maktub yuborib, maktubda Buluxon xotunning qarindoshlaridan birini oʻziga rafiqa qilib, nikohlab berishni va huzuriga yuborishni iltimos qiladi. Natijada 17 yoshli Koʻkechin Argʻunga nikohlab beriladi, kelin elxonga yetkazib berishga masʼul etib Marko Polo tayinlanadi. Kelin karvoni 1293-yilda Forsga yetib kelgan, ammo bu paytda  Argʻun allaqachon vafot etgandi. Shundan soʻng, Koʻkechin xotun Argʻunning oʻgʻli Gʻozonxonga turmushga chiqadi.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 



Turkum:20-aprelda vafot etganlar
Turkum:1286-yilda vafot etganlar
Turkum:Tarixiy shaxslar
Turkum:Mongoliya
Turkum:Hulokuiylar davlati