Shihuh

ShixuxV russkoyazichnoy literature vstrechaetsya variant shixu — transkripsiya nazvaniya plemeni na angliyskom yazike (Shihuh). () ‎ — Birlashgan Arab Amirliklari va Ummonda yashovchi arab qabilasi. Ular oʻzlarining arab lahjalarida, Shihxi tilida gaplashadilar.

Shixuh qabilasi vakillari Arabiston yarim orolining janubi-sharqida — asosan Musandam yarim orolining alohida togʻlarida yarim koʻchmanchi turmush tarzini olib boradilar. Bu mintaqa Arabistonning eng kam oʻrganilgan va aholi kam yashaydigan burchaklaridan biridir, garchi u muhim dengiz yoʻli — Hormuz boʻgʻozi boʻylab joylashgan boʻlsa ham. XX-asrda neft konlari topilgandan va bundan keyin boshlangan chegaralar oʻrnatilishi bilan yerlarning qayta taqsimlanishidan soʻng, ilgari oʻz ustidan hech qanday hokimiyatni tan olmagan Shixuh qabilasi Ummon sultoniga bay’at qildi. Qoʻshni qabilalar Al-Qosimiy urugʻidan boʻlgan Ras al-Xayma hukmdorlarini oʻzlarining hukmdorlari deb tan olishdi. Shunday qilib, Shixuxlar yerlari yarim eksklavga aylandi, u Ummonning qolgan qismidan 70 km amirlik yerlari bilan ajralib turadi.

Shixuxlarning kelib chiqishi noaniqligicha qolmoqda. Qadimgi rivoyatlarga koʻra, shixuxlar shuxiylar (savheyanlar) — Shuah avlodlari tinglang )) Ketura shahridan Bibliyadagi paygʻambar Ibrohimning oʻgʻli. Qoʻshni arab qabilalaridan farq qiladigan madaniyati va shevasiga koʻra, ular bu yerga koʻchib kelgan yaman arablarining bosqinchiligi tufayli, pushtsiz togʻlar hududning asl aholisidan biri boʻlishi mumkin. Ular bu yerga milodiy II-asrda koʻchib kelgan degan taxminlar mavjud. Yamandan va balujlar bilan aralashgan, yoki hatto Baloch kelib chiqishiga ega. Shixuxlarning eroniy kelib chiqishi haqida ham fikrlar bildirilgan. Shixuxlarning bir qismi qumzoriylar eroniy tilida kumzoriy tilida soʻzlashadi. Arab tilining shixux shevasiga fors tili taʼsirida boʻlgan.

Shixular Musandam yarim orolida yashovchi uch qabila ichida eng kattasi hisoblanadi. Aksariyat ummonliklardan farqli oʻlaroq, ular ibodiylar boʻlib, ular sunniy islomga amal qilishadi. Shixuxlar ikkita katta urugʻga boʻlingan — Bani Hadiyah ) va Bani Shatair). Yomgʻirli qishda shixuxlar togʻlarda yashaydi, yozda esa qirgʻoqqa yaqin qishloqlarga tushib, bogʻdorchilik va mayda savdo bilan shugʻullanadilar. Ular, shuningdek, echki boqishadi va toʻgʻonlangan vaqtinchalik oqimlar (vodiylar) yaqinida kichik dalalarni yetishtirishadilar. Ular tosh kulbalarda yashaydilar.

Diplomat va tadqiqotchi Bertram Thomas (1892-1950) Britaniya imperiyasining mintaqadagi manfaatlarini koʻzlagan va 1930-yillarning boshida Shixuhlarga qarshi kampaniyani boshqargan, oʻzining "The Musandam Peninsula and Its People the Shihuh" nomli asarida ularni tasvirlab bergan. „Ummonning eng ibtidoiy qabilasi“ sifatida nafrat bilan, ular bilan „doʻstona munosabatlarni rivojlantirish juda qiyin“. Bu ingliz interventsiyasiga qarshilik koʻrsatgan qabilalar va xalqlarga nisbatan oʻsha davrning imperator ritorikasi ruhiga toʻliq mos edi.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 


Turkum: Arab qabilalari