Birinchi rim-karfagen shartnomasi

Birinchi Rim-Karfagen shartnomasi - miloddan avvalgi VI asrda tuzilgan. Rim va Karfagen, shuningdek ularning ittifoqchilari o'rtasidagi shartnoma.

Ushbu shartnoma va uning shartlari faqat Polibiy tomonidan eslatib o'tilgan. Shu sababli, bir qator tadqiqotchilar ushbu hujjatning mavjudligiga shubha qilishadi. Bundan tashqari, ularning fikriga ko'ra, tarixchi shartnomani tuzish vaqtini ko'rsatishda noto'g'ri ishlarni qiladi. Shuni ta'kidlash kerakki, Polibiy hujjat matni "eng mumkin aniqlik bilan qilingan tarjimada berilishini darhol ta'kidlaydi, chunki hozirgi rimliklar tili qadimgi tildan shunchalik farq qiladiki, shartnomaning ba'zi iboralari faqat juda bilimli va diqqatli o'quvchilar tomonidan qiyinchilik bilan tushunilishi mumkin".

Polibiyning so'zlariga ko'ra, shartnoma Rimning birinchi konsullari Lutsiy Yuniy Brutus va Mark Goratsiy davrida, ya'ni miloddan avvalgi 509 yoki 508 yillarda tuzilgan.

Ushbu shartnoma shartlariga ko'ra, rimliklar va ularning ittifoqchilari "Go'zal" burnidan nariga suza olmadilar. Istisnolar faqatgina  yomon ob-havo yoki dushman aralashuvi tufayli bu chegarani kesib o'tish zarurati tug'ilgan holatlar edi. Biroq, bu holatda ham, qirg'oqda besh kundan ortiq qolish, shuningdek, kemalarni ta'mirlash yoki xudolarga qurbonliklar keltirish bilan bog'liq bo'lmagan xaridlarni amalga oshirish taqiqlangan.

Sitsiliyaning puniylarga tobe bo'lgan qismida rimliklar karfagenliklar bilan teng huquqlarga ega bo'lishlari kerak edi. Biroq, Liviya va Sardiniyada italyan savdogarlari o'z savdolarini faqat Karfagen amaldorlari vositachiligida olib borishlari mumkin edi.

O'z navbatida, Karfagenliklar ham Rimga bo'ysunadigan, ham mustaqil bo'lgan Lotin shaharlariga hujum qilishdan tiyilishga va'da berishdi, shuningdek, Latiumda o'z istehkomlarini qura olishmasdi.

 Manbalar 

 Polybius. Umumiy tarix (III.22.1-13, III.23.1-6)
Turkum:Pages with unreviewed translations
 Dieter Flach: Die römisch-karthagischen Beziehungen bis zum Ausbruch des Ersten Punischen Krieges. In: Rosmarie Günther u. a. (Hrsg.): E fontibus haurire. Beiträge zur römischen Geschichte und zu ihren Hilfswissenschaften. Schöningh, Paderborn u. a. 1994, S. 33–44. 
 Werner Huß: Geschichte der Karthager. C.H. Beck, München 1985, hier S. 86–92.
 Robert M. Ogilvie: Das frühe Rom und die Etrusker (dtv-Geschichte der Antike). Deutscher Taschenbuch Verlag, München 1983, ISBN 3-423-04403-9; engl. Originalausgabe: Robert M. Ogilvie: Early Rome And The Etruscans (Fontana History Of The Ancient World). Collins & Sons, 1976.
 Robert Werner: Das Καλόν άκρωτήριον des Polybios. In: Chiron, Band 5, 1975, S. 21–44.
 Klaus Zimmermann: Rom und Karthago. 3. Auflage, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2013, ISBN 978-3-534-23008-2.