Tsvana (xalq)

Tsvana, bechuanlar, chuana – Botsvanada Limpopo daryosining yuqori havzasidagi hududni (bu yerda davlat tuzuvchi xalq), Janubiy Afrikaning chegara hududlari, Namibiya (bu xalqning Bantustanlari Bophuthatsvana va Tsvanaland)ni egallagan xalq. (bir muncha vaqt mavjud edi) va Zimbabve. Umumiy soni 5 milliondan ortiq aholi. Tsvana tili Bantu guruhining soto-tsvana kichik guruhiga, Benue-Kongo tillari oilasiga kiradi. Aksariyat Tsvanalar nasroniylar, baʼzilari anʼanaviy mahalliy eʼtiqodlarga amal qiladi. Yevropa mustamlakasi davrida Limpopo qirgʻogʻidagi eng yaxshi Tsvana yerlari tortib olindi va Tsvana mustamlakachilar tomonidan qabila qoʻriqxonalariga joylashtirildi. Mustaqillikka erishgach, teskari jarayon yuz berdi. Tsvananing asosiy kasbi – chorvachilik (qoramol, qoʻy, echki); qishloq xoʻjaligi faqat Botsvananing sharqiy va shimoliy hududlarda rivojlangan. Tsvananing muhim qismi Janubiy Afrikadagi Afrikaner fermalari va togʻ-kon korxonalarida ishlaydi.

 Missionerlarning taʼsiri 
XIX-asrda missionerlar tsvana xalqi yashaydigan hududga nafaqat xristian dinini, balki boshqa koʻplab yangiliklarni ham olib kelishdi. Chet elliklar oʻz mamlakatlarining gʻoyalari va eʼtiqodlarini xalqqa joriy etishdan tashqari, uy-joy qurilishini oʻzgartirish va oila shakllanishiga ham harakat qilganlar. Bundan tashqari, tadqiqotchilar (masalan, Jan Komaroff) missionerlik jamiyatiga aralashuvdan oldingi tsvana tili zamonaviy tildan sezilarli darajada farq qilishini taʼkidlashadiZoë Crossland Signs of Mission: Material Semeiosis and Nineteenth-Century Tswana Architecture//Signs and Society, Vol. 1, No. 1 (Spring 2013), pp. 79-80..

 Badiiy adabiyotda 
Bechuanlar eskirgan nom ostida Lui Boussenardning „Olmos oʻgʻrilari“ sarguzasht romanlarida (1883), Genri Rider Xaggardning „Qirol Sulaymonning konlari“ (1885) va boshqalarda paydo boʻladi.

 Mashhur Tsvana 

 Kgalema Motlanthe

 Manbalar 

 Adabiyotlar 
 Potexin I. I., formirovanie natsionalnoy obщnosti yujno-afrikanskix bantu, M., 1955;
 Archbel Grammar of the Bechuana language, 1837.
 Holub Sieben Jahre in Südafrika, 2 t., Vena, 1880—81.
 Fritsch Die Eingeborenen Südafrikas, Breslavl, 1872.
 Soga J. N. The southeastern Bantu, Johannesburg, 1930.
 Zoë Crossland Signs of Mission: Material Semeiosis and Nineteenth-Century Tswana Architecture//Signs and Society, Vol. 1, No. 1 (Spring 2013), pp. 79–113.
Turkum:Afrika xalqlari
Turkum:bantu xalqlari
Turkum:Botsvana xalqlari
Turkum:Janubiy Afrika xalqlari
Turkum:Zimbabve xalqlari