Xoraxte

Xoraxte (eskirgan.Goraxti) – qadimgi Misr mifologiyasida — quyosh xudosi. Horusning timsollaridan dan biri, mazkur holda yorugʻlik xudosi sifatida hurmatga sazovor boʻlgan.

 Tasviri va maʼnosi 
Xoraxte lochin boshli odam sifatida tasvirlangan, uning tepasida quyosh diski va ureyaning muqaddas belgisi koʻrinib turgan va dastlab, tong hamda chiqayotgan quyosh timsoli boʻlgan. Piramida matnlarida, bu hali ham Ra xudosi bilan bogʻliq boʻlmagan alohida ilohdir. 5-suloladan boshlab Xoraxte u bilan Ra-Goraxti obrazida birlashdi. Shu bilan birga, u Xepri va Atum kabi Ra timsollari bilan ajralib turadi, bu ularning har kuni ufqda sharqdan gʻarbga haratini amalga oshiradi. Sinkretik xudo Ra-Xoraxte yangi tugʻilgan chaqaloqni va yangi tugʻilgan quyoshni anglatadi. Shu munosabat bilan, Tong va Sharq Gor-axti xudosiga tegishli.

Bir qator olimlarning taxminlariga koʻra, Geliopolisdagi butxonaga quyoshga sigʻinishning maxsus shakli sifatida Xoraxtani ulugʻlash fir’avn Akenaton davrida Karnakdagi xudo Aten taʼlimotining rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatdi.

Horus xudosining mahalliy, oʻziga xos shakli sifatida Xoraxtaning sajda qilish joylari Geoliopolis, shuningdek keyinchalik — Fir’avn Tutmos III yoʻnalishi boʻyicha qurilgan Karnakdagi Amun ibodatxonasi va Deyr-al-Bahori elidagi oʻlgan ayol fir’avn Xatshepsut ibodatxonasi boʻlgan.  Gor-axti, shuningdek, Atum va Xepre sharafiga maxsus quyosh qoʻshigʻi kuylangan.

 Ismi 
Xoraxte (Gor-axti) nomini tarjima qilishda quyidagi: ufqning Horusi , Gorizontal yoki ikkala ufqning Horusi , shuningdek , dunyo mamlakatlarining Horusi kabi variantlar olinadi.

Qadimgi Misrdagi Horus xudosining yana bir mahalliy shakli Gizadagi piramidalar hududidagi Buyuk Sfinksning ulkan haykalida Yangi Qirollik davridan beri hurmatga sazovor boʻlgan Gor-maxis edi.

 Adabiyotlar 

 Véronique Berteaux: Harachte — Ikonografie, Ikonologie und Einordnung einer Komplexen Gottheit bis zum Ende des Neuen Reiches, 2005
 Hans Bonnet: Lexikon der ägyptischen Religionsgeschichte. Nikol-Verlag, Gamburg 2000, ISBN 3-937872-08-6
 Rolf Felde: Ägyptische Gottheiten. Visbaden, 1995-yil
 Wolfgang Helck/Eberhard Otto: Kleines Lexikon der Ägyptologie. Xarrasovitz, 1999, ISBN 3-447-04027-0
 Veronika Ions: Die Gotter va Mythen Ägyptens. Verlag Buch und Welt, 1988-yil
 Manfred Lurker: Lexikon der Götter va Symbole der alten Ägypter. Scherz Verlag, 1998, ISBN 3-502-16430-4

 Manbalar 

Turkum:Misr xudolari