Rossiya-Xitoy yaxshi qo‘shnichilik, do‘stlik va hamkorlik shartnomasi

Rossiya-Xitoy yaxshi qoʻshnichilik, doʻstlik va hamkorlik shartnomasi ― 2001-yil 16-iyulda Moskvada Rossiya Prezidenti Vladimir Putin va XXR raisi Tszyan Szemin tomonidan imzolangan. Shartnoma 20-yilga moʻljallangan boʻlib, agar tomonlardan hech biri shartnomadan chiqish niyatini bildirmasa, muddat avtomatik ravishda 5-yilga uzaytiriladi.

Shartnoma Rossiya-Xitoy munosabatlarining turli sohalarini qamrab oluvchi 25 moddadan iborat. Shartnoma savdo-iqtisodiy, harbiy-texnikaviy, ilmiy-texnikaviy, energetika, transport va boshqa sohalardagi hamkorlikni rivojlantirishni nazarda tutadi. Tomonlar terrorizm, separatizm va ekstremizmga qarshi kurashda hamkorlik qilishga niyat bildirgan. Bundan tashqari, Rossiya va Xitoy bir-biriga qarshi yadro qurolini birinchi boʻlib ishlatmasliklarini va strategik yadroviy raketalarni oʻzaro nishonga olmasliklarini tasdiqladilar.

Shartnomaning 6-moddasida tomonlarning oʻzaro hududiy daʼvolari yoʻqligi mustahkamlangan. Chegaraning tartibga keltirilmagan maqomga ega ikki kichik uchastkasiga kelsak, tomonlar oʻzaro manfaatli murosaga erishish uchun muzokaralarni davom ettirish niyatida kvo-holatni saqlab qolishadiLosyukov A. P. „Bolshoy dogovor“, bolshie perspektivi // Mejdunarodnaya jizn, avgust 2001.

Shartnoma matnida uning uchinchi davlatlarga qarshi qaratilmagani taʼkidlangan boʻlsa-da, kuzatuvchilar Rossiya va Xitoy AQSh taʼsirining kuchayishidan qoʻrqishadi, chunki ikkinchisi BMTning ahamiyatini pasaytirish istagida ekanligini taʼkidlashadi. Rossiya va Xitoy, shuningdek, NATOning BMT Xavfsizlik Kengashi funksiyalarini tortib olishga urinishlari, insonparvarlik bahonalari bilan suveren davlatlar ishlariga aralashish, separatizmni qoʻllab-quvvatlash, NATOning kengayishi, AQShning 1972-yil RQM shartnomasidan chiqish va ularning baʼzi boshqa xalqaro shartnomalarga qoʻshilishdan bosh tortishi niyatiga salbiy munosabat bildirishdiЛукин А. В. Россия-Китай: друзья или соперники? // Независимая газета, 3 августа 2001Russia and China sign alliance   // CNN, July 16, 2001Patrick E. Tyler Russia and China Sign 'Friendship' Pact // New York Times, July 17, 2001. Shu bilan birga, siyosatshunos Aleksandr Xramchixinning fikriga koʻra, Rossiya-Xitoy iqtisodiy hamkorligi haqiqatan ham foydali va istiqbolli ekanligi yoki hech boʻlmaganda Rossiya tomoni uchun shunday boʻlishi mumkinligiga shubhalar mavjud.

 Manbalar 

 Havolalar 
 Текст договора на сайте kremlin.ru
 В Кремле состоялись российско-китайские переговоры на высшем уровне // kremlin.ru, 16 июля 2001
Turkum:Rossiya siyosatida 2001-yil
Turkum:Xitoyda 2001-yil
Turkum:2001-yil iyul oyi
Turkum:Moskvada 2001-yil
Turkum:Rossiya-Xitoy munosabatlari
Turkum:Xitoyning xalqaro shartnomalari
Turkum:Rossiya Federatsiyasining xalqaro shartnomalari