Togʻli Qorabogʻdagi qurolli toʻqnashuv (2020)

Togʻli Qorabogʻdagi qurolli toʻqnashuv — Ozarbayjon qurolli kuchlari va tan olinmagan Togʻli Qorabogʻ Respublikasining (TQR) qurolli tuzilmalari oʻrtasidagi keng koʻlamli, yuqori darajadagi toʻqnashuv boʻlib, bu 1994-yilda Qorabogʻ urushi tugagandan beri mintaqadagi eng yirik, eng uzun va qonli urush hisoblanadi. Oktyabr oyining oʻrtalaridan boshlab kuchli jangovar harakatlar Hadrut-Jebrayil yoʻnalishida, Ozarbayjon va Eron oʻrtasida tabiiy chegara vazifasini oʻtaydigan Araks daryosi vodiysida olib borildi«Дальше — война». Мертвые города и жизнь у линии фронта в зоне карабахского конфликта // Русская служба Би-би-си, 10.10.2020.

27-sentabr kuni ertalab Ozarbayjon qoʻshinlarining aviatsiya, zirhli texnika, artilleriya va zarba beruvchi pnevmatik samolyotlardan keng koʻlamda hujumi boshlandi. Ozarbayjon Respublikasi Mudofaa vazirligining xabar berishicha, ushbu jang Armaniston tomoni Ozarbayjonning bir nechta aholi punktlarini oʻqqa tutishiga javoban boshlangan qarshi hujum operatsiyasi boʻlgan. 

Ikkala tomon ham harbiylar va tinch aholi orasida koʻplab qurbonlar boʻlganligi haqida xabar qilmoqda. Armaniston va Togʻli Qorabogʻ Respublikasida harbiy holat va umumiy safarbarlik eʼlon qilindi. Shuningdek, butun Ozarbayjonda harbiy holat eʼlon qilindi va bir qator viloyatlarda komendantlik soati joriy etildi. 28-sentabrda Armaniston 18 yoshdan oshgan safarbarlik zaxirasidagi barcha erkaklarning mamlakatni tark etishini taqiqladi va Ozarbayjon qisman safarbarlik eʼlon qildi. 

Turkiya Ozarbayjonga siyosiy va harbiy yordam bermoqda, uni harbiy texnika, maslahatchilar va malakali harbiy oʻqituvchilar bilan taʼminlamoqda. Bir qator manbalarga koʻra, Turkiyaning koʻmagi bilan Turkiyani qoʻllab-quvvatlovchi qurolli birlashmalarning suriyalik yollanma askarlari jangovar harakatlar boshlanishidan oldin darhol Qorabogʻga yuborilgan. Bi-bi-si taʼkidlaganidek, Armaniston urushda rasmiy ravishda qatnashmasa ham, Armaniston va Togʻli Qorabogʻ, hech boʻlmaganda harbiy jihatdan, aslida bir butunlikni tashkil qiladi. Shuningdek, TQR tomoni Livan, Suriya va Lotin Amerikasidan kelgan koʻngillilarning ishtirokini qayd etdi.

Koʻpgina jahon kuchlari va xalqaro tashkilotlar mojaroni qattiq qoralab, ikkala tomonni ham keskinlikni pasaytirishga va darhol konstruktiv muzokaralarni boshlashga chaqirishdi.
OBCE Minsk guruhiga hamraislik qilayotgan davlatlarning yordami bilan mojaro zonasida harbiy asirlar va oʻliklarning jasadlariniВ Карабахе началось перемирие. Стороны конфликта обвиняют друг друга в его нарушении // Русская служба Би-би-си, 10.10.2020 almashish uchun uch marotaba sulh eʼlon qilindi, ammo har safar tomonlar bir-birini sulhni buzganlikda aybladilar va harbiy harakatlar qayta tiklandiВойна в Карабахе, день 16-й: умозрительное перемирие и 96 погибших у армян.
 Tarix 

Ozarbayjon va Armaniston qurolli kuchlari oʻrtasidagi jangovar harakatlar asosan muzlatilgan „Ozarbayjonning xalqaro tan olingan hududi boʻlgan Togʻli Qorabogʻ holati boʻyicha“" muzlatilgan mojaroni keskin avj oldirish sifatida qaralmoqda. 

1980-yillarning oxirlarida mintaqadagi etnik zoʻravonliklar Togʻli Qorabogʻ Respublikasining eʼlon qilinishiga olib keldi va SSSR qulaganidan soʻng keng miqyosli urushga aylanib, 1994-yilda sulh imzolanishi bilan tugadi. Oʻsha vaqtdan beri mintaqa Armaniston tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan TQR nazorati ostida boʻlib, TQR tuzilmalari nafaqat mustaqillik eʼlon qilinganidagi hududlarni, balki urushgacha aksariyat ozarbayjon aholisi boʻlgan „Togʻli Qorabogʻning xavfsizlik kamari“ deb nomlangan qoʻshni hududlarni ham nazorat qiladi - Agdam, Jabroil, Fizuli, Kelbajar, Kubatli, Lachin va Zangelan viloyatlari. Ushbu hududlar aholisining aksariyati janglar natijasida oʻz uylarini tark etishga majbur boʻldilar.
 Qurolli toʻqnashuvdan oldingi voqealar 

 Tomonlarning kuchlari 
 TQR 
 Ozarbayjon 
 Mojaroning davom etishi 
 27-sentabr  
 28-sentabr 
 29-sentabr 
 30-sentabr 
 1-oktyabr 
 2-oktyabr 
 3-oktyabr 
 4-oktyabr 
 5-oktyabr 
 6-oktyabr 
 7-oktyabr  
 8-oktyabr 
 9-oktyabr 
 10-oktyabr 
 11-oktyabr 
 12-oktyabr 
 13-oktyabr 
 14-oktyabr 
 15-oktyabr 
 16-oktyabr 
 17-oktyabr 
 18-oktyabr 
 19-oktyabr 
 20-oktyabr 
 21-oktyabr 
 22-oktyabr 
 23-oktyabr 
 24-oktyabr 
 25-oktyabr 
 26-oktyabr 
 27-oktyabr 
 28-oktyabr 
 29-oktyabr 
 30-oktyabr 
 31-oktyabr 
 1-noyabr 
 2-noyabr 
 3-noyabr 
 4-noyabr 
 5-noyabr 
 Mintaqa xaritasi 
 Xorij aralashuvi 
 Ozarbayjon tomonida 
 TQR tomonida 
 Tomonlarning yoʻqotishlari 
 Ozarbayjon maʼlumotlariga koʻra 
 Tinch aholi 
 Harbiylar 
 Armaniston va TQR maʼlumotlariga koʻra 
 Tinch aholi 
 Harbiylar 
 Rossiya fuqarolari orasida yoʻqotishlar 
 Armaniston va Ozarbayjon tomonidan amalga oshirilgan noharbiy harakatlar 
 Ozarbayjon 
 Armaniston 
 Rasmiy bayonotlar 
 Armaniston va TQR 
 Ozarbayjon 

 Manbalar