Potentiometriya

Potensiometrik analiz usullari elektrod potensialini ochishga 
asoslangan bo‘lib, elektrod potensiali bilan eritmaning 
konsentratsiyasi orasidagi bog‘lanishni o‘rganadi. Elektrolit 
eritmasiga elektrodlar tushirilganda, elektrod bilan eritma orasidagi 
sirt chegarasida potensial yuzaga keladi. Bu potensial Nernst 
tenglamasi yordamida ifodalanadi:
,
Bu yerda:
  — elektrod potentsiali,  — volt bilan o'lchangan standart elektrod potentsiali ;
  — universal gaz doimisi,  8,314 Дж/(mol·K) teng;
  — mutloq harorat;
  — Faradiy doimiysi, равная 96485,33 Kl•mol−1 teng;
  — jarayonda qatnashgan elektronlar soni;
  va  — yarimreksiyada qatnashgan oksidlovchi va qaytaruvchilarning mos ravishdagi aktivligi.
Agar Nernst formulasiga F va R kiritib, natural logarifimdan  o'nli lagarifimga o'tsak, T= 298K da quydagi formulani olamiz.

Potensiometrik analiz usullari bevosita va bilvosita usullarga 
boiinadi. Bevosita usullarda. moddalarning konsentratsiyalari va aktivliklari (pH, pM, рА), dissotsiatsiya konstantalari (рКа, pKb), 
muvozanat va barqarorlik konstantalari, eruvchanlik ko‘paytmalari 
va boshqa fizik-kimyoviy kattaliklar aniqlanadi. Bilvosita usullar 
yordamida titrlash (protolitom etriya, oksredmetriya, 
kompleksimetriya va shu kabilar) davomida titrlashning oxirgi 
nuqtasi topiladi. Potensiometriyada potensialni o‘lchash uchun 
indikator (vodorod selektiv shisha, natriy yoki boshqa ionga selektiv 
shisha yoki membrana, metall, metall oksid va boshqa) va taqqoslash 
(normal vodorod, kumush xloridli, talliy xloridli, to‘yingan kalomel 
va boshqa) elektrodlar ishlatiladi. Potensiometriyaning ayrim ionlarni 
aniqlashga mo‘ljallangan indikator elektrodlari ishlatiladigan 
sohasiga ionometriya deyiladi. Taqqoslash elektrodlari o‘lchash 
davomida doimiy haroratda o‘z potensialini o‘zgartirmaydi. 
Potensiometrik titrlashning oxirgi nuqtasini topish uchun hisoblash, 
chizma (integral, differensial, ikkinchi darajali hosila, egri chiziqlarni 
to‘g‘rilash — Gran) va muayyan potensial (pH) gacha titrlash usullari 
mavjud.

 Adabiyotlar