Anuradhapura qirolligi

Anuradhapura qirolligi (Singalcha: , Anurādhapura Rājadhāniya, Tamil: ) — Shri-Lanka va singal xalqi orasida tashkil etilgan tarixdagi dastlabki qirollik. Miloddan avvalgi 377-yilda qirol Pandukabxayya tomonidan asos solingan, garchi vaqti-vaqti bilan bir nechta mustaqil hududlar paydo boʻlgan boʻlsa ham qirollikning hokimiyati butun mamlakat boʻylab oʻz hukmini oʻtkazgan, qirollikning oxirgi davrlariga kelib koʻplab viloytlar mustaqil davlat sifatida oʻz faoliyatini yuritgan. Shunga qaramay, Anuradhapura shohi butun Anuradhapura davrida mamlakatning oliy hukmdori sifatida tan olingan. Buddizm Anuradhapura davrida kuchli rol oʻynaganBuddhism was such an important factor in this period that Mendis (2000), p.196 asserts, "The island of Lanka belonged to the Buddha himself; it was like a treasury filled with the three gems"., uning madaniyati, qonunlari va boshqaruv uslublariga taʼsir koʻrsatganPerera (2001), p.45.

Anuradhapura davrida Janubiy Hindiston hududlarga koʻplab bosqinlar boʻlib turgan. Duttagamani, Valagamba va Dxatuzena kabi hukmdorlar janubiy hindularni magʻlubiyatga uchratib, qirollik boshqaruvini qaytarib olganliklari bilan tarixda ajralib turadi. Harbiy yutuqlari bilan ajralib turadigan boshqa hukmdorlar orasida bosqinchilarga qarshi kurash boshlagan Gajabaxu I va Pandyan shahzodasiga yordam berish uchun oʻz qoʻshinlarini yuborgan Sena II bosqinga qarshi kurashgan kam sonli odamlar sirasiga kiradi.
 Anuradhapura shahri 
Miloddan avvalgi 543-yilda shahzoda Vijaya (miloddan avvalgi 543-505) Shri-Lankaga vatani Hindistondan haydab yuborilgan. Oxir-oqibat u orolni oʻz nazorati ostiga oldi va oʻzini qirol sifatida tan oldirdi. Shundan soʻng, uning tarafdorlari butun mamlakat boʻylab qishloqlar va koloniyalar yaratdilar. Ulardan biri Kolon deb nomlangan ariq boʻyida qirol Vijayaning vaziri Anurada tomonidan tashkil etilgan va unga keyinchalik Anuradhagama nomi berilganWijesooriya (2006), p. 20.

Miloddan avvalgi 377-yilda qirol Pandukabxaya (miloddan avvalgi 437–367) uni oʻz poytaxtiga aylantirib, obod shaharga aylantirdiBlaze (1995), p. 19Yogasundaram (2008), p. 41. Anuradhapura (Anurapura) qishloqni birinchi marta tashkil etgan vazir va u yerda yashagan Pandukabxayaning bobosi nomi bilan atalgan. Bu nom shaharning Anura deb nomlangan xayrli asterizmda tashkil topganligidan ham olinganWijesooriya (2006), p. 27. Anuradhapura Anuradhapura qirolligida mamlakatni boshqargan barcha monarxlarning poytaxti edi, faqat Kashyapa I (473–491) bundan mustasno, u Sigiriyani poytaxt qilib tanlaganBandaranayake (2007), p. 6. Shahar Ptolomeyning dunyo xaritasida ham belgilanganMendis (1999), p. 7.
 Tarix 
Anuradhapura qirolligining asoschisi va birinchi hukmdori boʻlgan qirol Pandukabxaya mamlakatda qishloq chegaralarini oʻrnatgan va qishloq boshliqlarini tayinlash orqali boshqaruv tizimini oʻrnatgan. U zohidlar, kambagʻallar uchun uylar, qabristonlar barpo etdi. U mamlakatning katta qismini Anuradhapura qirolligi nazorati ostiga oldi Biroq, Duttagamani hukmronligi davrida (miloddan avvalgi 161-137) faqatgina butun mamlakat Anuradhapura podsholigi ostida birlashtirildi.

 Manbalar 

 Bibliografiya