Vedeno tumani

Vedenskiy tumani (Бовза хьай Дайхмохк) Rossiya Federatsiyasi Checheniston Respublikasi tarkibidagi maʼmuriy-hududiy birlik va munitsipal tuzilish (munitsipal okrug). 

Ma’muriy markazi – Vedeno qishlogʻi
 Geografiyasi 
Vedeno tumani respublikaning janubi-sharqiy qismida togʻli hududda joylashgan.

Tumanning maydoni 2020-yil 1-yanvar holatiga koʻra 940,24 km²Закон Чеченской Республики от 04 октября 2019 года N 41-РЗ «О преобразовании, изменении границ отдельных муниципальных образований Чеченской Республики и внесении изменений в некоторые законодательные акты Чеченской Республики» — С. 3099.

Vedeno togʻli mintaqadir va shuning uchun iqlim sharoiti vertikal rayonlashtirish bilan ajralib turadi. Mintaqaning shimolida, 1000 metr balandlikka qadar, iqlimi oʻrtacha kontinental, yozi iliq va qishi yumshoq, janubda esa balandligi oshishi bilan iqlim kamroq kontinental boʻladi - yozi salqin va qishi oʻrtacha sovuq.
 Aholisi 
Shahar aholisi yildan yilga oʻsib bormoqda. 2002-yilda shahar aholisi 23,390 kishini tashkil etgan. 2020-yildagi rasmiy maʼlumotga koʻra 40.428 kishiga yetdi. Bugungi kunda har bir kilometrga 42,29 kishi toʻgʻri keladi. 2010-yilgi Rossiyada aholini roʻyxatga olish maʼlumotlarining hisobotiga koʻra, tumanda aholining milliy tarkibi asosan 35,660 kishi yaʼni 90,96 % kishi chechenlardir. 341 kishi yoki 0,93 % ruslar. Qolgan 8 % ini avar, lezgin va boshqa xalqlar tashkil qiladi.

 Sogʻliqnni saqlash 
Tumandagi sogʻliqni saqlash muammolari mintaqadagi tanqidiy ijtimoiy-iqtisodiy vaziyat bilan oʻzaro bogʻliqdir. 2005-yildan boshlab, mintaqada federal va Chechen huquqni muhofaza qilish organlari va doimiy harbiy harakatlar mavjudligi sababli tuman sogʻliqni saqlash xizmatlaridan foydalanish muammosi mavjudWorld Health Organization, Selected Health Facilities in Nine Districts of the Chechen Republic, 2005. 1999-yilda, jang boʻlganligi sababli juda koʻplab qochqinlar mavjud boʻlgan va bu yerda aholi soni 30 mingdan 90 minggacha yetganChechnya Crisis — Emergency Relief For Displaced Date Issued: November 3, 1999.
 Diqqatga sazovor joylari 
Mintaqaning diqqatga sazovor joyi - Kezenoyam - togʻlardagi eng katta va yagona koʻl, dengiz sathidan 1870 metr balandlikda joylashgan boʻlib, uning chuqurligi 72 metrni tashkil etadi. Dengiz sathidan kattaligi va balandligi boʻyicha ushbu koʻl Abxaziyadagi Kabardin-Balkariyaning Moviy koʻllari va Ritsa koʻli bilan bir qatorda turadi. Oʻz vaqtida baydarka boʻyicha SSSR olimpiya terma jamoasining bazasi ushbu koʻl hududida joylashgan edi.

Xarachoy qishlogʻida „Qizning toʻqishi“ nomli buloq manbai mavjud, uning yonida Abrek Zelimxon Gushmazukaev Xarachoevskiy yodgorligi joylashgan. Xedi Ziyarat Ertan qishlogʻida joylashgan. Shayx Kunta-Xoji Kishievning onasi Ziyorat .

Kavkaz parki deyarli 150 yil oldin tashkil etilgan. Tarixchilar va mahalliy tarixchilarning taʼkidlashicha, Lev Tolstoy park xiyobonlari boʻylab yurishni yaxshi koʻrar edi .

 Manbalar