Ganja jangi (1826)

Ganja jangi — 1826-yil 13 (25)-sentyabr kunida boʻlib oʻtgan va rus-fors urushlari (1826-1828) qismiga kiruvchi rus va fors qoʻshinlari oʻrtasidagi asosiy jang.
 Jangdan oldin 
Shamxor jangidagi magʻlubiyatdan soʻng, fors qoʻshinlari shoshilinch ravishda Yelisavetpolga chekinishgan. Abbos Mirzo Shushi shahri qamalini bekor qilib, qoʻshinini Yelisavetpolga olib bordi. 10-sentyabr kuni Paskevich otryadi 8 ming rus birlashgan otryadiga qoʻmondonlik qilgan general-mayor knyaz Madatovga yordamga keldi. 13-sentyabr kuni tong otganda rus qoʻshinlari lagerni tark etib, forslar ustiga hujum boshladi.

 Jang 
Rossiya qoʻshinlari zaxira bilan uchta chiziqga joylashtirilgan. Birinchi chiziq: oʻng qanotda 41-yeger polkining ikkita yarim batalyoni, markazda - Kavkaz Grenaderlar brigadasining 12 ta qurollari, chap qanotda - Shirvon polkining ikkita yarim batalyonlari joylashgan. Oʻng qanotni kazaklar, chap tomonini gruzin va tatar (ozarbayjon) otliqlari qoplagan. Ikkinchi chiziq: oʻng qanotda - 7-karabinieri polkining ikki yarim batalyonlari, markazda - ikkita qurolli karabinaer maydoni, chap qanotda - Gruziya Grenadier polkining uchta yarim batalyonlari. General-mayor knyaz Madatov ikkala chiziqni boshqargan. Uchinchi chiziqda Nijniy Novgorod dragun polki joylashgan edi.

Forslar qoʻmondoni Abbos Mirzoning qoʻshinlari soni 15 mingtagacha doimiy piyoda (sarboz), 20 ming otliq, 25 qurol va tuya ustidagi zambaraklarning koʻp sonini tashkil qilgan. Piyodalar qismi markazga uchta chiziqda joylashtirilgan. Yon tomonda otliqlar va oltita batalyon sarbozalar boʻlgan. Fors artilleriyasi butun jangovar chiziq boʻylab joylashgan, ammo 18 ta qurol markazga joylashtirilgan. Markazning piyoda askarlari va oʻng qanotdagi otliqlar ortida tuyalar joylashgan. Abbos Mirzo butun qoʻshinni va markazni, katta oʻgʻli Muhammad oʻng qanotni, Buyuk Vazir va shohning kuyovi boʻlgan Allayarxon chap qanotni boshqargan.

Jang boshida har ikkala tomondan artileriyalarni bir-biriga otish boshlangan. Fors piyoda batalyonlari artilleriya ustunligi ostida ilgarilab, rus qoʻshinlariga yaqinlashib, Gruziya Grenadier polkining ikkita rota tomoniga oʻt ochgan. Yaqin atrofda boʻlgan gruzin va tatar (ozarbayjon) askarlari dushmanning oʻqi ostida chekinishga majbur boʻlganlar. Fors qoʻshinlarining yanada oldinga siljishini kichik boʻlgan, ammo tik jarlik sekinlashtirdi. Paskevich tartibsiz otliq askarlarni shaxsan tartibga solib, Shirvan, Gruziya Grenadiyeri va 41-yeger polklari batalyonlariga qarshi hujum boshlashni buyurdi. Keyin Paskevich Xerson Grenadier polkining batalyonini va Nijniy Novgorod ajdarholarining 2 va 3-eskadronlarini jangga yubordi. Koʻp vaqt oʻtmay fors bayrogʻi ruslar tomonidan egallandi. Bayroq uchun chap qanotda shiddatli jang boshlandi. Forslar rus piyoda batalyonlari hujumi ostida chekinishga majbur boʻldilar.