Ekologik samaradorlik indeksi

Ekologik samaradorlik indeksi (EPI) – Yale Universitetining ekologik huquq va siyosat markazi hamda Kolumbiya Universitetining Yer tadqiqotlari axborot markazi tomonidan tuzilgan reytingdir. Reytingda atrof-muhitga dunyo davlatlaridagi munosabat darajasi keltirilgan.

Davlat siyosatining atrof-muhit samaradorligini miqdorlashtirish va sonli ravishda belgilash usuli hisoblanadi. Ushbu indeks 2002-yilda birinchi marta nashr etilgan Pilot Environmental Performance Indexdan ishlab chiqilgan va BMTning Ming yillik rivojlanish maqsadlarida belgilangan ekologik maqsadlarni qoʻshimcha qilish uchun moʻljallangan.

EPI 1999—2005-yillar oʻrtasida nashr etilgan „Saqlab qolish indeksini“ (ESI) tashkil etgan. Ikkala indeksni ham Jahon iqtisodiy forumi, Yevropa komissiyasi Qoʻshma tadqiqot markazi hamkorligida Yale universiteti (Yale atrof-muhit huquqi va siyosati markazi), Kolumbiya universiteti (Xalqaro Yer fanlari axborot tarmogʻi markazi) ishlab chiqdi. ESI atrof-muhitning barqarorligi boshqa mamlakatlar yoʻnalishlariga nisbatan baholash uchun ishlab chiqilgan. ESIni tuzgan jamoalarning eʼtibor oʻzgarishi tufayli, EPI natijalarga yoʻnaltirilgan koʻrsatkichlardan foydalanadi, keyinchalik siyosatchilar, ekologik olimlar, advokatlar va keng jamoatchilik tomonidan osonroq foydalanish mumkin boʻlgan maʼlumot koʻrsatkichi sifatida ishlaydi See Executive Summary, pp. 32-35 for a detailed comparison between the ESI 2005, the EPI 2006 and the EPI 2008.. Global yashil iqtisodiyot indeksi (GGEI) kabi boshqa yetakchi indekslar milliy iqtisodiyotlarning ekologik, ijtimoiy va iqtisodiy dinamikasini barpo etish uchun integratsiyali oʻlchov beradi. GGEI indeksning ekologik oʻlchamlari uchun EPI maʼlumotlaridan foydalangan holda, samaradorlik sektorlarining (masalan, transport, qurilish, energetika), investitsiyalar, yashil innovatsiya va iqlim oʻzgarishi sohasida milliy baholashini taqdim etadi.

2022-yil uchun tuzilgan EPI 180 mamlakatni oʻz ichiga oladi.

 Metodologiya 
EPI hisobotlari koʻpincha oʻzgarib turadi. Bu mamlakatlarning natijalarini bir nechta hisobotlar orqali kuzatishda hisobga olinishi kerak. Chunki bu metodologiya oʻzgartirilishiga asoslangan ball va reyting oʻzgarishiga olib kelishi mumkin.

 2020-yil oʻzgaruvchilari 
MaqsadMuammo toifasiKoʻrsatkichAtrof-muhit salomatligi (40%)Havo sifati (65%)Havoning ifloslanishi – maishiy qattiq yoqilgʻi (40%)Havoning ifloslanishi – PM2,5 ga oʻrtacha taʼsir qilish (30%)Havoning ifloslanishi – PM2,5 dan oshib ketishi (30%)Suv sifati Quality (30%)Xavfli sanitariya (50%)Ichimlik suvi sifati (50%)Zararli moddalar (5%)Qoʻrgʻoshin taʼsiri (100%)Ekotizim hayotiyligi (60%)Biologik xilma-xillik va yashash muhiti (25%)Dengiz muhofaza qilinadigan hududlar (20%)Biomuhit himoyasi (global) (20%)Biomuhit himoyasi (milliy) (20%)Yovvoyi tabiatni muhofaza qilish indeksi (20%)Vakillik indeksi (10%)Turlarning yashash muhiti indeksi (10%)Oʻrmonlar (10%)Daraxtzorlarning yoʻqolishi (100%)Baliqchilik (10%)Baliq zaxirasi holati (50%)Mintaqaviy dengiz trofik indeksi (50%)Iqlim va energiya (30%)Karbonat angidrid chiqindilari (jami) (50%)Karbonat angidrid chiqindilari (quvvat) (20%)Metan chiqindilari (20%)Azot oksidi chiqindilari (5%)Qora uglerod chiqindilari (5%)Havoning ifloslanishi (10%)Oltingugurt dioksid chiqindilari (50%)Azot oksidi chiqindilari (50%)Suv resurslari (10%)Chiqindilarni tozalash (100%)Qishloq xoʻjaligi (5%)Barqaror azotni boshqarish (100%)

 2018 
#DavlatKoʻrsatkichEkologik samaradorlik
(40%)Ekosistema
(60%)187.4293.5783.32283.9595.7176.11381.6098.2070.53480.9093.8072.30580.5194.4171.24679.8996.0369.13779.1295.0768.48878.9786.3874.03978.7795.9267.341078.6499.3564.831178.5798.4165.341278.3994.2167.851378.3788.6871.501477.4997.8663.911577.3889.3769.391676.9685.8871.021775.9695.9662.631875.4692.2664.251975.0194.1462.252074.6992.9962.482174.1297.9558.232273.6091.0361.982372.8469.8574.832472.6087.9662.372572.1897.5155.292671.9190.4759.532771.1993.9156.042870.6063.8775.082969.3372.5767.183067.8569.6066.68
 2016-yilgi reyting 
Top 30 davlatlar

  90.68
  90.51
  90.43
  89.21
  88.98
  88.91
  88.63
  88.59
 Malta 88.48
  88.20
  88.00
  87.38
  87.22
  87.04
 Xorvatiya 86.98
  86.93
  86.90
  86.64
  86.60
 Lyuksemburg 86.58
  85.81
  85.71
  85.49
  85.42
  85.06
  84.72
  84.67
  84.60
  84.48
  84.26

 Manbalar 

Turkum:Reytinglar