Vayronalik shunday boshlandi...

„Vayronalik shunday boshlandi...“ () —  nigeriyalik yozuvchi Chinua Achebe qalamiga mansub roman. Ilk bor 1958-yil Buyuk Britaniyada William Heinemann Ltd tomonidan chop etilgan. Roman ingliz tilida yozilgan zamonaviy Afrika romanlarining eng yaxshi namoyondasi oʻlaroq baholanadi.

„Vayronalik shunday boshlandi...“ Afrika maktablarida dars programmasiga kiritilgan va ingliz tilida soʻzlashuvchi dunyoda keng oʻrganiladi. Roman nomi Irland shoiri W. B. Yeatsning „Ikkinchi kelish“ deb nomlanuvchi sheʼrdagi misradan olingan.

Asarda igbolar (asarda „ibo“ deb berilgan) yetakchisi Okonkwo () Umuofia () deb ataluvchi xayoliy Nigeriya qishlogʻida boshidan kechirganlari haqida hikoya qilinadi. „Endi halovat yoʻq“ () (1960)  hamda „Xudo nayzasi“ () (1964) romanlari „Vayronalik shunday boshlandi...“ romanining davomi boʻlib, bu uch roman trilogiyani tashkil etadi.

 Syujeti 
Romanda igbolar yetakchisi va kurash boʻyicha chempion Okonkwo () Umuofia () deb ataluvchi xayoliy Nigeriya qishlogʻida boshidan kechirganlari haqida hikoya qilinadi. Roman uch qismga boʻlingan boʻlib, birinchi qismda Okonkwoning oilasi va ulgʻayishi hamda igbolarning urf-odatlari hazida soʻz yuritiladi. Ikkinchi va uchinchi qismlarda esa Britaniya imperiyasi mustamlakachiligi hamda xristian missionerlarning igbo jamiyatiga oʻtkazgan taʼsiri haqida hikoya qilinadi.

 Qahramonlari 
 Okonkwo () – igbolar yetakchisi
 Ekwefi () – Okonkwoning ikkinchi ayoli
 Unoka () – Okonkwoning otasi
 Nwoye () – Okonkwoning oʻgʻli
 Ikemefuna () – qoʻshni qabiladan garovga olib kelingan bola
 Ezinma () – Okonkwoning sevimli qizi
 Obierika () – Okonkwoning eng yaqin doʻsti
 Ezeudu () – Umofiya qariyalaridan biri

 Oʻzbekcha tarjimasi 
Asarni oʻzbek tiliga 1964-yil „Xudojestvennaya literatura“ nashriyoti chop etgan ruscha nashrga asoslanib Sharif Yusupov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1968-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Asar oxririda V. Vavilov yozgan soʻngsoʻz keltirilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A. Quljonov – muharrir, Yu. Zorkin – rassom, N. Kalentyev – rasmlar muharriri, V. Shuklinova – texnik muharrir, S. Tohirov – musahhih. Kitob adadi – 15 000 nusxa.

Turkum:Romanlar