Qoʻqon 1912

Qoʻqon 1912 futbol klubi () — Fargʻona viloyati Qoʻqon shahri futbol klubi. U Oʻzbekiston va Oʻrta Osiyodagi eng birinchi tashkil etilgan futbol jamoasi hisoblanadiFK Qoʻqon 1912  weltfussballarchiv.com, 20.03.2015, .

 Tarixi 

 Kelib chiqishi 
Oʻzbekiston hududiga futbol birinchi marta 20-asr boshlarida kirib kelgan edi. Rossiya imperiyasi askarlari boʻsh vaqtlarida futbol oʻynay boshladilar, ular Oʻrta Osiyoning turli shaharlarida joylashgan edi.

Rossiya imperiyasining harbiy istehkomlari, shaharlari va qishloqlari aholisi yangi sport turiga qiziqish bildirishdi. Askarlar oʻrtasidagi oʻyinlarga koʻplab tomoshabinlar qiziqdi. Mahalliy yoshlar orasida futbol oʻziga xos tarzda ommalasha boshladi. Oʻsha paytdagi haqiqiy jamoalar faqat askarlar uchun edi. Mahalliy aholi asta-sekin askarlarga taqlid qila boshladi va uy sharoitida futbol toʻpini yasashga muvaffaq boʻlishdi. Ular uchun birinchi toʻpni mahalliy poyabzal ishlab chiqaruvchisi yaratgan edi. Material uchun teridan foydalanilgan va toʻpning ichi turli matolar bilan toʻldirilgan. Koʻp oʻtmay, bir nechta mahalliy aholi vakillari kerakli pulni yigʻib, rus askarlariga haqiqiy toʻpni sotib olishgan. Ular haqiqiy toʻpga ega boʻlishgach, futbolning mashhurligi yanada oshdi.

1912-yilda Qoʻqonda mahalliy aholidan iborat birinchi futbol jamoasi tuzildi. Bu Oʻrta Osiyo tarixidagi birinchi futbol jamoasi edi. Avvaliga, bu jamoa bir-biriga qarshi oʻyin oʻynadi, keyin esa rus askarlari jamoalari bilan oʻynashni boshladi. Bora-bora Qoʻqon jamoasi rus askarlarini, baʼzan esa yirik hisoblar bilan jamoaviy gʻalaba qozona boshladi. Muvaffaqiyatdan soʻng, raqib „Qoʻqon-Fargʻona harbiy garnizoni“ jamoasiga aylanadi. Skobelev (hozirgi Fargʻona)dagi oʻyin minimal farq bilan garnizon harbiylari jamoasi foydasiga qadar davom etadi. Magʻlubiyatdan soʻng qoʻqonliklar javob oʻyinini oʻtkazishni taklif qildi, bir oydan keyin esa jamoalar oʻrtasidagi oʻyin takrorlandi. Javob oʻyini Qoʻqonda boʻlib oʻtdi va qoʻqonliklarning minimal hisobdagi gʻalabasi bilan yakunlandi. Bu oʻyinga koʻplab tomoshabinlar qiziqish bildirdi.

Koʻp oʻtmay, Qoʻqon jamoasi futboldagi qator muvaffaqiyatlardan soʻng nafaqat Qoʻqon, balki butun Fargʻona vodiysi ziyolilari va savdogarlar eʼtiborini qarata boshladi. Ularning saʼy-harakati bilan 1912-yilda Oʻrta Osiyo va Oʻzbekiston tarixida birinchi boʻlib „Muskomanda“ yaʼni musulmon jamoasi deb nomlangan futbol jamoasi tuzildi. Keyinchalik Fargʻona vodiysining boshqa shahar va qishloqlarida mahalliy jamoalar tuzildi. „Muskomanda“ bu jamoalar bilan oʻyinlar oʻtkazib, Fargʻona vodiysining shahar va qishloqlarida oʻziga xos turnir uyushtirdi.

Mahalliy ishqibozlar uchun oʻyin maydoni muammosiz tashkil etilgan va asosiy muammo — toʻp va mos poyabzal edi. Toʻp bilan bogʻliq muammoni „Muskomanda“ aʼzolari — aka-uka Roʻzimat va Ismoil Niyozovlar hal qilishdi. Ular uy sharoitida toʻplarini ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyishdi. Katta viloyat jamoalari oʻrtasida toʻpga boʻlgan talab yuqori boʻlgani sababli, aka-ukalar ishlab chiqarishni kengaytirishga va shu bilan birga oʻz ustaxonalarini kengaytirishga qaror qilishadi. Aka-uka oʻz ishchilari bilan birgalikda nafaqat toʻplar, balki futbol uchun qoʻlbola poyabzal ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻydi. Qoʻqonda ishlab chiqarilgan toʻplar butun Oʻrta Osiyoda mashhur boʻladi. Aka-ukalarga Markaziy Rossiyadan buyurtma keladi va ular u yerga buyurtma qilingan toʻrt yuz dona toʻp yuboradilar.

 Keyingi rivojlanish 
1910-yillarda „Muskomanda“ning eng mashhur oʻyinchilari — aka-uka Roʻzimat va Ismoil Niyozovlar, Hasanjon Muhiddinov, aka-uka Oxunjon, Akbarjon, Moʻminjon Baymatovlar edi. 1920—1930-yillarda „Muskomanda“ning asosiy oʻyinchilari Qoʻqon neft ishlab chiqarish zavodining ishchilari boʻlgan.

Sovet Ittifoqi tashkil eilib, mamlakatda ateistik mafkura qaror topgach, klub Muskomanda nomidan mahrum boʻlib, Qoʻqon deb atala boshlandi. 1926-yilda futbol boʻyicha Oʻzbekiston SSR chempionati oʻtkazila boshlandi va 1936-yilgacha turnir Oʻzbekiston SSR shaharlari chempionati deb nomlandi. Bu turnirda qoʻqonliklar katta muvaffaqiyatlarga erisha olmaydi va Chempionlar asosan Toshkent va Fargʻona shahri jamoalari boʻlgan. 1937-yildan boshlab Oʻzbekiston SSR shaharlari chempionati Oʻzbekiston SSR chempionatiga aylantirildi va oʻsha mavsumda Qoʻqon vitse-chempioniga aylandi. Aynan oʻsha yillarda Oʻzbekiston SSR futbol jamoasi tuzilib, uning asosini Toshkent jamoalari oʻyinchilari bilan bir qatorda qoʻqonlik futbolchilar tashkil etishgan.

 Sovet davri 
1950-yillarda Qoʻqon klubi kichik tanazzulga yuz tutdi. Klub „Mehnat“ nomini oldi va asosan Oʻzbekiston SSR chempionatida qatnashar edi. 1958-yilda Qoʻqonda besh ming tomoshabinga moʻljallangan Komsomol stadioni qurilishi yakunlandi. Oʻsha yillarda shaharda yana bir nechta futbol jamoalari tuzildi, ularning har biri turli kompaniyalardan iborat. Bu klublar „Mehnat“ jamoasining oʻziga xos kichik klublariga aylanadi va bu jamoalarning eng iqtidorli oʻyinchilari shaharning asosiy jamoasi — „Mehnat“dan taklif olishadi.

1968-yilda „Mehnat“ Sovet Ittifoqi chempionati ikkinchi ligasining „B“ guruhida debyut qildi va mavsum yakuniga koʻra Oʻrta Osiyo mintaqasida 22 jamoa orasida 19-oʻrinni egalladi. 1969-yilda „Mehnat“ mavsum yakuniga koʻra, Ikkinchi liganing „B“ guruhidagi Markaziy Osiyo mintaqasida 24 ta jamoa orasida 14-oʻrinni egalladi. 1970—1987-yillarda „Mehnat“ viloyat birinchiligida, keyinroq Oʻzbekiston SSR chempionatida qatnashgan. 1987-yilda „Mehnat“ oʻz tarixida birinchi va oxirgi marta Oʻzbekiston chempioni boʻldi. „Qoʻqon“ klubi bir vaqtning oʻzida Oʻzbekiston SSR kubogida ham ishtirok etadi, ammo gʻolib boʻlmaydi.

1988-yilda klub nomi „Avtomobilist“ deb oʻzgartirildi va shu yili Sovet Ittifoqi ikkinchi ligasi boshlanadi. Mavsum yakuniga koʻra, „Avtomobilist“ yettinchi zonadagi 19 jamoa orasida 13-oʻrinni egalladi. 1989-yilda „Avtomobilist“ mavsum oxirida 21 jamoa orasida 5-oʻrinni egalladi. 1990 va 1991-yilgi mavsumlarda „Avtomobilist“ Sovet Ittifoqi Ikkinchi ligasida ham ishtirok etadi va mavsum yakunlari boʻyicha mos ravishda 7 va 14-oʻrinlarni egallaydi.

 Oʻzbekiston 
Sovet Ittifoqi parchalanib, Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach, 1991-yildan boshlab mamlakat milliy chempionati — Oʻzbekiston chempionati oʻtkazib kelinmoqda. Oʻsha yili klub oʻz nomini „Temiryoʻlchi“ deb oʻzgartirdi. „Temiryoʻlchi“ jamoasi Oʻzbekiston Oliy ligasiga qoʻshildi va shu tariqa Oʻzbekiston Oliy ligasining ilk qur’a tashlash marosimi ishtirokchilaridan biriga aylandi. Debyut mavsum yakunlariga koʻra, oʻn yetti jamoa orasida oltinchi oʻrinni egalladi. Oʻsha yili „Temiryoʻlchi“ ham Oʻzbekiston kubogining birinchi qur’asi finaliga qadar yetib borgan, Namanganning „Navbahor“ jamoasiga 6:5 hisobida imkoniyatni boy bergan. Oʻsha yili Qoʻqon klubi oʻz tarixida birinchi va oxirgi marta Oʻzbekiston kubogi finaliga chiqqan edi. Bu klubning Oʻzbekiston mustaqilligi davrida erishgan eng yaxshi yutugʻi hisoblanadi.

„Temiryoʻlchi“ 1995-yilgacha Oʻzbekiston Oliy ligasida ishtirok etgan. 1995-yilgi mavsumda soʻnggi 15-oʻrinni egallab, Oʻzbekiston birinchi ligasiga tushib ketdi. Birinchi liga ikki mavsumga kechiktirildi va 1997-yilgi mavsumda ushbu liga gʻolibiga aylanib, Oliy ligaga qaytdi. 2000-yilgacha Qoʻqon klubi Oliy ligada ishtirok etgan. 2000-yilgi mavsumda oʻz tarixida ikkinchi marta soʻnggi 20-oʻrinni egallab, Birinchi ligaga tushib ketdi.

2001-yilda yana Oliy ligaga qaytdi. 2002-yilda klub nomini „Qoʻqon“ deb oʻzgartirdi. 2002 va 2003-yilgi mavsumlarda Oliy ligada qatnashgan, 2004-yilda esa Oliy ligada ishtirok etishiga ruxsat berilmagan. 2005 va 2006-yillarda Birinchi ligada, 2007-yilda esa hatto Ikkinchi ligada ham qatnashgan. Keyingi ikki mavsum yana Birinchi liga ishtirokchisi boʻldi. 2009-yilda klub nomini „Bunyodkor-Qoʻqon“ deb oʻzgartirdi. 2010-yilda klub oʻz faoliyatini vaqtincha toʻxtatdi.

2012-yilda klub „Qoʻqon-1912“ nomi bilan qayta tiklandi va 2014-yilgacha Birinchi ligada ishtirok etdi. 2014-yilda Birinchi ligada ikkinchi oʻrinni qoʻlga kiritib, yana Oliy ligada qatnashish imkoniyatiga ega boʻldi. Hozirgacha ushbu Liga ishtirokchisi.

 Jamoa nomlari tarixi 
YillarNom1912—1925Muskomanda1925—1950Qoʻqon1950—1987Mehnat1988—1991Avtomobilist1992—2001Temiryoʻlchi2002—2008Qoʻqon2009—2011Bunyodkor-Qoʻqon2012— h.v.Qoʻqon 1912

 Mahalliy tarix 
MavsumLigaOʻzbekiston KubogiEng yaxshi toʻpurarlarMurabbiyDivizionO'rinO'yinG'alabaDurangMag'lubiyatUGO'GOIsmLiga1992Oʻzbekiston Superligasi6321877472843Ikkinchi Oʻrin Rustam Abdullaev18 Bahrom Hakimov1993630135123634311/16 final Oydinbek Aliyev12 Bahrom Hakimov1994530164105042361/8 final Muxtor Qurbonov15 Bahrom Hakimov199515306321296721Chorak final Oydinbek Aliyev8 Gennadiy Motlax1996Oʻzbekiston Pro ligasi4523271311262103Birinhi bosqich199714227961013990Chorak final1998Oʻzbekiston Superligasi730134135363431/8 final Rustam Abdullaev9 Muhammadali Qoʻldoshev
 Bahrom Hakimov1999103011316537936 Solijon Qurbonov14 Muhammadali Qoʻldoshev
 Bahrom Hakimov20002038852553104291/16 final Solijon Qurbonov12 Muhammadali Qoʻldoshev2001Oʻzbekiston Pro ligasi13227507824861/8 final2002Oʻzbekiston Superligasi143010218316032Chorak final Shuhrat Yusupov9 Avxat Abdulin20031030110194767331/8 final Shuhrat Yusupov8 Avxat Abdulin
 Rustam Abdullaev2004Yillik badal toʻlovi toʻlanmaganligi sababli klub Ligada ishtirok etishdan toʻxtatildi.2005Oʻzbekiston Pro ligasi3301857493159 - Rahmat Inogʻomov16 Rustam Abdullaev
 Elvedin Eyupov200618389326588924Birinhi bosqich Rahmat Inogʻomov12 Rustam Abdullaev2007Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi1 - Rustam Abdullaev2008Oʻzbekiston Pro ligasi4341987563065 - Rustam Abdullaev20091261844552258Ikkinchi Bosqich Rustam Abdullaev2010—2011Klub faoliyati toʻxtatilgan edi2012Oʻzbekiston Pro ligasi93012810454344 - Tohir Kapadze201333018574931591/8 final Tohir Kapadze201423023257528711/8 final Otabek Haydarov25 Muhiddin Abdullayev
 Rustam Abdullaev2015Oʻzbekiston Superligasi123094173152311/8 final Nosirbek Otaqoʻziyev9 Rustam Abdullaev
 Muhsin Nizomiddinov

 Murod Ismoilov

 Vadim Shodimatov (vaqtincha)201612308517315529Chorak final Nosirbek Otaqoʻziyev7 Muhsin Nizomiddinov
 Murod Ismoilov201793011811424741Chorak final Suhrob Berdiyev11 Noʻmon Hasanov2018932111011332843Yarim final Murod Xolmuhammedov11 Noʻmon Hasanov201911266812314526Ikkinchi Bosqich Murod Xolmuhammedov8 Noʻmon Hasanov
 Aziz Toʻxtaboyev202052613310352842Yarim final Murod Xolmuhammedov12 Baxtiyor Ashurmatov2021826998373636Guruh bosqichi Ivan Josović
 Sardor Azimov

 Muhammadanas Hasanov5 Baxtiyor Ashurmatov20221326410122138221/8 final Shohnazar Norbekov6 Baxtiyor Ashurmatov
 Davron Fayziyev2023Oʻzbekiston Pro ligasi3201172432240Guruh bosqichi Anvar Xojimirzayev16 Davron Fayziyev
 Muhsin Nizomiddinov202432812106302146Guruh bosqichi Sergey Petrov
 Yegor Kondratyuk4 Muhsin Nizomiddinov
 Bahrom Haydarov2025Oʻzbekiston Superligasi12309714243934Nimchorak final Klejdi Daci 
 Javohir Husanov Jasur Xoltoʻrayev

 Muhammadanas Hasanov3 Bahrom Haydarov

 Qoʻllab-quvvatlash 

 Klublar oʻrtasidagi raqobat 

 Vodiy derbisi 

 Fargʻona derbisi 

 Rekordlar 

 Ramzlar va kiyimlar 

 Stadion 

Klub uy oʻyinlarin Qoʻqon Markaziy stadionda oʻtkazadi. Qoʻqon Markaziy stadioni 10,550 tomoshabinga moʻljallangan.

 Yutuqlari 

 Oʻzbekiston oliy ligasi 5-oʻrin:
 1994
 Oʻzbekiston birinchi ligasi gʻoolibi: (3)
 1997, 2001, 2009
 Oʻzbekiston birinchi ligasi 2-oʻrini : (1)
 2014
 Oʻzbekiston kubogi 2-oʻrini:
 1992

 Futbolchilar 

 Joriy tarkibi 


 U21 

 U19 



 Mashhur futbolchilar 
 Rossiya imperiyasi davri 
 Xusanxon Muxitdinov
 Roʻzimat Niyozov
 Ismoil Niyozov
 Oxunjon Boymatov
 Akbarjon Boymatov
 Moʻminjon Boymatov

 SSSR davri 
 Viktor Yablonskiy
 Aleksandr Shmarikov
 Noʻmon Hasanov
 Bahrom Hakimov
 Andrey Fyodorov
 Sergey Skorovich
 Damir Raxmatullin
 Yevgeniy Matveyev
 Yuriy Gazyukin
 Elvedin Eyupov

 Oʻzbekiston 
 Stepan Atoyan
 Ibrohim Rahimov
 Pyotr Ageev
 Rustam Abdullayev
 Nosirbek Otaqoʻziyev
 Nikita Ribkin
 Javohir Siddiqov
 Shuhrat Mamajonov
 Aleksandr Kirov
 Igor Golban
 Nikola Valentić
 Darko Gojković
 Filip Rajevac
 Andrey Fyodorov
 Bahrom Hakimov
 Viktor Yablonskiy
 Noʻmon Hasanov
 Shuhrat Namayunov

 Klub hodimlari 

 Boshqaruv hodimlari 
LavozimXodimlarPrezidentBosh direktorAkramjon MamadaliyevSport direktoriMuhsin NizomiddinovTexnik direktorMaʼrufjon MoʻminovIjrochi direktorMaʼmurjon MansurovXavfsizlik boʻyicha ofitserMatubot kotibiNigʻmonxoʻja Nozimov

 Oxirgi yangilangan: 2026-yil 24-yanvar
 Manba:

 Hozirgi murabbiylar shtabi 
LavozimXodimlarBosh murabbiy /  Andrey ShipilovBosh murabbiy yordamchisi Fevzi DavletovTahlilchi murabbiy Anatoliy KurlayevDarvozabonlar murabbiyi Xurshid XoʻjayevFitnes murabbiyi Rasuljon Saydaliyev

Oxirgi yangilangan: 2026-yil 24-yanvar
Manba:

 Boshqaruv tarixi 
Ushbu roʻyxat toʻliq emas, yillar davomida kichik xatolar boʻlishi mumkin (futbolfacts.ru maʼlumotlari)
PeriodGlavniy trener1988 – 1990 Elvidin Eyupov1989 – 1990 Genndiy Motlax1991 Nerd Ayriyev1992—1993 Bahrom Hakimov1994—1995 Elvidin Eyupov1995—1997 Genndiy Motlax1998—1999 Bahrom Hakimov1999 Elvidin Eyupov2000 Muhammadali Qoʻldoshev2001—2003 Avxat Abdulin2003 Yuriy Gazyukin2003 Rustam Abdullaev2004—2005 Elvidin Eyupov2009Tohir Kapadze2010—2011Klub faoliyati toʻxtatilgan edi2012—2014 Tohir Kapadze Muhiddin Abdullayev2014—2015 Rustam Abdullaev2015 Vadim Shodmatov2015—2016 Murod Ismoilov2016 Sergey Kovshov2016 – 2019 Noʻmon Hasanov2019 Aziz Toʻxtaboev2020—2022 Baxtiyor Ashurmatov2022—2023 Davron Fayziyev2023—2024 Muhsin Nizomiddinov2024—2025 Bahrom Haydarov2026— /  Andrey Shipilov

 Manbalar 

 Havolalar 
 FC Qoʻqon 1912  Qoʻqon 1912 Oʻyinlar va natijalar
 FC Qoʻqon 1912 Transfermarkt.de saytida klub maʼlumotlar
 FC Qoʻqon 1912  Klub haqida wildstat.ru saytida maʼlumot
 FC Qoʻqon 1912 Klub haqida futbolfacts.ru saytida maʼlumot
 FC Qoʻqon 1912

Turkum:FC Qoʻqon 1912
Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari
Turkum:Oʻzbekiston SSR futbol klublari
Turkum:Fargʻona viloyati futbol klublari
Turkum:Oʻzbekiston Superligasi jamoalari
Turkum:Qoʻqon shahridagi tashkilotlar
Turkum:Qoʻqonda sport
Turkum:1912-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari