Qarshi magistral kanali

Qarshi magistral kanali — Qarshi dashti hududidan oʻtuvchi, Amudaryo va Qashqadaryoni bogʻlovchi asosiy sugʻorish kanali. Sovet davrida qazilgan boʻlib hozir ikki davlat Oʻzbekiston (Qashqadaryo viloyati) va Turkmaniston (Lebap viloyati) hududida joylashgan.

 Tavsifi 
200px|thumb|Qarshi magistral kanali  ko‘rinishi (2023-yil)|left
200px|thumb|Qarshi magistral kanali  ko‘rinishi (2023-yil)|left
Kanal Amudaryo daryosi, Turkmanistonning Lebap viloyati janubiy hududida joylashgan Doʻstlik shahridagi Pulizindon burnidan boshlanadi. Kanal shimoli-sharqiy yoʻnalishda qurilgan boʻlib, Turkmaniston va Oʻzbekiston chegarasini kesib oʻtadi. Kanal Qashqadaryo shaharchasi yaqinidagi Qashqadaryoga tutashgan joyda tugaydi. Kanal ogʻzi Qashqadaryo viloyati Qarshi tumani hududida joylashgan.

Kanalning uzunligi 290 km. Sohillari 100 km dan ortiq betonlangan. Maksimal suv oqimi 195-220 m³/s ga yaqin boʻlib, suv kuchli nasoslar bilan 6 bosqichda 132 metr balandlikka koʻtarib beriladi.

Kanal boshidan taxminan 80 km uzoqlikda Tallimarjon suv ombori joylashgan boʻlib, u tizimdan suv oladi. Suv omboriga ulanishdan oldin 132 m balandlikdagi farqni bartaraf etish uchun moʻljallangan oltita nasos stansiyasi mavjud. Tizim umumiy quvvati 450 MVt boʻlgan 36 ta nasos agregatini oʻz ichiga oladi. Bundan tashqari, asosiy kanal boʻylab oqim tortishish kuchi bilan amalga oshiriladi va suv omboriga boradigan filial yettinchi nasos stansiyasi bilan jihozlangan.

Kanalning birinchi navbati qurilishi 1965-yilda boshlanib, 1973-yilda qurib bitkazildi. Qurilishdan maqsad paxtachilikni rivojlantirish uchun Qarshi dashtining qurgʻoqchil hududlarini Amudaryo suvlari bilan taʼminlashdan iborat. Kanal Qashqadaryo viloyatining Nishon, Qarshi, Gʻuzor, Koson va boshqa tumanlarida 218 ming gektardan ortiq yerni sugʻorish imkonini beradiTallimarjon suv ombori",Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Q harfi. Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2000 — 75—76 bet..

 Manbalar 

 Adabiyotlar 
Tallimarjon suv ombori, Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Q harfi''.Toshkent:Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi,2000—75—76 bet.

Turkum:Qashqadaryo suv havzasi
Turkum:Turkmaniston kanallari
Turkum:Qashqadaryo viloyati kanallari
Turkum:Lebap viloyati
Turkum:Turkmaniston geografiyasi