Mirishkor tumani

Mirishkor tumani – Oʻzbekiston Respublikasining Qashqadaryo viloyatidagi tuman. 2003-yil 6-yanvarida Usmon Yusupov va Bahoriston tumanlarining birlashtirilishi natijasida tashkil etilgan. Mirishkor tumani Qashqadaryo viloyatining janubi-gʻarbida joylashgan. Tuman shimoldan Muborak, sharqdan Kasbi, Qarshi, Nishon tumanlari, gʻarbdan Buxoro viloyatining Olot va Qorakoʻl tumanlari, janubdan Turkmanistonning Lebap viloyati bilan chegaradosh. Mirishkor tumanida 3 shaharcha (Yangi Mirishkor, Jeynov, Chandir), 12 qishloq fuqarolar yigʻini (Avazchoʻl, Vori, Guliston, Gulshanbogʻ, Jeynov, Mirishkor, Navbahor, Obod, Pomuq, Chamanzor, Chandir, Yangiobod) va 40 mahalla fuqarolar yigʻini bor. Maydoni 3,1 ming km. Mirishkor tumani hududi jihatidan Qashqadaryo viloyatida 2-oʻrinda turadi. Aholisi 124,100 kishi (2022-yil 1-yanvar). Eng yirik aholi punti -Jeynov shaharchasi (26,4 ming kishi) Tuman markazi – Yangi Mirishkor shaharchasi. Aholisi, asosan, oʻzbeklar, shuningdek, arablar, turkmanlar, tojiklar, ruslar va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Aholi zichligi 1 kmʼ ga oʻrtacha 28,1 kishi (2005)Latif Erdonov, Ovod Joʻraqulov, Mahliyo Sohibova, Qoʻshmurod Yomgʻirov. „Mirishkor tumani“ OʻzME. M-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 Geografiyasi 
Tuman hududi Qarshi choʻli zonasida joylashgan. Relyefi, asosan, tekisliklardan iborat boʻlib, sharqdan janubi-gʻarb tomon biroz pasayib boradi (Qorabuloq botigʻida 280 m gacha pasayadi). Mirishkor tumani huludidagi qirlardan chorva uchun yaylov sifatida foydalanilali.

Tumanning gʻarbiy va janubiy hududi yarim mustahkamlangan qumli maydonlar bilan band. Koʻchma qum barxanlari, eol-akkumulyativ, yaʼni shamol yotqiziqli qumtepa-joʻyakli relyef shakllari, gil yotqiziqli yassi yuzali tekisliklar bor. Toʻrtlamchi davrning choʻkindi yotqiziqlari tagida neogen va paleogen davrining giltosh, qumtosh, ohaktosh, gips-angidritli dengiz yotqiziqlari, boʻr va yura davrlarining issiq va sernam sharoitli dengiz yotqiziqlari uchraydi. Mirishkor tumanida bir qancha berk botiqlar: Qorabuloq, Dengizkoʻl, Xoʻjam Sayot, Qirqchashma va boshqa bor. Ularda shifobaxsh balchiqlar, tuz qatlamlari hosil boʻlgan. Tuman hududida Alang, Pomuq, Kultogʻ, Koʻkdumaloq, Oʻrtabuloq, Zevarda, Dengizkoʻl kabi neft, gaz va kondensatga boy konlar mavjud. Tuman yerlari Amudaryodan suv oladigan Mirishkor kanalidan sugʻoriladi.

 Iqlimi 
Iqlimi keskin kontinental. Yanvarning oʻrtacha harorati 2°, iyulniki 28°— 29,5°. Yozi issiq, quruq, davomli. Eng past harorat —28°, eng yuqori harorat 47°. Yozda garmsel shamoli taʼsirida oʻt-oʻlanlar qurib qoladi. Vegetatsiya davri 242 kun. Yillik yogʻin 130–200 mm.

 Oʻsimlik va hayvonot dunyosi 

Tuproqlari gil, shoʻrxok, oʻtloq, oddiy boʻz tuproqlar. Yovvoyi oʻsimliklardan juzgʻun, iloq, silen, shayton-kovush, karrak, qizil qandim, yetmak, saksovul, shuvoq, shoʻra, tuyaqorin, yantoq, qoʻngʻirbosh, lolaqizgʻaldoq, qamish, yalpiz, isiriq, chitir, chuch-moma, zira va boshqa oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan tulki, chiyaboʻri, jayron, sichqon, kalamush, tipratikan, yumronqoziq, sudraluvchilardan echkemar, kaltakesak, har xil ilonlar; qushlardan tustovuq, kaptar, chumchuq, burgut, turna, laylak, qaldirgʻoch, musicha, hud-hud va boshqa bor. 
 Aholisi 

 Mahallalar 
Mirishkor tumani 40 ta mahalla fuqarolar yigʻinidan tashkil topganhttps://gov.uz/mirishkor.

  Mahalla nomi  MFY raisi 1  Avvona MFY  Sherzod Safarov 2  Ayzabod MFY  Nodir Aminov 3  Baluj MFY  Sanjar Nurillayev 4  Bahoriston MFY  Ochil Azizov 5  Barhayot MFY  Dilmurod Payanov 6  Baraka MFY  Shonazar Hamroyev 7  Boʻston QFY  Sunnat Pirqulov 8  Doʻstlik MFY  Gʻulomjon Saidov 9  Guliston QFY  Bobur Sattorov 10  Gulobod MFY  Baxodir Bakirov 11  Gulshanbogʻ QFY  Soatqul Moʻminov 12  Istiqlol MFY  Erkin Eshmurodov 13  Jeynov MFY  Farxod Aliyev 14  Madaniyat MFY  Toʻlqin Ataxanov 15  Mirishkor MFY  Xilola Axmedova 16  Mirobod MFY  Temur Xudoyberdiyev 17  Navbahor QFY  Fazliddin Xudoyqulov 18  Navroʻz MFY  Mavjuda Yomgʻirova 19  Nurafshon MFY  Zafar Karimov 20  Obod QFY  Shuxrat Bozorov 21  Obodon MFY  Obid Karimov 22  Oltin boshiq MFY  Xolmurod Asadov 23  Oqmachit MFY  Sanjar Sariqov 24  Pomuq MFY  Erkin Nurgeldiyev 25  Qurama MFY  Beshboy Sharipov 26  Tinchlik MFY  Elmurod Yagmurov 27  Vori QFY  Xamidullo Oʻrinov 28  Yangi ariq MFY  Axmad Barotov 29  Yangi Jeynov MFY  Jamshid Boymurodov 30  Yangi Mirishkor MFY  Erkin Niyozqulov 31  Yangi qishloq MFY  Maxmud Baratov 32  Yangihayot MFY  Farxod Aktamov 33  Yangiobod QFY  Xaydar Boboyev 34  Yuksalish MFY  Xamroqul Mamatov 35  Zafar MFY  Muxiddin Azizov 36  Oʻzbekiston MFY  Oʻtkir Qorayev 37  Shirin MFY  Bobomurod Sariqulov 38  Shodlik MFY  Yoʻlbars Babayev 39  Chamanzor MFY  Yoqub Azimov 40  Chandir  Oʻktam Xabibov

 Moddiy madaniy meros obyektlari 
Mirishkor tumanida 18 ta obyekt Oʻzbekiston Respublikasining Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

 Arxeologiya yodgorliklari 
Tumanda jami 9 ta arxeologiya yodgorligi davlat muhofazasiga olingan.
  Obyekt toʻliq nomi  Obyekt davri  Obyekt manzili  Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq 1  Pirmaqalatepa  XI—XIII asrlar  Pomuq MFY  Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida 2  Koʻhna Foziltepa  XI—XVII asrlar  Guliston MFY  Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida 3  Nomsiztepa  XI—XIII asrlar  Guliston MFY  Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida 4  Rabodtepa  XII—XIII asrlar  Pomuq MFY  Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida 5  Nomsiztepa  XI—XIII asrlar  Pomuq MFY  Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida 6  Oqmachittepa  XI—XIII asrlar  Oqmachit MFY  Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida 7  Nomsiztepa  XI—XVII asrlar  Obod MFY  Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida 8  Nomsiztepa  XI—XIII asrlar  Obod MFY  Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida 9  Qoʻshtepa  XII—XIII asrlar  Obod MFY  Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida

 Arxitektura yodgorliklari 
Tumanda jami 6 ta arxitektura yodgorligi davlat muhofazasiga olingan.
  Obyekt toʻliq nomi  Obyekt davri  Obyekt manzili  Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq 1  Pomuq masjidi  XVIII asr  Jenov MFY  Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida 2  Sardoba  XIX asr  Oltin boshoq MFY  Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida 3  Chor gumbaz masjidi  XIX asr  Jenov MFY  Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida 4  Yakka gumbaz masjidi  XIV asr  Jenov MFY  Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida 5  Ayvon masjidi  XIV asr  Jenov MFY  Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida 6  Chandir masjidi  XIV asr  Chandir MFY  Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida

 Monumental sanʼat yodgorliklari 
Tumanda jami 2 ta monumental sanʼat yodgorligi milliy roʻyxatga kiritilgan.
  Obyekt toʻliq nomi  Obyekt davri  Obyekt manzili  Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq 1   Maqsud Shayxzoda haykali  1986-yil  Jenov MFY Jenov qishlogʻi  Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida 2  Motamsaro Ona haykali  1985-yil  Yangi Mirishkor qishlogʻi  Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida

 Diqqatga sazovor joylar 
Tumanda jami 1 ta diqqatga sazovor joylar milliy roʻyxatga kiritilgan.

  Obyekt toʻliq nomi  Obyekt davri  Obyekt manzili  Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq 1  Isoq ota maqbarasi  XIV asr  Pomuq MFY  Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida

 Manbalar 

Turkum:Oʻzbekiston tumanlari
Turkum:Qashqadaryo viloyati tumanlari
Turkum:Mirishkor tumani