Yalmogʻiz

Yalmogʻiz (yalmauiҙ, bosh. yalmau — berkitmoq va auiҙ — ogʻiz; hamma narsani yutib yuborish) — boshqird mifologiyasida yovuz iblis.

 Tarix 
Yalmgʻiz boshqird ertaklarida uchraydi („Ҡarasa batir“ — „Karasa-botir“, „Altindugʻa batir“ — „Oltinduga-botir“ va boshqalar.).

 Xususiyat 
Yovuz iblis Yalmogʻiz 7, 9 yoki 12 boshli ilonga oʻxshash jonzot boʻlib, oʻzi daraxt ekkan bogʻda yashaydi. Odatda ertaklarda botirlar Yalmogʻizqoʻlida asirlikda boʻlgan qizlarni qutqarib, jin bilan duelga tushib, uni oʻldiradilar.

Yalmogʻiz goʻdak va qizlarni oʻgʻirlab ketuvchi odamxoʻr sehrgar ekanligiga ishoniladi. M. A. Kulaevning yozishicha, Yalmogʻiz qassobga oʻxshagan katta ogʻiz kampir sifatida tasvirlanganXisamitdinova F. G. Yalmauz.//Statya v Bashkirskoy ensiklopedii.

Yalmogʻiz obrazi boshqa turkiy tilli xalqlar mifologiyasida ham uchraydi. Masalan, uygʻur tilida yalmogʻiz „ajdar“ maʼnosini bildiradi: „Yata bashlik yalmauz — yetti boshli ajdaho“ iborasi.

 Adabiyotlar 

 Bashҡort xaliҡ ijadi. 1-se tom. Yola folklori. Өfө, 1995.
 Rudenko S. I. Boshqirdlar: tarixiy va etnografik insholar. Ufa, 2006-yil.

 Havolalar 

 Manbalar 

 http://rus.bashenc.ru/index.php/prosmotr/2-statya/2133-yalmauz
 https://web.archive.org/web/20131102172852/http://www.nameka.net/uig/uig6-1.php

Turkum:Mifologik qahramonlar