Fotogrammetriya

Fotogrammetriya (foto... gramma va metriya) — obyektlarning shakli, oʻlchami va oʻrnini ularning fotosuratlardagi tasviridan aniklash bilan shugʻullanuvchi ilmiy-texnikaviy fan. Obʼyektlarning fotosuratlari bevosita maxsus fotoapparatlarda, radiolokatsion, televizion, infraqizilissiqlik, lazer, elektron va boshqa optik tizimlar yordamida olinadi. Fotogrammetriyada obyektning yakka yoki bir-birini maʼlum darajada qoplab turadigan qoʻsh suratlar (stereojuftlar)dan foydalaniladi. fotogrammetriyaning obyektlarni qoʻsh suratlar boʻyicha oʻrganadigan boʻlimi stereofotogrammetriya deb ataladi.

Olingan fotosuratlar analitik usulda oʻrganiladi (taxlil qilinadi). Bu usuldan tashqari, fotogrammetrik asboblar (fototransformatorlar, stereograf, stereoproyektor va boshqalar)dan foydalanishga asoslangan analogiya usullari ham qoʻllanadi. Fotogrammetriya usullarida tinch turgan va harakatdagi obyektlarni oʻrganish mumkin. Obʼyektni bevosita oʻrganishning imkoni boʻlmagan (mas, uchib ketayotgan samolyot yoki otilgan snaryadni oʻrganish), yo boʻlmasa, obyekt joylashgan zonada insonning bevosita boʻlishi xavfli boʻlgan hollarda (mas, otilayotgan vulkan, yadro portlashi va boshqalar)da fotogrammetriya usullari qoʻl keladi. Fotogrammetriya Yer, sayyoralar, Oy xaritalarini tuzishda, muhandislik inshootlarini loyihalashda, geodeziya, harbiy ish, kosmik tadqiqotlar va boshqalarda keng qoʻllanadi.