Chigirtka

Chigirtkalar - Caelifera turkumiga mansub boʻlgan hasharotlar guruhi. Ular, ehtimol, 250 million yil avval erta Trias davriga mansub o'txo'r hasharotlarning eng qadimgi tirik guruhidir.

Chigirtkalar, odatda, kuchli orqa oyoqlari boʻlgan yerda iste'qomat qiluvchi hasharotlar bo'lib, ularga kuchli sakrash orqali dushmanlardan qochishga imkon beradi. Ularning old oyog'i qisqaroq va yemishni ushlash uchun ishlatiladi. Hemimetabolous hasharotlar sifatida ular to'liq metamorfozga uchramaydilar; ular tuxumdan nimfa yoki "bunka" ga aylanadi, ular besh marta tanazzuldan o'tadi va har bir rivojlanish bosqichida kattalar hasharotiga o'xshash bo'ladi. Chigirtka qorin bo'shlig'ining ko'krak qafasiga biriktirilgan birinchi segmentida joylashgan timpanal organ orqali eshitadi; uning ko'rish hissi qo'shma ko'zlarda bo'lsa, yorug'lik intensivligining o'zgarishi boshqa  ko'zlarda (ocelli) seziladi. Populyatsiyaning yuqori zichligida va ma'lum ekologik holatlarda ba'zi chigirtka turlari rangi va xatti-harakatlarini o'zgartirib, jamoalarini hosil qilishi mumkin. Bunday sharoitda ular chigirtkalar deb yuritiladi.

 Filogeniya 
Chigirtkalar Caelifera oilasiga kiradi. Garchi “chigirtka” umuman bo‘lak turkumining umumiy nomi sifatida ishlatilgan bo‘lsa-da, zamonaviy manbalar uni yanada “rivojlangan” oilalar bilan cheklaydi. Ular Acrididea infratuzilmasiga joylashtirilishi mumkin  va eski matnlarda ularni eskirgan "uzun shoxli chigirtkalar" (hozirgi buta-kriketlar ) atamasidan ajratish uchun Imms A.D., rev. Richards O.W. & Davies R.G. (1970) A General Textbook of Entomology 9th Ed. Methuen 886 pp. "qisqa shoxli chigirtkalar" deb atalgan Katydidlar) ancha uzun antennalari bilan. 7 ta super turlardan oltitasida 32 ta taksonning mitoxondrial ribosoma RNKsiga asoslangan Caelifera filogeniyasi kladogramma sifatida ko'rsatilgan. Ensifera (kriketlar va boshqalar). ), Caelifera va Pamphagoidea bundan tashqari chigirtkalarning barcha oilalari monofiletik ko'rinadi.

Evolyutsion nuqtai nazardan, Caelifera va Ensifera o'rtasidagi bo'linish Permo-Trias chegarasidan ko'ra yaqinroq emas; Caeliferlar boʻlgan eng tarixiy hasharotlar, taxminan 250 million yil avval, erta Trias davridan Locustopseidae va Locustavidae yo'q boʻlgan oilalarida. Guruh Trias davrida xilma-xil bo'lib, o'sha vaqtdan hozirgi kungacha muhim o'simlik iste'molchisi bo'lib kelgan. Eumastacidae, Tetrigidae va Tridactylidae kabi birinchi zamonaviy turkumlar bo'r davrida paydo boʻlgan, ammo bu guruhning so'ngi ikkitasiga tegishli bo'lishi mumkin boʻlgan ba'zi hasharotlar Yuraning boshida joylashgan. Morfologik tasniflash qiyin, chunki bir qancha taksonlar umumiy yashash  turiga yaqinlashgan; so'nggi taksonomlar ichki jinsiy a'zolarga, ayniqsa ayollardan ko'ra erkaklarga ko'proq e'tibor qaratishgan. Ushbu ma'lumotni foto albom namunalaridan olish mumkin emas va paleontologik taksonomiya asosan orqa qanotlarning venalanishiga asoslanadi.