Fukidid

Fukidid (yunoncha:Thukydides) (miloddan avvalgi taxminan 460—400) — yunon tarixchisi. Afinalik badavlat aslzoda oilasida tug'ilgan; qarindoshlaridan unga Frakiya sohilidagi oltin konlar meros qolgan. Yaxshi taʼlim olgan, oʻz zamonasining faylasuf va tabiatshunoslari bilan yaxshi aloqada boʻlgan. F. siyosiy hayotda faol qatnashgan. Peloponnes urushi davrida (424 yil) strateg va Frakiya sohillari yaqinidagi Afina eskadrasi qoʻmondoni. Biroq, Sparta sarkardasi Brasidning Amfipolni egallab olishiga toʻsqinlik kila olmagani uchun Afinada qattiq qoralanib, quvgʻin qilingan. Vatanidan olisda 20 yil quvgʻinlikda yurgan F. uzining tarixiy asari uchun material toʻplagan. 404 yil urush tutashi bilan Afinaga qaytib kelgan. Peloponnes urushi tarixiga (miloddan avvalgi 411-yilgacha) bagʻishlangan "Tarix" asari (8 kitobdan iborat) antik davr tarixshunosligining eng goqori choʻqqisi hisoblanadi.

Fukididni siyosiy realizm maktabining otasi deb atashadi. Siyosiy realizm shaxslarning siyosiy xulq-atvori va davlatlar o'rtasidagi munosabatlarning natijalarini o'rganadiStrauss, p. 139.. Fukididning qo'lyozmalari hali ham butun dunyo universitetlari va harbiy kollejlarida o'rganiladiHarloe, Katherine, Morley, Neville, eds., Thucydides and the Modern World: Reception, Reinterpretation, and Influence from the Renaissance to the Present. Cambridge, Cambridge University Press (2012). p. 12. Melian dialogi xalqaro munosabatlar nazariyasining asosiy qo'lyozmasi sifatida qaraladi, uning Periklning "Dafn marosimi nutqi" versiyasi esa siyosiy nazariyotchi, tarixchi talabalar tomonidan keng o'rganiladi.
Manbalar



 Hayoti 
Fukidid tarixchi bo'lishiga qaramay, zamonaviy tarixchilar uning hayoti haqida kam ma'lumotga ega. Eng ishonchli ma'lumot Peloponnes urushi tarixidan olingan bo'lib, unda Fukidid o'zining millati, otasi va tug'ilgan joyini eslatib o'tadi. Fukididning aytishicha, u urushda qatnashgan, vabo bilan kasallangan va demokratlar tomonidan surgun qilingan. Fukidid Samiya qo'zg'olonini bostirishda ham ishtirok etgan bo'lishi mumkin. He may have also been involved in quelling the Samian Revolt.

 Klassik davrga oid dalillar 
Fukidid o'zini Afinalik, otasining ismi Olorus ekanligini va u ham Afinadan ekanligini aytadi. Hali 10-12 yoshli yoshligida u otasi bilan Afina agorasiga bordi va u yerda yosh Fukidid tarixchi Gerodotning ma'ruzasini tingladi. Ba'zi ma'lumotlarga ko'ra, yosh Fukidid ma'ruzani tinglaganidan keyin quvonchdan yig'lab, tarixni yozish uning hayotining ajralmas qismiga aylanishiga  qaror qildi. Xuddi shu ma'lumotlarga ko'ra, ma'ruzadan keyin Gerodot yoshlar va Fukididning otasi bilan gaplashib, shunday degan: "O'g'lingiz bilimga chanqoq". Umuman olganda, bu ma`lumotlar uning hayoti haqidagi keyingi yunon yoki rim hikoyachilaridan olinganHerodot iz Halikarnasa. Zgodbe. Ljubljana: Slovenska Matica v Ljubljani (2003), p. 22. The original quote (in Slovene): Oloros, tvoj sin koprni po izobrazbi.. Fukidid Perikl va boshqa ko‘plab afinaliklarni o‘ldirgan Afina vabosidan omon qoldi. 

Manbalar

Turkum:Qadimgi Afina tarixchilari