Tutash idishlar

💧 Tutash idishlar haqida 
Tutash idishlar — bu pastki qismida bir-biriga quvur yoki yo‘l orqali ulangan idishlar bo‘lib, ular ichida bir xil suyuqlik joylashadi. Bunday idishlarda suyuqlik tinch holatda bo‘lsa, barcha idishlardagi suyuqlik sathi bir xil balandlikda joylashadi. Bu hodisa Paskal qonuni asosida tushuntiriladi.

Paskal qonuniga ko‘ra:Suyuqlikka berilgan bosim suyuqlikning har bir nuqtasiga bir xil uzatiladi.Shuning uchun tutash idishlardagi suyuqlik muvozanat holatiga kelganda, barcha idishlarda suyuqlik sathi teng bo‘ladi.

Agar tutash idishlardagi suyuqlik bir xil bo‘lsa, u holda:
h1​=h2​=h3​=⋯=hn​
Agar idishlardagi suyuqliklar turli xil bo‘lsa (masalan, suv va yog‘), u holda ularning sathlari suyuqlik zichligiga teskari proportsional bo‘ladi:
ρ1​h1​=ρ2​h2​
Bu yerda ρ — suyuqlik zichligi, h — suyuqlik ustunining balandligi. Demak, zichligi katta bo‘lgan suyuqlik sathi pastroq bo‘ladi.

 ⚙️ Tutash idishlarning ishlash prinsipi 
Tutash idishlardagi suyuqlik pastki qism orqali o‘zaro bog‘langani sababli, bir idishdagi suyuqlik sathi o‘zgarsa, bu holat avtomatik tarzda boshqa idishlarga ham ta’sir qiladi. Natijada suyuqlik sathi har doim tenglashib turadi.

Bu muvozanat holati suyuqliklar orasidagi bosimlarning tengligi bilan izohlanadi:
P1​=P2​=P3​=⋯=Pn​

 🌍 Hayotdagi qo‘llanilishi 
Tutash idishlar hayotda juda keng qo‘llaniladi:

 Suv ta’minoti tizimlari — suv minoralarida suv bosimi orqali uylarga yetkaziladi.
 Manometrlar — suyuqlik bosimini o‘lchovchi asboblar tutash idishlar printsipida ishlaydi.
 Gidravlik presslar — yuk ko‘taruvchi mexanizmlar tutash idishlar printsipiga asoslanadi.
 Darajani o‘lchovchi asboblar — qurilishda sathni aniqlashda ishlatiladi.

 🔬 Tajriba orqali tushuntirish 
Ikkita shaffof nayni pastki qismidan quvur bilan ulang. Naylardan biriga suv quying. Suv naylar orqali harakatlanadi va bir necha soniyadan so‘ng ikkala naydagi suv sathi tenglashadi. Bu tajriba tutash idishlar qonunining amaliy isbotidir.

 📘 Xulosa 
Tutash idishlar — bu suyuqliklarning bosim va muvozanat qonunlarini amalda ko‘rsatib beruvchi muhim fizik hodisadir.

Ular orqali:

 Suyuqlik sathining tenglashishi tushuntiriladi.
 Zichlik, bosim va Paskal qonuni o‘rganiladi.
 Suv ta’minoti, gidravlik tizimlar, manometrlar kabi ko‘plab texnik qurilmalar ishlaydi.