Pifagor

Pifagor (; taxminan miloddan avvalgi 580, Samos – 500, Metapont) – yunon matematigi, faylasuf, quldor aristokratiyaning gʻoyaviy targʻibotchisi. 530-yildan Janubiy Italiyadagi Krotone shahrida, keyinroq Metapont shahrida yashagan. Krotoneda falsafiy maktab, siyosiy partiya va diniy birodarlikni mujassamlashtirgan ittifoq (pifagorchilar ittifoqi) tuzadi. Pifagor falsafasida son barcha narsaning mohiyati, olam esa sonlar va ular orasidagi munosabatlarning garmonik sistemasi, degan gʻoyalar ilgari surilgan.

Matematika tarixida Pifagor geometriyaga sistematik isbot tushunchasini kiritib, uni abstrakt fan darajasiga koʻtargan, toʻgʻri chiziqli shakllar geometriyasini tuzgan, oʻxshashlik haqidagi taʼlimotni yaratgan, toʻgʻri burchakli uchburchak haqidagi teoremani isbotlagan (bu teorema Pifagordan 1500-yil ilgari Misr va Bobilda isbotsiz maʼlum boʻlgan), ayrim muntazam koʻpburchak va koʻpyoqliklarni yasagan deb hisoblanadi. Odatda, juft va toq, tub va murakkab, mukammal sonlar, arifmetik, geometrik va garmonik proporsiyalar Pifagor nomi bilan bogʻlanadi. Pifagor maktabining matematikani sistemalashtirishdagi roli katta boʻlgan.

 Yana qarang 

 Pifagor teoremasi

 Adabiyot 
 Istoriya matematiki drevneyshix vremyon do nachala XIX stoletiya, t. 1., M., 1971.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 Manbalar 

Turkum:Pifagor
Turkum:Qadimgi Yunoniston matematiklari
Turkum:Qadimgi Yunoniston metafaylasuflari
Turkum:Qadimgi Yunoniston metafiziklari
Turkum:Qadimgi Yunoniston musiqa nazariyotchilari
Turkum:Qadimgi Yunoniston siyosiy qochqinlari
Turkum:Qadimgi Yunoniston shamanlari
Turkum:Astsetika
Turkum:Epistemologlar
Turkum:Ezoteriklar
Turkum:Falsafiy anʼanalarning asoschilari
Turkum:Geometrlar
Turkum:Fikrlar tarixi
Turkum:Falsafa tarixi
Turkum:Metafaylasuflar
Turkum:Metafiziklar
Turkum:Mistikalar
Turkum:Numerologlar
Turkum:Ontologlar
Turkum:Taʼlim faylasuflari
Turkum:Fan faylasuflari
Turkum:Matematika falsafasi
Turkum:Musiqa falsafasi
Turkum:Suqrotgacha boʻlgan faylasuflar
Turkum:Pifagorchilar