Pert

Pert — Avstraliyaning janubi-gʻarbiy qismidagi shahar hisoblanadi. Gʻarbiy Avstraliya shtatining maʼmuriy markazi. Aholisi 1,3 mln. kishi (1999). Suon daryosining Hind okeaniga quyilish joyidagi port (yillik yuk ortib tushirish 15 mln.t). Temir yoʻl stansiyasi mavjud. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Ogʻir va transport mashinasozligi, kimyo, toʻqimachilik, oziq-ovqat sanoati korxonalari; universitet bor. Shaharga 1829-yilda asos solingan.

OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Shahar 1829-yil 12-iyunda kapitan Jeyms Stirling tomonidan Fremantl port aholi punkti tashkil topganidan ko'p o'tmay tashkil etilgan. Perth barqaror o'sishni ko'rsatdi, bu milliy o'rtachaMintaqaviy aholi o'sishi, Avstraliya 2008–2009 . Avstraliya Statistika Byurosi (2010 yil 30 mart). Kirish sanasi: 2011 yil 7 may. Arxivlangan 2012 yil 4 fevral.dan tezroq .

1962-yilda “ Do‘stlik 7” kosmik kemasi tepadan uchib o‘tganida aholi o‘z chiroqlarini yoqib yuborganida Pert “Chiroqlar shahri” nomi bilan mashhur bo‘ldi  .

2012-yil holatiga ko'ra, Perth The EconomistAvstraliya oltin . Kirish sanasi: 2012 yil 1 sentyabr. Arxivlangan 2018 yil 22 yanvar. tomonidan dunyodagi yashash uchun eng qulay shaharlar orasida 9-o'rinni egalladi .

 Tarixi 

 Fon 
Ovrupoliklar kelguniga qadar bu hududda 40 000 yil davomida noongarlar yashagan, buni Oqqush daryosi hududida olib borilgan qazishmalar tasdiqlaydi. Aborigenlar G'arbiy Avstraliyaning janubi-g'arbiy burchagini egallab, ovchilik va terimchilik bilan yashashgan. Ovrupoliklar bu yerda aborigenlarni birinchi marta uchratganlarida, ular erni Burlu deb atashgan . Oqqush daryosi bo'yida yashovchi bir qancha qabilalar Whadjukni tashkil qilgan . Whadjuk boshqa qabilalar bilan birga janubi-g'arbiy ijtimoiy-lingvistik blokni tashkil etgan, shuningdek, Noongar ( xalq ) nomi bilan ham tanilgan.

 Yevropaning birinchi ko'rishlari 
Bu mintaqadagi birinchi yevropaliklar 1697-yil 10-yanvarda Gollandiyalik kapitan Villem de Vlamink qo'mondonligidagi odamlar ediMayor, Richard Genri Terra Australisga erta sayohatlar, hozir Avstraliya deb ataladi . Avstraliyaning Gutenberg loyihasi (1859). Kirish sanasi: 2008 yil 26 fevral. Arxivlangan 2012 yil 16 fevral.. Ovrupoliklar tomonidan keyingi kuzatishlar de Vlaminkning yerlar yashash uchun yaroqsiz va qishloq xo‘jaligi uchun yaroqsizligi haqidagi xulosalarini tasdiqladi, agar turar-joy paydo bo‘lsa, bu zarur bo‘ladi.

 Oqqush daryosi koloniyasi 
Oqqush daryosining og'zida evropaliklarning birinchi qayd etilgan ko'rinishi 1619-yil 19-iyulda Frederik de Houtman ekipaji tomonidan sodir bo'lgan , ammo yomon ob-havo sharoiti tufayli qo'nish amalga oshirilmagan. Keyinchalik bu hududga evropalik dengizchilar bir necha bor tashrif buyurishdi , ammo barpo etilgan aholi punktlari doimiy emas edi.

Oqqush daryosi koloniyasi 1829-yilda kapitan Jeyms Stirling tomonidan tashkil etilgan . Birinchi binolardan biri, dumaloq uy , bugungi kungacha saqlanib qolgan va hozir Fremantle hududida joylashgan. 1832-yilga kelib, koloniya aholisi 1,5 ming ko'chmanchiga yetdi va unga 1826-yilda Olbani hududida tashkil etilgan xuddi shu nomdagi koloniya sharafiga "G'arbiy Avstraliya" rasmiy nomi berildi. Biroq, Oqqush daryosi nomi butun hududga nisbatan uzoq vaqt davomida ishlatilgan. Keyinchalik Gʻarbiy Avstraliya Avstraliya qitʼasining sharqiy va shimoliga kengaytirilib, dunyodagi ikkinchi yirik maʼmuriy birlikka aylandi. Bugungi kunda shtat mamlakat hududining uchdan bir qismini egallaydi.
 Geografiyasi 
Shahar qit'aning janubi-g'arbiy qismida Hind okeani va Darling tizmasi deb nomlanuvchi pastki qirg'oq shelfida joylashgan. Shaharning markaziy biznes tumani va chekkalari Swan daryosida joylashgan. Pertga bir million aholisi bo'lgan eng yaqin shahar Janubiy Avstraliyadagi Adelaida bo'lib, 2104 kilometr (1307 milya ) uzoqlikda joylashgan. Pert geografik jihatdan Sidney va Melburnga qaraganda Sharqiy Timor va Jakartaga yaqinroq.

 Shaharning biznes markazi 
Shaharning markaziy hududi janub va sharqda Oqqush daryosi, g'arbda King's Park va shimolda temir yo'l liniyasi bilan chegaralangan va Pert munitsipaliteti tarkibiga kiradi.

Hind okeani sohillarida joylashgan. Avstraliyaning Rojdestvo oroli Pertdan 2360 km shimoli-g'arbda joylashgan .

 Iqlim 
Pert o'rtacha va mavsumiy yog'ingarchilikni boshdan kechiradi. Yoz odatda issiq va quruq, dekabrdan martgacha davom etadi. Fevral - eng issiq oy. O'z navbatida, qish juda nam va salqin. Bu ob-havo Pertni O'rta yer dengizi iqlimining klassik namunasiga aylantiradiLinacre, Edvard; Gerts, Bart. Iqlim va ob-havo tushuntirildi  (neopr.) . - London: Routledge , 1997. - S. 379. - ISBN 0-415-12519-7 .. Yoz butunlay yomg'irdan holi emas, vaqti-vaqti bilan qisqa momaqaldiroqlar bo'ladi. Eng yuqori harorat 46,2°C 1991-yil 23-fevralda qayd etilganPert uchun yillik iqlim xulosasi: 2008 yilda Pert uchun issiq kunlar bilan o'rtacha yog'ingarchilik. Avstraliya meteorologiya byurosi(2009-yil 2-yanvar). Kirish sanasi: 2009-yil 5-avgust.Arxivlangan:2012-yil 16-fevral.  . Ko'pincha yoz kunlari tushdan keyin, dengiz shabadasi , shuningdek , Fremantle Doktori nomi bilan ham tanilgan , janubi-g'arbiy tomondan esadi va shimoli-sharqiy issiq shamollarni almashtiradi. Bunday kunlarda shamol o'zgargandan bir necha soat o'tgach, harorat 30 darajadan pastga tushadi. Pert o'zining O'rta er dengizi iqlimi uchun juda quyoshli shahar emas, yiliga 2800Ob-havo markazi - Jahon ob-havosi - O'rtacha sharoitlar - Pert . BBC. Kirish sanasi: 2010 yil 14 iyun. Arxivlangan 2005 yil 22 may.  va 3000 soatorasida quyosh nuri tushadi.

Qishlari nisbatan salqin va nam. Eng ko'p yog'ingarchilik may va sentyabr oylariga to'g'ri keladi. Eng past harorat -0,7 ° S 2006 yil 17 iyunda qayd etilgan.

Yomg'irning ko'p qismi qishda bo'lsa-da, rekord 1992 yil 9 fevralda 120,6 mm yog'in tushganda qayd etilgan. 1970-yillarning o'rtalarida Pert va janubi- g'arbiy Avstraliyada yomg'ir yog'ishi sezilarli darajada o'zgardi. Qishki yog'ingarchilikning sezilarli darajada kamayishi va yoz oylarida momaqaldiroqlar sonining ko'payishi kuzatildi.Janubi-g'arbiy yog'ingarchilik qanday o'zgargan (PDF). Hind okeanidagi iqlim tashabbusi (2000). Kirish sanasi: 2009 yil 5 avgust. 2012 yil 16 fevralda asl nusxadan arxivlangan.
+Iqlim PerthKo'rsatkichYanvarFevralmartaprelmayiyuniyulavgustSiz.OktyabrnoyabrdekabrYilMutlaq maksimal,  °C45,846,242,437,634,328,126,327,832,737,340,344,246,2O'rtacha maksimal, °C30,531,329,525,522,419,318,418,820,122,826,228,724,5O'rtacha harorat, °C24,224,723,019,516,613,913,113,414,817,020,222,418,6O'rtacha minimal, °C17,818,016,413,510,78,57,88,09,511,214,116,112,6Mutlaq minimal, °C8,98,76,34,11,3−0,70,01,31,02,25,07,9−0,7Yog'ingarchilik darajasi, mm16,59,119,838,889,5134,7153,1128,289,243,122,16,4745,7Suv harorati, °C23232222202019191919212121Manba: Meteorologiya byurosiG'arbiy Avstraliya iqlim xizmatlari markazi (Meterologiya byurosi). Perth metrosining iqlim o'rtacha ko'rsatkichlari (mavjud havola - tarix ) (2010 yil noyabr). Kirish sanasi: 2010 yil 26 noyabr. , Sayohat portali

 Demografiya 
Aholi sonining yil boʻyicha oʻsishi ( ABS arxivlangan nusxasi 2011-yil 23-fevral, Wayback Machine- da )1854 yil40011859 yil6293187082201881 yil99551891 yil16 6941901 yil67 4311911 yil116 1811921 yil170 2131933 yil230 3401947 yil302 9681954 yil395 0491961 yil475 3981966 yil559 2981971 yil703 1991976 yil805 7471981 yil898 9181986 yil994 4721991 yil1 143 2491996 yil1 244 3202001 yil1 339 9932006 yil1 445 0792008 yil1 546 6172011 yil1 832 114
Avstraliyada tug'ilmagan aholi"Hamjamiyat profili seriyasi: Perth (Statistika bo'limi)" . Kirish sanasi: 2015 yil 4 fevral. Arxivlangan 2017 yil 19 sentyabr. Tug'ilgan mamlakatRaqam
(2006)Buyuk Britaniya168 483Yangi Zelandiya33 751Malayziya18 939Italiya18 701Janubiy Afrika18 683Hindiston14 007Singapur11 199Vetnam10 081Irlandiya7706Xitoy7681Germaniya7617Niderlandiya7570Indoneziya7392AQSh5524
Pert - Avstraliyaning to'rtinchi yirik shahri. 1980-yillarning boshlarida u bu ko'rsatkich bo'yicha Adelaidani ortda qoldirdi . 2011-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, shahar aholisi 1,832,114 kishidan iborat edi.

 Etnik tarkibi 
2006-yilda shahardagi eng yirik etnik guruhlar: inglizlar (534,555 yoki 28,6%), avstraliyaliklar (479,174 yoki 25,6%), irlandlar (115,384 yoki 6,2%), shotlandlar (113,846 yoki 6,1%), italyanlar (84,31 yoki 84,31%). 4,5% va xitoyliklar (53 390 yoki 2,9%). Shuningdek, shaharda 3101 aborigen (0,2%) istiqomat qilganMahalliy aholi ishlari (PDF). Mahalliy aholi bilan ishlash boshqarmasi (2006 yil 11 may). Kirish sanasi: 2011-yil 7-may. Asl nusxadan 2006-yil 25-avgustda arxivlangan..

Pert o'zining katta ingliz aholisi bilan ajralib turadi. 2006-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, Buyuk Britaniyada tug'ilgan 142,424 aholi, Sidneyda esa 145,261"Sidney (Statistika bo'limi)" . Kirish sanasi: 2015 yil 4 fevral. Arxivlangan 2017 yil 19 sentyabr. va Pertning umumiy aholisi Sidneyning atigi 35% ni tashkil qiladi.

Shaharning etnik tarkibi o'tgan asrning o'rtalarida, shaharga ko'p sonli yevropalik muhojirlar kelganida o'zgardi. Fremantl Evropadan kemalar yo'nalishidagi birinchi Avstraliya shahri bo'lganligi sababli , Pertga italyanlar, yunonlar, gollandlar, nemislar, xorvatlar, bosniyaliklar, serblar, polyaklar, chexlar, slovaklar, ruslar, ukrainlar, makedoniyaliklar, turklar va boshqa etniklar oqimi ko'rdi.

 Iqtisodiyot 
Pert - Avstraliyaning g'arbiy sohilidagi yirik port. Temir yo'l kesishmasi. Xalqaro aeroport. Neftni qayta ishlash zavodi. Kemasozlik. Kimyo, to'qimachilik va oziq-ovqat sanoati korxonalari . Yirik sement zavodi.

 Transport 
Pertda ikkita aeroport bor - Pert xalqaro aeroporti va Jandakot xalqaro aeroporti .

1968 yilda shaharga Kalgurli shahridan temir yo'l liniyasi qo'shildi. Indian Pacific Road kompaniyasiga tegishli bo'lgan ushbu liniya hozirda Pert hududida 1435 mm o'lchagich yordamida elektrlashtirilgan.

Yo'l tizimi 3 ta avtomobil yo'li va 9 ta avtomagistraldan iborat bo'lib, barcha yo'llar bepul.

Jamoat transportiga poezdlar, avtobuslar va parom kiradi. Shahar ichida oltita liniya, shu jumladan 200 ta avtobus va 70 ta temir yo'l vokzallari mavjud:

 Fremantle - Pert
 Butler - Pert
 Pert - Midlend
 Pert - Armadale
 Pert - Tornli
 Pert - Mandura.

 Madaniyat 
Pert - Hit Ledjer nomi bilan tanilgan aktyor Hitkliff Endryu Ledjer, shuningdek, Karnivool , Tame Impala , Pendulum va Knife Party Rob Swire , Make Them Suffer, Gareth McGrillen va Pol Harding musiqiy guruhlari ijodkorlari va a'zolarining vatani . shuningdek, teatr aktyori va qaroqchi Jek Rekxem rolini o'ynagan Tobi Shmitsning filmi. mashhur Amerika teleseriali "Qora yelkanlar".

 Parklar va dam olish 
Shaharning sharqiy chekkasida Kounu Koala Parki  hayvonot bog'i qo'riqxonasi joylashgan bo'lib, u sayyohlik va maktab guruhlariga mezbonlik qiladi va sayyohlarga koalalar bilan suratga tushish va ularni qo'llarida ushlab turish imkoniyatini beradi.
 Qardosh shaharlar 
🇺🇸 Xyuston, AQShXyuston-Perth qardosh shaharlar  uyushmasi . Xyustonning qardosh shaharlari. Kirish sanasi: 2011 yil 22 aprel. 2012 yil 16 fevralda asl nusxadan arxivlangan.
 Yana qarang 
 Tor ko'prigi

 Manbalar 

Turkum:Avstraliya shaharlari
 Havolalar