Anvar Sadat

Muhammad Anvar as-Sadat ()(25-dekabr 1918-yil; Minufiya viloyati, Mit Abu al Qum qishlogʻi – 6-oktyabr 1981-yil; Qohira) — Misrning davlat va siyosat arbobi. 1970-yildan 1981-yilda oʻldirilishigacha Misrning uchinchi prezidenti boʻlgan.

 Hayoti 
Anvar Sadat 1918-yilning 25-dekabrida Misr sultonligi Minufiya viloyati Mit Abu al Qum qishlogʻida tugʻilgan. 1938-yilda Misr qirolligining poytaxti Qohiradagi “Qirollik harbiy akademiyasi”ni bitirgan. J. A. Nosir boshqargan “Ozod zobitlar” inqilobiy tashkiloti aʼzosi (1950), Milliy demokratik partiya raisi (1978). 1952-yil iyul inqilobida qatnashgan. Misr vitse-prezidenti (1964-1966, 1969-1970), prezidenti (1970-yildan).

Anvar Sadat mamlakat iqtisodiy va ijtimoiy hayotini liberallashtirish yuzasidan chora-tadbirlar oʻtkazgan. Misrda “ochiq eshiklar” siyosatini joriy qilgan. 1972-yil iyulda u SSSR harbiy maslahatchilari hamda mutaxassislari xizmatidan foydalanmaslik qaroriga kelgan. 1973-yil 6-oktyabrda Isroilga qarshi urush boshlagan. SSSR va Misr oʻrtasida tuzilgan “SSSR va Misr o‘rtasidagi do‘stlik to‘g‘risidagi bitim”ni 1976-yilning mart oyida bekor qilgan. 1977-yil 19-noyabrda ilk bor Isroilga borgan. Ertasiga esa Quddusdagi “Al-Aqso” masjidiga, keyin esa Isroil bosh vaziri Menaxem Begin bilan birga “Yad va-Shem” memorial majmuasiga borgan. Shu kuni kechqurun Anvar Sadat Knesset yig‘ilishiga ishtirok etib, parlament tribunasidan Isroil va arab davlatlari o‘rtasida tinchlik o‘rnatishga chaqirib nutq so‘zlagan. Nutqda 6 kunlik urush davomida egallangan barcha davlatlar hududidan Isroil qo‘shinlarining olib chiqib ketilishini talab qilgan va mustaqil Falastin davlatini tuzish zarurati haqida gapirgan,biroq u o‘z chiqishida Falastin ozodlik tashkilotini tilga olmagan va bu Isroil tomonidan ijobiy qabul qilingan. Bu voqealardan soʻng Suriya milliy motam e’lon qilgan, Falastin ozodlik tashkiloti esa Anva Sadatning mazkur harakatini xoinlik deb atagan, Liviya Misrdagi barcha fuqarolaridan zudlik bilan vatanga qaytishni talab qilgan. Anvar Sadatning Isroilga tashrifini Saudiya Arabistoni ham qoralagan. Tehron namoyishchilari esa “El-Al” aviakompaniyasi vakolatxonasining oynalari sindirishgan.

Nobel tinchlik mukofoti laureati (1978-yil dekabr). 

Anvar Sadat Isroil bosh vaziri Menaxem Begin bilan AQSH vositachiligida 1979-yil 26 martda Kemp Devid (AQSH) tinchlik shartnomasini imzolagan. Unga binoan, Isroil 3 yil mobaynida oʻz qoʻshinlarini Sinay yarim orolidan olib chiqib ketishga vaʼda bergan. Oʻz navbatida Anvar Sadat Isroil bilan siyosiy, iqtisodiy va madaniy munosabatlarni tiklashga rozilik bergan. 

1981-yil 6-oktabr kuni islom fundamentalistlari “Al-Gama’a al-Islomiyya” va “Misr Islomiy jihodi”ning terroristik guruhlari birlashib, Isroil bilan yaqinlashgani sababli qasos olish uchun Anvar Sadatga suiqasd uyushtirishgan va otib oʻldirilgan.

 Adabiyotlar 

Ad:. Knyazev A. G., Yegipet posle Nasera, 19701981, M.,1986;

Primakov Ye. M, Istoriya odnogo zagovora, M., 1985.

 Manbalar 

 Havolalar 

Turkum:1918-yilda tugʻilganlar
Turkum:1981-yilda vafot etganlar
Turkum:6-oktyabrda vafot etganlar
Turkum:25-dekabrda tugʻilganlar