Muharram Orifxonova

Mukarram Majidovna Orifxonova (1911, Chimkent — 1974, Toshkent) — botanik olima, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1970), biologiya fanlari doktori (1965), professor (1968). Toshkent tibbiyot texnikumini tamomlab (1926—31), Margʻilon dorixonasida assistent-farmatsevt boʻlib ishlagan. Oʻrta Osiyo universitetining biologiya fakultetini tugatgan (1937). Shu universitet yuksak oʻsimliklar kafedrasida assistent (1942—43), dotsent (1944—68). Ilmiy ishlari, asosan, Fargʻona vodiysidagi oʻsimliklar qoplamini oʻrganishga oid. Orifxonova choʻl yaylovlarini oʻzlashtirish masalalariga qaratilgan bir qancha ilmiy ekspeditsiyalar qatnashchisi.

M.Orifxonova ning hayot yo'li ilm-fanga intilgan barcha xotin-qizlarning hayot yo'lidir. 

M.Orifxonova faqat fanni egallshdagi, rus tilini qiyinchiliklarini emas, balki muhitnig ijtimoiy-siyosiy, diniy-fanatik to'siqlarini ham yengib o'tdi. Dastlabki yillarda u paranji-chachvon bilan o'qishga borib yurdi. bir necha yildan keyin uni tashladi. Shunday bo'lsa-da, u vatani Chimkentga borar ekan, u yana paranji -chachvon tutishga majbur bo'lardi. Toshhkentda Mukarram ochiq uz bilan yurishini eshitgan qarindoshlari uni erga berib, ozodlikdan mahrum qilishmoqchi bo'ladilar. Biroq ozodlik sharbatini totgan qizning irodasini bukish qiyin bo'ladi. Shundan keyin ular Toshkentga o'qishga yashirincha qatnayotgan Mukarramni tutib olib, urib , uning bir ko'zini o'yib oladilar. Bu bilan ular qizni bilim nuridan mahrum qilmoqchi bo'ladilar. Ammo eski dunyo zulmati va jaholatiga nisbatan nafrati jo'shib ketgan qiz, qanday bo'lasda o'qishni davom ettirishga ahd qiladi. 

Universitetni tugatgach, Mukarram aspiranturada qoldi. 1942-yilda O'rta Osiyo Davlat universitetida birinchi o'zbek qizi fan kandidati ilmiy darajasini olish uchun dissertatsiya yoqladi. Bu - Mukarram Orifxonova edi. Keyinchalik u fan doktori, ToshDU professori bo'ldi, butun bilimi va kuch-quvvatini o'sib kelayotgan yosh avlodni tarbiyalashga bag'ishladi.

 Manbalar 
 Fargʻona vodiysining oʻsimliklar qoplami, T., 1967.

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari