Kvant sonlar

Atom kvant sonlari – kvant mexanika qonunlariga muvofiq harakatlanayotgan atomning uzluksiz boʻlmagan fizik qiymatlarini belgilash uchun ishlatiladigan sonlar. Mas, atomning energetik holati bosh kvant soni p qiymati bilan belgilanadi. Atomdagi harakat miqdori momenti orbital kvant soni F, magnit momenti s, magnit kvant soni t bilan bogʻliq.

Kvant sonlar — atom yadrosi, atom, molekulalar va boshqa kvant sistemalar, shuningdek, elementar zarralar, gipotetik zarralar, kvarklar va glyuonlarning energetik holatlari va fizik xossalarini ifodalovchi butun yoki yarim butun sonlar. Kvant sonlar tushunchasi fizikaga dastlab atom spektrini oʻrganishda kiritilgan. Atomdagi bogʻlangan elektronlarning holatlari 4 kvant sonlar bilan ifodalanadi; elektronning yadrodan oʻrtacha uzoqligini ifodalaydigan bosh 

Kvant raqamlari - atomlardagi elektronlarning xususiyatlarini tavsiflovchi raqamlar. To'rtta kvant soni mavjud:

Asosiy kvant soni (n): Bu kvant soni elektronning energiya darajasini tavsiflaydi. n qiymati qanchalik katta bo'lsa, energiya darajasi shunchalik yuqori bo'ladi. n ning mumkin boʻlgan qiymatlari 1, 2, 3, 4.....

Orbital kvant soni (l): Bu kvant soni elektron orbitalning shaklini tavsiflaydi. l ning qiymatlari 0 dan n-1 gacha. ning mumkin boʻlgan qiymatlari 0,1,2...... n-1

Magnit kvant soni (m): Bu kvant soni fazodagi elektron orbitalning yo'nalishini tavsiflaydi. m ning qiymatlari -l dan l gacha, shu jumladan 0.

Spin kvant soni (s): Bu kvant soni elektronning spinini tavsiflaydi. s qiymati +1/2 yoki -1/2 bo'lishi mumkin.

To'rtta kvant soni birgalikda atomdagi elektronni aniq belgilaydi. Bosh kvant soni n elektronning energiya darajasini belgilaydi. Orbital kvant soni l elektron orbitalning shaklini aniqlaydi. Magnit kvant soni m elektron orbitalning fazodagi yo'nalishini aniqlaydi. Spin kvant soni s elektronning spinini aniqlaydi.

Kvant raqamlari muhim ahamiyatga ega, chunki ular atomning elektron konfiguratsiyasini aniqlash uchun ishlatilishi mumkin. Elektron konfiguratsiyasi atomdagi elektronlarning joylashishini tavsiflash usulidir. Elektron konfiguratsiyasi atomning kimyoviy xossalarini bashorat qilish uchun ishlatilishi mumkin.

Kvant raqamlari atomlardagi elektronlarning harakatini tushunishda ham muhimdir. Misol uchun, kvant raqamlari nima uchun elektronlar faqat ma'lum energiya darajalarida mavjud bo'lishi mumkinligini va nima uchun elektronlar yadro atrofida faqat ma'lum usullar bilan aylanishi mumkinligini tushuntirish uchun ishlatilishi mumkin.

Kvant raqamlari atomlarning faolligi va ionlanish energiyasi kabi xususiyatlarini tushuntirish uchun ham ishlatiladi.

Kvant raqamlari kvant mexanikasining asosiy qismi bo'lib, materiyaning atom va subatomik darajadagi xatti-harakatlarini tavsiflovchi nazariyadir. Kvant mexanikasi murakkab va mashaqqatli mavzu, ammo u atrofimizdagi koinotni tushunish uchun zarurdir.

 Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil