Kavshar

Kavshar —  metall ish qismlarini doimiy bog‘lash uchun ishlatiladigan eriydigan metall qotishmasidir. Kavshar eritilib, birikma qismlarini qoplaydi va u sovigach, qismlarni bir-biriga bog‘laydi. Kavshar sifatida ishlatiladigan metall yoki qotishmalar biriktiriladigan qismlardan pastroq erish nuqtasiga ega bo‘lishi kerak. Bundan tashqari, kavshar birikmaning vaqt o‘tishi bilan oksidlanish va korroziyadan zarar ko‘rishiga chidamli bo‘lishi lozim. Elektr aloqalarini yaratishda ishlatiladigan kavshar esa yaxshi elektr xususiyatlariga ega bo‘lishi kerak.

Yumshoq kavshar odatda 90 dan 450 °C (190 dan 840 °F; 360 dan 720 K)Frank Oberg, Franklin D. Jones, Holbrook L. Horton, Henry H. Ryffel eds. (1988) Machinery's Handbook 23rd Edition Industrial Press Inc., p. 1203.  gacha bo‘lgan erish nuqtasiga ega bo‘lib, elektronika, suv quvurlari va varaqlangan metall ishlari uchun keng qo‘llaniladi. Eng ko‘p ishlatiladigan qotishmalar 180 dan 190 °C (360 dan 370 °F; 450 dan 460 K) gacha eriydi. 450 °C (840 °F; 720 K) dan yuqori erish nuqtasiga ega qotishmalar yordamida bajariladigan kavsharlash ishlari esa “qattiq kavsharlash”, “kumush kavsharlash” yoki brazing deb ataladi.

Ma’lum nisbatlarda ba’zi qotishmalar evtektik bo‘ladi — ya’ni, qotishmaning erish nuqtasi ushbu tarkibiy qismlarning aralashmasi uchun eng past bo‘lib, u muzlash nuqtasi bilan mos keladi. Evtektik bo‘lmagan qotishmalarda esa qattiq va suyuq nuqtalar sezilarli darajada farq qilishi mumkin, chunki ular aniq qattiq va suyuq o‘tishlarga ega. Evutektik bo‘lmagan aralashmalar odatda yuqori haroratga yetganda, pastroq erish nuqtasiga ega fazadagi erigan matritsa ichida qattiq zarrachalarning pastasi shaklida mavjud bo‘ladi. Elektr ishlarida, agar birikma bu “pasta” holatida to‘liq qattiqlashmasdan oldin buzilsa, yomon elektr aloqasi paydo bo‘lishi mumkin; evtektik kavshar ishlatish bu muammoni kamaytiradi.

Evtektik bo‘lmagan kavsharning pasta holatidan esa suv quvurlari ishlarida foyda olish mumkin, chunki bu kavsharni soviganda shakllantirish imkonini beradi, masalan, quvurlar orasidagi suv o‘tmas birikmani ta’minlash uchun, natijada “yopishtirilgan birikma” hosil bo‘ladi.

 Manbalar