Ache

Xalq tarixi 
Achelar anʼanaviy ravishda ovchilar va terimchilar xalqi sifatida yashagan. Ularning tirikchiligi ov qilish, meva, asal va ildiz terish bilan bogʻliq edi. XX-asrda, Stroessnerning diktatura tizimi ostida, ular aslida ommaviy qirgʻin qilingan va ilgari bosib olingan yerlardan koʻchirilgan. XX-asrning 70-yillarida Acheni rezervatsiyaga ommaviy deportatsiya qilish amalga oshirildi, ammo 2000-yilda ularga oʻz ona hududlariga qaytishga ruxsat berildi. Achelarning hozirda aholi soni 1500 dan ortiq kishiПарагвай: общины коренного народа аче · Global Voices по-русски.

Ache haqida bir qator antropologik tadqiqotlar mavjud .

Yulian Semyonovning „Ekpansiya II“ kitobida 1940-yillarning oxirida Isaev-Stirlitzning Janubiy Amerikadagi faoliyati haqida yozilgan. Bu davrda Paragvayda Acheni tekin ovlashga ruxsat berilgani aytiladi.

 Geografiya va boʻlinish 
Achelar birinchi marta XVII-asrda iyezuitlar tomonidan tasvirlangan. Ular toʻrtta endogamik guruhdan iborat boʻlib, ular orasidagi munosabatlar tinch emas edi. Bu janubiy Ache, Ache Va, Ache Gatu va Yvytyrusu guruhlari edi. Til guarani tillariga tegishli. Ache hozirda asosan ettita aholi punktlarida istiqomat qiladi: Chupa Pou, Arroyo Bandera, Kuetuvy, Kuetuvywe, Cerro Moroti, Puerto Barra va Ypetimi. Kuetuuvă 2000-yilda Ache tashkiloti La Liga Nativa por la Autonomía, Justicia y Ética (avtonomiya, adolat va axloq boʻyicha milliy liga) tomonidan yaratilgan.

 Adabiyotlar 
 Philippe Edeb Piragi, «Los Aché del Paraguay y las revelaciones de la 'Palabra de los Ancestros' : de la tradición oral a la resistencia cultural», Suplemento Antropológico, Vol.XXXVI, N°1, junio 2001, pp.: 147—245, CEADUC, Asunción, PARAGUAY.
 Бартоломеу Мелья, Луиджи Миралья, Марк и Кристина Мюнцель, Агония индейцев аче-гуаяки, М., Прогресс, 1982, 160 с.
 Manbalar 

 Havolalar 
 Последние из аче Журнал «Вокруг Света» № 8 (2587). Август 1974
Turkum:Paragvay Xalqlari