Geometrik progressiya

Geometrik progressiya — har bir hadining oldingi hadiga nisbati oʻzgarmas boʻlgan sonlar ketma-ketligi. Bu nisbat geometrik progressiya mahraji deyiladi. Nomi quyidagi xossasidan kelib chiqqan: musbat sonlardan tashkil topgan geometrik progressiyaning har bir hadi ikki qoʻshnisining geometrik oʻrtasida" iborat. Geometrik progressiyada har bir son oldingi sonni doimiy songa koʻpaytirib aniqlanadi (2, 8, 32, 128,… q =4). Maxraji q boʻlgan geometrik progressiya hadlari q, aq, aq2, aq* va hokazo. p — hadi a=aq"~x, bu yerda a — geometrik progressiyaning birinchi hadi.

Geometrik progressiyaning qatiy taʼrifi: at-a va l=2 dan boshlab a=an_Kq. Masalan, shaxmat taxtasining birinchi katagiga 1 dona, 2-katagiga 2 dona, 3-katagiga 4 dona va hokazo, keyingi katakka avvalgisidan ikki marta koʻp bugʻdoy donasi qoʻyilsa, jami bugʻdoy donalari soni 5"64=264—1 ta boʻladi.

Mahraji — \<q<\ boʻlgan geometrik progressiyalar cheksiz kamayuvchi deyiladi, chunki |d,|>|v2|>|a3|>… Bu holda p cheksiz oʻsganda Sn yigʻindi -TZ\ miqdorga intilib, u cheksiz kamayuvchi geometrik progressiyaning yigʻindisi deyiladi. Bundan, mas, 0,66666666… cheksiz oʻnli kasr 2/3 ga tengligi kelib chiqadi.

 Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Turkum:Algebra
Turkum:Geometriya