Agʻdash

Agʻdash () — Ozarbayjon Respublikasidagi shahar (1900-yildan). Agʻdash temir yoʻl stansiyasidan 47 km. Aholisi 20,9 ming kishi (1999). Yogʻ-sir, avtomobil tuzatish, paxta tozalash, sut zavodlari bor. Qadimiy shahar, ipak va ipak buyumlari savdosi bilan mashhur boʻlgan. Karvonsaroy saqlangan. Agʻdash 16-asrda vujudga kelgan.

 Tarixi 
19-asr boshlarida Sheki xonlıgıning Agʻdash tumanidagi kichik Uchgovag qishlogʻi keyinchalik Agʻdash deb atalgan.

1819-yilda Sheki xonligi oʻrnida Sheki viloyati tashkil topdi. Keyinchalik 1840-yil 22(10)-apreldagi „Kavkazorti maʼmuriy islohot qonuni“ga muvofiq Shaki viloyati Kaspiy viloyati tarkibiga kirdi va shundan keyin u „Sheki uyezdi“ deb ataldi. 1846-yilda Kaspiy viloyati tugatilgandan keyin Sheki uyezdi avval Kaspiy viloyatida tashkil etilgan Shamaxi gubernatorligi (1859-yildan Boku viloyati deb atalgan) tarkibida qoldi, biroq keyinchalik Sheki uyezdi Boku viloyati tarkibidan chiqarildi va 1867-yil oxirida yangi tashkil etilgan Yelizavetpol gubernatorligi tarkibiga qoʻshildi. Oʻsha paytda Sheki uyezdi maʼmuriy markaz nomiga koʻra rasman Nuxa uyezdi deb atalgan. 1873-yilda Nuxa uyezdi hududining bir qismi Yelizavetpol gubernatorligining Aresh uyezdi deb atalgan boshqa bir uezdga ajratildi.

 Paxtachiligi 
1887-yilda Lodz kontoriyasining boshligʻi Ramendik Agʻdashga kelib, paxta maydonlarini ochdi, Xitoyda ishlab chiqarilgan 4 ta paxta mashinasi va paxtani dastlabki qayta ishlash va qadoqlash uchun press oʻrnatdi. 1897-yilda Agʻdashda paxtachilik uchun xitoy mashinalaridan iborat yettita zavod boʻlgan. Agʻdash bozorida 1888-yilda 3100 pud paxta sotilgan boʻlsa, 1892-yilda bu raqam 28000 pudga yetdi.

19-asr oxirida Agʻdash butun Kavkazda paxta ishlab chiqarish, qayta ishlash va sotish markaziga aylandi. Shuning uchun 1904-yilda Agʻdashda Kavkaz paxtakorlarining birinchi qurultoyi boʻlib oʻtdi.

 Taʼlimi 
Ozarbayjonda ilk ochilgan taʼlim muassasalaridan biri 1882-yil 25-oktyabrda Agʻdash shahrida pedagog Sulaymon Gʻoyibov tomonidan asos solingan rus-tatar maktabi boʻldi. Oʻsha davrda Ozarbayjondagi uchta maktabdan biri Agʻdashda ochilgani bejiz emas. Chunki bundan oldin Agʻdashda oʻsha davrgacha odamlarga taʼlim beradigan 20 tagacha madrasa boʻlgan.

Shahar maqomi 1900-yilda Agʻdash qishlogʻiga berilgan. 20-asr boshlarida Agʻdashda „Nəshri-maarif“ jamiyati, qiroatxona, „Saadat“ qizlar maktabi, „Saodat“, „Dorulirfan“ va „Rushdiye“ kabi taʼlim muassasalari faoliyat yuritgan. Bu muassasalarda Muxtor Afandizoda, Donat Mammadzoda, Hasan Afandiyev kabi pedagoglar faoliyat yuritgan.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.
 Azerbaijan with Excursions to Georgia, 3rd edition p237 by Mark Elliott published by Trailblazer, 2004

 Havolalar  
Agdash Town News sayti
Norasmiy sayti

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Turkum:Ozarbayjon shaharlari
Turkum:Agdash
Turkum:Yelizavetpol guberniyasi