Bazda

Bazda — Qashqadaryo viloyatida ilk oʻrta asrlarda mavjud boʻlgan shahar, Nasafdan soʻng ikkinchi yirik shahar hisoblangan. Bazda oʻrnida hozir Qamashidan 10 km janubiy-gʻarbda joylashgan Koʻhna shahar harobasi mavjud. 9-10-asr manbalarida Nasaf viloyatidagi jomeʼ masjidi boʻlgan ikki shahardan biri (Kasba shahri bilan birga) sifatida tilga olingan. 10-asrda esa ayrim manbalarga koʻra, kattaligi jihatidan poytaxt shahar — Nasafdan ham yirik boʻlgan. Samoniy (12-asr) Bazdani Nasafdan Buxoroga boruvchi yoʻldagi "mustahkam qalʼa" deb qayd qilgan, Bazda yirik savdo markazi boʻlgan, shahar atrofida dehqonchilik rivojlangan. Shahar ahli quduqlardan suv ichgan. Bazda ark (150x100 m), mudofaa devori bilan oʻralgan shahriston (55 ga) va raboddan tashkil topgan. Bazda arkining eng quyi qatlamidan milodning boshlariga oid topilmalar chiqqan. Bazda va Kasbi shahri qalʼalari oʻrta asrlarda Qashqadaryoning quyi oqimi havzasidagi muhim strategik qalʼa boʻlgan. Har ikki qalʼa tepalikda, 20 km oraliqdagi masofada joylashgan boʻlib, bir tepalikdan ikkinchi tepalik koʻrinib turgan. Qadimda ular Qarshi vohasini koʻchmanchilar hujumidan mudofaa etish maqsadida qurilgan boʻlsa kerak. Shu tufayli 6-asrda sosoniylar sarkardasi Bahrom Choʻbin oʻz qoʻshini uchun qarorgoh qilib Nasafni emas Kasbini tanlagani bejiz boʻlmasa kerak.

 Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


Turkum:Qashqadaryo viloyati
Turkum:Oʻzbekiston qadimiy shaharlari