Bosmachilik

Qoʻrboshilar harakati — Turkistonda sovet hokimiyati va bosqinchi qizil armiyaga qarshi olib borilgan qurolli harakatga shoʻro hukumati davrida berilgan rasmiy nom.

 Etimologiya 
"Bosmachi" soʻzi aslida turkiy „bosmoq“ (hujum qilmoq) feʼlidan yasalgan. Xalq oʻrtasida „bosmachi“ deb harbiy birlikka aloqasi boʻlmagan jinoyatchi unsurlar, oʻgʻri va bezorilar tushunilgan. Shuningdek birovlarning yurtini bosib olgan bosqinchilarni ham „bosmachilar“ deyish mantiqan toʻgʻri keladi. 1918-yilning boshidan 1919-yil oʻrtalarigacha boʻlgan arxiv hujjatlarida „bosmachi“ soʻzi uchramasdan, uning oʻrniga „qaroqchi“, „bosqinchi“ iboralari qoʻllangan. 1919-yilning oʻrtalaridan boshlab avval vaqtli matbuotda, soʻngra rasmiy hujjatlarda „bosmachi“ va „bosmachilik“ iboralari keng ishlatilgan. Bu iboralar milliy ozodlik harakatining mohiyatini soxtalashtirish, ajdodlarimizning sovet rejimi va bolsheviklar hukmronligi hamda qizil armiyaning bosqinchilik siyosatiga qarshi olib borgan qurolli kurashlarini niqoblash uchun buyuk davlat shovinistlari tomonidan oʻylab topilgan hamda „banditlik“, „qaroqchilik“ degan soʻzlar bilan asossiz ravishda bir qatorga qoʻiilgan.

 Afgʻonistondagi 
1979—89-yillarda SSSRning Afgʻonistondagi intervensiyasiga qarshi afgʻon xalqining olib borgan ozodlik kurashi qatnashchilarini ham dastlab sovet matbuoti „bosmachilar“ deb nomladi. Keyinchalik oʻz vatanining mustaqilligi uchun kurashgan afgʻon mujohidlari „dushmanlar“ deb ataldi.

 Yana qarang 

 Turkiston general-gubernatorligi
 Turkistonda sovet rejimiga qarshi qurolli harakat
 Ibrohimbek
 Oʻrta Osiyo qoʻzgʻoloni

 Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Turkum:Oʻzbekiston tarixi
Turkum:Tojikiston tarixi
Turkum:Qozogʻiston tarixi
Turkum:Qirgʻiziston tarixi
Turkum:Bosmachilik
Turkum:Rossiya fuqarolar urushi
Turkum:Oʻrta Osiyo
Turkum:Pan-millatchilik
Turkum:Dehqonlar qoʻzgʻolonlari
Turkum:Rossiya imperiyasiga qarshi qoʻzgʻolon
Turkum:Sovet Ittifoqi ishtirokidagi urushlar
Turkum:Oʻzbekiston ishtirokidagi urushlar
Turkum:Sovet Ittifoqining bosqinlari
Turkum:Antikommunistik tashkilotlar
Turkum:Afgʻon fuqarolar urushi (1928–1929)