Baylaqon

Baylaqon () — Ozarbayjonning Baylaqon tumani maʼmuriy markazi. Sovet davrida stalinchi arbob Andrey Jdanov sharafiga Jdanovsk () deb nomlangan. Sovet Ittifoqi qulashi ortidan 1991-yilda tarixiy nom qaytarilgan. Baylaqon Ozarbayjonning eng eski shaharlaridan biri. Araks va Koʻra daryolari birlashadigan yerga yaqin joyda joylashgan (Arronsa). 1221-yilda moʻgʻullar istilosi davrida vayron qilingan va 1403-yilda Amir Temur tomonidan qayta tiklangan.

 Tarixi 
Baylaqon oʻrnida Oʻren qal’a manzilgohi boʻlgan. Ayrim tarixchilar Baylaqonni 6-7-asrlarda asosiy harbiy-siyosiy markaz vazifasini bajargan Paytakaran bilan bogʻlaydi. Biroq, boshqa tarixchilar Paytakaran Oʻren qal’adan 7-8 kilometr janubi-sharqda joylashgan alohida shahar boʻlganini taʼkidlaydi. Baylaqonga sosoniylar podshohi Qubod I (hukmronlik yillar 488-496, 498/9-531) asos solgan, deb ishoniladi. Rus sharqshunosi Vladimir Minorskiy „Baylaqon“ (ehtimol, Bēl-ākān) nomini Gilondagi Baylaman (Bel-mān, „Bellar uyi“) bilan bogʻliq deb hisoblagan. U bu nomni Baylaqon eronlik koʻchmanchilarni asosan Gilondan, shuningdek, Kaspiy dengizi janubidagi boshqa hududlardan qabul qilganidan dalolat deb hisoblagan. VI asrda „Paydangaron“ (uning nomi suryoniy tilida yozilgan) Sharqdagi Ossuriya cherkovining yeparxiyasi boʻlib, ulardan ikkitasining yepiskopi maʼlumFiey, Pour un Oriens Christianus Novus, 119. Musulmonlar istilosi paytida Baylaqon arab sarkardasi Salmon ibn Robiyaga (650-yilda vafot etgan) hech qanday qarshilik koʻrsatmasdan taslim boʻlganligi haqida xabar berilgan. Baylaqon oʻrta asr geograflari tomonidan kamtarona, ammo gullab-yashnayotgan shahar sifatida tilga olinadi, u oʻzining matolari va nāṭef nomli qandolatchilik mahsuloti bilan mashhur.

12-asrda shahar Gruziyaga soliq toʻlashga majbur boʻldi va 1221-yilda moʻgʻullar tomonidan talon-taroj qilindi, aholini oʻldirib, yoqib yubordi. Biroq, omon qolganlar keyinchalik qaytib kelib, uni qayta qurishdi. 14-asr oxirida u Temur tomonidan vayron qilingan, keyinchalik Amir Temurning oʻzi qayta tiklagan, ammo shahar tashlab ketilgan. Uning xarobalari hozirda Oʻren qal’a deb nomlanadi va Kabirli qishlogʻi yaqinida, zamonaviy Baylaqon shahridan 22 km uzoqlikda joylashgan.

 Manbalar 

 Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil  





Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Turkum:Ozarbayjon shaharlari
Turkum:Osiyo tarixi
Turkum:Sosoniylar shaharlari