Toʻqtagʻul (tuman)

Toʻqtoʻgʻul tumani () - Qirgʻiziston Respublikasining Jalolobod viloyatidagi tuman.

Maʼmuriy markazi — Toʻqtoʻgʻul qishlogʻi.

 Tarixi 
1926-yilda tuman sifatida tashkil etilgan. Tuman tashkil topgunga qadar 1920-yilda Qirgʻiziston hududida Sovet hokimiyati oʻrnatilishi bilan Namangan uyezdiga qarashli boʻlgan Ketmontepa vodiysida Muztoʻr, Suvsamir va Arim boʻlisliklari mavjud boʻlgan. 1926-yilda bu uch volost birlashtirilib, tuman tashkil etildi. 1939-yilgacha Ketmontepa tumani mashhur shoir, qoʻshiqchi, mutafakkir Toʻqtagʻul Satilgʻan oʻgʻli sharafiga nomlangan.

 1930-yil sentyabrda Qirgʻiziston SSR tarkibida Ketmontepa tumanining markazi Qorasuv-Aqchiy qishlogʻi boʻlib, tashkil etilgan.
 1936-yil sentyabrda markazi Uch-Terek qishlog‘i boʻlib qayta tashkil etildi.
 1939-yilda Ketmontepa va Uch-Terek tumanlari Jalolobod viloyati tasarrufiga o‘tgan.
 1940-yil dekabrda Ketmontepa tumani Toʻqtagʻul tumani deb ataldi, markazi Toʻqtagʻul qishlog‘i boʻlgan.
 1956-yilda Uch-Terek tumani tugatilib, Jalolobod viloyatidan Oʻsh viloyati tarkibiga kirdi.
 1980-yilda Toʻqtagʻul tumani Oʻsh viloyati tarkibidan chiqib, Talas viloyati tarkibiga oʻtkazildi. 1988-yilda Talas viloyati tugatilgani sababli Toʻqtagʻul tumani Oʻsh viloyatiga oʻtkazildi.
 1990-yilning dekabr oyida Toʻqtagʻul tumani qayta tashkil etilgan Jalolobod viloyati tarkibiga kirganТоктогул районунун кыскача тарыхы.

 Geografiyasi 
Toʻqtoʻgʻul tumani Jalolobod viloyatining shimoli-sharqiy qismida joylashgan. Tuman Qirgʻizistondagi uch viloyat ( Talas, Chuy, Norin ) bilan chegaradosh hisoblanadi.

Tuman hududidan Norin daryosi oqib oʻtadi. Qirgʻizistondagi eng yirik Toʻqtoʻgʻul suv ombori ham Toʻqtoʻgʻul tumani hududida joylashgan.

 Aholisi 
2009-yilgi Qirgʻiziston xalqini roʻyxatga olish boshqarmasining maʼ lumotiga loyiq, tumanda  86306 nafar kishi istiqomat qiladilar. Ulardan qirgʻizlar —85683 kishi (yoki 99,3%), ruslar — 188 kishi yoki 0,2%, oʻzbeklar — 185 kishi yoki 0,2%, uygʻurlar — 145 kishi 0,2%, boshqa millatlar — 105 kishi yoki 0,1%.

 Maʼmuriy boʻlinishi 
Tuman tarkibiga bir shahar tipidagi qishloq va 10 ovul okrugi kiradi:Аильные округа и сёла Джалал – Абадской области
 shahar tipidagi qishloq - Toʻqtoʻgʻul qishlogʻi
 Aralbayev ovul okrugi markazi - Toʻluq qishlogʻi
 Bel-Oldi ovul okrugi markazi - Sariq-Soʻgoʻt qishlogʻi
  Yangi-Yoʻl ovul okrugi markazi - Yangi-Yoʻl qishlogʻi
 Qizil-Oʻzgoʻrush ovul okrugi markazi - Qizil-Oʻzgoʻrush qishlogʻi
 Nichke-Soy ovul okrugi markazi - Nichke-Soy qishlogʻi
 Ketmon-Tepa ovul okrugi  markazi - Terak-Suv qishlogʻi
 Sariq-Qamish ovul okrugi markazi - Birlik qishlogʻi
 Abdu Suyerkulov ovul okrugi  markazi -  Toʻrkent qishlogʻi
 Uch-Terak ovul okrugi markazi - Uch-Terak qishlogʻi
 Choʻlpon-Ota ovul okrugi markazi - Choʻlpon-Ota qishlogʻi

 Iqtisodiyoyi 
 Manbalar 

Turkum:Jalolobod viloyatiTurkum:Toʻqtoʻgʻul tumani aholi punktlari