Amangeldi (tuman)

Amangeldi tumani — Qoʻstanoy viloyatining janubi-sharqida joylashgan tuman. Maydoni 22,6 ming km2. Aholisi 16,894 kishi, oʻrtacha zichligi 1 km²-ga 0,75 kishidan toʻgʻri keladi (2010). Batpaqqara tumani nomi bilan 1928-yili tashkil topgan. 1936-yili unga xalq qahramoni Amangeldi nimi berildi. Tumanning maʼmuriy markazi — Amangeldi qishlogʻi.

 Geografiyasi 
Janubi-shrqidan Jilanshiqturme (mutlaq balandligi 250 – 300 m) choʻqqisi, Aygʻirjal (300 – 350 m) va Qirgʻish togʻlarining shimoliy qoyalari (500 m) mavjud. Gʻarbiy tarafining ancha qismini „Torgʻay qoʻlati“ deb nomlanuvchi qadimgi vodiyning sharqiy qoyalari tashkil qiladi. U sharqiy tarafidan Sarioʻzen, Torgʻay, Jilanshiq daryolarining vodiylari bilan kesishadi. Foylali qazilmalari: qoʻngʻir koʻmir, temir koni, boksit va qurilish materiallari. Tuman hududini Qoʻstanoy — Amangeldi, Amangeldi — Orqaliq, Orqaliq — Yesil avtomobil yoʻllari, Orqaliq — Yesil temir yoʻlining janubiy qismi bosib oʻtadi.
Tumanda tabiiy suv kanallaridan Torgʻay, Tasti, Qarinsaldi, Uli Jilanshiq, Qabirgʻa, Qabirgʻa, Baygʻabil, Simtas, Qarasu, Moyildi, Sarioʻzen, Jaldama kabi koʻllar va daryolar ham mavjud. Umumiy avtomabil yoʻllarining uzunligi 806 km, shulardan 262 km asfalt yoʻllar.

 Iqlimi 
Iqlimi keskin kontinenttal, qishi sovuq, yozi issiq va qurgʻoq. Yanvar oyining oʻrtacha harorati 16 — 22 °C, iyulniki 22 — 24 °C. Yogʻingarchilikning yillik miqdori 250 – 350 mm.

 Aholisi 
Tuman aholisining milliy tarkibi (1-yanvar 2010-yil):
 qozoqlar — 16 517 kishi (97,77 %)
 ruslar — 173 kishi (1,02 %)
 boshqalari — 204 kishi (1,21 %)
 Umumiy — 16 894 kishi (100,00 %)

 Hududiy boʻlinishi 
 Amangeldi qishlogʻi
 Qumkeshu qishlogʻi
 Baygʻabilqishlogʻi
 Urpek qishlogʻi
 Tasti qishlogʻi
 Esir qishlogʻi
 Amantogʻay qishlogʻi
 Qabirgʻa qishlogʻi
 Qorasuv qishlogʻi
 Qarinsaldi qishlogʻi
 Stepnyak qishlogʻi
 Ushtoʻgʻay qishlogʻi
 Aqsay qishlogʻi

 Manbalar 

 Havolalar 
 Tumanning rasmiy sayti 

Turkum:Qozogʻiston tumanlari