Qiziljar (tuman)

Qiziljar tumani — Shimoliy Qozogʻiston viloyatining shimoliy qismida joylashgan hudud. Qiziljar tumani 1997-yili Beskoʻl va Sokolov tumanlarini biriktirish natijasida tashkil topdi. Tumanning maʼmuriy markazi – Beskoʻl qishlogʻiQozoq milliy ensiklopediyasi 4 tom .

 Geografiyasi 
Tuman maydoni 6,15 ming km2. Tuman markazi — Beskoʻl qishlogʻi. Viloyat markazi bilan oraliq masofasi 12 kilometr.
Qiziljar tumani shaharga yaqin va Yesil daryosining yoqasida joylashgan. Janubida Yesil va Magʻjan Jumabaev, sharqida Oqqayin, gʻarbida Mamlyut tumanlari bilan va shimolida Rossiyaning Tumen viloyati bilan chegaradosh.

 Aholisi 
Tuman aholisi 2010-yil 1-yanvardagi maʼmulot boʻyicha 49 393 kishini tashkil qiladi.

Tuman aholisining milliy tarkibi (1-yanvar 2010-yil):
 ruslar — 30 885 kishi (62,53 %)
 qozoqlar — 6 841 kishi (24,49 %)
 olmonlar — 1 891 kishi (3,83 %)
 ukrainlar — 1 587 kishi (3,21 %)
 tatarlar — 862 kishi (1,75 %)
 beloruslar — 521 kishi (1,05 %)
 polyaklar — 267 kishi (0,54 %)
 armanlar — 160 kishi
 chuvashlar — 111 kishi
 ozarbayjonlar — 110 kishi
 litvalar — 84 kishi
 mordvalar — 84 kishi
 boshqirdlar — 72 kishi
 oʻzbeklar — 62 kishi
 chechenlar — 51 kishi
 boshqalar — 550 kishi (1,11 %)
 Umumiy — 49 393 kishi (100,00 %)

 Aholi punktlari 
Tumanning katta qishloqlari:
 Beskoʻl
 Sokolov
 Arxangel
 Novokamen
 Novonikol
 Rassvet
 Yakor
 Bogolyubov
 Peterfeld

 Transporti 
Tuman boʻyicha Qozogʻistonning (Petropavlovsk — Almati), Rossiyaning Janubiy Ural temir yoʻli; Petropavlovsk — Esim (RF), Petropavlovsk — Koʻkchatov, Petropavlovsk — Qoʻrgʻon, Petropavlovsk — Omsk (RF) avtomobil yoʻllari, Ufa — Petropavlovsk — Omsk neft quvuri oʻtadi.

 Taʼlim 
Tumanda 67 ta umumiy bilim beruvchi maktab, 2 ta kasibiy-texnik maktab, Novonikol „Yosh oʻspirimlar uyi“, 2 ta bolabogʻcha, viloyat yosh oʻspirinlar va bolalarning velosport sport maktabi, bolalar va yosh oʻspirinlarning jismoniy tarbiya maktabi, Arxangel korreksiya bolalar uyi, yetim bolalar uchun Sokolov maxsus maktab-internati, 9 ta madaniyat uyi, 6 ta klub, 15 ta kutubxona, 3 kinoteatr faoliyat yuritmoqda.

 Tibbiyot 
Tumanda markaziy kasalxona, qishloq kasalxonasi, 9 oilaviy-shifokorlik ambulatoriya, 8 feldsher-akusherlik punkt, 47 feldsher punkt, 14 dorixona, 1 sanepidstansa bar. 1989-yili Pribrejniy qishloq okrugining hududida radon suvi topildi, bu qaynar koʻzi asosida davolash profilaktoriyasi faoliyat yuritmoqda. 1991-yili Mixaylov qishlogʻida er osti mineral suvlarini ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyildi.

 OAV 
Qiziljar tumanida 1967-yildan boshlar rus tilida „Mayak“, 2003-yildan qozoq tilida „Qiziljar“ gazetalari chiqariladi.

 Manbalar 

Turkum:Qozogʻiston tumanlari