Madrid

Madrid 
 75px Bayrogʻi Gerbi
 200px Joylashishi Tashkil qilinishi VIII asr  Viloyat Madrid viloyati Aholi Zichlik 3,228,359 (2005)5,198 kishi/km² Ona tillari Ispancha Shahar hokimi Alberto Ruiz-Gallardón Web sayti www.munimadrid.es

Madrid – Ispaniya poytaxti, Madrid provinsiyasining va Yangi Kastiliya tarixiy viloyatining bosh shahri. Mamlakatning asosiy siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazi. Mansanares daryosi (Taxo havzasi) boʻyida, Meseta platosida, 650 m balandlikda joylashgan. Iklimi quruq subtropik iqlim. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 4,9°, iyulniki 24,2°. Yillik yogʻin 420 mm. Transport yoʻli va avtomobil yoʻllari tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Aholisi 2,8 mln. kishi (1998).

M. ilk bor qoʻlyozmalarda 932 yilda qayd etilgan.M. oʻrnida Yu-asraa mavr-ush/jing Majirit nomli qalʼasi boʻlgan. 1083-yilda arablardan ozod etilgan va 1118-yildan erkin shahar huquqi berilgan. 14—15-asrlarda Kastiliya qirollari qarorgohi. 1561-yildan Ispaniyaning rasmiy poytaxti.

M. va uning atrofidagi korxonalar mamlakatda ishlab chiqariladigan mahsulotning 1/10 qismini beradi. Shahar sanoatining yetakchi tarmogʻi — mashinasozlik (avtomobilsozlik, samolyotsozlik, lokomotivsozlik), elektrotexnika (optika priborlari, radiotexnika va telefon jihozlari, qishloq xoʻjaligi qurollari ishlab chiqarish). Kime (jumladan, plastmassa ishlab chiqarish), qurilish materiallari, poligrafiya, kimyo-farmatsevtika, toʻqimachilik, koʻnpoyabzal, farfor-fayans va boshqa sa-noat korxonalari bor. Badiiy xunarmandchilik (kashta tikish, toʻr toʻqish, zargarlik buyumlari tayyorlash va boshqalar) rivojlangan. M.da yirik korxonalar boshqarmasi, banklar, sugʻurta kompaniyalari, savdo firmalari va birjalar joylashgan. M. — xalqaro turizm markazlaridan. Untlar, Mariya Kristina qirollik kollegiumi, konservatoriya, sanʼatshunoslik va boshqa oʻquv mu-assasalari, Qirollik akademiyasi, ilmiy tadqiqot institutlari, astronomiya rasadxonasi, botanika bogʻi, kutubxonalar, Prado muzeyi, Milliy arxeologiya, sanʼat va boshqa muzeylar bor. Metropoliten qurilgan. Meʼmoriy yodgorliklardan yepiskop ka-pellasi (1520), Pla sa Mayor ansambli (1619), Kirol saroyi (1738—64), cherkovlar, ratusha (17—18-asrlar) va boshqa saqlanganOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 Tarixi 

Arxeologik izlanishlar Mansanares daryosining qirg'og'ida so'nggi paleolit davriga (tahminan 100 ming yil oldin) oid insoniyat izlari borligini isbotlab berdi. Madrid ilk bor solnomalarda eslanadi. Aytishlaricha shaharni Kordobaning amiri Muhammad I leonlar va kastillardan himoya qilgan. 
Shahar ilk bor Madjirit nomi bilan, milodiy 932-yilda atalgan.

 Geografiyasi 

 Iqlimi 

 Hududiy boʻlinishi 
Shahar tumanlari
 Centro: Palacio, Embajadores, Cortes, Justicia, Universidad, Sol.
 Arganzuela: Paseo Imperial, Acacias, Chopera, Legazpi, Delicias, Palos de Moguer, Atocha.
 Retiro: Pacífico, Adelfas, Estrella, Ibiza, Jerónimos, Niño Jesús.
 Salamanca: Recoletos, Goya, Fuente del Berro, Guindalera, Lista, Castellana.
 Chamartín: El Viso, Prosperidad, Ciudad Jardín, Hispanoamérica, Nueva España, Pza. Castilla.
 Tetuán: Bellas Vistas, Cuatro Caminos, Castillejos, Almenara, Valdeacederas, Berruguete.
 Chamberí: Gaztambide, Arapiles, Trafalgar, Almagro, Vallehermoso, Ríos Rosas.
 Fuencarral-El Pardo: El Pardo, Fuentelarreina, Peñagrande, Barrio del Pilar, La Paz, Valverde, Mirasierra, El Goloso.
 Moncloa-Aravaca: Casa de Campo, Argüelles, Ciudad Universitaria, Valdezarza, Valdemarín, El Plantío, Aravaca.
 Latina: Los Cármenes, Puerta del Ángel, Lucero, Aluche, Las Águilas, Campamento, Cuatro Vientos.
 Carabanchel: Comillas, Opañel, San Isidro, Vista Alegre, Puerta Bonita, Buenavista, Abrantes.
 Usera: Orcasitas, Orcasur, San Fermín, Almendrales, Moscardó, Zofio, Pradolongo.
 Puente de Vallecas: Entrevías, San Diego, Palomeras Bajas, Palomeras Sureste, Portazgo, Numancia.
 Moratalaz: Pavones, Horcajo, Marroquina, Media Legua, Fontarrón, Vinateros.
 Ciudad Lineal: Ventas, Pueblo Nuevo, Quintana, La Concepción, San Pascual, San Juan Bautista, Colina, Atalaya, Costillares.
 Hortaleza: Palomas, Valdefuentes, Canillas, Pinar del Rey, Apóstol Santiago, Piovera.
 Villaverde: San Andrés, San Cristóbal, Butarque, Los Rosales, Los Ángeles (Villaverde).
 Villa de Vallecas: Casco Histórico de Vallecas, Santa Eugenia.
 Vicálvaro: Casco Histórico de Vicálvaro, Ambroz.
 San Blas: Simancas, Hellín, Amposta, Arcos, Rosas, Rejas, Canillejas, Salvador.
 Barajas: Alameda de Osuna, Aeropuerto, Casco Histórico de Barajas, Timón, Corralejos.

 Iqtisodiyoyi 

 Madaniyati 

 Bayramlari 
 15-may — Avliyo Isidora kuni.
 13-iyun — Avliyo Antoniya Florid kuni.
 16-iyul — Avliyo Virgen Karmen kuni.
 7-avgust — Avliyo Kayetana kuni.
 10-avgust — Avliyo Lavrentiy kuni.
 15-avgust — Avliyo Virgen Paloma kuni.
 12-oktyabr — Avliyo Virgen Pilar kuni.
 9-noyabr — Avliyo Virgen Almudena  kuni.

 Hamdoʻstlik shaharlari 
  Afina (), Yunoniston (1971-yil 4-may)
  Pekin (), Xitoy (1985 16-sentabr)
  Belgrad, Serbiya
  Berlin (), Germaniya (1988)
  Buenos-Ayres, Argentina
  Bordo, Fransiya
  Bogota, Kolumbiya
  Bryussel, Belgiya
  Karakas, Venesuela
  Gavana, Kuba
  Lissabon, Portugaliya
  Managua, Nikaragua
  Mexiko, Meksika  Montevidio, Urugvay
  Moskva, Rossiya
  Nyu-York, AQSh
  Nuakshot, Mavritaniya
  Panama shahri, Panama
  Parij, Fransiya
  Kito, Ekvador
  Rabot, Morokko
  San-Xose, Kosta Rika
  Tegusigalpa, Gonduras
  Tripoli, Liviya
  Varshava, Polsha
  Qohira (), Misr

 Havolalar 
Madrid shahrining rasmiy vebsayti 
Madrid shahrining metrosi 

 Manbalar 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari  Turkum:Ispaniya shaharlari