Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi

Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi – Oʻzbekiston Respublikasi ijroiya hokimiyati organi hisoblanib, oʻz vakolatlari doirasida fuqaro va inson erkinligi va huquqlarini himoyalashda davlat boshqaruvini amalga oshiradigan, huquq-tartibotni saqlash, jamoat xavfsizligini taʼminlash va bevosita Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar organlari va Ichki ishlar vazirligining ichki qoʻshinlari faoliyatining asosiy yoʻnalishlarini amalga oshiradi.

 Tarixi 
1919-yil 26-iyunda Turkiston ASSR Ichki Ishlar Xalq Komissariatining „Rossiya Sovet Federatsiyasining Turkiston Respublikasidagi Sovet ishchi-dehqon militsiyasi toʻgʻrisidagi Nizom“, oʻsha yilning iyul oyida qabul qilingan „Turkiston ASSRda, jinoiy qidiruvni tashkil etish toʻgʻrisidagi Nizom“, 1948 iilda qabul qilingan „Militsiya postlari va patrul xizmatining Nizomi“, 1953 yil 20-iyuldagi Oʻzbekiston SSR Vazirlar Kengashining „Oʻzbekiston SSRda jinoyatchilikka qarshi kurashni kuchaytirish va jamoat tartibini saqlash choralari toʻgʻrisida“gi qarori, ichki ishlar idoralarida dastlabki tergov yuritish huquqini bergan sobiq ittifoq Oliy Kengashi Rayosatining 1963 yil 6-apreldagi „Jamoat tartibini saqlash idoralariga dastlabki tergovni olib borish huquqini berish toʻgʻrisida“gi farmonlari Oʻzbekiston SSR ichki ishlar organlari faoliyatining asosi boʻlgan. Oʻzbekiston Respublikasi mustaqillikka erishgandan soʻng, ichki ishlar idoralari faoliyatida koʻplab oʻzgarishlar amalga oshirildi. Vazirlik Vazirlar Mahkamasining 1993 yil 8-yanvardagi 16—sonli „Ichki ishlar idoralarida xizmat oʻtash tartibi haqidagi Nizom“, 2001 yil 27 mart kuni Oʻzbekiston Prezidentining „Ichki ishlar idoralari faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisida“gi farmoni asosida ishlamoqda. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki Ishlar Vazirligining Nizomi va tuzilmasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1991 yil 25-oktabrdagi № 270-sonli qarori bilan tasdiqlangan. 2006-yil 25-oktabrdagi Oliy Majlis qaroriga muvofiq, shu kun ichki ishlar xodimlari kuni deb belgilandi.

 IIV maxsus belgilari 
IIVning bayrogʻi namunasi – toʻq kulrang toʻgriburchakli matodir, uning old va orqa tomonlari markazida geralʹdik belgi – diametri 98 sm boʻlgan aylana ichiga chizilgan IIVning emblemasi tasvirlangan. Geraldik belgi – IIVning emblemasi (oʻng tomondagi suratda, tahr.) chetlari bronza rangda hoshiyalangan halqali toʻq kumush aylana koʻrinishiga ega. Ichki chiziq markazida hayotiy kuchni ifodalovchi qizil rangli yoʻl-yoʻl chiziq tushirilgan. Halqali chiziqning tepa qismida idoraviy mansublikni koʻrsatuvchi soʻzlar yozilgan, yozuvlar qatʼiyat, matonat va shon-sharafni ifodalovchi ikkita sakkiz qirrali yulduz bilan bir-biridan ajratilgan. Aylana oʻrtasida chetlari milliy ornament bilan bezatilgan, ichki va tashqi tahdidlardan himoyani ifodalovchi qalqon tasvirlangan. Uning markazida doira ichiga chizilgan oʻngga aylanishni aks ettiruvchi oktogramma boʻlib, u tartib, muvozanat va kamolotga yetishishni anglatadi. Qalqon ortida – tigʻi pastga qaratilgan va diagonal tarzda kesishgan ikki shamshir – kuch va himoyaning qadimiy ramzi joylashgan. Qalqon va shamshirlar ortida tilla rangda ishlangan, qanotlari yoyilgan, omad va baxt ramzi boʻlgan Xumo qushi tasvirlangan.

 Tashkiliy tuzilishi 
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi markaziy devoni quyidagi organlardan tuzilgan:

 Vazir ()
 Kotibiyat
 Tashkiliy boshqarmasi
 Oʻz xavfsizligi boshqarmasi
 Xalqaro hamkorlik boshqarmasi
 Interpol milliy markaziy byurosi
 Matbuot xizmati
 Harbiy safarbarlik ishlari va fuqarolar mudofaasi boʻlimi
 Nazorat-taftish inspeksiyasi
 Ikkinchi boʻlim
 Yuridik boʻlim
 Jazoni ijro etish departamenti
 Jamoat xavfsizligi masalalari ilmiy-amaliy tadqiqotlar markazi
 Moliya, moddiy texnika va harbiy taʼminot bosh boshqarmasi
 Vazirning birinchi oʻrinbosari ()
 Jinoyat qidiruv bosh boshqarmasi
 Terrorizm va ekstremizmga qarshi kurashish bosh boshqarmasi
 Safarbarlik maxsus otryadlari boshqarmasi
 Yettinchi boshqarma
 Portlovchi moddalarni aniqlash, zararsizlantirish va yoʻq qilish ishlari boʻlimi
 Vazir oʻrinbosari ()Oʻzbekiston IIV tizimida rahbarlik lavozimlariga tayinlovlar amalga oshirildi
 Patrul-post xizmati va jamoat tartibini saqlash bosh boshqarmasi
 Huquqbuzarliklarni oldini olish bosh boshqarmasi
 Yoʻl harakati xavfsizligi bosh boshqarmasi
 Probatsiya xizmati
 Vazir oʻrinbosari ()
 Xoʻjalik boshqarmasi
 Kapital qurilish va taʼmirlash boshqarmasi
 Qishloq va suv xoʻjaligi sohasida nazorat boshqarmasi
 Vazir oʻrinbosari ( )
 Tergov departamentiTergov bosh boshqarmasi
 Ekspert-kriminalistika bosh boshqarmasi
 Migratsiya va fuqarolik ishlari bosh boshqarmasi
 Vazir oʻrinbosari ()
 Kadrlar bilan taʼminlash xizmati
 Maʼnaviy – maʼrifiy ishlar xizmati
 Kasbiy tayyorgarlik boshqarmasi
 Tashkiliy-shtat ishlari boshqarmasi
 Tibbiyot boshqarmasi
 "Jar" sport markazi
 Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi akademiyasi
 Malaka oshirish instituti
 Ichki ishlar organlari xodimlarini boshlangʻich tayyorlash va malakasini oshirish markazlari
 Akademik litseylar
 „Temurbeklar maktabi“ Nukus harbiy-akademik litseyi
 Ixtisoslashtirilgan maktab-internat
 Vazir oʻrinbosari ()
 Xalqaro aeroportlarda xavfsizlikni taʼminlash qoʻshinlarihttps://m.kun.uz/news/2020/01/08/general-mayor-bahodir-mirzarahimov-iiv-rahbariga-orinbosar-boldi
 Qorovul qoʻshinlari bosh boshqarmasi
 Harbiy va maxsus yuklarni tashish boʻlimi
 Transportdagi ichki ishlar boshqarmasi
 Xavfsiz turizm boshqarmasi
 Vazir oʻrinbosari ()
 Axborot texnologiyalari, aloqa va axborotni himoyalash boshqarmasi
 Huquqiy statistika va tezkor-hisob maʼlumotlar markazi

 Vazirlar 
 Lextman Naum Markovich (15-iyul – 4-noyabr 1934);
 Levin Zelman Markovich (4-noyabr 1934 – 9-yanvar 1935);
 Zagvozdin Nikolay Andreevich (9-yanvar 1935 – 19-avgust 1937);
 Apresyan Derenik Zaxarovich (19-avgust 1937 – 21-noyabr 1938);
 Sadjaya Aleksey Nikolaevich (19-dekabr 1938 – 26-fevral 1941);
 Babajanov Yuldash Babajanovich (26-fevral – 31-iyul 1941);
 Kobulov Amayak Zaxarovich (31-iyul 1941 – 18-yanvar 1945);
 Babajanov Yuldash Babajanovich (9-noyabr 1945 – 16 mart 1953);
 Bizov Aleksey Petrovich (16 mart 1953 – 17-aprel 1954);
 Babajanov Yuldash Babajanovich (17-aprel 1954 – 19-aprel 1957);
 Jalilov Tojiddin Azimovich (19-aprel 1957 – 11 mart 1964);
 Yaxyoyev Xaydar Xalikovich (11 mart 1964 – 5-iyul 1979);
 Ergashev Qudrat Ergashevich (5-iyul 1979 – iyun 1983);
 Ibragimov Neʼmatjon Ibragimovich (30-iyun 1983 – 1985)
 Rahimov Uchqun Sodiqovich (30-dekabr 1985 – 12-iyul 1989)
 Kamalov Vyacheslav Muxtarovich (2-avgust 1989 – 16-sentyabr 1991);
 Almatov Zakirjon Almatovich (16 sentyabr 1991 – 5-yanvar 2006);NKVD – MVD Uzbekskoy SSR
 Matlyubov Bahodir Ahmedovich (6-yanvar 2006 – 12-dekabr 2013);
 Axmedbayev Adxam Akramovich (12-dekabr 2013 – 4-yanvar 2017);
 Azizov Abdusalom Abdumavlonovich (4-yanvar – 4 sentyabr 2017);
 Bobojonov Poʻlat Razzoqovich (4-sentyabr 2017 – 3-mart 2025);

 Hududiy boshqarmalari 
 Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi
 Toshkent shahar ichki ishlar bosh boshqarmasiToshkent shahar ichki ishlar bosh boshqarmasi rasmiy sayti
 Toshkent viloyati ichki ishlar bosh boshqarmasiToshkent viloyati ichki ishlar bosh boshqarmasi
 Andijon viloyati ichki ishlar boshqarmasi
 Buxoro viloyati ichki ishlar boshqarmasi
 Jizzax viloyati ichki ishlar boshqarmasiJizzax viloyati ichki ishlar boshqarmasi rasmiy sayti
 Fargʻona viloyati ichki ishlar boshqarmasiFargʻona viloyati ichki ishlar boshqarmasi
 Qashqadaryo viloyati ichki ishlar boshqarmasi
 Navoiy viloyati ichki ishlar boshqarmasiNavoiy viloyati IIB
 Namangan viloyati ichki ishlar boshqarmasiNamangan IIB
 Samarqand viloyati ichki ishlar boshqarmasi
 Sirdaryo viloyati ichki ishlar boshqarmasi
 Xorazm viloyati ichki ishlar boshqarmasi

 Tanqidlar 
Xizmat vakolatlarini suiisteʼmol qilish va inson huquqlarini buzish bilan bogʻliq holatlar tufayli ish faoliyati tanqidlarga uchragan.

2023-yil iyun oyida Toshkent viloyatining Boʻka tumanida ikki tezkor xodim qoʻlga olingan shaxsni qiynoqqa solgan, keyinchalik u vafot etgan. Buning ortidan tuman ichki ishlar boʻlimi boshligʻi, uning birinchi oʻrinbosari va yana uch nafar xodim ishdan olingan. IIV qiynoqqa solish va har qanday gʻayriinsoniy munosabatni keskin qoralashini maʼlum qildi.

2023-yil avgust oyida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi 2022-yil iyul oyida Qoraqalpogʻistonda boʻlgan tartibsizliklarni bartaraf etish jarayonidagi noqonuniy harakatlari uchun Oʻzbekiston Ichki ishlar vazirligining uch nafar xodimi jinoiy javobgarlikka tortilgani haqida xabar bergan. Uch nafar xodimning birinchisi qiynoq qoʻllagani uchun 7 yilga, ikkinchisi yolgʻon guvohlik bergani uchun 3 yilga va uchinchisi odamlarni xavf ostida qoldirgani uchun 3 yilga ozodlikdan mahrum etildi.

 Yana qarang 
 Amaldagi ichki ishlar vazirlari
 Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari
 Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi
 Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devoni
 Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi
 Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi
 Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi
 Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati
 Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi
 Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi
 O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi

 Manbalar 

Turkum:Oʻzbekiston vazirliklari
 Havolalar 

IIV
IIV
Turkum:Oʻzbekiston vazirliklari
Turkum:1991-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar