DMOZ

DMOZ (inglizcha: Directory Mozilla), shuningdek Open Directory Project (ODP) nomi bilan tanilgan — bu internetdagi eng yirik va eng uzoq faoliyat yuritgan ochiq veb-katalog loyihasi boʻlib, u butun dunyo boʻylab ko‘ngilli muharrirlar tomonidan boshqarilgan.

Loyiha foydalanuvchilarga mavzular boʻyicha tartiblangan veb-saytlar bazasini taqdim etgan va bir vaqtlar internetdagi eng ishonchli manbalardan biri sifatida tan olingan.

 Tarix 
DMOZ dastlab 1998-yilda dasturchilar Rich Skrenta va Bob Truel tomonidan GnuHoo nomi bilan ishga tushirilgan. Oradan ko‘p o‘tmay, nomi NewHoo deb o‘zgartirildi va 1999-yilda Netscape Communications Corporation tomonidan sotib olindi.

1999-yil oxirida Netscape’ni AOL sotib olganidan so‘ng loyiha Open Directory Project deb atala boshlandi. DMOZ o‘z ma’lumotlarini butun internet jamoatchiligi uchun ochiq qilib taqdim etgan va bu ma’lumotlardan Google Directory, Yahoo!, Bing kabi yirik qidiruv tizimlari foydalangan.

 Tuzilishi va ishlash prinsipi 
DMOZ avtomatik qidiruv algoritmlaridan farqli ravishda, inson muharrirlari tomonidan qo‘lda tahrir qilinar edi. Har bir muharrir o‘ziga tegishli kategoriya uchun javobgar bo‘lib, yangi saytlarni qo‘shish, eski ma’lumotlarni yangilash va toifalash ishlarini olib borgan.

Katalog hierarxik tuzilmaga ega edi — masalan:

 San’at
 Fan
 Ta’lim
 Sport
 Jamiyat va madaniyat

Har bir bo‘lim o‘z navbatida subkategoriyalarga bo‘linar, foydalanuvchilarga aniq yo‘nalish bo‘yicha sayt topishni osonlashtirgan.

 Litsenziya va ochiqlik 
DMOZ ma’lumotlari Creative Commons Attribution-ShareAlike litsenziyasi asosida tarqatilgan. Shu sababli, uning bazasidan koʻplab tashqi xizmatlar va qidiruv tizimlari foydalanish imkoniga ega boʻlgan.

DMOZ’da 90 dan ortiq tillarda kataloglar mavjud edi, shu jumladan o‘zbek tili uchun ham kichik boʻlim mavjud bo‘lgan.

 Ahmiyati 
DMOZ oʻz davrida quyidagi sabablarga koʻra muhim loyiha hisoblangan:

 SEO (qidiruv tizimlari optimallashtirish) sohasida sifat belgisi sifatida qaralgan.
 DMOZ’da ro‘yxatga olingan saytlar Google va boshqa tizimlarda yuqoriroq indekslanar edi.
 Veb-arxiv tizimlarida DMOZ ma’lumotlari keyinchalik tarixiy manba sifatida saqlab qolingan.

 Yopilishi 
2017-yil 17-mart kuni DMOZ rasmiy ravishda yopildi. AOL kompaniyasi loyiha faoliyatini to‘xtatganini e’lon qildi. Shu bilan birga, ochiq manbali hamjamiyatning bir qismi tomonidan loyiha yangi nom — Curlie sifatida davom ettirildi.

 DMOZ va Curlie 
DMOZ yopilgach, uning barcha ma’lumotlari va muharrirlar bazasi yangi platforma — Curlie’ga ko‘chirildi. Curlie loyihasi DMOZ’ning ruhini davom ettirib, foydalanuvchilarga yangi saytlarni qo‘shish, tahrirlash va toifalash imkoniyatini taqdim etmoqda.

Bugungi kunda Curlie Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 litsenziyasi ostida faoliyat yuritadi.

 Shuningdek qarang 

 Curlie
 Google Directory
 Veb-katalog
 Qidiruv tizimi
 Open source
 SEO

 Manbalar 

 DMOZ arxiv sayti 
 Curlie.org — DMOZ vorisi
 Netscape Communications. Press Release: Netscape Acquires Open Directory Project. 1999-yil.
 DMOZTools.net — DMOZ arxiv versiyasi 
 Open Directory Project — Wikipedia (inglizcha)

 Tashqi havolalar 

 DMOZ (arxivlashgan versiya) 
 Curlie — amaldagi loyiha
 DMOZTools.net — DMOZ ma’lumotlar arxivi