Sharqiy Turkiston

Sharqiy Turkiston — Oʻrta Osiyodagi hudud, Xitoy tomonidan bosib olingan va hali hanuz u yerdagi uygʻurlar Xitoy Xalq Respublikasi tomonidan tahqirlanadi, XXR tomonidan ularning madaniyati va dini yoʻq qilinishga harakat qilinadi. (Shinjyang-Uygʻur avtonom rayoni XXR).

XX asrda Sharqiy Turkiston hududida 2 marotaba mustaqil davlatlar tashkil topgan.

 alt=Sharqiy Turkiston etnik xaritasi 1967 yil|thumb|438x438px|Sharqiy Turkiston etnik xaritasi 1967 yilthumb|444x444px|Sharqiy Turkiston ShaharlariSharqiy Turkiston Islom Jumhuriyati (1933).
 Sharqiy Turkiston Inqilobiy Jumhuriyati (1944—1949).

 Tarixi 
Sharqiy Turkiston hududida yaqin kunlargacha xitoyliklar yashamagan. Bu hudud asosan Islom diniga eʼtiqod qiluvchi Uyg'urlar va qisman Qozoqlar yashashgan.

Bir vaqtlar hozirgi Sharqiy Turkistonning tub aholisi tomonidan buyuk tamaddun yaratilgan va Xitoy hamda O'rta Osiyo madaniyatiga katta tasir koʻrsatgan.
Oʻz vatida Sharqiy va Gʻarbiy Turkiston yagona davlatga birlashgan edi.

Hududdagi nizolar natijasida vujudga kelgan notinch vaziyatdan unumli foydalanib olgan Jung'orlarning xoni Galdan Sharqiy Turkistonni bosib oladi. Keyinchalik Xitoyning Manchjur sulolasi tomonidan bosib olinadi.1759-yilga kelib Uygʻuriston toʻliq xitoy-manchjur askarlari tomonidan bosib olinadi.Bosib olingan yer xitoy tilida Sintzyan (Yangi yer) deb atala boshlandi.

Butun XIX asr davomida Sharqiy Turkiston aholisi faqat ozodlik uchun boʻlgan inqiloblar ostida yashaydi (1825—1828, 1857, Yettishahar 1862—1872 yillar). XX asrda esa 1931—1933, 1944—1949 yillarda boʻlib oʻtadi.

 Hozirda XXR hududga xitoyliklarni koʻchirish faol siyosatini olib bormoqda.

 Havolalar 

 Vatanga sayohat 
 Uygʻuriston — mening yurtim
 Uygʻurlar-Xitoy devoridagi buyuk bomba 
 Sharqiy Turkiston Respublikasi (1944-49gg.)
 Sintzyandagi inqilob 1944 g. 
 Uygʻur separatizmi 

 Sharqiy Turkistondagi Britaniya elchisi (1944—1949) 
 Uygʻur muammosi

 East Turkistan to the Twelfth Century (by William Samolin, 1964)

Turkum:Turkiston
Turkum:Sharqiy Turkiston
Turkum:Sharqiy Turkiston tarixi
Turkum:Xitoyda Islom
Turkum:Xitoyning tarixiy hududlari
Turkum:Xitoy tarixiy davlatlari
Turkum:Geosiyosiy terminologiya
Turkum:Sharqiy Turkiston istiqlol harakati
Turkum:Shinjon geografiyasi
Turkum:Xitoydagi siyosiy qarama-qarshiliklar
Turkum:Xitoyning hududlari
Turkum:Xitoyda separatizm
Turkum:Shinjon mojarosi
Turkum:Turkiy toponimlar
Turkum:Mamlakatlar boʻyicha separatizm
Turkum:Alifbo boʻyicha davlatlar