Xalqaro fonetik alifbo

Xalqaro fonetik alifbo (; , API)'' lotin alifbosi asosidagi transkripsiyalar yozilmasi uchun belgilar sistemasidir. Xalqaro fonetika assotsiatsiyasi tomonidan hozirlangan va dastaklanadi. XFAdan chet tili oʻqituvchilari va talabalari, tilshunoslar, logopedlar, qoʻshiqchilar, aktyorlar, leksikograflar va tarjimonlar foydalanishadi.

 Harflar 
Xalqaro fonetika assotsiatsiya barcha harflarni uch gruhga bo'ladi: pulmonik undoshlar, nopulmonik undoshlar, unlilar. 

 Pulmonik undoshlar 
Pulmonik undoshlar ovoz yo'lining berkilishi va nafas chiqarish orqali hosil qilinadigan undoshlar. Pulmonik undoshlar inson tillari va XFAning katta qismini tashkil qiladi. O'zbek, Ingliz, Rus tillaridagi barcha undoshlar aynan shunday. Pulmonik undoshlar jadvalga bittadan yoki juft (oldin jarangsiz keyin jarangli) qilib joylashtirilgan, so'ngra harflar yasalish joyiga qarab ustunchalarga birlashtiriladi: oldingilardan (labial) orqa (glottal) undoshlargacha. Yasalish usuliga qarab harflar qatorlarga joylashtiriladi. To'liq berkilganlardan tortib (burun undoshlari) deyarli berkilmagan undoshlargacha (aproksimantlar).  
+Yasalish joyi →Lab (Labial)  Til oldi (Koronal)Til orqa (Dorsal)LaringalGlotal    Lab-lab (bilabial)Lab-tish      Tish (dental)AlveolarOrt alveolarRetrofleksPalatalVelar UvularFaringalEpiglotalYasalish usuli ↓Burunm̥  mɱ̊  ɱn̥  nɳ̊  ɳɲ̊   ɲŋ̊  ŋɴ̥  ɴPortlovchip  bp̪  b̪t  dʈ  ɖc  ɟk  ɡq  ɢʡ    ʔ    Shipildoqs  zʃ  ʒʂ  ʐɕ  ʑSirgʻaluvchiɸ  βf  vθ ðθ̠  ð̠ɹ̠̊˔  ɹ̠˔ɻ̝̊  ɻ̝ç  ʝx  ɣχ  ʁħ  ʕh  ɦApproksimantʋɹɻ jɰʔ̞Zarbliⱱ̟ ⱱɾ̥  ɾɽ̊  ɽɢ̆ʡ̆Titroqʙ̥  ʙr̥  rɽ͡r̥  ɽ͢rʀ̥  ʀʜ   ʢYon sirg'aluvchiɬ  ɮꞎ  ɭ˔ʎ̥˔  ʎ̝𝼄  ʟ̝Yon approksimantlɭʎʟʟ̠Yon zarbliɺ̥  ɺ𝼈̊ ɺ̢ʎ̆ʟ̆

 Nopulmonik undoshlar 
Nopulmonik undoshlar nafas chiqishi bilan bog'liq bo'lmagan undoshlar. Uch gruhga bo'linadi: qarsli (kliklar, Afrikaning koysan va bantu tillarida mavjud), imploziv ( vyetnam va suaxili kabi tillarda uchraydi), abruptiv (ko'pchilik kavkaz va amerind tillarida uchraydi).

Yana qarang
 Tilshunoslik
 Havolalar 
 Xalqaro Fonetik Alifbo  
 Xalqaro Fonetik Alifbo (PDF)

 Ovozli fayllar 
 Peter Ladefoged’s Fonetik Kursu (ovozli fayl)
 UFA tablosu 
 Til tovushlari haqida maʼlumot  
 UFA tablosu 
 UFA tablolarının ses örnekli Flash sürümü 
 Bir diğer UFA ses örnek dizini  

Turkum:Fonetik alifbolar
Turkum:Fonetika
Turkum:Yunikod

 black
 [http://we.bolta gg3ujf353;lgkpljoj;=pyhrmjkjkh..lkuly\
hrr__NOTOC__<includeonly><includeonly>