Kreml

Kreml (rus.) — qadimgi rus shaharlarining markaziy qismi; atrofi devor bilan oʻralgan minorali qalʼa, mudofaa inshootlari, saroy va cherkovlardan iborat. Ilk bor 1331-yil yozma manbalarda "Kremnik" debtilga olingan. Kreml devorlari dastlab yogʻoch va loydan, 11-asr dan tosh va gʻishtdan qurilgan. Asosan shaharning baland joyida, daryo yoki koʻl boʻyida barpo etilgan. Shaharning negizi hisoblanib, uning qiyofasida muhim oʻrin tutgan. Novgorod, Pskov, Tula, Smolensk, Moskva kabi shaharlar Kremlni saqlangan. Kremlda knyaz yoki podshohlarning qarorgohi, sobor, boyarlar uyi va boshqa boʻlgan. 16— 17-asrlarda Kreml qurilishi keng avj oldi, ammo 19-asr dan harbiy-strategik ahamiyatini yoʻqotib shahar majmuasidan faqat maʼmuriy markaz va tarixiy-badiiy ansambl sifatida oʻrin oldi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Kreml — (shahar ichidagi qal'a, XIV asrgacha boʻlgan nomlanishi - Detinets) qadimgi rus shaharlarining markaziy qismi, minoralar va бойницаdan iborat qal'a devori bilan o'ralgan.

Kreml ichida cherkovlar, qurol-yarog' omborlari va ustaxonalar, boshqaruv xo'jaligi kabi hayotiy zarur muassalar joylashgan. Kreml qurilishida odatda daryo bo'yidagi yoki tabiiy to'siqlar oldida joylashgan tepaliklarda qurilgan.Qurdirgan hukmdor Ivan Kalita

 Mashhurlari 

 Butunjahon merosiga kirgan kremllar ro'yxati
 Moskva kremli
 Novgorod kremli
 Qozon kremli
 Solovetskiy kremli
 Himoya qilinadiganlari
 Nijegorod kremli
 Pskov kremli
 Smolensk kremli
 Kolomen kremli
 Astraxan kremli
 Zaray kremli
 Tobol kremli
 Tula kremli
 Suzdal kremli
 Rostov kremli
 Aleksandrov kremli (Vladimir oblasti)
Devorsiz
 Dmitrov
 Ryazan
 Vologda
 Yaroslavl (ko'pincha Yaroslavl kremlini Spas-Brajenbo'yi monastiri deb adashtirishadi)
Vayronalar 
 Gdov
 Izborsk
 Porxov
 Serpuxov
 Velikiye Luki
faqatgina devorlari qolgan
 Borovsk
 Opochka
 Starodub
Holati no'malum
 Ostrov
 Torjok
 Volokolamsk

 Manbalar 

*