51

51-lar 
50-yillar dunyo tarixida muhim o‘zgarishlar, kashfiyotlar va voqealar bilan boy davr bo‘lgan. Quyida 1950-yillarda sodir bo‘lgan asosiy hodisalar, ixtirolar, urushlar va boshqa voqealar haqida ma’lumot keltirilgan.

 Urushlar va Siyosiy Hodisalar 

 Koreya urushi (1950–1953): Shimoliy Koreya va Janubiy Koreya o‘rtasida bo‘lgan urushda AQSh va BMT qo‘shinlari Janubiy Koreyani qo‘llab-quvvatladi, Shimoliy Koreya esa Xitoy va Sovet Ittifoqi yordamiga tayanar edi.
 Sovuq urush: AQSh va Sovet Ittifoqi o‘rtasidagi geopolitik raqobat avjiga chiqdi. Bu davrda yadroviy qurollar poygasi va kosmik poyga boshlandi.
 Dekolonizatsiya: Afrikada va Osiyoda ko‘plab davlatlar mustamlaka hukmronligidan ozod bo‘lib, mustaqillikni qo‘lga kiritdi (masalan, Marokash, Tunis va Malayziya).
 Vengriya qo‘zg‘oloni (1956): Sovet Ittifoqiga qarshi chiqish; Sovet qo‘shinlari Vengriyadagi qo‘zg‘olonlarni bostirdi.
 Suvaysh inqirozi (1956): Misr Prezidenti Jamol Abdul Nosir Suvaysh kanalini milliylashtirgach, Misrga qarshi Angliya, Fransiya va Isroil harbiy amaliyot o‘tkazdi.

 Texnologiya va Fan Taraqqiyoti 

 Sputnik (1957): Sovet Ittifoqi dunyodagi birinchi sun’iy yo‘ldoshni uchirdi, bu kosmik poyganing boshlanishi bo‘ldi.
 Transistor radiosi: Portativ radio ixtiro qilindi va ommalashdi, axborotni tarqatishda inqilob qildi.
 Mikrochip (1958): Birinchi integratsion chip yaratilgan bo‘lib, bu zamonaviy kompyuterlarning asosiga aylandi.
 Boeing 707 (1958): Birinchi tijorat reaktivi ishlab chiqarildi va havo transporti ommalashdi.
 Sun’iy yurak ritm beruvchi qurilma (1958): Birinchi implantatsiya qilinadigan yurak stimulyatori yaratildi.

 Meditsina Sohasidagi Yutuqlar 

 Poliomiyelit vaksinasining yaratilishi (1953): Jonas Salk tomonidan ishlab chiqilgan, bu millionlab bolalarni o‘lim va nogironlikdan qutqarib qoldi.
 Antibiotiklar rivoji: Penitsillin va boshqa antibiotiklarning keng qo‘llanilishi ko‘plab kasalliklarni davolashni osonlashtirdi.
 Tug‘ilishni nazorat qilish tabletkalari (1957): Ayollar reproduktiv salomatligi uchun inqilobiy vosita yaratildi.

 Madaniyat va Jamiyat 

 Barbie qo‘g‘irchog‘i (1959): Mattel kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan bo‘lib, tezda ommalashdi.
 Rock’n’Rollning paydo bo‘lishi: Elvis Presley kabi musiqachilar ushbu yangi musiqiy janrni mashhur qildi.
 Hula Hoop (1958): Oddiy o‘yinchoq global fenomenga aylandi.
 Rangli televizor (1954): Rangli efir texnologiyasi keng tarqalib, uyda ko‘ngilochar kontentni boyitdi.

 Urushdan Keyingi Tiklanish 

 Yevropaning tiklanishi: Marshall rejasi yordamida Yevropa iqtisodiyoti urushdan keyin tez sur’atlarda rivojlandi.
 Iqtisodiy "moʻjizalar": Yaponiyada va Germaniyada iqtisodiy tiklanish boshlanib, sanoat va texnologiyada katta yutuqlarga erishildi.
 AQShning iqtisodiy kuchi: Ikinchi Jahon urushidan keyin AQSh dunyoning yetakchi iqtisodiy va harbiy kuchiga aylandi.

 1950-yillarda Yangi Qoidalar 

 NATOning kuchayishi (1949–1955): Shimoliy Atlantika shartnomasi tashkiloti kuchayib, Sovet Ittifoqiga qarshi mudofaa ittifoqi sifatida harakat qildi.
 Varsava shartnomasi (1955): Sovet Ittifoqi o‘z ittifoqchilarini birlashtirish uchun bu shartnomani tashkil etdi.

 *

als:50er#51