شاہنامہ فردوسی کے مقامات کی فہرست

یہ فردوسی کی فارسی زبان کی رزمیہ داستان شاہنامہ میں مذکور مقامات کی فہرست ہے:

 ایران عظمی 
 آملاز آمل گذر سوی تمیشہ کرد / نشست اندر آن نامور بیشہ کرد
 کابلسوی کشور هندوان کرد رای / سوی کابل و دنبر و مرغ و مای
 زابلستانیکایک سوی زابلستان شوید / از ایدر بہ نزدیک دستان شوید
 بلخآنجا بہ بلخ اندر آمد سپاہ / جهان شد ز تاراج و کشتن سیاہ
 Estakhrهمی رفت شادان بہ اصطخر پارس / کہ اصطخر بد بر زمین فخر پارس
 مدائنکنون از مداین سخن نو کنم / صفتهای ایوان خسرو کنم
 Tamishah
 سیستانسوی سیستان رفت باید کنون / بہ کار آوری زور و بند و فسون
 صوبہ نیمروزپس آگاهی آمد سوی نیمروز / بہ نزدیک سالار گیتی فروز
 ہرات
 لشکر گاہز قَنُّوج تا مرز کاولستان / همان تا در بُست و زاولستان
 قندوز
 صوبہ غزنی
 بامیاندگر پنجهیر و در بامیان / سر مرز ایران و جای کیان
 قندھارکہ باشد کہ پیوند سام سوار / نخواهد ز اهواز تا قندهار
 مروبدین‌سان بیامد بہ نزدیک مرو / نپرد بدان گونہ پران تذرو
 Zibadسپهدار ایران بہ زیبد رسید / از اندیشہ کردن دلش بردمید
 Gharchagānشہ غرچگان بود برسان شیر / کجا ژندہ پیل آوریدی بزیر
 تالقاندگر طالقان شہر تا فاریاب / همیدون در بلخ تا اندرآب
 صوبہ فاریاب
 بخاراتیزی روانش مدارا گزید / دلش رای رزم بخارا گزید
 کشمیرستاره‌شناسان و کنداوران / ز کشمیر و کابل گزیدہ سران
 Andarāb
 صوبہ پنجشیر
 ترمذز سومان و ترمذ و ویسہ گرد / سپاهی برآمد ز هر سوی گرد
 صوبہ ختلانسپاهی بیامد بدین سان ز چین / ز سقلاب و ختلان و توران زمین
 بدخشاںدگر مولیان تا در بدخشان / همینست ازین پادشاهی نشان
 صوبہ جوزجاندگر گوزگانان فرخندہ جای / نهادست نامش جهان کدخدای
 آذربائیجان (ایران)همی تاز تا آذر آبادگان / بہ جای بزرگان و آزادگان
 صوبہ فارس
 اہواز
 رے (شہر)نخست از ری آمد سپاہ اندکی / کہ شد با سپاہ سکندر یکی
 دامغانبرفتند ترکان ز پیش مغان / کشیدند لشگر سوی دامغان
 Moolian
 صوبہ سغدهمیدون برو تا در سغد نیز / نجوید کسی پادشاهی بہ چیز
 Māy
 Margh
 Ermānکسانی کہ از شہر ارمان شدند / بہ کینہ سُوی زاولستان شدند
 Alānānکشیدند لَشکر بہ دشت نبرد / الانان و دریا پسِ پشت کرد
 Ghannoj
 بغداددگر منزل آن شاہ آزاد مرد / لب دِجلہ و شہر بغداد کرد
 یروشلم/Dez Hookht Kangبہ خشکی رسیدند سر کینہ جوی / بہ بیت‌المقدس نِهادند رویکہ بر پهلَوانی زبان راندند / همی «کَنگْ دِزْ هوخْتَ»ش خواندند
 Tātār
 Toor
 Danbar/Danbalهمہ کاول و دنبر و مای و هند / ز دریای چین تا بہ دریای سند
 Dahestānدهستان و گرگان همہ زیر نعل / بکوبید و زِ خون کنید آب لعل
 Roodābadز رودابد و شیر تا مرز تور / ازآن بخش گیتی بنزدیک و دور
 ساڑیز دریای گیلان چُن ابر سیاہ / دُمادُم بہ ساری رسیدہ سپاہ
 سیرام/Sepijabیکی لَشکری ساخت افراسیاب / ز دشت سپیجاب تا رود آب
 Sagsārنہ سگسار ماند نہ مازندران / زَمین را بشوید بہ گرز گران
 Shir
 Shirkhānهمی راند زین گونہ تا شیرخوان / جهان را چُن این بشنوی پیر خوان
 Terāzشدند اندر ایوان بتان طراز / نشستند با ماہ و گفتند راز
 Toosچو از دشت بنشست آوای کوس / بفرمود تا پیش او رفت طوس
 کرمان
 Gorzbānبشد قارن و موبد و مرزبان / سپاهی ز بامین و ز گرزبان
 Gorgān
 Goorāb/Goorābad/Goorābeبہ گورابہ اندرنهادند روی / همہ راہ شادان و با گفت‌وگوی
 ما وراء النہرز خرگاہ تا ماورالنّهر بر / کہ جیحون میانجی‌ست ان درگزر
 اردبیلدو فرزند ما را کنون با دو خیل / بباید شدن تا در اردبیل
 اصفہانبدو گفت: از ایدر برو بالصفهان / همہ راہ تازان بنزد مِهان
 خراسان
 خزرهمہ باژ کشور سراسر بخواہ / بگستر بہ مرز خزر در سپاہ
 سمرقندبخارا و سغد و سمرقند و چاج / سپنجاب و آن کشور و تخت عاج
 صوبہ گیلانهم از پَهْلَوِ پارس و کوج و بلوج / ز گیلان جنگی و دشت سَروج
 مکراناز ایران بشد تا بہ توران و چین / گذر کرد از آن پس بہ مکران زمین
 نیشاپوربہ مرو و نشابور و بلخ و هری / فرستاد بر هر سوی لشکری
 گرکانجبہ رزم اندرون شیدہ برگشت ازوی / سوی شہر گرگانج بنهاد روی
 جہرمجهاندار بہ جهرم رسید / کہ آنجا بدی گنج‌ها را کلید
 حلبتو زایدر برو تا حلب چاره‌جوی / سپہ را جز از جنگ چیزی مگوی
 عراقسپہ برگرفت از عراق و براند / بہ رومی همی نام یزدان بخواند!
 Daylamز گیل و ز دیلم بیامد سپاہ / همی گرد لشکر برآمد بہ ماہ!
 Ram Ardashirچو رام اردشیرست شهری دگر / کزو بر سوی پارس کردم گذر
 Gundishapurکجا گند شاپور خواندی وُرا / جزین نام نامی نراندی وُرا
 میدان 
 جزیرہ نما عربیکی مرد بود اندران روزگار / ز دشت سُواران نیزه‌گزار
 Dasht-e Ghahtānگر از دشت قحطان سگ مارگیر / شود مغ ببایدش کشتن بہ تیر
 Dasht-e Gordānکہ گر پادشا دیدہ خواهد ز من / وُگر دشت گردان و تخت یمن
 Dasht-e Yalānچو ایران و دشت یلان و یمن / بہ ایرج دهد، روم و خاور بہ من

 پہاڑ 
 کوہ دماوندبیاورد ضحاک را چون نوند / بہ کوہ دماوند کردش ببند
 Alborzkouhببردش دمان تا بہ البرز کوہ / کہ بودش بدانجا کنام و گروہ
 Hendoukesh (also referred to as Hendoukouh)
 Sepidkouh
 Kooh-e Sepand
 Dābe kooh/Rābeh kooh

 دریا 
 آمو دریاوزانجا بہ جیحون نهادند روی / خلیدہ دل و با غم و گفت‌وگوی (also referred to as Amoodarya)
 دریائے ہلمندبیامد چنان تا لب هیرمند / همہ دل پر از باد و لب پر ز پند
 Kāse roodهمہ مرزها کرد بی‌تار و پود / همی رفت پیروز تا کاسه‌رود
 دریائے دجلہبہ اروند رود اندرآورد روی / چُنان چون بود شاہ دیهیم جویاگر پهلَوانی ندانی زبان / بہ تازی تو اروند را دِجلہ خوان
 Darya-ye Chinوزین مرز تا پیش دریای چین / همی نام بردند شہر و زمین
 Darya-ye Bikand
 Darya-ye Gilan
 Roode Rey
 دریائے سندھهمی رو چنین تا سر مرز هند / وزانجا گذر کن بہ دریای سند

 توران 
 Samanganغمی گشت چون بارگی را نیافت / سراسیمہ سوی سمنگان شتافت (not to be confused with today صوبہ سمنگان)
 Siavashgerdسیاوخش‌گرد نهادند نام / جهانی از آن شارستان شادکام
 ختنروارو چُنین تا بہ چین و ختن / سپردند شاهی بدان انجمن

 دیگر 
 Mazandaranیکی نامداری ز مازندران / بہ گردن برآوردہ گرز گران (not to be confused with today صوبہ مازندران)
 Hamavaranبہ پیش اندرون شہر هاماوران / بہ هر کشوری در سپاهی گران (possibly Himyarite Kingdom)
 مصرکہ رستم بہ مصر و بہ بربر چہ کرد / بران شهریاران بہ روز نبرد
 Barbar
 Rûmچو آمد بہ نزدیک شہر هروم / سرافراز با نامداران روم
 یمنخردمند و روشن‌دل و پاک‌تن / بیامد بر سرو شاہ یمن
 Chin
 بھارتچو پیران بیامد ز هند و ز چین / سخن رفت زان شہر با آفرین
 اندلوسیازنی بود در اندلس شهریار / خردمند و با لشکری بی‌شمار
 بابلسکندر سپہ سوی بابل کشید / ز گرد سپہ شد هوا ناپدید
 بحرینسپاهی ز رومی و از قادسی، / ز بحرین و از کُرد و از پارسی
 مکہمرآن خانہ را داشتندی چنان / کہ مر مکہ را تازیان این زمان
 جدہو زآن جایگہ شاد لشکر براند / بہ جدّہ درآمد فراوان نماند
 دریائے نیلبہ بالای سروست با زور پیل / بہ بخشش بکردار دریای نیل
 Gorgsārānچو نزدیکی گرگساران رسید / یکایک ز دورش سپهبد بدید
 سوریہ (علاقہ)یکی با گهر مرد با گنج و نام / درفشی برافراخت از مصر و شام

 مزید دیکھیے 
 شاہنامہ فردوسی کے کرداروں کی فہرست
 فارسی ادب

 حوالہ جات 

زمرہ:شاہنامہ فردوسی کے مقامات
زمرہ:چھوٹے پیغام خانوں کا استعمال کرنے والے مضامین
زمرہ:ویکی ڈیٹا سے مختلف مختصر وضاحت