غۇجىمۇھەممەد مۇھەممەد شېئىرلىرى

غۇجىمۇھەممەد مۇھەممەد شېئىرلىرى

 مېنى كىم ھېچكىشى دەيدۇ 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

1

خۇدا سەن رىغبەت بەر، خىزمەتكە مەن تەييار،

قۇياشتىن بىر بەت بەر، زۇلمەتكە مەن تەييار.

ئۆلۈمگە ئاتلىناي، ھەر چاغ ھايات بولسام،

جېنىمغا پۇرسەت بەر، جەسەتكە مەن تەييار. 

زېمىندا نە شەرەپ، تۇرسا ۋەتەن دىلدا،

ماڭا مۇھەببەت بەر، نەپرەتكە مەن تەييار.

ئەگەر قان يىغلىسام، قان دەپ يەنە يىغلاي،

ئىشقتىن بىر دەرد بەر، ھەسرەتكە مەن تەييار.

مېنى كويغا سال، بىر كويغا مەن ئەرزان،

دىلىمغا راھەت بەر، تائەتكە مەن تەييار.

2

مېنى كىم دەيدۇ قانداق، بولاي شۇنداق.

ئۆزۈمگە شۇ سىياقىمدا تولاي شۇنداق.

ئەرشتىن ئاسمىنىم پەسكە ئېگىلگەندە

سامانىڭ شاخىغا قۇشتەك قوناي شۇنداق.

كىرىپ يار قەلبىگە زۇلمەت دېرىزەمدىن،

ئۆزۈمنىڭ قەبرىسىنى مەن قازاي شۇنداق.

قەلەندەر خۇرجۇنىدىن مەن چۈشۈپ قالسام،

باھاسىزدۇر دۇر-گۆھەر ئىچرە ياناي شۇنداق.

مەگەر كىم ئېيتسا: ئاشىقلىق ئۇزۇن يولدۇر،

بۇ يولدا تا ئەبەد يالغۇز ماڭاي شۇنداق.

3

كېلەي دەپ كەلمىگەن يارغا قەسەم بولسۇن،

كېلەرگە خۇش مۇبارەك بىر قەدەم بولسۇن.

مۇھەببەت بايرىقى يىرتىق يۈرەك بولسا،

يۈرەككە تا ئەبەد نالە - ئەلەم بولسۇن.

تېشىپ تاغ كەلسە پەرھاتقا شېرىن ۋەسلى،

غېرىبقا چۆل - باياۋانلار سەنەم بولسۇن.

مەگەر يار قەبرىسى بولسا كىشى قەلبى،

تېنى يار ئۇخلىغان خانە - ھەرەم بولسۇن.

خوجا، تاڭ ئاتقىلى سەندە قۇياش پاتتى،

قولۇڭدا ھەر زامان ئويغاق قەلەم بولسۇن.

4

مېنى كىم ھېچكىشى دەيدۇ، كىشى تۇرسام،

كىشىنىڭ ھالىغا ھال، دىلكىشى تۇرسام؟

مېنى كىم دەيدۇ ھېچكىم، مەن كېچە كۈندۈز

پىراق ئىچرە بىر كىمنىڭ سىردىشى تۇرسام؟

مېنى كىم كۈلدى دەپ غەم بىرلە يىغلايدۇ،

ئەزەلدىن كۈلكىنىڭ مەن كۆز يېشى تۇرسام؟

مېنى كىم ئۆلدى دەپ، غايىب قىلۇر بولدى.

ھاياتنىڭ ئاخىرى ھەم بېشى تۇرسام؟

سۆزۈم شۇ: مەن قىلاي قانداق ياشاپ مىڭ يىل،

ھامان بىر بەندىنىڭ ئۆلمەك ئىشى تۇرسام؟!

5

خۇدا ئادەمنى ئادەمدىن يىراق قىلدى،

ئارادا يولنى ئاھ، بەكمۇ ئۇزاق قىلدى.

شاراب دەپ لەۋگە لەۋ كەلسە، بېرىپ جامنى

ئۇنىڭدا لىپمۇ - لىق ئاتەش پىراق قىلدى.

بىرىنى گۈلدىكى چۆلدە خازان ئەيلەپ،

بىرىنى تاڭدىكى تۈندە چىراغ قىلدى.

ھاياتتىن بىر ئىشىك ئاچتى كېلۇر يار دەپ،

ئىشىكنىڭ ئالدىدا جاننى قاراق قىلدى.

خوجا ھەم ئۆرتىنەر نەپسى ھەۋا بىرلە،

خۇدا ئول ئوتتا ئادەمنى سىناق قىلدى.

 سۈكۈت 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

تەنھا ئادەم

تۈن دېڭىزىدۇر ئۈن- تىنسىز ئاققان

ئۇنىڭغا چۈمۈلۈپ پاكلىنىدۇ تاڭ.

كۆرەڭلىسە قۇياش بۇ يەردە

سۈكۈت قىلماق قىيىندۇر، قىيىن.

ئىشىق بالاسى يامرىغان قەلىب

ئوخشاپ قالار ئىگىلگەن باشقا

نامرات بىر ئۆيگە.

ئىگىلگەن باشقا ئۇرۇلسا قىلىچ

نامرات ئۆيگە كىرسە قاراقچى

سۈكۈت قىلماق قىيىندۇر، قىيىن.

ناخشا ئېيتىۋاتقان كىشى

ئوخشار گويا ياردىن ئايرىلىپ

يىغلاۋاتقان مىسكىن يۈرەككە.

مىسكىن يۈرەككە سانچىلسا پىچاق

سۈكۈت قىلماق قىيىندۇر، قىيىن.

1994- يىل سېنتەبىر. خوتەن

 ئىنتىزار 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

تاش يېرىلدى يار دەپ توۋلىسام،

ئاي يىغلىدى كەينىگە قاراپ.

كۆز يېشىمنى سۈرىتتى بۇلۇتلار

ئاسمان مېنىڭ بېشىمنى سىلاپ...

ياتتى مەندە كېلىپ باياۋان

مەندە ئاقتى دەريامۇ غەمكىن.

كەلدى تاغلار ھالىمنى سوراپ،

كەلدى يۈگرەپ قېشىمغا زېمىن.

كەلدى مۇقام خۇرجۇننى ئارتىپ

ئەگەشتۈرۈپ سەرگەردان چۆلنى.

قەدەھلەردىن چىقىپ بۇلبۇللار

كەيىپلىكتە ئۆلتۈردى گۈلنى.

ئۇسسۇل ئويناپ كەلدى دەرەخلەر،

رومىلىنى يىرىتتى شاماللار.

سېلىۋەتتى كىيىمىنى ئاھ

ئالەمدىكى بارچە ئاياللار...

سەن كەلمىدىڭ، كەلمىدىڭ زىنھار

قالدى يالغۇز يوللاردا كۆڭلۈم.

يېتەرمۇ ئاھ، مىڭ يىللار كېيىن

ساڭا مېنىڭ چاقىرغان ئۈنۈم.

قولۇمدا قىزىل گۈل، بەرگى پەرىشان

كۆكسۈمنى داپ قىلىپ، مەن ئۇنى چېلىپ،

مەلەڭگە سازايى بولغىلى كەلدىم.

جەندەمنىڭ يىرتىقىدىن مارايدۇ ئاسمان،

نۇرانە يۇلتۇزغا تولغىلى كەلدىم.

ئىتلار قاۋىشار گاداينى كۆرسە،

ئاشىق جان بىرەر مەشۇقنى سۆيسە...

ھىچكىمگە ئېيتمىدىم بۇزۇق چۈشۈمنى،

ئوت كەتتى گۈرۈلدەپ قاخشال يۈرەككە.

قولۇمدا قىزىل گۈل، بەرگى پەرىشان،

بەرمەيمەن ئامرىقىم سەندىن بۆلەككە.

يىغلايدۇ، يىغلايدۇ... بىر قاغا قونۇپ

ئىككىمىز يۆلەنگەن مايماق تىرەككە.

شاھلار تاجى پايىمدا پايخان،

مەن يارنىڭ گادايى بولغىلى كەلدىم.

تىلەمچى بىنالار يوچۇن، مۇغەمبەر،

ناخشىلار قان قۇسۇپ يۆلەندى تامغا.

ئۆلۈكلەر تۇپراقنى تۇرار كۆتۈرۈپ،

سوڭەكلەر نالىسى كىردى مۇقامغا.

پاچاقلاپ ۋىسالنىڭ ئىسكەنجىسىنى

يىرتىپ كۈيلەرنىڭ پۈركەنجىسىنى

تۈگىمەس ھىجراندا داد ئېتىپ يىغلاپ

مەشرەبى، نەۋائى بولغىلى كەلدىم.

 سەرسان 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

زېرىككەن چۈمۈلە بارار قەيەرگە، 

ئېيتار نە ناخشىنى زېرىككەن چىۋىن؟

مۇھەببەت توخىماي چېكەر ئىشىكنى، 

يوق ئۆينىڭ ئىچىدە ھېچكىشى لېكىن 

بىر- بىرىنى تونۇماس سايدىكى تاشلار، 

مەن ھەم بۇ يەردە بىر تاش يوچۇن تاش. 

ناخشا ئېيتىمەن چۈنكى مەن ئاچ

ئۇسسۇل ئوينايمەن چۈنكى يالىڭاچ...

قەيەرگە بارىمەن، ئۆيۈمدىن چىقتىم، 

ھەممە دىل قۇلۇپلانغان، ئاچقۇچ يوقالغان. 

يەر مېنى توختىماي ئاسىدۇ دارغا 

كىرپىكىم كەينىدىن كەلگىچە كارۋان.

                        2005- يىل. سېنتەبىر. گۇما

 چۆل 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

تەكلىماكان ئۆلمەس رىۋايەت، 

ئوڭدا ياتار سانسىز ئاياللار

ئەمچەكلىرى چاقنار مەرمەردەك. 

چۆلدە بوران ئەسەبى ھايۋان،

ھۆركىرەيدۇ ئەرلەرگە ئوخشاش 

قىزىل ئاپتاپ يۇلغۇن شېخىدا .

ئاپتۇبۇسنى قوغلار توغراقلار

قاچماقتىمىز شەھەرگە

مەغلۇب بولغان لەشكەرلەر كەبى. 

مۇھەببەت- 

ئەرلەرنىڭ ئۆلۈم مەيدانى. 

مۇھەببەت- 

ئويغىنىپ كەتكەن يىرىم كىچىدە 

ئاياللارنىڭ ئىمانى. 

توساتتىن 

ئاپتۇبۇسقا كىردى زاۋال. 

دېدۇق؛ چۆلدىن قۇتۇلدۇق...

ئالدى بىزنى باغرىغا 

سان- ساناقسىز قارا چاچ ئايال. 

...

لىكىن بىلمەيمىز، 

چۆل بىزنىڭ ئىچىمىزدە. 

چۆلدىن قاچىمىز 

چۆلنىڭ ئىچىدە. 

چۆلدۇر بىپايان

ئون ئىككى مۇقام. 

چۆلدۇر ئاياللار

ئوڭدا ياتقان. 

ئۇيغۇر چۆلى- 

تەكلىماكان...

        2005- يىل ئاۋغۇسىت. گۇما

 بۇ غەمسىز شامالنىڭ ناخشىسى ئەمەس 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

گۈل توزۇپ كېتىدۇ بۇلبۇل سايرىسا 

تاشلار سۇ بولىدۇ يۇلتۇزلار ئاقسا 

ماشىنا ئۆلىدۇ شېئىر يېزىلسا

قارىشىپ تۇرىدۇ يەر بىلەن ئاسمان... 

كۆزۈڭگە قارىسام قورقۇپ كېتىمەن،

سايرايدۇ قان قۇسۇپ بىر گاچا بۇلبۇل. 

كۆڭۈل بىر ۋەيرانە قەلەندەرخانا، 

شادلىقنىڭ كىيىمى يىرتىق ۋە جۇل- جۇل. 

قار ياغقان تېنىڭدە مۇزلار خىيالىم

ئوراشقا كېپەن يوق، مېنى قۇچاقلا.

چىۋىننىڭ كۆزىدە كۆر مېنى بىر رەت، 

نىجاسەت ئۈستىگە ئۆزۈڭنى تاشلا. 

ئەڭ پەسكەش كوچىدا سەن بەلكىم چىراغ، 

يورۇتقىن مەن ئۈچۈن ئالەمنى پارلاق. 

بىل مېنى سۈپسۈزۈك يامغۇر تامچىسى

بولساڭ سەن چۆلدىكى يېگانە شىۋاق.

ئورنىدىن تۇرغاندەك ئۇيقۇلۇق تاغلار

خىيالدىن ئازغاندەك ھەسرەتلىك دەريا

تۇيۇقسىز كۆزىنى ئاچقاندەك قۇياش 

كەلگىن ئەي، سەن مېنى ئالەمگە باشلا...

بۇ غەمسىز شامالنىڭ ناخشىسى ئەمەس، 

بۇ غېرىب شائىرنىڭ يارنى كۈتۈشى. 

يىرتىلغان ئەتلەستەك گۈللۈك تەقدىرى

مىڭ يىللىق پىراقتا يېنىپ ئۆچۈشى!

                      2005- يىل ئىيۇن. گۇما

 تۈن قاراڭغۇ، يامغۇر بىقارار 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

ھارغان چۆللەر مەندە توختىدى، 

خۇرجۇنىنى ئاستى توغراققا. 

يالاڭئاياغ كەتتى شاماللار 

كۆڭۈل بېرىپ قويۇپ يانتاققا. 

ئون بەش ياشلىق بىر قىز بارئىدى

چاچلىرىدا ياسايتتى قامچا . 

نەگە كەتتى،  ھېچكىم بىلمىدى

ئۇسۇل ئوينار دەردى قاۋاقتا.

يېرىم يولدىن ياندى ھارۋىكەش، 

قامچىسى يوق، قىلالماي ئىزھار

كۆڭلىنى ئاتقا. 

چۈش كۆرگىدەك كېچە قالمىدى

تۈن قاراڭغۇ، يامغۇر بىقارار. 

ئىشىكىمنىڭ ئالدىدا بىر قىز 

مېنى مەڭگۈ ساقلاپ ئولتۇرار. 

دەردى ئۇنىڭ ئون ئىككى مۇقام

مەرغۇللىرى جۇل - جۇل قەلەندەر. 

ئالقىنىدىن تۇرار چېچىلىپ 

ۋەيران بولغان شەھەرلەر، چۆللەر. 

لەۋلىرىدە سانسىز كېپىنەك 

چىچەكلەرگە ياسار قەبرىستان. 

كۆزلىرىدە قاپقارا كېچە؛ 

يۇلتۇزلاردىن زېرىككەن ئاسمان. 

قىيا باقتى 

چۈچۈپ كەتكەن بىر توپ كىيىكلەر 

قاچتى تاغقا بولۇپ سەرگەردان...

ناخشا ئېيىتتىم ئۇ قىزغا ئاتاپ، 

ئاشىق مەڭگۈ ئېيتىدۇ ناخشا 

پەرۋا قىلماس لېكىن بۇ دۇنيا. 

ھەممە ئىشىك ئەتتى ئۆزىنى

كۆزلىرىنى يۇمدى دېرىزە 

تاملار تەتۈر قارىدى ماڭا.

سەرسان يۈرىمەن ئۆزۈم ئېيىتقان 

ناخشىدىكى لاي كوچىلاردا. 

                     2007- يىل 13- ئىيۇن. گۇما

 ئىت ناخشىسى 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

تۈن يىرىم، شەھەرگە ياغاتتى ئاق قار

تىترەيىتتى كوچىدا قالغان بىنالار. 

قاچاتتى ماشىنىلار تەرەپ – تەرەپكە

جۇدالىق ئىسقىرتىپ تۇراتتى زار- زار...

بىر ئىت قاۋاپ ئۆتتى قاراپ بىر ئىتقا

ئىككىنچى ئىت مەن ئىدىم مىسكىن. 

دېدىم؛ ئەي، مەن كەبى ماكانسىزمۇ سەن،

نىچۈن بۇ سوغۇق كېچىدە يۈرىسەن غەمكىن؟

دېدى ئىت؛ ئىشىقنىڭ يوقتۇر پايانى، 

يەتتە ئىقلىمغا كۆڭۈلدۇر سۇلتان. 

يار جەسىدى قارلىق تاغلار

يېتىم جەننىتى زىمىستان.

ھەممە ئىشىكلەر ئېتىلگەن ماڭا، 

ئىشىكى يوق ئالەمدە يۈرىمەن سەرسان. 

كۈندۈز ۋە كېچىدۇر مەن ئۈچۈن پەقەت

قاپقارا يۈندە ۋە ئاپئاق ئۇستىخان. 

يالغاندۇر زەنجىر ھەم يالغاندۇر يالاق، 

بىر سادىق مۇھەببەت مېنى ئالدىغان. 

كۆڭۈللەر ئىشىكىدە يۈرىمەن تىنەپ ، 

ئۆلۈكۈم كوچىدا قالىدۇ ھامان. 

قامچىلار قۇياشنىڭ نۇرلىرى مېنى، 

يۇلتۇز شولىسىدا چىكىمەن ھەسرەت. 

باغرىغا ئالار ئىھ، كەلگىن بالام دەپ

پەقەتلا مۇدھىش ھەم پايانسىز زۇلمەت...

دېدى ئىت توساتتىن؛ ئەي غېرىب كىشى

يارىڭنىڭ يولىغا تۇرامسەن قاراپ؟

كەلمەيدۇ، كەلمەيدۇ...

ئاھ، ئېغىر ھەسرەتتە قويدۇم مەن قاۋاپ.

                                2008- يىل15- فىۋرال. خوتەن

 قولىنى كۆتۈردى كوچا تاختىسى 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

قولىنى كۆتۈردى كوچا تاختىسى

توختىدى غىڭشىشتىن ئىتنىڭ ناخشىسى. 

توختىدى شېئىرلار خۇشال ئۆلۈشتىن 

زېرىكتىم توختىماي يالغان كۈلۈشتىن 

مەن كېتەي قايغۇلۇق ئورمانغا قاراپ

خۇشاللىق يۈزۈمگە تارتىلغان نىقاب

يىرتىلسۇن، بىر قېتىم بولاي يالىڭاچ...

شەھەرنى قۇل قىلدى پۇل بىلەن ئايال 

شېئىرنى گۈل قىلدى چۆل بىلەن شامال.

ئاتلارنىڭ يايلىنى تارىغان قوللار

قىزلارنىڭ چېچىدا تىترىدى غال- غال. 

چېقىلىپ باقمىغان ئەينەك قالمىدى

ماشىنا گۈللەرنى ئۆتتى باستۇرۇپ. 

كىتابلار بىر دۆۋە چىرىگەن سۆڭەك،

بالىلار مۈكچەيدى قىرىماي تۇرۇپ.  

ياندى كىكەچلەپ قىزىل چىراغلار

توختىدى قاناشتىن بىر ئىسسىق يۈرەك. 

ئاياللار يۇلتۇزلۇق كېچىدۇر ئەسلى، 

ئەرلەرنىڭ ئەزەلدىن پادىشاھسى يوق. 

سەن ئۈچۈن دەرد چېكىپ جېنىم قارا كۆز 

بوپكەتتىم ئالەمدە ئەڭ مەشھۇر بەڭگى. 

ياتساڭمۇ نازلىنىپ جانۇ- تېنىمدە 

بېشىڭنى سىلاشقا قولۇم يەتمىدى. 

كۆزۈڭنى ئاچقىنا، مەن ئۆلۈپ كېتەي

ئۆلگىچە مەن سېنى بىر كۆرۈپ كېتەي. 

قەلەندەر ئۆيۈمدىن قايتتى قۇرۇق قول

خاقانلار بوسۇغام ئالدىدا جۇل- جۇل. 

ئىچىلدى قان ئىچرە قىپقىزىل گۈللەر

يىغلايدۇ قان ئىچرە بىر گاچا بۇلبۇل. 

كۆزۈڭنى ئاچقىنا، بىر كۆرۈپ كېتەي

خۇدانىڭ ئالدىغا مەن كۈلۈپ كېتەي...

                           2006- يىل1- ئىيۇل. گۇما

 ئىىسمىڭنى مىخلىدىم قاخشال يۈرەككە 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

ئىىسمىڭنى مىخلىدىم قاخشال يۈرەككە 

چىرايىڭ بۇلۇتتىن كېلەر لەپىلدەپ. 

چاچلىرىڭ چاپتۇرغان قىقاس - سۈرەندە  

قارىغۇ خىياللار تۇرار كىكەچلەپ. 

چۆللەرنى يىتىلەپ يۈرەر ئاۋازىڭ 

قىپقىزىل كۆڭلىكىڭ ياڭرايدۇ تاڭدا. 

بارمىقىڭ ھثلىمۇ چالىدۇ جاننى 

ئۆلۈمدەك خۇشخۇي ۋە قىزغىن ئاھاڭدا...

سوغۇق ئاي ئەينەكتە ياتار يالىڭاچ، 

سامادا جىمىرلاپ يانار بىر  جەسەد. 

ئاھ سەندە ئۇلغايغان دوزاخلار ئۈچۈن 

جانانىم، ئوت بولۇپ ياناي تا ئەبەد!

2010- يىلى 25 - ئاپرېل. خوتەن

 چۆچەكچى ئانا 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

1

ياماپ بولۇپ جۇل - جۇل يىرتىق چاپاننى

ياماپ بولۇپ ياماق - ياماق ئىشتاننى

ئۇنتۇپ كەتكەن چۆچىكىمنى سۆزلەپ بەر،

چۆل نېمىشقا سېغىنىدۇ بوراننى؟

يۆتەلمەكتە قېرى گۈلخان دالىدا

ھايات كېسەل، ئىڭراپ ياتار تۆشەكتە،

ئۇنىڭ چۈشى كۆك كەپتەرگە ئايلىنىپ

يۈرەر بىزنىڭ بېشىمىزدا ئايلىنىپ.

تومۇرىدا قۇم قاينىغان بۇلاقلار

ئىدى قاچان ياۋا تۈكلۈك قەبىلە؟

يۇيۇنغاندا قۇياش قارا دەريادا

ئەتىرگۈللەر كەتكەن ئىدى قەيەرگە؟

گۈل بەرگىدە ياتار غېرىب جەسىتىم،

جىنازامنى كۆتۈرەلمەس كېپىنەك.

ساپان سۆرەپ ھارغان قېرى ھېسسىيات 

ۋۇجۇدۇمدا كۆشەپ ياتار كالىدەك.

تۆگە قېنى، كارۋان قېنى، ئەر قېنى؟

بىر باتۇرنىڭ ئاھى ياڭرار كېچىدە.

ئۇ ئات مىنىپ چىققان ئىدى سەپەرگە،

كەلگەن ئانا قاچان بىزنىڭ شەھەرگە؟

كارۋان دەسلەپ ئەمەسمىدى بىر ئادەم،

جاننى جانغا ئۇلاۋاتقان قايسى يىپ؟

گۆشلىرىمدە ئىت قاۋايدۇ نېمىشقا؟

سۆڭەكلىرىم غىچىرلايدۇ نېمىشقا؟

نېمىشقا

تامنىڭ ئېغىر سۈكۈتىنى پاچاقلاپ

كېتەلمەيمەن ھاياتىمنى ھاپاشلاپ؟!...

2

قامغاقلارنىڭ ۋەتىنىنى بىلەمسەن،

تورغايلارنىڭ ناۋاسىدا نە ھىجران؟

ۋەھىمە ھەم ۋەھى تولغان قەلبىمدە

ھۆركىرەيدۇ ئاھ خۇدا دەپ بىر ھايۋان.

كوچىلاردا خۇپىيانە قاتىللىق،

ئادەملەردە يارنىڭ ئۆلگەن ئازابى.

باشلاپ كىرەر دەريالارغا مەڭگۈلۈك

ئورماندىكى سۇنغان كىرپىك ئاۋازى.

تولغىنىدۇ ئوت ئىچىدە قىزىل گۈل

يۇلقۇنىدۇ گۈلخاندىكى بالاغەت.

شولا تاشلار قاپقاراڭغۇ كېچىگە

چۈشلەردىكى قىپيالىڭاچ جىنايەت...

مەيدە تۈكۈمنى ئورۇپ بولدى ھىلال ئاي،

قوي قوتىنى تولدى چەكسىز ھىجرانغا.

كەلسەم قېچىپ نېچۈن قاتتىق ئالەمدىن

يېرىل تېشىم يېرىلمايدۇ يېرىلمايدۇ نېمىشقا؟

قېنى ماڭا قىرىق توقال، كېنىزەك،

كۆڭلىكىنى يىرتىۋاتقان ھاياجان؟

تاش ئۈستىدە بەزمە قۇرغان سۇ ۋە ئوت،

قېنى ئاخشام تويى بولغان شاھزادە

يۈرەمدۇ ئاھ، رېئاللىقتا سەرگەردان؟!

3

تاشلاپ كەتتى ماشىنىلار ئادەمنى،

قورشاپ بولدى ئۇنى يەنە بىنالار.

ئەينەكلەردە قىپيالىڭاچ رېئاللىق،

يالغان گۈلنى پۈۋلەر ئەركە شاماللار.

ماڭساڭ چوقۇم بارالايسەن بىر يەرگە،

يوق شەھەردە دەريا ھەمدە تىك داۋان.

لەۋ سوزساڭلا يېتەر لېۋىڭ لەۋلەرگە،

مۇھەببەتنىڭ باھاسى يوق، بەك ئەرزان.

ئىشىك چەكسەڭ تونۇمايدۇ ھېچ كىشى،

قېرىنداشسەن كەلگەندە ئۇ ئۆيۈڭگە.

پاكلىق چاقناپ تۇرار ئەۋرەز يولىدا

بۇلغىنىسەن قول ئۇزاتساڭ ئۇنىڭغا.

ئانا

بۇ شەھەردە چۆچەك دېگەن بەك تولا.

يېگەن نېنىڭ ھالاللىقتا بىباھا،

لېكىن ئۇنى شەھەردە

تاشلاپ بەرسە يېمەس بايلار ئىتىغا.

سېنىڭ ئۆيۈڭ مېنىڭ ئوردام تەڭداشسىز

يەتمەس لېكىن بۇندا ھاجەتخانىغا...

جېنىم ئانا، ئەمدى توختايلى

چۆچەك دېگەن چۆچەك،

ئوتتۇرىسى دۈمبەلچەك.

كۆز يېشىمىز تېشىپ كەتمىسۇن

ئۆمۈلەپ، ئۆمۈلەپ قېچىپ كەتمىسۇن.

2003 - يىل سېنتەبىر. گۇما

 مېنى سات پەلەك 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

دەرۋازام ئېچىقلىق يارنىڭ ۋەسلىگە، 

يۇلتۇزنىڭ نۇرىغا مېنى سات پەلەك.

ئۆلۈمىم ياڭرايدۇ قۇمنىڭ تارىدا 

ئۆزۈمنىڭ غارىغا مېنى ئات پەلەك. 

گۈل بىلەن ئوقيانى تىزدىم يۈرەككە، 

ئىشقنىڭ زارىغا مېنى قات پەلەك. 

يۈزۈمنىڭ قاراڭغۇ  خانىقاسىدا  

ئاشىقى غېرىبتەك بىردەم يات پەلەك!...

2010- يىلى 30- ئاپرىل. خوتەن

 بوپقالار بۇ مېنىڭ ئاخىرقى ناخشام 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

بوپقالار بۇ مېنىڭ ئاخىرقى ناخشام

بىر ئۇزۇن داستاندىن قايتارمەن ياياق.

يا كارۋان بېشى بوپ كىرپىكلىرىڭگە

قاراڭغۇ چۈشۈڭگە ياقارمەن چىراق.

چاچلىرىڭ بەھرىدە ئېقىپ قىرىق يىل

تاپارمەن سۆيگۈنىڭ گۈلىستانىنى.

كېزىپ مەن ئىزىتقۇ تېنىڭنى ياكى

ئاشارمەن پىراقنىڭ باياۋانىنى.

ئىسمىڭنى چاقىرغان ئاۋازىم بىلەن

تۈمەن يىل چېكەرمەن ئازاب - ئوقۇبەت.

يا مېنىڭ يا سېنىڭ بارماقلىرىڭدا

باغرى قان دەمدەردەك ئۈنلەر مۇھەببەت.

يۈرەكلەر ئەگىشەر بىر - بىرىگە ئاھ

بازارغا ماڭغاندەك خۇشال بىر باھار.

قاچقاندەك قەبرىدىن سانسىز جەسەدلەر

ياكى بىر دەھشەتلىك ھايات باشلىنار...

 قۇچىقىمدا ئاينىڭ بالىسى 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

قۇچىقىمدا ئاينىڭ بالىسى 

ئەينەك سۇنار سۈزۈك ۋە ئوچۇق. 

چوقۇغاندەك راۋاپ تارىنى 

چىدىيالماي نازۇك تۇمۇچۇق. 

دەريا بىلمەس ناخشا ئېيتىشنى

ئورمانلارنىڭ كىرپىكى سۇنۇق. 

تاشنىڭ تاشقا تۈگىمەس گېپى، 

گۈلنىڭ گۈلگە قارار كۆزى يوق...

ئۆلۈك ئاتقا مېنىپ يۈرگەن ئەر

ئۆمۈر بويى قىلىدۇ سەپەر. 

ناشتىلىقتۇر ئۆلۈم بىر ۋاخلىق 

ھىچكىم بىلمەس مەلۇم بىر سەھەر. 

ئەرۋاھلارنىڭ چىرايى باشقا

تۈن قارىغۇ، شاماللار گاچا.

ياغار كۆكتىن ھايات يامغۇرى ، 

يەردىن كۆكلەپ چىقار جىنازا. 

...

شىرىن خىيال تۈگەر بىر دەمدە 

يېنىپ ئۆچكەن سەرەڭگە كەبى. 

ۋاپا قىلماس چىرايلىق ئايال، 

ۋاپا قىلماس دەردى، ھەسرىتى. 

قارىسام بار، سۆيەي دېسەم يوق

جاننى ئالار، ئۆلەي دېسەم يوق...

قۇچىقىمدا ئاينىڭ بالىسى. 

                   2007- يىل 20- ئۆكتەبىر. گۇما

 سادىر پالۋان 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

سەن كەزگەن تاغلارغا قۇياش پاتمايدۇ،

سەن ياتقان قەبرىدە ئۆلۈك ياتمايدۇ.

سەن مىنگەن ئوق ئاتنى ئىزدەپ ئاھ ئۇرۇپ

مىڭ ئەركەك تۈنلەردە چۆلدىن قايىتمايدۇ.

باردۇر مىڭ قوشاقچى ئۆز زىندانىدا

قاچماقنى ئىستەيدۇ، روھنى بىلەيدۇ.

ساقلار مىڭ گۇندىپاي سەگەك، ئۇخلىماي،

قولىدا مىڭ مىلتىق ئوقسىز، بىلمەيدۇ.

تاغقا بىر كەتكەنچە چۈشمىدىڭ قايتا،

قوشاقلىرىڭدىن

مىڭ غېرىب، مىڭ يېتىم سېنى ئىزلەيدۇ.

كۈتەر بەش بالاڭنى بۇندا بەش داۋان،

پىچىرلار داۋانلار؛ سادىر ئۆلمەيدۇ!

1997- يىل ئۆكتەبىر. خوتەن

 ھىجران 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

چىرايىم تاملاردا كەتتى ئاقىرىپ،

ئىسمىمنى بورانلار يۈردى ۋارقىراپ.

گۆشلىرىمدە ئاچ قالغان ئىتلار

قاۋىدى ئاھ، سېنىڭ يولۇڭغا قاراپ.

ھەر بىر تال تۈكۈمنى چالدىم سەن ئۈچۈن،

كۆڭلۈنى بۇزمىغان ناخشا قالمىدى.

ئامرىقىم مەن سېنى ھەر بىر ئويلىسام

قىقاس - چۇقانغا تولدى قوۋۇرغام

سۇنغاندەك گوياكى سانسىز ھارۋىلار.

يۈزۈڭنى ئاي ماڭا بەرمىدى ھەرگىز،

كۆزۈڭنى بەرمىدى يۇلتۇزلار ماڭا.

قىرىق تال چېچىڭدا قىرىق قاراقچى

دېرىزەم ئالدىدىن ئۆتتى گاھىدا

ئۆيۈمگە كىرمىدى، كىرمىدى ئەسلا...

نېمىشقا مەن ئۈچۈن قۇياش قاراڭغۇ،

نېمىشقا مەن ئۈچۈن دەرەخلەر قاخشال؟

قەبرەمنى ساقلىدىم ئوتتۇز يەتتە يىل

ئامرىقىم سەنسىز

ياشىدىم، ئۆلۈشكە تاپالماي ئامال!

2008 - يىل 15 - ئاپرىل. خوتەن

 سۆزلىشىش(2) 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

_ ھەقىقەت قەيەردە؟

_ قىلىچتىن تامچىغان قاندا.

_ چىن گۈزەللىك قەيەردە؟

_ گۇناھلارنىڭ چوڭقۇرلۇقىدا.

_ نە ئۈچۈن ئىزلەيسەن ئۆزۈڭنى ھامان؟

_ قالغاچقا دۇنيادا يارسىز، مەبۇدسىز.

_ نە ئۈچۈن قاچىسەن روھىڭ غارىدىن؟

_ بىر بۆرە ئۇ يەردە ھۇۋلار تىنىمسىز.

_ نەلەردە يوقاتتىڭ ئەركىنلىكىڭنى؟

تىگىشتىم ئەتىكى جەننەتكە ئۇنى.

_ نە ئۈچۈن چىھرىڭگە يولىماس كۈلكە؟

_ ھەدىيە قىلغانمەن بۆشۈككە ئۇنى.

_ نە ئۈچۈن تۇغۇلدۇڭ پانى دۇنياغا؟

_ بىلمەيمەن، ئېھتىمال ياشىشىم ئۈچۈن.

_ بىلەمسەن، ياشاشتىن مەقسىدىڭ نېمە؟

_ ياشىشىم ئۆزۈمگە ئېرىشىش ئۈچۈن.

_ ئىرىشمەك بولغان ئۇ ئۆزۈڭ قەيەردە؟

_ بىلمەيمەن، بەلكىم ئۇ مېنىڭ ئۆزۈمدە.

_ ئۆزۈڭ شۇ قەدەر يىراقمۇ سەندىن؟

_ ياق، ئۇ تارىم ۋە تەكلىماكاندا.

_ ياشاپ تۇرۇپسەنغۇ شۇ يەردە ھازىر؟

_ ياق ، ئۇندا تۇرغىنى تېنىم پەقەتلا.

_ تېنىڭ ئۆزۈڭگە ئەمەسمۇ شاھىت؟

_ ياق، ئۇ مەن ئۈچۈن چوڭقۇر بىر قەبرە.

_ چىقىسەن قەبرەڭنى پاچاقلاپ قاچان؟

_ ئەتە، ئەتە، ئەتە...

1997- يىل خوتەن

 دەھشەتلىك خىيال 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

دەھشەتلىك خىيالغا كىردىم توساتتىن

ئۆتتى دېرىزەمدىن جەڭ ھارۋىلىرى.

مۇھەببەتتىن تاندى جىنايەت،

بويىۋەتتى رەستىنى قانغا

قىزىل تامدىن چاچرىغان نالەت.

تەننىڭ سۇيۇق ھېكايىسىغا

غەرق بولدى سانسىز غايىب ئوق.

ئەرلەرگە ياشىغۇدەك سەۋەب قالمىدى

باشلاندى سەرسانلىق، جىنايەت دەۋرى.

ئادەم ئادەمگە قۇل ۋە پادىشاھ

ئادەم ئادەمگە ياسار جىنازا.

ئادەم ئادەمگە نومۇس، ھاقارەت

ئادەم ئادەمگە يىراق رىۋايەت.

ئاياللار ساتىدۇ، ئەرلەر ساتىدۇ

خۇشاللىق ئۆزىنى ئۆلتۈرۈۋالىدۇ.

مۇھەببەت يۈرۈشلەشكەن يېڭى سانائەت

ئۆلتۈرىدۇ يالغان گۈللەرنى

شېئىرلارىكى ئەسەبىي قاتىل.

توختىتىپ قويۇلغان كۆڭۈلدىكى دوقمۇشقا

قاندەك قىزىل بۇزۇق ماشىنا.

ئالمىشىپ كېتىدۇ بەزىدە

ئىبادەت، سىياسەت، تىجارەت.

شەھەر سېلىۋەتتى ئىچ كېيىمىنى

سەھرا قايتا كىيدى پىتلىق جۇۋىنى.

بوتۇلكىلارنى سۇندۇردى ھىجران

ئېتىزنى ئاق قويدى ئىسيانكار دېھقان.

چىۋىن چىۋىننى قۇتقۇزدى سۆيۈپ

باتۇر ئۆلۈمنى ئۆلتۈردى ئۆلۈپ.

گۈل ئېچىلىدۇ جۇدالىقتا...

كەتتى بىر دىۋانە چۆلگە يۈگۈرۈپ.

ھايات باشلانمىدى، يىراق ھەم غۇۋا

بوسۇغا ئالدىدا ئاخىرقى زامان.

قوي قوتىنىغا قوچقار پادىشاھ،

بىر يالغان، مىڭ يالغان... بەرىبىر يالغان!

2003- يىل ئۆكتەبىر . گۇما

 راۋان بولاي يولۇمغا تەنھا 
( تەجەللى قەبرىسى ئالدىدا)

غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

ئەمدى نېمە تاپۇرمەن لەززەت

قەبرىلەرنىڭ ئالدىدا يىغلاپ؟

چىراغ ئۆچسە مەيلى، ئالەمنى 

يورۇتىدۇ دىلدىكى ئازاب. 

كەتتى ھەييام قونۇپ بىر كېچە

بۇ ئالەمنى قىلىپ مەيخانە. 

مەشرەب كەتتى بولۇپ قەلەندەر

قالدى نامى بولۇپ شاھانە. 

ۋىسال بېرىپ يەتتە ئىقلىمغا 

ئۆزى يارسىز ئۆلدى نەۋائىي. 

كائىناتنى جەملەپ نەزمىگە 

سەرسان بولۇپ ئۆتتى تەجەللى...

بۇ ئالەمدە قەبرەم يوق مېنىڭ، 

دۇئا قىلغاي ئۆلۈكلەر ماڭا. 

ئەگەشتۈرۈپ ئاياغ ئىزىمنى 

راۋان بولاي يولۇمغا تەنھا. 

                      2006- يىل نويابىر. قاغىلىق

 ئۇيغۇر خەلق ناخشىسى 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

بۇ ناخشا ئەزەلدىن شۇنداق بىر ناخشا

ئۆلۈكلەر تىرىلىپ يىرتىدۇ ياقا. 

تىرىكلەر ئۆلۈمدىن يىراق بىر جايدا 

تېنىنى سۇندۇرۇپ ئاتار ئاسمانغا.

ئۆتسە جەڭ ئاتلىرى دۈپۈرلەپ بىردەم، 

پايانسىز جىملىققا پاتىدۇ گاھ- گاھ. 

سۇۋادان تىرەكلەر يىقىلار ھەۋەت، 

قەبرىلەر يۈگۈرەيدۇ قاراپ ھاياتقا. 

تاغلارمۇ تىك تۇردى شۇ ناخشا بىلەن، 

باغلارنى ئوغرىلاپ كەتمىدى شامال. 

چوڭ قىلدى ئۇيغۇرنى باغرىغا بېسىپ 

شۇ ناخشا يېتىلەپ كەلگەن بىر ئايال. 

                  2006- يىل دېكابىر. گۇما

 سەندىن خەۋەر يوق 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

قاپقارا تاشلاردا يىرتىلدى ئاياغ

ئاي نۇرى چۈشۈمگە تەڭلىدى شەمشەر. 

تۈگەتتى ھاسا قىپ كىرپىكلىرىمنى 

جەندىسى يىرتىلغان دەشتى- قەلەندەر.  

ئەگەشتى ناخشامغا سەرسان خازاندەك 

راۋابنىڭ تارىدىن يېقىلغان ئاسمان.

ئۆتتى ئاۋازىمدىن تۆگىگە مىنىپ 

ئون ئىككى مۇقامدەك نالىدار كارۋان. 

تۈگىدى تۆشۈك تام ھېكايىسىمۇ 

تاغدەك تاش يىغلىدىم دەريا  بويىدا. 

كۆزلىرىم ئىزلىدىم سېنى بۇلبۇلدەك 

گۈل كەبى كىپەنسىز جىننىڭ تويىدا. 

چىرىغىم ئۆچمەكتە، سەندىن خەۋەر يوق، 

ئاخىرقى پەرۋانە ئۆلدى بىقارار. 

كەلمىسەڭ چىرىغىم ئۆچكىچە ئەگەر 

قىزىل گۈل تۈۋىدە مېنىڭ قەبرەم بار.

                    2006- يىل فېۋرال. گۇما

 نىتەي، ئاللاھ... 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

نىتەي، ئاللاھ...

نىتەي، قەيەرگە قوياي بۇ جاننى

ئەلەمگە رەڭداش قىلدى سۇلتانىم قاننى. 

نىتەي، ئاللاھ

قۇياشتا جەم قىلىپ چاچتى يۇلتۇزدەك 

تەرەپ- تەرەپكە كۇللى ئىنساننى. 

بۇ ئالەمگە بولسۇن دەپ زىننەت

كىيگۈزدى قەلەندەرگە ئەسكى چاپاننى. 

يوق مېنىڭ ھەتتاكى ئەسكى چاپىنىم، 

قۇم- بوران ئاستىدا تىلسىز، نىداسىز

مۇھەببەت ئىلكىدە ئوتسىز، لاۋاسىز 

ھاياتتىن خەۋەر يوق ھەمدە قازاسىز 

بەردى ئەبەدىلىك تەكلىماكاننى. 

كېتىدۇ ھەركىشى ماكان بولمىسا، 

كەتكۈدەك ماكان يوق، لېكىن كېتىمەن. 

قارا كۆز يارىم

دىۋانە بولمايىتتىم سېنى دېمىسەم. 

كېتىمەن قۇپقۇرۇق خۇرجۇننى يۈدۈپ 

تەكلىماكانغا، 

كېلىمەن سۇلتان بولۇپ ئەگەر ئۆلمىسەم. 

                         2006- يىل ماي. گۇما

 پەرياد 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

قۇل بولدۇم ئاھ گۈل نازىغا، زەنجىر ئۈزۈپ قاچاي دەيمەن، 

ئالتۇن -  كۈمۈش چۈشلىرىمنى كوچىلاردا ساتاي دەيمەن. 

يارىڭ كېلۇر دېدى شامال، مەن يالىڭاچ بولدۇم دەرھال، 

ئايغا قاراپ يالغۇز ئىتتەك ئۇزاق- ئۇزاق قاۋاي دەيمەن. 

دۇتار يىغلاپ كىردى ئۆيگە، كەتتى تەمبۇر باياۋانغا، 

داپ گۈمبۈرلەپ قىلدى ئىسيان، ساتار نالە قىلدى جانغا. 

ئاسمانغا ئوت قويدى راۋاب، ياماشتى نەي سۇۋادانغا، 

جۇل- جۇل يىرتىق يۈرىكىمنى مۇقام توۋلاپ ياماي دەيمەن. 

دېدى ئانام؛ ئۇخلا ئوغلۇم، كىرپىكىمگە بوران كەلدى، 

كارىۋات كىشنەپ، تورۇستىن قان ئاقتى، تامدىن كارۋان كەلدى، 

دېدىم؛ ئانا ياق، ياق ماڭا مۇھەببەتتىن پەرمان كەلدى، 

يارىم كېلۇر يوللىرىغا قانلىرىمنى چاچاي دەيمەن. 

مۇھەببەتسىز سەلتەنەت يوق، مۇھەببەتسىز گۇمرانلىق ھەم، 

ئاشىق كىشى ئۆلەر يىغلاپ، زىننەت ئاڭا ۋەيرانلىق ھەم، 

كۆزۈم يۇمدۇم بۇ ئالەمگە كېرەك ئەمەس ھەيرانلىق ھەم، 

بولسا ئەجەل ئىچرە بەختىم ئاڭا قۇچاق ئاچاي دەيمەن. 

                                   2007 - يىل31- مارت. گۇما

 رۇبائىيلار 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

1

بىر نىگاھ سېنى گەر ئىشق دەرياسىغا غەرق ئەتسە،

جۇنۇن ئەفغانلىرى سەلدەك يۈرىكىڭدە بەرق ئەتسە.

چۈشەن ھەسرەت ۋە شادلىقتىن ھەۋەسنىڭ ئىختىراسىنى

بۇ ئىشق شەپقەت ئاتا قىلماس جاھان ھەرقانچە چەرخ ئەتسە.

2

نە مەنىسى سەيلە- سۆھبەتنىڭ جانانىڭ بولمىسا،

ياكى ئۈلپەت بىرلە ئەسراردا گۇلابىڭ بولمىسا.

مەيلى كۈل قىلسۇن پىراق، يا مەيلى بول يار قوينىدا

ساختىدۇر ئاشىقلىقىڭ پۈتمەس ئازابىڭ بولمىسا.

3

ھىجرىدىن بەزگەن دۇرۇس ئاشىق ئەمەس،

يار ئۈچۈن كىيگەن كۇلاھ پاسىق ئەمەس.

بەزلىمەڭ بۇلبۇلنى سىز ئازغان بىلەن،

قۇزغۇن قىزىل گۈلگە پەقەت لايىق ئەمەس.

4

بەزىلەرنىڭ يۈزى چىرايلىق،

بەزىلەرىڭ كۆزى چىرايلىق.

كۆڭلىدە كىر، غۇبار بولمىسا

ئۇنداقلارنىڭ ئۆزى چىرايلىق.

5

يەردە تاش بولغۇم كېلۇر، ئوكياندا قولۋاق بولغۇچە،

تاغدا گۈل بولغۇم كېلۇر، باغلاردا يانتاق بولغۇچە.

بۇ ھايات بولغاچ مۇرەككەپ گاھى ئاپتاپ گاھ جۇدۇن،

پەستە غول بولغۇم كېلۇر، شاخلاردا ياپراق بولغۇچە.

6

سۆيگۈنى بىلمەس جاھاندا ئەھلى ۋىجداندىن بۆلەك،

بولمىغاچ ئۇندا ھېكايەت دېغى - ھىجراندىن بۆلەك.

ئويلىما يەتتىم مۇرادقا دەپ كى گۈل ئۈزمەك بىلەن،

پەرۋىشى زىلالىگە لازىم ئەمەس قاندىن بۆلەك.

7

بولغۇچە ھەرچاغ نادانلار بىرلە خۇش ئەسرادىمەن،

تۇرغىنىم ئەۋزەل مىنۇت ئاقىل بىلەن پەگادىمەن.

ئىشىملىرىم پۈتكەي، بۇ دۇنيادىن پەقەت قالماس ئېشىپ،

ئۆچ- قىساس، ئال- بەرگۈسىز ئاخىر زامان دەۋادىمەن.

8

خۇشناۋا بۇلبۇلنى كۆردۈم ھەر باھار بوستاندا مەن،

ھەم يەنە كۆردۈم ئىشىقنىڭ تەپتىنى ۋولقاندا مەن.

ۋادەرخ، كۆردۈم يەنە مەن شىر بىلىپ ئۆز سايىسىن

پەيلىدىن كەچكەن خۇلقنى شەرمىساز توشقاندا مەن.

9

زەررە نۇخسان ئاچتى ئابرۇيدىن لەنەتلەرگە كاۋاك،

قىلچە تۆھپە ياپتى نۇخساننى يەنە ياڭراپ چاۋاك.

خۇددى قاينام ئۆزرە ياپراقتەك چۆكۈپ، لەيلەر كىشى،

سەن ئۈچۈن بولغان ئېزىتقۇ ئۆزگىگە بولغاي ماياك.

10

دوست دېمە داستىخاندا ھەمخان بولغاننى،

ئامىتىڭ كەلگەندە غەمخان بولغاننى.

دوست دېگىن مۇشەققەت تىغلىرى بىلەن

ئەيىبى قىرقىلىپ "ئىنسان" بولغاننى.

1992- يىل. خوتەن

 ئىزلەيمەن... 
(مۇرەببە)

غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

نالە- پەرياد ئىچىدىن نىدايىمنى ئىزلەيمەن،

كۆيمەك ئۈچۈن ئوت بولۇپ گۇناھىمنى ئىزلەيمەن،

گۇناھلىرىم ئىچىدىن خۇدايىمنى ئىزلەيمەن،

خۇدايىمغا يەتمەككە قازايىمنى ئىزلەيمەن.

نامىم ئاشىق قەلەندەر، ئىشىم- پىغان چەكمەكتۇر،

بالا گەردان چۆللەرگە ئۆزۈم تەنھا كەتمەكتۇر،

كارۋان تارتىپ ئۆزۈمگە، ھەق ۋەسلىگە يەتمەكتۇر،

ھەق ئىگەمگە مۇناسىپ سىماھىمنى ئىزلەيمەن.

چۇقان سېلىپ ئۆتەرمەن: ئاشىققا جان نە كېرەك؟

جاندا جانان بولمىسا دەردۇ- ھىجران نە كېرەك؟

روھتا پەرۋاز بولمىسا، قۇشقا ئاسمان نە كېرەك؟

كۆڭۈللەردىن زارۇ- زار سادايىمنى ئىزلەيمەن.

مەن ئۆزۈممەن ئۆزۈمگە جەننەتلەرنىڭ يول خېتى،

مەن ئۆزۈممەن، ئۆزۈمگە پىلسىراتنىڭ كۆۋرۈكى،

مەن ئۆزۈممەن، ئۆزۈمگە يەتتە دوزاخ تۈۋرۈكى،

مېنى ماڭا قۇل قىلغان ئىلاھىمنى ئىزلەيمەن.

ياندىم، ئۆچتۈم، كۈل بولدۇم، مەندە ئارمان قالمىدى،

سالدىم جەندە- كۇلاھنى ، نالە- ھىجران قالمىدى،

ئايان بولدۇم ھەمىگە، زەررە پىنھان قالمىدى،

قانات كەردىم ئىچىمگە، سامايىمنى ئىزلەيمەن.

كېتەي دەيمەن پىنھانە جېنىمدىكى ئايۋانغا،

تېنىمدىكى خۇشھاۋا گۈزەل باغۇ- بوستانغا،

قانلىرىمدا ئېچىلغان گۈلى لالە- رەيھانغا...

بىر دەم ئارام ئالماققا پاناھىمنى ئىزلەيمەن.

2000- يىل 15- ئىيۇل. خوتەن

 مېنىڭ يالغۇزلۇقۇم يالغۇز 
(غەزەللەر)

غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

1

مېنىڭ يالغۇزلۇقۇم يالغۇز، تىكەننى خارۇ - زار ئەتتى،

لېۋىم مەيخانىگە كىردى شاراب يوق، نالە - زار ئەتتى.

قېنىم مەشرەپتە ئۇلغايدى، ناۋا قىلدى قەلەندەرلىك،

دىلىمدا يەرۇ - ئاسمان ھەم كۆيۈشنى ئىختىيار ئەتتى.

كۇلاھىم كۆك ئىرۇر، جەندەم پايانسىز چۆل - باياۋاندۇر،

دەردى - غەم، نالە - ئەفغانلار مېنى پىنھان مازار ئەتتى.

ئىتمۇ ھەم تۇرمايدىغان ھەرگىز مېنىڭ ۋەيرانە كۆڭلۈمنى

جۇدالىق مۇڭلىرى قايناق قىيامەتلىك بازار ئەتتى.

يۈزۈمدۇر قىبلىگە، كۆڭلۈم نىگارغا بۇ ئىبادەتتە

ۋۇجۇدۇم ئىشىقنى ئاھ، يىغلاپ پەدەر- پەرۋەردىگار ئەتتى.

مۇقاملار توۋلىدى زار- زار مېنىڭ ھەر بىر تۈركۈم ھەتتا،

قۇچاقلاپ گۆشلىرىمنى ھەم سوڭەكلەر يارىيار ئەتتى.

سېسىدى جان- جېنىم تەندە، ئالغىلى ناز ئىلە ئاھ، ئاھ

ئەجەبمۇ كەلمىدى يارىم ئەجەلگە ئىنتىزار ئەتتى.

2

كۆزۈم يار يولىدا قالدى، مېنى سەيلانە ئەتمەڭلار،

يۈزۈم يار ئاياغىدا تۇپراق، گۈلى- گۈلدانە ئەتمەڭلار.

ياتار دەشىت، چۆل- باياۋانلار ئىشق ئاپتاپىدا چاڭقاپ،

يېشىم زار ۋارقىراپ ئاقسۇن، مېنى پىيالە ئەتمەڭلار.

ۋىسال ئارغامچىسىن بىر دەم ئۈزەي قەلبىم قاناتلانسۇن،

چۈشۈمدە بىر كۆرەي يارنى، مېنى ئاۋارە ئەتمەڭلار.

جاھانغا بىر كېلىپتۇرمەن، ئۆزۈمگە لىق تولۇپتۇرمەن،

ئازارى، غەلۋە- ماجىراغا مېنى نىشانە ئەتمەڭلەر.

ئۆلۈكلەر ئۆتتى ئالدىمدىن ياقاسى چاكۇ- چاك مەجنۇن،

جىنازا كەينىدىن ماڭغان مېنى پىيادە ئەتمەڭلار.

ئىچىمدە بىر كىشى باردۇر، قەتىل قىلماققا تەيياردۇر،

ئۇنىڭكى بىر قۇلىدۇرمەن، مېنى مەردانە ئەتمەڭلار.

ئىلاھىم ئەي غوجى دەپتۇ، ساڭا كۆيمەك ئىشى كەپتۇ،

مېنى دوزاقتىكى جەننەت ئارا سەرسانە ئەتمەڭلار.

3

تىرىكمەن، شۇ سەۋەب كۈرمىڭ بېشىمغا دەرد- ئەلەم كەلدى،

ئەلەملەر خۇلقىنى كۈيلەش ئۈچۈن ئويناق قەلەم كەلدى.

قەلەم ئاياغىدىن ئۈندى بورانلىق دەشىت- باياۋانلار ،

باياۋان ئىچرە چاڭقاپ، مەي سوراپ دىلبەر- سەنەم كەلدى.

سەنەمنىڭ قولىدا دۇتار، ناۋا قىلدى تۈمەن سەۋدا،

كى سەۋدا، ئىشقىدىن غوۋغا ، رىيازەت دەمبەدەم كەلدى.

ئىشىقنىڭ مەقسىتى جاننى بېرىش دەپ ۋەسلى دىدارغا

بولۇپ مەجنۇنى دىۋانە ياقا يىرتىپ ئەجەم كەلدى.

« مۇقاملارنىڭ ئاتاسىنى ھۈسەينىيۇ ئەجەم دەرلەر»،

ئۇنىڭغا ئەگىشىپ بارچە ناۋالەر مۆھتەرەم كەلدى.

يۈزۈمگە چۈشتى نۇر، بەيتۇل مۇقەددەستۇر بۇئان كۆڭلۈم،

تاۋابقا دەردى- كۈلپەت ھەم مۇشەققەت بارچە جەم كەلدى.

غوجى جان ئايۋانىدىن كەتكىن، كۆيۈشنى ئىختىيار ئەتكىن،

ئىشىققا باس ئاياغ ئەمدى، مۇبارەك بىر قەدەم كەلدى.

4

يېتەتتى ۋەسلىگە جانىم ئۆلۈمنى ئۆلتۈرۈپ ئۆلسەم،

ئۆلۈمنىڭ باغرىدا بىررەت جېنىمنى كۈلدۈرۈپ ئۆلسەم.

ماڭا بۇ نەزمىخانلىقتىن نە شۆھرەت، نە ئادا بولغاي،

سىرىمنى سۆزگە جەم ئەيلەپ لەھەتكە مۈكتۈرۈپ ئۆلسەم.

كۆيۈپ مەن كېچە ھەم كۈندۈز ئىشىقتىن قايىتمىدىم ھەرگىز،

يېتەتتى ئوتقا ئوت ئاندىن بۇ ئوتنى كۆيدۈرۈپ ئۆلسەم.

كۆزۈمدىن قۇرۇماس ياشىم، پىغانلىق ئىچى ھەم تاشىم،

بولاتتى دۇر- گۆھەر تاشىم بۇ ياشقا چۆكتۈرۈپ ئۆلسەم.

قەتلىئى ناز ئىلە ئاھ، ئاھ باقار نەزمەم قۇرىدىن يار،

تاپاتتى ۋەسلىنى كۆڭلۈم ئۇنى مەن بىر كۆرۈپ ئۆلسەم.

چېچىنى قامچا قىپ كەلسە، مۇھەببەت ھارۋىسى بىرلە

ئېتىمنى مەن ئاڭا قاتسام، سەپەردە مەن يۈرۈپ ئۆلسەم...

نىگار قۇچاغىدىن ئۆزگە تېپىلغايمۇ ماڭا قەبرە

بۇ ئىشق ئىچرە يارانلار يەنە مىڭ ئۆزگىرىپ ئۆلسەم.

5

كېچە بىر غەم ئىلە ياتسام باقار ئاي ھەيرانە- ھەيرانە،

سامادىن چۈشتى بىر يۇلتۇز بۇيان سەيلانە- سەيلانە.

قونۇپ تارىغا تەمبۇرنىڭ پەلەكتىن چاچرىغان ئەبغان،

ئاھاڭلار كەينىدە ئۆكسۈپ يۈرەر سەرسانە- سەرسانە.

جۇدالىق دەھشىتىدىن مۇڭ- پىغان ئەيلەر قوشۇق، تاشلار،

ساباغا ئەگىشىپ كۆكلەم يۈرەر ھەريانە- ھەريانە.

راۋاب ئوت قويدى ئاسمانغا، ياماشتى نەي سۇۋادانغا،

كۆڭۈل ئاندا قەلەندەرلىك قىلار ۋەيرانە- ۋەيرانە.

ساتار نالە قىلىپ جانغا، دۇتار يىغلاپ ياقا يىرتۇر،

مۇھەببەت قۇشلىرى كەلدى ئۇچۇپ بىگانە- بىگانە.

كىشىكىن ئول ناۋا قىلغان، مۇقامغا دىلنى جا قىلغان،

يۈرەكنى مۇڭ ئىلە تىلغان، ئەجەب مەردانە- مەردانە.

غوجى قايىت ئەمدى غەپلەتتىن، ماكانسىز ھىجرۇ- كۈلپەتتىن،

نىگارىڭ باغرىدۇر ئاۋات ساڭا ئاستانە- ئاستانە.

6

كىلۇرمەن دەپ خەۋەر بەردىڭ، دېرىزەمدىن قاراپ ياتتىم،

بولۇپ ئوغرى گويا پىنھان، جامالىڭنى ماراپ ياتتىم.

كېلىپ ئايمۇ راۋان بولدى، دىلىم ئەسكى تۇمان بولدى،

يېشىم ئاقتى بولۇپ مارجان، ئۇنى بىر- بىر ساناپ ياتتىم.

شاراب تەڭلەپ چۈشۈمدە جىن- پەرىلەر گاھ ئايان بولدى،

شۇئان كىرپىكلىرىمنى مەن قىلىپ جادۇ ، چاناپ ياتتىم.

غېرىب بىر ئۆي ئىرۇر قەلبىم چىراغى يوق گۆرىستاندەك،

كۈتۈپ شەمئى ۋېسالىڭنى كېسەل ئىتتەك قاۋاپ ياتتىم.

ژىرىڭ ئاقتى پۈتۈن پىكرۇ- خىيالىمدىن سېنى ئويلاپ،

گويا يالغۇز مۈشۈك ئوخشاش يارامنى مەن يالاپ ياتتىم.

ئېچىپ ئۇسسۇزلۇقۇمغا قان، يېدىم ھەم ئۆز گۆشۈمنى مەن،

سوغۇقلاردا قۇرۇق قاقشال سوڭەكىمنى قالاپ ياتتىم.

رەقىب توستى نىگارىمنىڭ يولىنى ئۇشبۇدەم بەلكىم،

نىتەي، بارماي ئۆزۈم ئىزدەپ، چېكىپ ھەسرەت- ئازاب، ياتتىم!؟

 غوجىمۇھەممەدكە 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

ئادەم بولۇپ يارالغاچقىلا

ياشاپ كەلدى ئادەملەر ئارا.

سۆيگۈ ئۈچۈن توقۇدى داستان

باھار رەڭلىك جىنازىسىدا.

شائىر بولۇپ يارالغاچقىلا

شېئىر يازدى ئۆلۈپ ئولتۇرۇپ.

چىڭ قۇچاقلاپ جەسىتىنى، ئاھ

يىغلىدى ئۇ كۈلۈپ ئولتۇرۇپ.

ئۇ ھېچكىمگە ھېچنېمە دېمەي

دەرۋازىسى چېقىۋىلدى.

ئۈچ كۈنگىچە ھېچنېمە يېمەي

پۇت- قوللىرى كېسىۋىتىلدى.

ھارۋىكەشنىڭ سۇمبۇل قامچىسى

قامچىلىدى تارام ئاھ، تارام.

كېپىنەكنىڭ گۈزەل ئۆلۈمى

ھاياتىنى قاپلىدى تامام.

موزاي كىرپىك، تەخەي سۇباتلىق

چۈمۈلە بەل، چىۋىن قاناتلىق

ئۆمۈچۈك قىز كىردى ئۇياتلىق

چۈشلىرىنى قىلدى سەرگەردان...

ئۇ ئۆيىدىن ھىچيەرگە بارماي

قۇرۇپ كەتتى چۆلنىڭ بايانى.

كېزىپ چىقتى ئۆزىنى ھارماي

كۆرۈنمىدى لېكىن پايانى.

تاغلار ئۇنىڭ كىردى قەددىگە،

كىرپىكىگە قوندى باياۋان.

قەلەندەرلەر ساپايە چالدى

ئىشىكىدە زارۇ- زار، ۋەيران.

مەڭگۈ كىيىم كىيمەيدىغان گۈل

مەڭگۈ كىيىم سالمايدىغان قىز

مەڭگۈ ئۆلۈپ كەتمەيدىغان ئاي

مەڭگۈ ئۆچۈپ كەتمەيدىغان ئىز...

ئۇنى يالاپ ئاپاردى بۈگۈن

قەلبىدىكى دارنىڭ ئالدىغا.

سۇندۇرۇپ دار تۈۋرۈكلىرىنى

يۈگۈردى ئۇ يارنىڭ ئالدىغا.

يار ئۆلدى!

توۋلىدى ئاھ، ھەسرەتلىك بىر كۈي،

يىقىلدى ئۇ تارنىڭ ئالدىغا...

ئۇ بىر ئەبلەخ، بىلمەس ياشاشنى،

ئوتتۇز يىلدا ئۆگەندى ئاران

ئىچ- ئىچىدىن مۇڭلۇق يىغلاشنى.

ئۇ بىر ئەبلەخ، بىلمەس سۆيۈشنى،

ئوتتۇز يىلدا ئۆگەندى ئاران

سۆيگۈ ئۈچۈن قانداق ئۆلۈشنى.

ئۇ بىر ئەبلەخ، بىلمەس كۆڭۈلنى،

ئوتتۇز يىلدا ئۆگەندى ئاران

تەسۋىرلەشنى توزۇغان گۈلنى.

ئۇ بىر ئەبلەخ!...

 تۇيۇقسىز ئۆلدى دەپ تارقالسا خەۋەر 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

تۇيۇقسىز ئۆلدى دەپ تارقالسا خەۋەر 

جەسىتىم ئىككى كۈن قالار كوچىدا. 

جېنىمنى زۇلمەتلەر ئىچىدىن سۈزۈپ 

يارىمنىڭ ناخشىسى ئاڭلانماس قايتا. 

كىم بىلەر ئىتلارنىڭ غىرىبلىقىنى 

شەھەرنىڭ قار ياغقان كېچىلىرىدە. 

جەسىتىم يېنىدا ئولتۇرغان ئىتنى 

چۈشەنمەس ھىچكىشى، چۈشەنمەس قىلچە...

ئاخىرقى تاماكام تۈگىىدى كۆيۈپ، 

بەك ئۇزاق ياشىدىم، قالمىدى تاقەت. 

قازدىم مەن قەبرەمنى قەلبىمگە چوڭقۇر 

مەن ئۇنى كۆتۈرۈپ يۈرىمەن ئەبەد. 

2006- يىلى دېكابىر. خوتەن

 ئۆچۈرۈۋەتتىم 
ئۆچۈرىۋەتتىم شېئىرلىرىمنى

قەغەز ئاقلىقىغا قايتتى.

بۇ سېنىڭ يامغۇردەك تۆكۈلۈپ

ئەينىكىڭنى سۈرتكىنىڭگە ئوخشىمايتتى.

بۇ -

كېچىنىڭ ھېكايىسى داۋاملىشىۋاتقان

يازنىڭ ئاۋازى ئىشىكلەرنى بوش چېكىۋاتقان

ئەسلىمە كۆكاتلىرى تۇپا يېرىۋاتقان -

بىر ۋاقىتتا يۈز بەرگەن.

مەن بىر ئاز يېنىكلىدىم، دېدىم

لېكىن كۆڭۈل پىيالەمنىڭ چېقىلغانلىقىنى ھېس قىلدىم.

ئۇ نازۇك ئىدى گۈل بەرگلىرىدەك،

كۆتۈرەلمەيتتى مەن كۆتۈرگەندەك.

تاڭ ئاتتى، تۇمانلىق بىر كۈنگە ئۇلاشتىم

شۈكرى دېدىم، ئۆزۈمنى بېسىۋالدىم،

كۆكرەك يۈرەكنى شۇنداق باساتتى،

شاخلىرىڭدا سايراۋاتاتتى -

تېخىچە شاللاق قۇشلىرىم!

ھەممە ئاخىرلاشتى، مەندىن باشقا

ئەمدى جىمجىت باقىمەن بىر قارا تاشقا.

نۇرغۇن يىللاردىن كېيىنكى مۇشۇ پەيشەنبىگە كىرسەك

بىرىمىز شەرقتە

بىرىمىز غەرپتە،

تۇلارمۇ قارا كۆزلەر ئىسسىق ياشقا!..

2014- يىلى 27- فېۋرال

 ھەسرەت بىلەن يىغلىسا ئاسمان 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

ھەسرەت بىلەن يىغلىسا ئاسمان

زېمىن چۈشىنەر كۆز ياشلىرىنى.

ھەسرەت بىلەن يىغلىسا ئانام

مەن بىلمىدىم پەريادلىرىنى.

قىش پەسلىدە دەرەخ يالىڭاچ

سېغىنىدۇ ياپراقلىرىنى.

تۇرسا كۈتۈپ يېگانە ئانام

مەن بىلمىدىم ئازابلىرىنى.

بۆشۈككە بۆلىگۈسى كېلەر ھېلىمۇ

يېقىپ بېشىمدا چىراغلىرىمنى.

ئىمىتكۈسى كېلەر ھېلىمۇ

قوشۇپ سېغىنىش، پىراقلىرىنى.

يېنىمدىلا تەكلىماكان،

قوغدار ئۇنى توغراقلىرى.

كىشنەپ- كىشنەپ قاپتۇ ئانامنىڭ

ماڭا باققان ئارغىماقلىرى.

ھە، ھەي

مەن بىلمىدىم، بىلمىدىم.

سېغىنغاندەك ۋەتىنىنى قۇل

بىلگەن چاغدا چەكسىز يىغلىدىم.

1997- يىل، ئاۋغۇسىت. خوتەن

 ئەي ئانا.. 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

ئەي ئانا مەن بىر غېرىب، مەن بىر غېرىب،

ئەي ئانا مەن بىر ساراڭ، مەن بىر ساراڭ.

ئىشەنمە تۈننى مەڭگۈ زۇلمەت دېسە،

مەغرىبتىن قۇياش چىقىپ ئاتمايدۇ تاڭ...

چوققىلار يۈكسەكلىكنى چۈشەنمەيدۇ،

دېڭىزلار چەكسىزلىككە ئىشەنمەيدۇ.

گۈللەر ھەم بەرگى خازان توننى كىيىپ

باھارنى كىپەنلەيدۇ، كىپەنلەيدۇ.

بارخانلار ئۇخلار بوران كىرپىكىدە،

توغراقلار ئۆز سازىمنى چالسام دەيدۇ.

ۋەتەندۇر مېڭىپ يۈرگەن ھەر بىر ئادەم،

يەر مەڭگۈ ئۆز- ئۆزۈمدە قالسام دەيدۇ.

مۇھەببەت ئۈچۈن بارچە جىنايەت ھەم،

ئەبەدىي ياشاش ئۈچۈن ئۆلىدۇ شام.

توسالماس، توسالمايدۇ، توسالمايدۇ

چۈشلەرنىڭ پەرۋازىنى زۇلمەتلىك تام.

ئىشەنمە چۆللەردىكى سۈكۈناتقا،

ئىشەنمە سايلاردىكى ئۆلگەن تاشقا.

ئىشەنمە تۇرغىنىمغا كۈلۈمسىرەپ،

ئىشەنمە كۆزۈمدىكى تامچە ياشقا.

ئىشەنمە رىۋايەتنى قايتماس دېسە،

سەلتەنەت جەسەدلەردىن ئۆرە بولغان...

ئەي ئانا مەن بىر غېرىب، مەن بىر غېرىب،

ئەي ئانا مەن بىر ساراڭ، مەن بىر ساراڭ!

1999- يىل ئۆكتەبىر. خوتەن

 ئۇخلىسام بولاتتى 
كۈندۈزلىرىم 

سېغىنىشقا لىق تولغان

تۈنلىرىم

ئېلىپ كېلەر سېنى يېنىمغا

ياكى

ئېلىپ بارار مېنى يېنىڭغا...

چۈشلەر سۇزۇلۇپ ياتقان

ئىككىمىز ئوتتۇرىسىدىكى يوقلۇقتا.

ئۇخلاش سېنى سۆيگەنگە تەڭ

شۇ سەۋەبلىك ئۇخلىيالمىسام كېرەك.

خىياللىرىم قىلار پاتپاراق

كۆكرەكنى توختىماي چېكىدۇ يۈرەك.

دېرىزىدىكى سۇس كۈتۈشلەر

غەمكىن پەردىلەر

تامدىكى بۇ قەدەر يالغۇزلۇققا

بەلكىم ھېكايە سۆزلەر

ھېكايە سۆزلىگۈچىنىڭ كۆڭلى يېرىم

ئاڭلىغۇچىغا يېقىن بىر يەردە

روبىرو تىكىلىپ تۇرغان مەن ئىدىم.

مەن ئۇخلىسام بولاتتى

ئۇخلىسام تاڭلار ئاتاتتى.

سەھەرنىڭ قارشى قىرغىقىدا

مېنى ئۇ كۈتۈپ تۇراتتى!

ئۇ قولۇمنى كۆيدۈرەتتى

يەرگە تاشلىغىنىم تاماكا كۈيەندىسى ئەمەس

بىر جەريان

ھەسرەتكە لىق تولغان.

ئۇنىڭ مەلۇم بۆلەكلىرىدە

ساما سالاتتى بىر توپ ئالامان.

ئۇ قولۇمنى كۆيدۈرەتتى

شۇڭا تاشلىدىم.

لېكىن ئۇ يەردە كۆرۈنمەيتتى

يەنىلا شۈكرى دېدىم.

بىر يىرىم ئېچىشتى

قۇيۇق ئىس كۆتۈرۈلدى

كىم بىلسۇن

ئۇ نەق بېرىپ يۈرەككە چۈشكەن ئىدى،

كىمدىن ئاغرىنىمەن،

كىمگە بوزلايمەن

بۇ ئۆزۈمنىڭ شورى

ئۆزۈم ئەجىر قىلىپ يېتىشتۈرگەن.

ئەمدى ئۇنى چەككىلى بولارمۇ

چېكىپ بولۇپ تاشلىغىلى بولارمۇ

كەتكىلى بولارمۇ

قايتىدىن باشلىغىلى بولارمۇ؟!

2014- يىلى 26- فېۋرال

 ئانا سېنى كەتتىم سېغىنىپ 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

ئانا سېنى كەتتىم سېغىنىپ

غېرىبلىق تور تارتقان شەھەردە.

خىيالىمدا كۆرىمەن سېنى

بارسەن ئىشىك تۈۋىدە گويا.

يۆتىلىسەن ئۇزاق ئاھ، ئۇزاق

كۆز ياشلىرىڭ تۇرار تامچىلاپ.

پەنجىرىدىن قارايسەن گاھى

دەردمەن ئوغلۇم ئۇخلىدىمۇ دەپ،

چىقسام ھېچكىم يوقتۇر تالادا

ئاھ، سەن يىراق، يىراق سەھرادا...

بۇ يەردە بار نۇرغۇن ئانىلار

ئاتىشىدۇ « بالام» دەپ مېنى

ھېچقايسىسى سەن ئەمەس لېكىن.

پەرىشتىدەك قاناتلىرىڭ بار،

ھەر كېچىسى كېلىسەن ئۇچۇپ

چۈشلىرىمگە تاغلىق كەنتتىن...

ئويغانساملا بولىمىز جۇدا،

ئاھ، سەن يىراق، يىراق سەھرادا.

كەلگەنمىدۇ تۈلكىلەر يەنە،

تۇرغانمىدۇ قويلىرىڭ ئامان؟

بار ئىدى ئاز، ئازلا بۇغدىيىڭ،

قىشتىن قانداق چىقارسەن ئۇنى

كەتكەن بولسا ئوغرىلاپ چاشقان؟!

بۇندا قىشنىڭ ئەلپازى يوچۇن،

بىر تۈندىلا كەتتى قار قاپلاپ

بىنالارنى ھەمدە يوللارنى.

چىقىش مۇمكىن ئەمەس تالاغا،

يات بىر سوغۇق كېزەر شەھەرنى

مېنىڭ مىسكىن قەلبىمگە قەدەر.

ياتىقىمدا ئۈنسىز، بىناۋا

ئولتۇرىمەن خىيالغا پېتىپ؛

جېنىم ئانا قىلغانسەن قانداق

قوشتاغدىمۇ ياغقان بولسا قار؟

بار ئىدى ئاھ، بىرلا پوپايكاڭ

بار ئىدى بىر، بىرلا چاپىنىڭ

كونا ئىدى نېپىز ھەم ئۇلار

قىش بولاتتى بىزنىڭ ئۆيدە بەك،

قار ياغاتتى بىزنىڭ ئۆيگىمۇ

كىمدۇ ئېچىپ قويغان تۈڭلۈكتىن.

دەيىتتىم غەمكىن تۇرقۇڭغا قاراپ؛

ئۈمىدۋار بول، ھامان بىر كۈنى

قۇتقۇزىمەن سېنى بۇ قىشتىن...

لېكىن ئانا

كەچۈرگىن مېنى،

توقۇمىچى بولساممۇ بۇندا

بېرەلمىدىم بىرەر پوپايكا

توقۇپ ساڭا، ساڭىلا ئاتاپ.

سېغىنىپ مەن خىجىللىق ئىچرە

پەقەت مۇڭلۇق قەسىدەم بىلەن

مىسكىن قەلبىم، كۆز يېشىم بىلەن

ئۆتتۈم ھامان، ئۆتتۈم ئاھ ھامان

يىراقلاردىن سېنى قۇچاقلاپ.

كەچۈر ئانا،

سەنمۇ مېنى كەتتىڭ سېغىنىپ،

تۇردۇڭ ماڭا ئۈمىدلەر باغلاپ.

لېكىن مەنچۇ، بۇندا ياش تۆكۈپ

تۇرماقتىمەن تەقدىرگە يىغلاپ.

1994- يىل 11- دېكابىر. خوتەن

 سەن كەتكەندە 
سېنى ئۇزىتىپ قويىدۇ يوللار

توپا توزىتىپ.

«خوش» دېگەن سۆز سەن ئاڭلىمىغان

ئاخىرقى ياشتەك چۈشىدۇ ئېقىپ.

مەڭزىمگە ئەمەس

مەڭزىڭگە ئەمەس

مۇزدەك رېئاللىققا.

ئىلنىشىپ قالىدۇ

ئىككىمىز ئارىسىدىكى يىپ

يوشۇرۇن سېغىنىشقا.

سېنىڭ كېتىشىڭ پەرىشان

مېنىڭ بۇ يەردىلىكىم يالغۇز

بىزنىڭ بىر ئېغىز سۆزدىن خالىي مۇھەببىتىمىز

پۇرايدۇ يالپۇز.

مەن كەينىڭدىن بارمايمەن

بىراق دەردتە قالغىنىمنى قىلىمەن ئىنكار.

بەلكىم سەن مەن كۆرەلمەيدىغان يەردە بۇرۇلۇپ قارايسەن

دەرەخلەردىن تۆكۈلەر باھار...

2014- يىلى 25-فېۋرال

 قورقۇنچ 
سىز مېنىڭ شېئىرلىرىمنى ئوقۇشتىن قورقىسىز

بۇ قورقۇش

ئايرىلىش ئەمەس، بىلىمەن.

سىزنىڭ سەمىمىيلىكىڭىز ئاۋۇ قورقۇنچتىن گۈزەل

لېكىن بۇ گۈزەللىك

مېنى ئەمەس سىزنى قىينايدۇ.

سىز مەندىن يىراقلاپ كېتىۋاتقاندا

شېئىرلىرىمغا پۇتلىشىسىز

ۋە ئۇنىڭ ئازگىلىغا چۈشۈپ كېتىسىز.

سىزنى تارتىپ چىقىرىدىغان مەن

شېئىر يازمايدىغان ۋاقىتتا يۈرگەن بولىدۇ.

پۇتىڭىز سۇنمايدۇ

كۆڭلىڭىز سۇنىدۇ ئەينەكتەك،

ئۇنىڭ ھەر بىر پۇچۇقلىرىدا

نامەلۇم بىرسىنىڭ سايىسى ئەكىس ئېتەر

لېكىن ئۇنىڭ يوقلۇق ئىكەنلىكىنى بىلمەيسىز.

بەلكىم بىلسىڭىز ئۆلۈپ قالىسىز

ئەتىرگۈل بەرگلىرىدەك تۈكۈلگەن.

شېئىرلىرىمدىكى يالغۇزلۇق سىزگە قەبرە ياسار

باھاردىن بىر چىمدىم تۇپا ئېلىپ

يازدىن كۈتۈشلەرنى سوراپ

كۈزدىن سېغىنىش ئاتلىق بىر تال يۇپۇرماقنى تىرىپ

قىشتىن قەبرىگە سانچىيدىغان بىر تۈپ كۈچەت بۇلاپ،

سىز بىلىدىغان يەنە بىر پەسىل بىلەن.

ئەمدى شېئىرلىرىم شۇك ئولتۇرار

سىز يوق

يىتىم كىيىكتەك بوزلار

ئۆزىگە ئۇرۇلۇپ.

2014- يىلى 24- فېۋرال

 ئىككىمىزدىن باشقىسى 
سېغىنىشقا باھانەڭ بولمىسا

تەبەسسۇم قىلغىن

تەبەسسۇمىڭدا -

چېچەكلەرنى كۆرەي دېمەيمەن.

ئاسمانغا قاراشقا بولمايدۇ

قەدەم تېۋىشلىرىنى كۈتمە،

پەقەت

قولۇڭدىكى قەغەزگە

(ئايرىلىش بىلەن يۇيۇلغان)

سىزىپ چىققىن بىر تۈپ دەرەخنى.

دەرەخكە يۇپۇرماق سىزامسەن

ياكى يوقلۇقنى؟

بۇ ھەقتە ئويلاش ئارتۇقچە.

ئېھتىمال، ئۇرۇندۇق سىزىلار

دەرەخ تۈۋىگە.

قەلىمىڭدىن چۈشۈپ قالار

سارغۇچ ئەسلىمىلەر.

قەغەزگە دەرەخ سىزىلماي تۇرۇپ

سەن سېغىنىش بىلەن سېغىنماسلىقنىڭ ئەسلى بىر ئىش ئىكەنلىكىنى بىلىپ قالىسەن

بۇنىڭدىن ئارتۇقىنى

چېكىلىپ بولغان تاماكا قالدۇقىنى تاشلىغاندەك تاشلايسەن.

ھەتتەڭ،

قارشىڭدىن كۆزەتكۈچى يوق ئىدى

مەن ئۆتۈپ كېتىۋاتقۇچى بولغان سەۋەبلىك

ئىككىمىز ئارىسىدىكى نامەلۇم ۋاقىت

پەرىشان قىلاتتى تىنماستىن سېنى.

2014- يىلى 24- فېۋرال

 بېشىم ئاغرىۋاتىدۇ 
1

بېشىم ئاغرىۋاتىدۇ،

بىرسى بېشىمنى ئىككى تاش ئارىسىغا ئېلىپ ئىزىۋاتقاندەك،

كۆزلىرىمدىن جىمجىت قۇيۇلۇۋاتقان ياش

بېشىمنى ئەزگۈچىگە لازىم بولسا كېرەك.

بۇ باش مېنىڭ بولمىسا

مەن سىرتتىن مۇنداقلا قاراپ قويۇپ ئۆتۈپ كەتكۈچى بولسام

ئىشىنىشىم مۇمكىن ئىدى

ئۇنىڭ باش ئىكەنلىكىگە ئاستا - ئاستا.

ئۇ بىر يەلكىدە تۇرىدۇ

خاتىرجەملىكنىڭ بەلگىسى بولۇپ كۆرۈنىدۇ.

چاچلىرى شالاڭ

مەلۇم بىر تەرىپىدە ئوت كۆيىدۇ.

باش ئاغرىسا دورا ئىچىش زۆرۈر،

ئاندىن ھېچنېمىنى ئويلىماسلىق ۋە

ئۆزىنى تاشلاپ

ئارام ئېلىش بىر يەردە.

...

بىلىمەن، بېشىم ئاغرىۋاتىدۇ،

سۆزلەشمۇ

سۈكۈت قىلىشمۇ

ئېغىر كېلىۋاتىدۇ.

2

مۇزىكىنىڭ ئىچىدە ياشىدىم

لېكىن مەن ناخشا ئەمەس ئىدىم.

ھېچكىمنى قارشى ئالمىدى كۈلۈپ تۇرۇپ

تاشلاپ كەتكۈچى بولمىغان بۇ ھاياتىم،

ئۈمىد قىلاتتىم پارە - پارە بولۇشنى

شۇ سەۋەبتىن يارمىدىم باشنى.

ئۇنىڭ ئىگىسى بولغان سەۋەبلىك

يۈرەك بىلەن ئالماشتۇردۇم بۇ قارا تاشنى.

مۇھەببەتنىڭ مەۋجۇت ئەمەسلىكى يالغان،

بىرسىنىڭ لەۋلىرىدىن قان ئېلىشنىڭ تەسلىكى يالغان.

ئۇ ماڭا خوش ئېيتقان مۇشۇ مىنۇتتىن باشلاپ

ئۇنىڭ «سېنى سېغىنىمەن» دېمەسلىكى يالغان.

باشقا گەپ بولمايدۇ

ئەمدى بېشىم قايتا ئاغرىمايدۇ.

دورىنىڭ ئاللىقاچان تۈگىگەنلىكىنى ئىسپاتلاپ

تام سۇس كۈلۈمسىرەيدۇ، تولغانمايدۇ.

3

مەن شۇنداق دېگەن ئىدىم قاراڭغۇلۇققا:

بېشىم ئاغرىۋاتىدۇ.

تاش بىلەن ئۇرغىچىنىڭ يوقلۇقى

ئىشىكىمنى چېكىدۇ، تاڭلار ئاتىدۇ.

يېڭى بىر كۈننىڭ تۇپا رەڭ تەبەسسۇمى

تەنھالىقنىڭ جاننى ئالىدىغان ھېكايىسى

ياكى، سېغىنىشقا تولغان بىر پىيالە چاي

نامەلۇم بىرسىنىڭ خاراب بولغان سۇلالىسى

مېنى قارشى ئالىدۇ، غايىپ بولىدۇ.

مەن بۇ قەدەر مۇھەببەتكە لايىق بولمىغاندەك

لايىق ئەمەس ئىدىم نەپرەتكە.

ئۇ قاراپ تۇرىدۇ سوغۇق بىر ھالدا

قۇلۇمدىكى جىمجىت قەدەھكە.

نىتەي،

ئۇنى چېقىۋەتكىلى بولسا

تاشلىۋەتكىلى بولسا كونا ياردەك.

بۇنچە شېرىن قىينالماس ئىدىم

دار ئالدىغا بارماس ئىدىم.

قاتىلنىڭ قول باغلاپ تۇرۇشى

قۇلىدىكى قېلىچنىڭ دىر - دىر تىترىشى

مېنىڭ ھاياتىمنى داۋاملاشتۇرار

بىر خىل مەغلۇپلۇق ئارىسىدا...

بۇ ھەقتىكى سۆزلەرگە چېكىت ئۇردۇم

ئاندىن مەن ئۆلۈمگە يۈزلىنىپ

بۇرۇندىن ساق ئىكەنلىكىمنى ئىسپاتلىدىم.

4

كېچىنىڭ ھېكايىسى تۈگىدى،

تام يىغلىدى، دېرىزىلەر چېقىلدى.

ئاينىڭ بۇ قەدەر تەنھالىقى بىلەن

مېنىڭ ئوتتۇرامدا بىر ئىشىك بار ئىدى.

سەن كەلمەيدىغانلىقىڭ ئۈچۈن ئۇ ئىچىدىن ئىتىلگەن،

مېنىڭ ئاشىقلىقىم ئۇنىڭغا تىكىلگەن...

مەن قىمىرلىيالمايمەن سۆيگەن سەۋەبلىك

سۆزلىيەلمەيمەن خوشلاشقان پەيتتە.

بۇ جىمجىتلىق قايغۇلۇق ھالدا

يۆلەنگەنچە تۇرار تېرەكتە.

تۇپا تۇزىدى قىزغۇچ

مەن قالدىم ھالرەڭ.

بېشىم ئاغرىۋاتاتتى

بىر سائەتلىك سۈكۈت بىلەن تەڭ.

كۆزۈم ئېچىلغان ئىچىمگە

قۇلىقىم بىر چەتتە.

لېۋىمدىكى قۇرغاقچىلىقتا

قار لەپىلدەپ ياغماقتا.

ئۇنۇتقىنىڭ سېغىنىش بولسا

باشقىسىنىڭ يوقتۇر ھاجىتى.

قوينۇمدىكى سېنىڭ چۈشلىرىڭ

ئېلىپ كېتەر مېنى شۇ پېتى.

5

بېشىمنىڭ ئاغرىشى ساقايماسلىقى مۇمكىن

تەكرار دورىلار بولغىنى ئۈچۈن.

مەن نىچۈن ئۇنى تاشلاپ كەتمەيمەن

تاڭ ئېتىشتىن بۇرۇن.

قۇياشقا ئېيتار سۆزۈم توڭلىغان،

كۈندۈزگە يەنە تاقىتىم قالمىغان.

سۆيۈش بىلەن ئۆزۈمنى ئالدىغان بولسام،

دېمەك، مەن غەلىبە قىلغۇچى.

ئىككىمىز ئارىسىدىكى يوقلۇق بىلەن

قۇپىرىمەن قەبرەمنى بەلكى.

ئۇنىڭغا ھېچنېمە يېزىلمايدۇ

كۈچەت تىكىلمەيدۇ.

لېكىن پات - پات يوقلاپ تۇرار

ئۆزىنى تۇپىغا ئۇرار

بىر تال ئاققۇ.

ئۇ بېشىنى يارالمىغان تاشقا ئۈسسۈپ

تاشلاپ كېتەلمىگەن ھەم.

ئەمدى ئۇ بىر پەس ئۇخلىسۇن

تۈنلەرنىڭ قەدرىنى قىلسۇن

ئېھتىمال ئۇنىڭ ھېكايىسى

تۈگىگەندۇر مىڭ يىللار بۇرۇن.

2014- يىلى 11-فېۋرال

 مەندىن يىراقتا ... 
بىرسى بوش تىنىدۇ

تام يېرىلىدۇ

كارىۋات بەربات بولىدۇ

يالغۇزلۇق

كۆز يېشى قىلىدۇ.

قاراڭغۇلۇقنىڭ ئۇ تەرىپىدىكى بىر كەنت ياكى يوقلۇق

شىلدىرلايدۇ، ئەمەستۇر شامال.

تاشقا پىچىرلاۋاتقىنى

دەرەخلەرنى ئويناۋاتقىنى

سۆيۈشتىن ئۆتۈپ كەتكەن ئايال.

ئۇنىڭ چۈشلىرى پەرىشان،

خىياللىرى نەم، غۇۋا.

سېغىندۇرغۇچىنىڭ باشقا بىر ئىسمى

كۆمۈلگەن لەۋلىرىدىكى قەبرىستانلىققا.

نۇرغۇن زامان ئۆتمەيدۇ

بىراق قىش يازغا ئۇلىشىدۇ

بىر تال پېيىنى تاشلاپ يەنە

ئاققۇ ئۇچۇپ كېتىدۇ.

ئاي كۆيدۈرۈلگەن خەت،

ئۇ يەرگە ئاپىرىدىغان يول بىر قېرى چالغا ئايلانغان،

مەندىن يىراقتا

ھىم ئىتىلگەن دېرىزە ياكى ئاسمان...

2014- يىلى 4- فېۋرال.

 چۈشتىن كېيىن ياكى تۈن 
‏

‏سۆزلىمەكچى بولغاندا

‏سۈكۈت قىلىشنىڭ ئەۋزەللىكىنى ھېس قىلىمەن

‏بۇنىڭ

‏سۆزلەش بىلەن سۆزلىمەسلىك ئارىسىدىكى

‏زەررىچىدىنمۇ كىچىك

‏نامەلۇم بىر ۋاقىتقا توغرا كېلىدىغانلىقىنى

‏ھاجىتى يوق بايان قىلىشنىڭ.

‏

‏بىر ئۆي

‏بىر نەچچە دانە تاماق شىرەسى

‏كۈننىڭ

‏ئىشىك سىرتىدىكى سايىسى

‏ھېچكىم يوق

‏بىراق

‏ئازراق - ئازراقتىن يېيىلگەن...؟

‏كۆڭۈلدەك يېرىم بولغان....؟

‏قاچىلار قۇرۇق.

‏

‏ۋىسال بولمىغانلىقى ئۈچۈن

‏مۇھەببەت شېرىن بولىدۇ.

‏بۇ شېئىرنىڭ ئۈچىنچى مىسراسىدىكى چۈشتىن كېيىن

‏ئاستا - ئاستا

‏دېرىزىسىنى ياپىدۇ.

‏ئۇ يەردە تۈنلەر -

‏ئاھ ئۇرۇۋاتقان ئاشىق

‏ناخشا ئېيتىپ ئۆتكەن سەيياھ بەلكىم مەن

‏ئىچى سىيرىلىۋاتقىنى

‏مەن ئەمەس جىمجىتلىق.

‏

‏2014-يىلى 10-يانۋار. 

 ئۆزى بىلەن سۆزلىشىش 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

- ھەقىقەت نىمە؟

- يەتتە قات ئاسمان ۋە يەتتە قەۋەت يەر.

- گۈزەللىك نىمە؟

- گۇناھنىڭ باغرىدا ئېچىلغان گۈللەر.

- نە ئۈچۈن ئىزلەيسەن ئۆزۈڭنى ھامان؟

- قالدىم بۇ دۇنيادا يارسىز، مەبۇدسىز.

- نە ئۈچۈن قاچىسەن روھىڭ غارىدىن؟

- بىر بۆرە ئۇ يەردە ھۇۋلار تىنىمسىز.

- نەلەردە يوقاتتىڭ ئەركىنلىكىڭنى؟

- تىگىشتىم ئەتىكى جەننەتكە ئۇنى.

- نە ئۈچۈن چىھرىڭگە يولىماس كۈلكە؟

- ھەدىيە قىلغانمەن بۆشۈككە ئۇنى.

- نە ئۈچۈن كەلدىڭ بۇ پانىي دۇنياغا؟

- بىلمەيمەن، ئىھتىمال ياشاش ئۈچۈن.

- بىلەمسەن، ياشاشتىن مەقسىتىڭ نىمە؟

- ياشىشىم ئۆزۈمگە ئىرىشىش ئۈچۈن.

- ئىرىشمەك بولغان ئۇ ئۆزۈڭ قەيەردە؟

- بىلمەيمەن، بەلكىم ئۇ مېنىڭ ئۆزۈمدە.

- ئۆزۈڭ شۇ قەدەر يىراقمۇ سەندىن؟

- ياق، ئۇ تارىم ۋە تەكلىماكاندا.

- ياشاپ تۇرۇپسەنغۇ شۇ يەردە ھازىر؟

- ياق، ئۇندا تۇرغىنى تېنىم پەقەتلا.

- تېنىڭ ئۆزۈڭگە ئەمەسمۇ شاھىد؟

- ياق، ئۇ مەن ئۈچۈن چوڭقۇر بىر قەبرە.

- چىقىسەن قەبرەڭنى پاچاقلاپ قاچان؟

- ئەتە، ئەتە، ئەتە...

1997- يىلى 8- ئىيۇل. خوتەن

 ئاخشام چۈشۈم ئۇخلىمىدى 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

          (1)

ئاخشام چۈشۈم ئۇخلىمىدى

  يار ئۇخلىغان چۈشنى ئويلاپ.

يار كەلمىدى،دەردى كەلدى

كۆزدىن ئاققان ياشنى بويلاپ. 

دېدىم: چىققىن، ئەجەل كەلدى،

پىچاق بىلەن جاننى ئويناپ. 

جېنىم دېدى: چىقمايمەن

يارىڭ ئالسۇن مېنى تويلاپ...

          (2)

ئاخشام ھايات باشقا ئۆلۈم 

ھايات باشقا، ئۆلۈم باشقا. 

خەت يازدى كىم، ئاللاھ، ئاللاھ

يۈرەكتىكى قارا تاشقا؟ 

خەتتە كىتاب، ۋاراق- ۋاراق

ۋاراق- ۋاراق دەردۇ- پىراق

يەردىن كۆككە يىغلاپ- يىغلاپ  

غىرىب- غۇرۋا، يالاڭئاياق...

نىمە دەرمەن ياردەردىدە

كۆزلىرىمدىن ئاققان ياشقا؟!

          (3)

ئاخشام ئاينىڭ ياغلىقىنى 

ئوغرىلىغان يۇلتۇزلارنى،

ئاخشام گۈلنىڭ باغلىقىنى 

يېشىۋەتكەن ناخشىلارنى،

ئاخشام ئوتتىن بىر دەستە قان

  سۇغا كەتكەن باياۋاندا، 

ئاخشام چۈشۈم ئۇخلىمىدى

چۈشۈمدىكى پىشايۋاندا...

2011- يىلى 15- نويابىر

 سادىر پالۋان 
سەن كەزگەن تاغلارغا قۇياش پاتمايدۇ،

سەن ياتقان قەبرىدە ئۆلۈك ياتمايدۇ.

سەن مىنگەن ئوق ئاتنى ئىزدەپ ئاھ ئۇرۇپ

مىڭ ئەركەك تۈنلەردە چۆلدىن قايىتمايدۇ.

باردۇر مىڭ قوشاقچى ئۆز زىندانىدا

قاچماقنى ئىستەيدۇ، روھنى بىلەيدۇ.

ساقلار مىڭ گۇندىپاي سەگەك، ئۇخلىماي،

قولىدا مىڭ مىلتىق ئوقسىز، بىلمەيدۇ.

تاغقا بىر كەتكەنچە چۈشمىدىڭ قايتا،

قوشاقلىرىڭدىن

مىڭ غىرىب، مىڭ يىتىم سېنى ئىزلەيدۇ.

كۈتەر بەش بالاڭنى بۇندا بەش داۋان،

پىچىرلار داۋانلار؛ سادىر ئۆلمەيدۇ!

1997- يىل ئۆكتەبىر. خوتەن

 ئانا تىلىم 
ئانا تىلىم

سەن مېنىڭ روھىمدا پارلىغان ئاپتاپ.

قىينىلىپ قالىمەن گاھى ئېيتالماي،

تىلىم قىپقىزىل كېتىدۇ قاناپ.

تۇمانلار قاپلىغان ئۆمرۈمدە مېنىڭ

ئۇچىسەن بىردىنبىر ئەركىن قۇش بولۇپ.

نىچۈندۇر پەريادلىق سۈكۈتتە بەزەن

يۈرەك سىرلىرىمغا سالىمەن قۇلۇپ.

چوڭقۇرۇمدا قەدىم ئورمانلار

بۆرىنىڭ ھۇۋلىشى ئاڭلىنار ئۇندا.

كېلىدۇ تۇلپارنىڭ كىشنىگەن ئۈنى،

كېلىدۇ ئەجەلدىن چاقىرغان نىدا.

ئانا تىلىم

سىرلىق قۇچىقىڭغا يىقىلغان ھېكمەت.

ھەر تاۋۇشۇڭدا شاۋقۇنلايدۇ قان،

ھەر تامچە قاندا چاقنار ھەقىقەت.

سەن بارسەن

ئەجەل ئاستانىسىدەك قايناق ئېتىزدا

قاقاس دېھقاننىڭ پەريادلىرىدا.

كىيىمى يىرتىلغان جۇل- جۇل ئانىنىڭ

ئايەتتەك مۇڭلۇق پىچىرلىشىدا.

سەن بارسەن؛

ھاشارغا ماڭغان غەمكىن يىگىتنىڭ

يۈرەكنى يارغان ئۇھسىنىشىدا.

سەن بارسەن

ئەللەي قوشىقى، خامان ناخشىسى

ھەر تامچە تەر، ھەرتامچە ياشتا.

سەن ئۆلمەيسەن

چۈنكى

سەن بىر ئۆلمەس ئەلنىڭ تىلىسەن.

ئانا تىلىم

ئانا تىلىم!...

1996- يىل ماي. خوتەن

 ئاخشام 
ئاخشام

يامغۇر ياغدى يىراق خوتەندە.

ئۆزۈم تەنھا يامغۇردا قالدىم

كۈنلۈكۈمنى بېرىپ ھەيكەل*گە.

ئۇ تۇيۇقسىز قىمىرلاپ

سۆزلەپ كەتتى لېۋى مىدىرلاپ.

زاغرا ناننىڭ ئۇۋاقلىرىدەك

دانە- دانە ۋارقىراپ؛

غېرىب بولۇپ كەلدىڭمۇ بالام،

ئېزىپ قېلىپ كەلدىڭمۇ بالام؟

دىلىڭ سۇنۇق، كۆزۈڭ ياش، مېنى

پاناھ بىلىپ كەلدىڭمۇ بالام؟

قارا، قارا مەنمۇ بىچارە

كەتتى باغرىم ھەسرەتكە تولۇپ.

ئېلىپ كېلىپ مېنى مەجبۇرىي

ئېتىزغا سۇ تۇتقان يېرىمدىن

خامان ئېلىپ تۇرغان چېغىمدىن

ھاشار ئىشلەپ تۇرغان سېيىمدىن

يەر ئاغدۇرۇپ قايىتقان يولۇمدىن

بۇ يېگانە يوچۇن شەھەرگە

( ئۇلار مېنى قىلىپ مەسخىرە)

ھەيكەل قىىلىپ قويدى قاتۇرۇپ.

چاپالمايمەن، قولۇمدا كەتمەن،

ماڭالمايمەن، پۇتۇم زەنجىربەند.

تۇرۇپ ھەركۈن مۇشۇ سۇپىدا

مەجبۇرمەن جىم قاراپ تۇرۇشقا

شەرقكە ئاھ، شەرققە پەقەت.

كۆز ئالدىمدا يات تەن، يات كوچا

ئاشپۇزۇللار، ئەخلەتخانىلار

تۆكۈلگەن ئاش، چىرىگەن نانلار

باش- پاناھسىز ئاچ قالغان بالا

تىرىسىگە سىغمىغان ئىتلار...

ئۈن- تىنسىز

مەن مەجبۇرمەن قاراپ تۇرۇشقا.

كۈنلۈكۈڭنى ئېلىپ كەت بالام،

كۆنۈپ قالدىم قارغا، يامغۇرغا.

ئېلىپ كەتكىن خالىساڭ مېنى

ئۆز ۋەتىنىم يىراق سەھراغا.

*خوتەن شەھرىدىكى دېھقان ھەيكىلى

1998- يىل ئىيۇن. خوتەن

 قەپەس 
غۇجىمۇھەممەد مۇھەممەد

ئەي قۇش، قەپەس ساڭا زىندان ئەمەسمۇ؟

ئەركىڭ بەختىڭ سېنىڭ ئاسمان ئەمەسمۇ؟

نىچۈن يەنە كۈيۈڭ شۇنچە ناۋالىق،

پەرۋازىڭدا قەپەز ۋەيران ئەمەسمۇ؟

سېغىنمامسەن قارلىق تاغنى، دالىنى،

جۈپ قانىتىڭ ساڭا ئىمكان ئەمەسمۇ؟

قۇش ئېيىتتىكى؛ سېغىنىپ ھۆر ئاسماننى

قەپەس ئىچرە مەن ئاھ ئۇرۇپ يىغلىغان.

لېكىن ساڭا ئاڭلىنار بەك يىقىملىق

يۈرىكىمدىن چىققان نالە ۋە پىغان.

ئاجىزلارنىڭ ھەسرىتى ۋە نالىسى

كۈچلۈكلەرنىڭ كۆڭۈل خوشى ھەرقاچان.

...

چۈشەنمەيسەن، سەنمۇ قەپەس ئىچىدە،

سەن ئاتايسەن ئۇنى روھى زىندان دەپ.

قىستىلىسەن شۇنچە كەڭرى دۇنيادا،

ئاھ ئۇرىسەن شىرىن ئۈمىد، ئارمان دەپ.

قان- يېشىڭنى مەي قىپ ئىچەر ئۆزگىلەر،

ھۆركىرەيسەن ئاھ رەھىمسىز جاھان دەپ.

نالەڭ- ناخشا، شېئىرلارنىڭ پايانى،

بۇ سەنئەتنىڭ ئىچىنىشلىق جەريانى.

قەپەس مېنى ئايرىۋەتتى ئاسماندىن

قايتالايمەن لېكىن ئاڭا بىر زامان.

قەپەس سېنى ئايرىۋەتتى نېمىدىن؟

باقمىدىڭ سەن ئويلاپ بۇنى ھىچقاچان...

چۇل- چۇل قىلىپ چېقىۋەتتىم قەپەسنى،

ھاياجاندا قۇش ئۆلدى

مەن قەپەسنى چېقىپ بولغۇچە.

ئۆتەر ئەمدى مېنىڭ قالغان ھاياتىم

ئىزدەپ ئاشۇ ھاياجاننى ئۆلگىچە.

2002- يىل ئۆكتەبىر. خوتەن

 قۇيۇنتاز 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

1

مەن بولۇپ قالىمەن گاھى مەن بولماي

قۇم پوتام، قۇم دوپپام... مەن بىر قۇيۇنتاز.

قارغىغان بولۇشى مۇمكىن مەلىكە

قەدىمكى زاماندا بولۇپ ئېھ، ماڭا

ئاشىق – بىقارار؛

قوناقلىقتا قوناق قۇيۇنتاز،

بۇغدايلىقتا باشاق قۇيۇنتاز.

يۈزىنى يۇمىغان دەرياغا بېرىپ

بۆكىنى چۆلدىكى يۇلغۇنغا بېرىپ

كونا تام تۆشۈكى ئىچىگە كىرىپ

سالغان تاز بېشىغا ياماق، قۇيۇنتاز.

ئىچىدىن قاينىغان قانداق قۇيۇن ئۇ،

تولغىنىپ زارلىغان قانداق ئويۇن ئۇ؟

چۆلدىكى تۈگىمەس تۆگىنى كۆرۈپ

مۇقامنى نەمۇ نە يېتىلەپ يۈرۈپ

گاھىدا تىرىلىپ، گاھىدا ئۆلۈپ

قوشاققا قوشۇلغان ئوماق قۇيۇنتاز...

2

بىر تۇپراق ئۈستىدە بىر ئاسمان بولۇر

بىر خەلق ئۈستىدە بىر پەرمان بولۇر

بىر قەلب ئىچىدە بىر ئارمان بولۇر.

ئەگەر بىر بولمىسا، ئۇ ئىككى بولسا

يەردە نە ئىمان بولۇر، ئېلدە نە سۇلتان بولۇر؟...

قىرى جىن تېلىقىپ قالدى گۇگۇمدا

رەڭلەندى مۇھەببەت شەھۋەت دېغىدا.

كۆڭۈلگە كىرگۈدەك بىر يول قالمىدى،

شورىلار كۆپەيدى يارنىڭ بېغىدا.

قۇياشقا ئوت يەتمەس، دەريالارغا سۇ،

تۇپراقنى كۆيدۈردى يامغۇر تامچىسى.

توزۇدى كىرلىكتەك ئاپئاق قانسىراپ

قىلىچنىڭ بېسىدا جاننىڭ غۇنچىسى.

مەن يەنە ئالەمدىن سورايمەن نېمە

ئۆزۈمدە باشلىنىپ، ئۆزۈمدە تۈگەپ؟

جىنلىرىم كېلىڭلار، ئاڭلاڭلار قوشاق

ئاھ، يېتىم ئوغلاقتەك يۈرمەي تەمتىرەپ؛

ئاسمانغا تاقاشقان خادا قۇيۇنتاز،

قوشىقىڭ ھەممىگە يادا قۇيۇنتاز.

جىنلىرىڭ قىزلارغا تارغاق قۇيۇنتاز

تاز بېشىڭ تارغاققا ئامراق قۇيۇنتاز.

بارغىلى يېرى يوق، كەلگەن يېرى ھەم

گاھ غەمسىز ئەجەل ھەم گاھ سەرسان ئەجەم

گاھ غېرىب دىۋانە، يۈرگەن بىگانە

ئەگەشكەن كەينىدىن سانسىز شاھ سەنەم،

گاھ يۈرگەن مەشرەپتەك توۋلاپ پىغاندا

چۆل – سايلار دەپتىرى، گىياھلار قەلەم ،

كۆڭلى تۈز، پۇت – قولى مايماق قۇيۇنتاز...

قۇيۇنتاز، قۇيۇنتاز، بىللە كېتەيلى

جاندىكى جانانە – جانغا يېتەيلى

قۇمغا قۇم، توپىغا توپا سېپەيلى

سەن سېنى، مەن مېنى باغ – باغ ئېتەيلى...

توختا قۇيۇنتاز، توختا قۇيۇنتاز

توختا قۇيۇنتاز، توختا قۇيۇنتاز!

2008 – يىلى 20 – ئىيۇن . خوتەن

 مۇھەببەتنىڭ دوزىخىدا ئۆچۈپ قالماس ئوت 
غوجىمۇھەممەد مۇھەممەد

يارى جاندىن چىقىپ كەتسە يالغۇز ئۆلمەس كىم،

دۇتار چالغان كىمكىن باغدا مەستخۇش، مۇلايىم؟

بەرمەسمۇ ھە، تاشقا سادا، تۇپراققا ناۋا

قارىغۇغا ھاسا بەرگەن قادىر خۇدايىم؟!

بىر جان بىلەن بىر جان ئىكەن ئاشىق – بىقارار،

قاتىل كۆزلەر چاقناپ تۇرار يۇلتۇزلار ئارا.

ھەر بىر گۈلنىڭ نەپرىتىدە تىكەنلەر قىلىچ،

ساقىيارمۇ يۈرەكتىكى جاراھەت – يارا؟

سىلاپ ياتسام يۇلتۇزلارنىڭ نەم چاچلىرىنى

يورۇپتۇ تاڭ، كۈلۈمسىرەپ غەمگۈزار ئاپتاپ.

شاد كۆڭلۈمنىڭ دەرۋازىسى كەڭرى ئېچىلىپ

قۇياش نۇرى يۈزلىرىمنى تۇرۇپتۇ سىلاپ...

دىللار مۇزلاپ، بۇ ئالەمنى قاپلىماسمۇ جۇت

مۇھەببەتنىڭ دوزىخىدا ئۆچۈپ قالسا ئوت؟

ئۆكۈنمەيمەن، ئەسلەپ تۇرار مېنى مەڭگۈگە

چۈنكى يارىم دېدى ماڭا: ئۇنۇتقىن، ئۇنۇت!

2008 – يىلى 23 – ئىيۇن . خوتەن